Tee AE MC CCC EC X CCC EC CCE < es EC ELCCEX € + Me « Ka Éé & Le É- <: > — C' Æ > .. ( (a 4 ta a « . re _ CR EC ECC EC EC CCC Œce EC Œ e ee LE & Les GC: EE RS CET «CCC AC LE CC. CCC (Ye « € S CC ACLCER € € GC C CCE A ES EL. Ç CE (@ CG € a Ce Se sc € y rire Cr ae se < SC (ee | = Va } " : \ * 2 LU FAIRE ‘ ë Lu 2 ECC EE ECLEC.EC CCC Le re € er CALE € @ CCE: (€ LC CCE te CCE ((@ CCLCiLC ECC ac. LCL CE Œ CE C0 LC C COTE LLC LC CCC C CCR : LS LC UIGER CC CEE ET Es ee Let QC € AARAA 4e sr T di LÉ RÉ | ; RES ; à 4 EN TILL — 7 1. CC CCC: EŒRCCE « CÉC LCL: CU | (CC ECC SE | C & CC EC ECC. CCC ad el « A ECC LC ÉCÈLC de TC Ke CIC LE Ÿ. (CEE CC « a ç Ce ! APE AAR AA AAA eee AAA À AA AA AnAË Ua « et CC £L TEE } C7) fe) PS mn es ÉPAN PAFR CC EL EC EC C' ct EC ECC EC CA de Le cc ges à < >< | AAARPRARARAREY En CS pr e ea 2e A Sr ARR M Mf nr RE Pi AAAAAAAANA Pa en Etc | X CC + CCC EL MUC 4 ee @ | : ? : » d 3 te PERS , v ” * or . - / . = à + ER Hrstr Û 4 . Te ÿ : + — ” “ . . : À à - - # * à b: Le: + » « = . de C1 472 . « à “s … - re : ; . - : PA a PAS Le C - { $ 1 , E . 4 ‘ : e NN D UE. . | FR 0 ; ? ns ] ‘ Ü Ca …,n . em » ‘ CRE 4 on LE 1 4 jen) = CSP E UEe Ve 0e ml +: \ 4 : k F. 1 at FD “ : ; : LL 2 fre, \ Th 4 FA | ; rar 2 à : vé. : + * 4 | ns ne NOUVELLES ARCHIVES DU MUSEUM D'HISTOIRE NATURELLE a ——_— CINQUIÈME SÉRIE l 1 _ : € d « h : . . A : . eo # e VS Le CAT | CR" LE ? NOTE PAT RE NOUVELLES ARCHIVES DU MUSEUM D'HISTOIRE NATURELLE PAR MM. LES PROFESSEURS-ADMINISTRATEURS DE CET ÉTABLISSEMENT CINQUIÈME SÉRIE TOME SECOND PARIS MASSON ET C*, ÉDITEURS LIBRAIRES D E L'ACADÉMIE DE MÉDECINE 120, Boulevard Saint-Germain, en face de l'École de Médecine 1910 | æ .2320° en" \ « MM. LES PROFESSEURS-ADMINISTRATEURS NOMS DE DU MUSEUM D'HISTOIRE NATURELLE PAR ORDRE D'ANCIENNETÉ HD ABUREAUS EEE 0 PrOeSSURINONOPAIRE ER EN EE — LÉON VAILLANT... HARERRIER = Professeur \d'Anatomie COMPArÉE........._. NN, — P. Van TIEGHEM . .. . Id. d’Anatomie et de Physiologie végétales... .. — CHAUMEAUR +. eee. ld. dENPalhOlO IE COMPALÉE EC PERF EPP PEER EE — ARNAUD Eee ce eee Id de Chimie appliquée aux corps organiques... — STANISLAS MEUNIER. . . .. Id detGéolonie hsrinctes re PNR . — JAGROIN 0e eue Id. derMinéralogie ec LT — GREHANT = 2 eeet ee ld. de Physiologie générale ........... -....... — BODNIER® Pire ose sets re Id. de Zoologie (Insectes et Crustacés) ........ . — MAQUENNE ............ Id. denPhysSiquevépeétale CPE EE — JACOSTANTINEEe ee Id. JENCUITULE 2:02 CAC RTE — BOULE: - acces cee Id. dePaleon(ol0ole eee EE DOUBIN eee eee Id. de Zoologie (Mollusques et Zoophytes) ....... — AAMANGINS Id. de Botanique (Classification et Familles natu- relles des Cryptogames)................ — DRODESSART- Id. de Zoologie (Mammifères et Oiseaux)........ _ DECONTE 2e ten. Id. de Botanique (Classification et Familles nalu- relles des Phanérogames). ............ — J'UBECOUEREL.-....... Id. de Physique appliquée à l'Histoire naturelle . — MERDE M nee Id. d'Anthropologie.-:. 21.0 — Louis RouLe.......... Id de Zoologie (Reptiles et Poissons) _ se ser es see 187% 1875 1876 1879 1886 1590 1892 1893 1893 1895 1898 1901 1903 1903 190% 1906 1906 1908 1909 1910 ‘ à / ! LL g è = . n . Fa “ ‘ ; \ Tr n à ; x È \ 0 L e … Mel ‘ 5 . t . a 5 d . à ’ = ° L 2 NOUVELLES ARCHIVES DU MUSÉUM CINQUIÈME SÉRIE LICHENES MORPHOLOGICE ET ANATOMICE DISPOSUIT A. HUE (Suite) (1) GENUS XLVIIIL. — ASPICILIA (2) Mass. Ricerche sull Autonomia dei Licheni crostosi (1852), p. 36, Koerb. System. Lich. Ger- man. (1855), p. 158, pr. p., et Parerg. lichenolog. (1865), p. 94, pr. p., atque Th. Fr. Lich. arctoi, p. 130, in Act. reg. Soc. scient. Upsal., ser. 3, t. III, 1860, ac Gencr. Hete- rolich. Europ. recogn., p. 72, in Flora 1861; Sagedia Ach. Lichenogr. univ. (1810), pp. 71 et 327, pr. p., et Synops. Lich. (1814), p.134; Urceolaria Ach. Method. Lich. (1803), p. 141, pr. p., et loc. cilat., pp. 74 et 331, ac p. 137, pr. p., atque Schær. Lichen. helvetic. Spreileg., sect.…2:, 1826;p.. 69, pr..p., et sect. 7°, 1836,.p-396, pr. p.. atque num. crilic. Lich. europ., 1850, p. 85, pr. p.; Circinaria Link. Nov. plant. gener., in Schrad. Neuem Journ. Botan., {. III, 1809, p. 5; Lecanora Wablenb. Supplem. Flor. lapponic. (1826), p. 88, Nyl., Essai nouv. Classif. Lichens, second Mém. (C. Stirps L. cinereæ, pr. p.), in Mém. science. nat. Cherbourg, &. WI, 1855, p. 178, Prodr. Lichenogr. Gall. et Alger. (ead= Stirpsepr. p-) p- 81 in Act Soc TLinn. Bordeaut te NNIMSS Te pe 527: Lich. Scand. (adhuc ead. stirps pr. p.), p. 153, in Wotis. Sallsk. pro Flor. et Faun. fenn. Fürandl., Helsingf., 1861, apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., n. 728-756, exceptis (4) Voir 5° série, t. [, 1909, p. 111, du présent Recueil. (2) Ce nom n’est pas formé régulièrement, car il vientdu substantif grec àorts, &or1dos, bouclier, et de l’adjectif xovos, creux, et par conséquent on aurait dû dire Aspidocæla ; néanmoins l’expres- sion de Massalongo doit êlre conservée. Nouveces Ancuives ou Muséum, 5e série, — IT, 1910, À 2 A° MHIUIE 729, 750 et 758, in Revue Botan., L. V, 1886-1887, ac Lich. exot. n. 1464-1504, exceptis 1485, 1487, 1488, 1494-1497, 1499, 1502-1504, in Nouv. Arch. Mus., 3° sér., t. III, 1891 ; Parmelia (sect. Lecanora) Wallr. Ælor. cryptog. German., 1, p. 443, apud Bluff et Fin- gerh. Compend. Flor. german., t. UT, 1831, EL. Fries Zichenogr. europ. reform, (1831), Parmelia (sect. Patellaria), p. 131, pr. p. (sect. Urceolaria), p. 177, pr. p.; Gyalecta Schær. Enum. critic. Lich. europ., p. 93, pr. p.; Zeora (sect. Urceolatæ), Flot. Lich. Flor. Siles., p. 53, in Jahresb. Schles. Gesellsch. Natur., 1849; Pachyospora (rectius Pachy- spora) Mass. Ricerch. Auton. Lich. crostos. (1852), p. 42; Amygdalaria Norm. Conat. præ- miss. redact. nov. gener. nonnull. Lich. (1852), p. 18, in Magazs. Naturvidenskab., 1. NI; Lecanora (sect. Aspicilia) Stizenb., Beitrag. Flechtensyst., 1852, in Bericht Thatigk. Sanct-Gallisch. naturwissensch. Gesellsch., 1861, p. 169, Th. Fries Zichenogr. scand. (1871), p. 273, Tuck. Synops. Lich. North Americ., 1, 1880, p. 197, pr. p., Müller Arg. Conspect. system. Lich. Nov. Zelandiæ, p. 49, in Bull. herb. Boissier, Append. n. 1, 1894, ac Zahlbruckn. Ascolich., 1907, p. 201, pr. p., apud Engl. und Prantl Vaturlich Pflansenfamil.; Lecanora (subgen. Aspicilia) Wain. Étude classif. nat. et Morphol. Lich. Brésil, 1, p. 96, in Act. Soc. pro Flor. et Faun. fenn., t. VIT, 1890, Helsingfors. Thallus plerumque cinereus vel cinerescens, interdum albus vel albicans, rarius flavidus cupreusve aut atratus, crustosus et dorsi- ventralis. Crusta nunc uniformis conti- nuaque aut parum fissa, nunc et sæpius ex areolis seu verrucis, rarissime squamulis contiguis, raro dispersis constituta; ejus superficies nune æquala, nune ac sæpius inæquata; in peripheria sæpe determinata, aliquando linea nigra limitata atque inter- dum plusminusve radiata ; superne semper, interdum lateraliter et hinc inde subtus (in verrucis) corticata ; intus albida et inferne vulgo etiam albida, aliquando rufa, fusca nigrave et in posteriore casu in hypothallo Coupe rayonnante d’une apothécie lécidéine. nigro plerumque imposita atque hypharum Au milieu les paraphyses, avec des articulations medullarum ope substrato adhærens. Intus, mondiliformes vers le sommet et les thèques plus hyphæ, excepto tamen gonidiali strato ac CAUOIRE MEN OppÉeS AUTOUR lerumque perithecio, raro in normali statu le périthèce entièrement plongé dans le thalle, P RS ME à ï conspicuæ, sed aut materia calcaria onustæ, dont on voit à droite et à gauche les couches L RATES g ; corticale, gonidiale et médullaire; dans le bas, aut oxalatis calcici cristallis vel saxi frag- à droite, des fragments du rocher mélés aux, Mentis non raro numerosissimis immixtæ, hyphes de la médulle. (Gross. : 90 diam.) ut videre est in fig. 40. In cortice superiore hyphæ fastigiatæ, aliquando simplices, sæ- pius ramosæ, articulatæ articulis sphæricis vel sphæroïdeis (fig. 46), aliquoties oblongis et semper moniliformiter junctis atque zona hyalina aut cretacea cellulas coliapsas et protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia semper chlorophylla colorata, vulgo cysto- coccoidea, raro chroolepoidea et rarissime protococcoidea, stratum plus minusve crassum hyphisque verticalibus non raro interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares verti- cales, ramosæ, nunc oblongo, nune eodem modo ac in thallo articulatæ ; sæpe et præsertim basin versus articuli sphærici, aut normales, aut amplificati triplicie D'° Guéguen reagente rubentes (1). Fig. 39. — Aspicilia intermutans (Nycl.) Arn. (1) Ge réactif est composé de Sudan, de bleu-coton, d'iode et d'acide lactique. Voir pour le mélange, Guéguen, Emploi du Sudan III comme colorant mycologique, seul ou combiné au bleu- LICHENES. 3 Apothecia lecideina, id est unico integumento munita, in thallo semper immersa proindeque eo aut non mutato aut paulum elevato cireumdata (fig. 39 supra et 49 infra), rotunda vel oblonga angulatave, raro lirelliformia, parvula aut mediocria, in areolis verrucisve solitaria seu plura, inter hyphas medullares normaliter nata, in thallo diu occultata et tunc puncto denotata ac in verrucis urceolata, dein aperta, perithecio summo plerumque visibili, atque disco colorato, sæpe concavo, lævigato, in tribus specibus (n. 591, 685 et 686) rugoso seu corrugato, nudoque aut pruinoso instructa. Perithecium incoloratum et rarissime subtus leviter coloratum, ex hyphis horizontalibus, varie articulatis et in margine flabellatis ac semper sphærico aut sphæroideo articulatis constitutum ; sub eo gonidia aliquando vigen- tia. Paraphyses in apice obscure coloratæ, raro rufæ aut incoloratæ et interdum cuticula hyalina tectæ, plus minusve longæ, semper articulatæ articulis, in numerosis speciebus, sursum id est in dimidio supero vel in parte minore, sphæricis aut sphæroïdeis ac monili- formiter junctis, interdum ex toto oblongo articulatæ et in paucis speciebus capitatæ aut clavatæ, sæpe ramosæ et connexæ, iodo, etiam in eodem apothecio, non raro diverse tinclæ. In unica specie (n. 609) gonidia hymenialia inter paraphyses præsentia. Thecæ plerumque clavatæ, in apice vulgo incrassatæ et ibi in duobus speciebus (n. 607 et 677) iodo tinctæ ac in basi sæpe longe caudatæ. Sporæ in quavis theca sæpe octonæ, passim minus numerosæ, hyalinæ, simplices, nune in unica, nune in duplice serie dispositæ, exos- porio sæpe crasso cireumdatæ, forma et magnitudine in eodem apothecio, imo in eadem theca persæpe variantes, sæpe granulosæ granulis triplice reagente rubentibus, aliquando læves ac eodem reagente eodem modo ex toto tinctæ. Spermogonia in tballo inclusa ac ostiolo atro aut fusco denotata ; interdum profunde ac etiam sub perithecio immersa ; sper- matia cylindra, recta aut curvata, brevissima aut longissima (3-40u), sterigmatibus satis longis, plerumque digitato ramosis et non articulatis affixa. Cephalodia in 12 speciebus observata, nunc sub cortice vel in medulla, nune sub perithecio seu inter illud paraphy- sesque sita ; eorum gonidia in speciebus, n. 591 et 594, phycochromate ac in cæteris chloro- phylla colorata; hæc, affirmante illustr. Bornet, protococcoidea, sed ab eis gonidiis proto- coccoideis sub Lichenis cortice vigentibus diversa. Species numero circiter 177 quarum 104 infra descriplæ, rarissime corticolæ vel lignicolæ, plerumque saxicolæ ac rupes tum calcarias, tum duras vestientes, numerosæ in terris boreis et insuper frequenter observatæ in montibus editis atque in planitie non desideratæ ; vigent in Asia (in China, Japonia, Corea, Persia et Palæstina); in Africa (in Ægypto, ubi etiam supra ligna fossilia in sylva petrificata, Stizenb. Lichenæa afric., Supplem., I, p. 27, in Algeria, Abyssinia, regionibus tropico-orientalibus, Transvaalia et ins. Rodriguesii) ; in America septentrionali et meridionali ; in Australia, Nova Zelandia atque tandem in Europæ omnibus regionibus. IT est probable, pour ne pas dire certain, que le total de ces espèces sera dans la suite augmenté. En effet, d’après la description que j'ai donnée de ce genre, toutes les espèces de Lecidea dont les apothécies ont le périthèce immergé dans le thalle et demeurant entouré par lui, au moins dans la plus grande partie de sa hauteur, lui appartiennent. Quelques-uns de ces Lecidea ou Biatora sont ci-dessous décrits; pour les obtenir tous, il faudra passer en revue le genre Zecidea pris dans son sens le plus large. Les divisions que j'ai faites dans ce genre sont simplement pour faciliter les détermi- nations, et il est impossible d'y établir de véritables sections, car, si certains groupes sont absolument distincts des autres, ils s'y trouvent reliés par de nombreuses transitions. La structure appartient au deuxième de mes types, Zyphæ fastigiatæ (Nouv. Arch. Mus., coton el à l’iode, in Bull. Soc. mycolog. France, t. XXII, 3e fasc., 1906, et également, Sur le Sudan et l’iode lactiques et sur leur emploi dans les colorations combinées, in Compt. rend. séanc. Soc. biol., t. LX, 1906, p. 854. 4 A. HUE. %e sér., t. VI, fig. 4 et 5). Mais, si l'on rencontre, même assez souvent, des articulations oblongues, comme dans ces figures, la forme qui domine est la sphérique, aussi bien dans les paraphyses que dans les hyphes. Chez cellessei, ces files moniliformes d'articulations sphériques montent parfois de la base de la médulle au sommet du cortex, tandis que, dans les paraphyses, elles en occupent au plus la moitié supérieure. On pourrait être tenté, à première vue, de comparer ma fig. n. 46 avec celle de Montagne (Cryplog. guyannens., tab. XVI, fig. 3, in Annal. se. nal., Botan., t. XVI, p. 63). Mais la ressemblance entre les deux n'existe que dans la forme sphérique, les articulations en chapelet de l'Osocladium Leprieuri étant aériennes et formées par des apothécies superposées. Dans l'étude qui va suivre, les réactions ont toujours été faites sur des coupes placées : entre deux lames de verre sous le CLS microscope. Quand la réaction pro- , voquée par la potasse devient d’un rouge assez intense (elle produit toujours alors des raphides); le li- quide répandu entre les hyphes du Lichen se colore en rouge, par le seul contact de l'air, peu de temps après que les coupes ont été faites. C'est pourquoi le thalle de ces espèces apparaît souvent sous la loupe ma- culé de rouge. Également chez d’autres où la réaction produite par ce même réactif donne une teinte jaune, on voit, avant de l'employer, un liquide jaunâtre se répandre au- ie Don DA a! mens DSP à 7 PRO ; tour des coupes dans l’eau de la pré- paration. M. le D' Hesse n'a examiné que deux Aspicilia au point de vue Fig. 40. — Aspicilia verrucolosa Krempelh. chimique, l'A. calcaria Koerb. et Coupe longitudinale du thalle, montrant les couches l'A. gibbosa Koerb. (Hesse, Beitr. corticale et médullaire presque entièrement recouvertes Æenntn. Flecht. und ihrer cha- par des fragments du rocher ; seule, la couche gonidiale, rakter. Bestandth., fase. N et IX, représentée par deux glomérules, a été épargnée. La coupe in Journ. prakt. Chimie, t. LXII, étant faite de bas en haut, le rasoir a relevé une portiondu 4900, p. 468 pour le premier, et cortex, à gauche de la figure. (Gross. : 420 diam.) t. LXX,1904, p.494, pour le second). ; Les cellules de la médulle, que le triple réactif de M. le D' Guéguen colore en rouge, contiennent une matière oléagineuse, et M. le D' Bachmann les regarde comme constituant une réserve végétative (Voir Bachm., Die Rhisoidensone granitbewohnender Flechten, in Jahrb. wissenschaftl. Botanik, t. XLIV, fase. 1, Leipzig, 1907). Les mesures des spores ont toujours été prises sans l'emploi de la potasse, mais colorées la plupart du temps par le triple réactif indiqué ci-dessus. On sera peut-être étonné de voir un si grand nombre d'espèces nouvelles provenant du Japon et de la Corée. M. l'Abbé Faurie m'a envoyé de 100 à 150 échantillons que je regar- dais comme appartenant à ce genre Aspicilia; j'ai rejeté tous ceux que j'ai trouvés incom- plets, c'est-à-dire manquant ou de contours, ou de spores ou de spermaties, et, parmi ceux qui pouvaient ainsi donner une détermination certaine, je n’en ai rencontré que deux appar- tenant à une mème espèce déjà connue. LICHENES. 5 Enfin l'étude de ce genre, dont la structure est cependant très élevée, puisque les articu- lations sphériques des hyphes forment parfois, en se soudant, un tissu presque en plecten- chyme, présente de très grandes difficultés. On sait combien il est rare de rencontrer des échantillons bien fructifiés et encore plus rare de trouver à la fois des spores et des sper- maties sur le même exemplaire. De plus l'anatomie en est souvent très malaisée; les hyphes sont empâtés de matière calcaire dans certaines espèces; dans celles-ei et dans beaucoup d’autres non calcaires, la présence de nombreux cristaux d’oxalate de chaux et de fragments du substratum (fig. 40) déchire les coupes et en rend l'examen fort difficile. C'est pourquoi, en terminant ce petit opuscule, il m'est permis de dire avec le poète ami de nos jeunes années : .. . lapomomniavielt Improbus. (Virg., Georg., 1, 145.) et d'ajouter : etiam Aspicilias. L'auteur de ces figures, ainsi que des précédentes, est M. Bonard, l'habile dessinateur bien connu, préparateur à la chaire de Botanique physiologique. I. — Hyphæ corticis superioris simplices vel parce ramosæ. A. — PARAPHYSES SUMMÆ MONILIFORMITER ARTICULATÆ. 1. — Cortex lateralis præsens. 89. Aspicilia lundensis Hue ; Parmelia lundensis EI. Fr. Lich. Suec. exsice., n° 321; P. rugosa B. P. lundensis El. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831), p. 182 : Pachyospora lundensis Mass. Mem. lichenogr. (1855), p. 131; Lecanora calcaria f, lundensis Nyl. Lichen. Scand. (1861), p. 154, ac Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 275 ; Aspicilia calcaria f. lundensis Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 129, in Ælora 1884, p. 408, atque ejusdem À. calcaria «. concreta, Lich.exsice. n. 255 b. Thallus in exsicc. EL. Fr., n. 321, glaucescenti albidus, opacus, hydrate kalico immu- tatus crustamque aut verrucosam verrucis 1-1,5 mill. latis et 0,4 mill. crassis aut corru- gatam, continuam ac irregulariter rimosam, valde inæquatam atque in superficie primum lævem et dein rugulosam formans ; intus et subtus etiam albidus. Cortex hyalinus 30-50 crassus et zona 10-30 y. lata, albida et cellulas protoplasmate orbatas præbente obtectus; ejus hyphæ fastigialæ, 8-10 w crassæ, verticales, pleræque simplices, arcte coalilæ et articulatæ articulis sphæroiïdeis, septis satis crassis et lumine 5-8 u lato, raro oblongis et tune 10 y. lon- gis, lumine 6 y lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-22 y lata, stratum 60-100 y crassum, frequenter paueis hyphis verticalibus interruptum sub cortice efficientia ; inter ea byphæ sphæroideo articulatæ. Medulla passim materia atrata obscurata ac cristallorum oxalatis calcici glomerulum rarissime continens ; ejus hyphæ 6-8 & crassæ, articulatæ articulis nune oblongis et regularibus, nunc passim inflatis, nune adhuc et sæpe frequentis- sime sphæroideis, moniliformiter dispositis, lumine 8-10 vel 12-14 y lato, triplice Dris Gue- guen reagente rubentibus atque in parte supera meatus præbentes et in infera normales inter ligni cellulas penetrantes. Cortex lateralis 30 y erassus, superiori similis et inferius ex hyphis medullaribus articulos sphæricos, diam 8-10 y præbentibus constans ; sub utraque cor- ticis forma gonidia vigentia. Apothecia primum globosa et dein aperta, dispersa aut con- tigua, imo passim acervata, rotunda vel paulum angulata, thallo paulum prominente, parum crasso, integre seu flexuose cincta atque disco 0,5-1 mill. lato, primum pallido rufo, demum atrato et intense cæsio pruinoso ac plano instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærules- cens, in margine 70, lateraliter 20 et inferne 80-150 x crassum, ex hyphis horizontalibus 6 A. HUE. arcte coadunatis, breviter articulatis articulis triplice reagente etiam rubentibus, in latere ascendentibus et in margine flabellatis compositum ; gonidia sub perithecio toto vigentia. Paraphyses ex toto hyalinæ, aut superne leviter atratæ ac grosse granulosæ, 180-300 & allæ, Gy crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 y longis, septis parum crassis et lumine 1,5-2 y lato, apicem versus 2-3 sphæroiïdeis aut oblongis, lumine 2,5-3 y lato, et passim breviter ramosis, raro connexo ramosæ atque iodo cærulescentes, dein rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cærulescentes aut violascentes. Sporæ ternæ aut senæ, hyalinæ, simplices, monostichæ, in apicibus rotundatæ vel sphæricæ et diam. 18 y metientes, vel sphæroideæ et 22-23 & longæ et 20-21 y latæ, aut 30 y longæ et 24-25 w latæ, vel adhuc ellipsoideæ, 24-38 y longæ et 14-22 y latæ, aut magis oblongæ, 35-38 y longæ et 14-19 y latæ, exosporio 2 y lato. Spermogonia non visa. Species supra ligna putrida, prope urbem Lund, in Suecia meridionali lecta, atque Aspiciliæ calcariæ Koerb. nullo modo affinis. Indicatur eliam ad saxa granilica et supra terram, Zeora gibbosa $. lundensis Flot. Lich. Flor. Siles. p. 54, n. 63, in Jahresb. Schles. Gesellsch. Naturk., 1849 ; Aspicilia contorta f. lundensis Koerb. Syst. Lich. Germ. (1855), p. 166, et A. calcaria €. lundensis Koerb. Parerg. lichenolog., p. 95, sed forsan species aut varietas aliena. 590. Aspicilia recedens Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXNI, p. 7, in Verhandl. soolog.-bot. Gesellsch. Wien, t. XLVI, 1896, p. 107, et v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flor. gefürst. Grafsch. Tirol,{. IN, 1902, flecht. Tirol, p. 287 ; Lecidea recedens Tayl. in Mack. Ælor. hibern., 1, 1836, p. 117; Lecanora recedens Nyl. apud Lamy, Catalog. Lich. Mont-Dore, p. 85, in Bull. Soc. bot. France, t. XXV, 1878, in Flora 1879, p. 361, et apud Hue Addend.nov. Lichenogr.europ.,p. 333, Zwackh Lich. /eidelb., p.37, et Cromb., Monogr. Lich. Brit., p. 469 ; L. subcinerea Nyl. in Flora 1869, p. 82, et apud Hue, loc. cilat., p. 109, Rich., Catal. Lich. Deux-Sèvres, p.26, in Mém. Soc. Statistiqg. Scienc. et Arts départ. Deux-Sèvres, 1878, ac Leight. Lich.-Flor. Gr. Brit., ed. 3, p. 197. Exsiccatum in herb. Mus paris. et in meo : Lecanora recedens Nyl., Nyl. et Norrl. Herbar. Lich. Fenniæ, n. 244. Thallus in hoc exsiccalo cinerescens, crassus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 1-2 (apudNyl., loc. citat. 3) mill. altæ, 0,5-4, rarius 1,5-2 mill. latæ ac in basi multo angustiores, nune contiguæ, nunc rimis angustis aut satis latis separatæ ; in superficie nudæ aut leviter pruinosæ simulque rugosæ rugis tenuibus ac hic et illic radiantibus atque reagentibus solitis immutalæ ; intus albidæ et subtus punceto parum lato saxis adhærentes. Cortex supe- rior albidus, in zona supera angusta brunneolus, 50-80 & crassus ac strato hyalino 20-25 raro 0 y lato et cellulas protoplasmate orbatas præbente obtectus ; in eo byphæ fasti- glatæ, 4-7 y crassæ, parce aut non ramosæ, distinctæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis, sphæroiïdeis, pariete satis crasso, et moniliformiter dispositis. Gonidia viridia, cystococeoidea, 10-18 y lata, stratum inæquatum, 40-100 & crassum, sed non densum sub cortice formantia ; interea hyphæ similiter constricte septatæ. Hyphæ medullares 6-8 y crassæ, nudæ, verticales et in oris areolarum horizontales, aliæ longe articulatæ et columnam crassam passim for- mantes, aliæ sphærico et moniliformiter articulatæ ac semper stricte coalitæ. Cortex lateralis 20 y crassus et superiori similis. Apothecia rotunda aut rarius oblonga, vel solitaria vel plura in quavis areola plana innata et in eis immersa, thallo integro et non prominente cincta, perithecio interdum visibili, atque disco 0,5-1 mill. lato, atrato rufo vel nigro, plano nudoque instructa. Perithecium superne atratum, in margine 50-100, lateraliter 20-60 et Subltus 80-100 y latum ac iodo cæruleum ; ejus hyphæ subtus verticales, lateraliter flabellatæ, parum à paraphysibus distinctæ ae in zona externa cellulas protoplasmate orbatas præbentes; sub eo gonidia sæpe vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco atratæ, 100-150 y altæ, 3-4 et in apice 6-8 y crassæ, rectæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis, septis LICHENES. 7 erassis et lumine 2,5-3 w lato, non connexo ramosæ, in triente superiore cellulas sphæroideas, moniliformiter junctas, lumine 4-5 y. lato, offerentes, passim furcatæ atque 10do leviter cæru- lescentes et dein vinoso rubentes. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, monostichæ, vel sphæricæ et 10-12 & diam. metientes, vel ellipsoideæ et 14 y longæ ac 9 w latæ ; apud Nyl., loc. cilat., 9-14 y longæ et 7-9 y latæ. Spermogonia in thallo interdum profunde immersa, intus incoloria et hyphis thalli cireumdata ac superne ostiolo nigro parvulo deno- tata ; spermatia cylindrica, recta, 4-5 y longa et vix 1 uw erassa ; sterigmata 12-20 w longa, 2 y crassa, simplieia vel ramosa et non articulata. — var. griseola Hue ; Lecanora griseola Th. Fr. Lichenogr. scand. (A871), p. 278, secundum specimen a cl. Blomberg supra rupes prædii pastoris in Westermo Suderman- niæ, in Suecia, anno 1878 Jlectum, in herb. meo. Thallus cinereus, opacus et rimoso aut diffracto areolatus ; areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,6- 0,9 mill. crassæ, contiguæ aut paulum diffractæ, in ambitu integræ aut breviter lobulatæ, in superficie rugulosæ crustamque æquatam formantes ; intus albidæ et subtus puneto nunce an- gusto, nune lato saxo adhærentes. Cortex superior superne fuseus seu atratus et 25-60 y cras- sus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 y crassæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, lumine 4-5 y lato, simplices, sed in zona suprema angusta, semper paulum ramosæ atque zona cellulas collap- sas continente, 20-30 y crassa tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-12 w lata, stratum 90-100 y crassum et sæpe vel paucis hyphis vel earum fascieulis 20-60 y crassis interruptum. Hyphæ medullares materia atrata obtectæ, 6-8 w crassæ, verticales, pleræque sphærico et moniliformiter articulatæ atque basin versus in zona 20-30 y crassa strictissime coalitæ et longe articulatæ ; inter eas passim cristalli visibiles. Cortex lateralis 20-30 & crassus et superiori similis. Apothecia rotunda, solitaria aut plura in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo parum crasso, vix aut non eminente circumdata atque diseo 0,5-07 mill. lato, atrato, plano ac nudo ornata. Perithecium in margine 60, lateraliter 20 et inferne 80 y latum et iodo cærulescens ; ejus hyphæ horizontales, breviter articulatæ et zona amorpha obtectæ ; sub eo gonidiorum glomeruli satis numerosi. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure olivascentes vel fusco atratæ et hydrate kalico rufescentes ac zona hyalina 10-15 y crassa coopertæ, 100-140 y altæ, 4-5 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 w longis, septis crassis et lumine 2-2,5 y lato, in dimidio supero cellulas vel sphæricas vel sphæroideas et moniliformiter junetas offerentes, non ramosæ atque iodo cæruleæ. Sporæ non evolutæ ; apud Th. Fr., loc. citat., octonæ, 11-13 4 longæ et 7-9 y latæ. Spermogonia non visa. Cephalodia in thallo vel sub hymenio immersa, 70-140 wlonga et 40-100 y lata : in eis gonidia pallide viridia, protococcoidea, 8-12 y lata, membrana parum cerassa, intus granulosa triplice D'S Guéguen reagente rubentia et tinctura « bleu coton » non mutata. À forma genuina non differt nisi thallo obseuriore, minus crasso, hyphis corticis superne paulo magis ramosis, earum pariete tenuiore, medullæ frequentius sphærico et monilifor- miter dispositis atque cephalodiis. Species saxicola et mere europæa vigens in Suecia ; in Fennia; in Hibernia ; in Gallia (dépt. Vienne. et Haute-Vienne) ; in Germania (in Heidelberg, in Bohemia et in aliis locis, Aspicilia bohemica Koerb. Syst. Lich. Germ., p. 162, et Parerg. lichenolog., p. 98, teste Zwackh, Loc. citat.) ; in Tyrolia ; in Caucaso, Wain, Lich. Caucas., p. 291. Forma Sueciæ propria, 591. Aspicilia epiglypta Hue ; Lecanora epiglypta Norrl. apud Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin. XXXV, inAlora 1881, p. 4, NyL. Enum. Lich. fret. Behring., p. 49, in Bull. Soc. Linn. Normand., 4° sér., L. I, et apud Hue Addend, nov. Lichenogr. europ., p. 105, atque Lich. exot.,n. 1466; L. cinerea subspec. epiglypta Cromb. Monogr. Lich. Brit., 1894, p. 467 ; Aspicilia cinerea £g. epiglypta Arn., Lich. fränkisch. Jura, 5 A. HUE. p.128, in Ælora 1884; Lecanora cinerea “epiglypta Norrl., NyL.et Norrl./Æ/erb.Lich.Fenn., 1882, n. 240, in herb. Mus. paris. et in meo. Thallus in hoc exsiccato obscure vel atrato cinereus, passim rubido maculatus, opacus et rimoso areolatus : areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,2-1 mill. erassæ, variiformes, rimis angus- tissimis separatæ et crustam lævigatam äut passim rugulosam ac fere æquatam formantes ; intus albidæ et passim atratæ atque subtus albidæ. Cortex superior brunneo atratus, hydrate kalico non tinctus et 30-40 w crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ (fig. 41), 6-8 x crassæ, simplices aut parce ramosæ, articulatæ articulis sphæricis et mo- niliformiter dispositis, lumine 4-5 w lato et septis crassis, atque strato 10-15 w lato et cellulas collapsas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-18 w lata, membrana parum crassa, stratum 60-80 Jatum, hyphis verticalibus sæpe interruptum ac non densum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæ- rico vel sphæroideo articulatæ. Medulla materia alrata passim obtecta et, æque ac stratum gonidiale, hydrate kalico primunm flavens et dein pallido ferruginea ; ejus hyphæ 4-5 u crassæ, verticales, meatus sæpe præben- tes et simul rupis fragmenta admittentes, in partis juvenilibus sæpe moniliformiter et in vetustioribus sæpe articulis longis arliculatæ. Cortex lateralis 40 y. crassus et ejus hyphæ magis ac in superiore ramosæ. Apothecia singula aut duo in singulis areolis nata et in eis immersa, thallo integre circumscripta atque eorum discus 0,3-1 mill. latus, niger et frequenter corrugatulus aut quasi insculptus atque non pruino- sus. Perithecium superne nigrum, cæterum incolora- tum et sub paraphysibus iodo cærulescens, in mar- gine 60-80 et lateraliter 20-40 & latum : illius hyphæ es ' ce 0Q Go Dee k Ron Ve 0e EDS e OX OC QE es S Fig. 41, — Aspicilia epiglypta (Norrl.) Hue. Coupe longitudinale du thalle ; en bas, une partie de la couche médul- laire, puis les gonidies et enfin le cortex recouvert d’une zone de cellules dépourvues de protoplasma. Les hyphes fasligiés montent vertica- lement de la base au sommet ; dans le cortex, ils sont simples ou peu ramifiés, et partout leurs articulations sont à peu près semblables, sphériques ou sphéroïdales, et disposées en forme de chapelet. (Gross.: 420 diam.) in medio apothecio verticales, lateraliter ascendentes et in margine flabellatæ, arcte coadunatæ, ramosæ et articulatæ ac in parte laterali breviter aut sphæ- roideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum carbonaceæ, 140-200 w altæ, 3-4 u crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ artieulis 5-6 y longis, lumine 1,5-2 y lato et septis crassis, in apice paulum incrassatæ, moniliformiter articulatæ articu- lis sphæricis et lumine 3-4 w lato, corymbose ramosæ et passim inter fertiles aliæ ste- riles fasciculatæ fasciculis 50-60 y latis vel minoribus, eas altitudine superantes 1sicque rugas externas formantes, frequenter connexo ramosæ ac iodo leviter cærulescentes, dein rubentes et, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ vel decoloratæ. Sporæ octo- næ, hyalinæ, simplices, distichæ, 20-24 w longæ et 12-14 u latæ, exosporio 2 y crasso. Spermogonia extus nigra et sæpe oblonga et intus incoloria ; spermatia cylindrica, recta, 22-24 y longa ac 0,5-0,6 uw lata ; sterigmata 25-30 y longa, 2-3 y crassa, simplicia aut ramosa atque tune in initio ramorum articulata. Cephalodia in thallo et etiam sub hymenio immersa, primum parva et demum multum evoluta ; in eis gonidia e genere Glæocapsa Kütz. orta, 6-10 y lata ae hyphis reticulatis immixta. Dans les apothécies d'apparence simples, il s'en trouve parfois 2 ou 3 réunies et entourées de la même bordure thalline ; chacune d'elles possède un périthèce propre, souvent joint au LICHENES. 9 voisin par quelques hyphes ; parfois un gros glomérule de gonidies végète entre ces deux péritheces. Cette disposition s'observe chez plusieurs autres Aspicilia et en particulier dans les À. cinerea Koerb. et À. intermutans (Nyl.) Arn. ; dans l'A. epiglypta, comme dans ces espèces, ces perithèces internes ne dépassent pas la hauteur du périthèce externe et des paraphyses normales. Par conséquent, dans l'A. epiglypta, les rides qui sillonnent le disque de l’apothécie sont formées non par les périthèces, mais parle sommet de paraphyses stériles qui, réunies en faisceaux, dépassent un peu les fertiles et émettent un plus grand nombre de rameaux. Au contraire, dans la section Glypholecia du genre Acarospora, ci-dessus, n° 530 (dans le précédent volume de ce Recueil), ce sont les périthèces secondaires qui se sont allongés pour produire les rides du disque. Species saxicola primum a cl. Norrlin in Finlandia, prope Helsingfors, anno 1880 detecta et dein in Anglia et in Scotia, atque extra Europæam, in Asia borea, in ins. Lawrence, observata. 592. Aspicilia chinnampoana Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in Chinnampo, n. 379, augusto 1906. Thallus sordide albus, tenuis, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,5-1, raro 2 mill. latæ, 0,16-0,22 mill. crassæ ac in peripheria crassiores, polygoniæ, rimis angustissimis separatæ, in superficie læves aut rarius tenuiter rugulosæ, planæ crustamque æquatam et determina- tam efficientes. Cortex superior albidus ac 20-30 y latus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 y crassæ, verticales aut parum obliquæ, plerumque simplices, passim parum ramosæ, articulatæ arti- culis sphæroiïdeis, aliquando oblongis, lumine 3-4 y lato, ac zona hyalina et cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, interdum flavo virescentia, 10-18 & lata, membrana parum crassa, stratum 40-50 y crassum, frequenter paucis hyphis verlicahibus interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla materia eretacea nubi- lata, hydrate kalico passim flavens ac mox ferruginea (lamina tenui etiam apothecifera tota ferruginascens) atque 1odo non tincta, illius hyphæ verticales, 6-8 crassæ, sæpe sphæroideo articulatæ et triplice D" Guéguen reagente rubentes, ramosæ, arcte coalitæ seu numerosis cristallis separatæ atque inferne in strato satis crasso verticales aut intricatæ atque oblongo articulatæ. Cortex lateralis non longe protractus et 20 w crassus, superiori fere similis aul non raro deficiens. Apothecia solitaria del duo in singulis areolis nata, in eis immersa ac thallo tenui, integro et ab initio paulum eminente cineta atque disco 0,4-0,8 mill. lato, fusco aut atrato (madefacto obscure rufo), plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 80-100, lateraliter 40-60 et subtus 90-100 & crassum; hujus hyphæ in medio apothecio verticales, vel oblongo vel sæpius sphæroïideo articulatæ et triplice reagente rubentes, lateraliter oblongo ac in margine sphæroideo articulatæ flabellatæque ; sub eo nulla gonidia. Paraphysés hyalinæ, sursum luscæ aut rufæ, 120-140 p altæ, 4 w crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 & longis, dissepimentis parum crassis ac lumine 1-1,5 y lato, in zona apicali 30-40 y crassa sphæroïideo articulatæ, lumine 2-3 y. lato, ibi ramosæ atque iodo rubentes. Thecæ 110 y longæ, 22 y latæ, in apice incrassatæ ac in basi breviter caudatæ; sporæ senæ, hyalinæ, simplices, subdistichæ, granulosæ granulis triplice reagente rubentes, 16 22 y longæ et 8-10 y latæ, immixtis 16-20 & longis et 10-12,5 y latis. Spermogonia non visa. Le thalle est blanchâtre comme dans les deux premières espèces, mais dans celle-ci la forme des aréoles est différente ; la réaction par ka potasse et divers caractères sont autres et enfin les spores sont plus étroites. 593. Aspicilia albomarginata Boul. de Lesd., Votes lichenolog., X, in Bull. Soc. bot. France, t. LVI, 1909, p. 474%, secundum specimen authentieum supra saxa vuleanica, ab H. F. Arsenio Brouard, in Tlaxcala, Acuithalpilco, prope Puebla, in republica Mexicana, NoOUvELLES ARCHIVES pu Muséum, 5e série, — I1, 1910, 2 10 A. HUE. altit. 2300 m., anno 1906, lectum et a. cl. Dre Bouly de Lesdain mecum benevole commu- nicatum. Thallus atro brunneus, opacus, nec hydrale kalico, nec iodo reagens et rimoso areolatus ; Fig. 42. — Aspicilia albomargi- nala Boul. de Lesd. Coupe longitudinale du thalle ; les hyphes sont disposés comme dans la figure précédente, mais la couche médullaire est plus serrée et les articulations des hyphes médullaires son oblon- gues ; dans le bas, à droite, deux gros cristaux d’oxalate de chaux. (Gross. : 420 diam.) areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,6-0, 8mill. crassæ, nune quadran- gulares, nune variiformes, persæpe angulatæ, rimis parum angustis separatæ, in superficie planæ aut passim rugosæ rugis albicantibus, albo marginatæ, crustamque æquatam ac diffractam præbentes ; intus albidæ ; sublus sæpe ferrugi- neæ. Cortex superior corpusculis albidis velatus, superne atratus et 10-60 % crassus ; ejus hypbæ fastigiatæ (fig. 42), 4-6, rarius 8 x crassæ, nunce arcte coalitæ, nune materia cal- caria passim separatæ, in thallo optime evoluto simplices aut parce ramosæ, alibi sat frequenter etsæpe unica cellula late- raliter ramosæ, articulatæ articulis sphæricis vel sphæroïideis, lumine 2-4, rarius 5 w lato, interdum oblongis 8 y longis et 4 y crassis, atque zona albida, 10-30 y crassa ac cellulas collapsas continente obtectæ. Gonidia intense viridia, cys- tococcoidea, aut rotunda et 8-10 & lata, aut oblonga et 18-30 y metientia, membrana tenui, stratum 60-100 y crassum et baud densum, singulis sæpe singula hypha circeumdatis, sub cortice formantia; inter ea hyphæ sphærico articulatæ. Medulla corpusculis albidis tecta et cristallos hic et illice continens, hyphas verticales in medio thallo longe, in late- rali ac in imo sphærico articulatas et tune triplice D'° Guéguen reagente rubentes offerens. Cortex lateralis 20 y crassus, Superiori similis, sed ejus byphæ magis ramosæ. Apothecia singula in singulis areolis nata, in eis immer- sa, rotunda aut oblonga, thallo niveo, parum eminente in- tegroque cineta atque disco primum punetiformi et dein 0,3-0,4 mill. lato, atrato et simul cæsiopruinoso planoque instructa. Perithecium incoloratum, sursum atrum, iodo non tinctum, in margine 30-40 y metiens et vix a cortice thallino diversum, lateraliter 20 ac inferne 40-60 & crassum, ex hyphis horizontalibus, arcte coalitis, ramosis et oblongo articulatis constans; sub eo gonidiorum glomeruli sparsi. Paraphyses hyalinæ, superne olivaceæ vel intense virides, 160-200 Laltæ, 4-5 u crassæ, rectæ aut flexuosæ, parum arcte cohærentes, articulatæ articulis 4-5 y longis, sepimentis crassis et lumine 2 u lato, passim connexo ramosæ, in 30-40 y supe- rioribus sphærico vel sphæroideo articulatæ, lumine 2,5-3 4 lato et sæpe unica cellula ramosæ atque iodo leviter cærulescentes, mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, sic rema- nentes. Sporæ 22 p longæ et 14 u latæ, exosporio 4 & crasso, et intus triplice reagente par- tim rubentes. Apud Boul. de Lesd., loc. citat., sporæ senæ aut octonæ, 12-13 w longæ et 9-11 LH latæ. Spermogonia non visa. In eodem apothecio plura hymenia aliquando occurrunt. 594. Aspicilia cupreogrisea Hue; Lecanora (Aspicilia) cupreogrisea Th. Fr. Ziche- nogr. scand. (1871), p. 278, secundum specimen authenticum a el. Blomberg datum in cujus schedula 1pse seripsit : « Prope urbem Marstrand primus legi, 1868, » in herb. meo. Thallus cupreocinereus, nitidus et rimoso areolatus ; areolæ 0,5-4 mill. latæ, 0,4-0,5 mil. LICHENES. 11 crassæ, nune rotundæ, nune angulatæ et rimis angustissimis separatæ; in margine pallidæ ; in superficie planæ et rugulosæ; intus albidæ; subtus nigræ et super hypothallum nigrum impositæ. Cortex superior atratus hydrate kalico non tinetus et 40-50 y erassus; in eo hyphæ fastigiatæ, 5-10 y crassæ, arcte coalitæ, passim simplices, cæterum parum ramosæ, articulatæ articulis sphæroiïdeis aut oblongis, in septo parum constrictis, lumine 2-6 y lato, atque strato 10-20, interdum 60 y crasso cellulasque protoplasmate orbatas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 12-20 et etiam 25 wlata, membrana incrassata, stratumque 60-100 y latum sub cortice formantia; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla albida, passim et præsertim prope apothecia hydrate kalico flavens et mox obscure rubens raphidesque producens; ejus hyphæ 4-10 y crassæ, articulatæ articulis sphæroideis seu oblongis, ramosæ ramis anastomosantibus, inter se meatus relinquentes et parva rupis fragmenta admittentes. Cortex lateralis 20-30 y crassus et superiori similis : inferior extra vincturæ punctum exstans, 30-40 u latus ac eodem modo compositus. Apothecia vulgo singula, raro duo in singulis areolatis nata, in eis immersa atque thallo albido, sæpe non, passim paulum prominente integre et tenuiter marginata ac disco primum punctiformi et dein 0,3-0,5 y lato, nigro, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine 40-50, lateraliter 20 et subtus 50 w crassum; in eo hyphæ horizontales, ramosæ, breviter articulatæ, arcte coalitæ, lateraliter ascendentes et in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum denigratæ et zona hyalina 10 & crassa obtectæ, 220 u altæ, 5 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 7-10 y longis, lumine 2 y lato, apicem versus sphæricis, lumine 3-4 y lato, ramosæ ramis etiam sphærico articulatis, in centro connexo ramosæ atque iodo cæruleæ, mox rubentes et, ablato reagentis excessu, denuo cærules- centes. Thecæ visibiles, sed in eis nullæ sporæ rite evolutæ; has, teste Th. Fr., loc. citat., cl. Blomberg, maturas, 12,5 w longas et 5 u latas semel vidit. Spermogonia ignota. Cepha- lodia in thallo immersa, nullo indicio extus notata, in lamina tenui nune mediam areolam aut fere totam, nunc ejus partem apothecium cingentem vel partem perithecio infero subja- centem occupantia. In eis gonidia ad Algarum genus Glæocapsam Kütz. pertinentia, 16-95 w lata, cellula phycochromate colorata, 6-8 w metiente vel unica vel duplice in eadem mem- brana ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Quando intra thallum viget cephalodium, byphæ thalli normales hoc limitant, atque superne vel stratum gonidiale destructum fuit, vel angustum et lunatulum remanet et tune super hoc viget cortex normalis. Species ad scopulos marinos in Koün prope Marstrand Bahusiæ copiose primum lecta fuit ; indicata fuit etiam a cl. Hulting, Dalslands Lafvar, 1900, p. 54, in Svenska Vet.-Akad. Handl., t. XXVI. 2. — Cortex lateralis deficiens. 595. Aspicilia Massalongi Ilue; sp. nov.; À. cinerea var. alba Anzi Lich. rarior Langob., n. 565, ad saxa basaltica in prov. veronensi legit Massalongo, juxta specimen sinistrum hujus exsiccati (dextro ad ZLecanoram glaucomam Ach. pertinente) in herb. meo. Thallus albicans, passim rubro variegatus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 4-2 mill. latæ, 0,6 mill. crassæ, nunc rotundæ, sæpius angulatæ, contiguæ, in superficie planæ, raro læves,sæpius rugulosæ crustamque æquatam efficientes ; intus et subtus albidæ. Cortex albidus vel in zona supera angusta leviter fuscescens, corpusculis griseis nubilatus et 20-40 & latus; illius hyphæ fastigiatæ, 4-6 w crassæ, pleræque simplices, passim sat longe ramosæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis sphæroideis vel interdum fere quadratis aut paulum oblongis atque zona hyalina, angusta et cellulas protoplasmate orbatas continente obtectus. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-24 y longa, rotunda seu oblonga, stratum 50-60 y erassum et fere continuum sub cortice formantia atque hie et illic in medullam descendentia : inter ea 12 A. HUE. hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia cretacea tectæ, hydrate kalico flaventes ac mox ferrugineo tinctæ, 4-6 y: crassæ, verticales, in latere stricte coalitæ ac sphæroideo articulatæ, cæterum longe articulatæ, ramosæ et inter ramos numerosos cristallos, interdum glomerulose aggregatos, admittentes. Cortex lateralis nullus. Apothecia rotunda aut angulata, raro solitaria, sæpe 2-4 in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo integro et non elevato cireumdata atque disco 0,7-1 mill. lato, obscure rufo, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo leviter cærulescens, in margine 40-60, lateraliter 20 et subtus 30 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, stricte coadunatæ, breviter et in margine sphæroideo articulatæ atque ibi paulum flabellatæ. Paraphyses hyalinæ, surçum rufæ, 130-140 y altæ, 6-8 u crassæ, rectæ, arcte congregatæ, articulatæ articulis 6-12 y. longis, septis crassis et lumine 2,25 y lato, in apice duobus tribusve vel sphæricis vel sphæroideis, lumine 4 lato, passim breviter connexo ramosæ atque iodo cæruleæ. Thecæ 80-126 y longæ, computata cauda 42-20 y longa, 28-30 y latæ ac in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ, interdum angulatæ et valde variabiles, in eadem theca 24-98 uw longæ et 18-16 y latæ atque diametro 14-16 w metientes ; 18-26 y longæ et 12-14 w latæ, vel sphæricæ et 16 x diam. metientes, immixtis 22,24 et 26 y longa ac 14,13 et 12 v longis. Spermogonia inthallo inelusa ; spermatia vel flexuosa, 18,75-25 y longa, velarcuata, 21,35-29,50 w longa, vel adhuc hamata, 31,25 y longa, atque demum speciem litteræ S præ- bentia et 21-25 longa, ac semper, 05-06, mill. lata; sterigmata 25 p longa, lumine 2 y lato, ramosa et non articulata. Cette espèce me parait très distincte de ses voisines, et elle n’a aucun rapport avec l'A. cinerea Koerb., ni avec sa var. alba (Schær.), dont elle est complètement éloignée par la forme de ses apothécies toujours immergées dans le thalle, par la grandeur de ses spores, par la longueur de ses spermaties et enfin par sa structure interne. Je l'ai dédiée au D' Massalongo, qui l’a récoltée en Italie. 596. Aspicilia pavimentans lue ; Zecanora pavimentans Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin. xvin, in Flora 1874, p. 310, Zahlbr., Material. Fechtenjl. Bosn. und Hercegov., p. 10,in Wäissensch. Mittheil. Bosn. und Hercegov., t. IX, 1895, et Wain. Lich. Caucas., p. 292, in Terméssetr. Füset., t. XXII, 1899, sccundum Lojka Lich. regni hungaric.exsice., n. 46, supra saxa arglilaceo schistosa subinundata in flumine Cserna prope thermas Herculis in Hungaria et alterum specimen authenticum, schedula ex ipsius manu Nylander scripta, ab eodem super saxa trachylica in Transsylvania, anno 1874, icctum, in herb. meo. Thallus cinerescens vel subcinerescenti albidus, opaeus, rimoso areolatus et reagentibus solitis non tinctus ; areolæ 0,5-1 mill. latæ aut angustiores, 0,2-0,5 mill. crassæ, polygoniæ, angulatæ, planæ et læves, rimis angustissimis separatæ crustamque æquatam atque deter- minatam efficientes ; intus et subtus albæ. Cortex superior sursum atratus 30-80 & crassus : illius hyphæ fastigiatæ, 5-6 w crassæ, aut simplices aut parce ramosæ, arliculatæ articulis sphæroideis, lumine 2-3 y lato, et zona hyalina cellulas collapsas continente, 10-20 y crassa teclæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-20 & lata, stratum 40-50 w crassum et hyphis verlicahbus sæpe interruptum sub cortice formantia, inter vel cireum ea hyphæ sphæroideo arliculalæ. Hyphæ medullares materia atrata nubilatæ, numerosos oxalatis caleici eristallos inter se admittentes aut ab eo incrustatæ, 4-6 w crassæ, verticales, articulatæ articulis plus minusve longis, lumine 1,5-2 w lato, atque in zona infera, corticem simulante, 20-30 crassa, intricatæ, Apothecia singula seu 2-4 in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo non elevalo integre cireumscripta atque disco primum punetiformi et dein 0,5-1 mill. lato, atrato, plano vel concavo et cæsio pruinoso instructa. Perithecium incoloratum, in margine 50, lateraliter 40 et inferne 40-60 y crassum atque leviter cærulescens; ejus hyphæ horizontales, LICHENES. 13 lateraliber ascendentes ac in margine paulum incrassatæ et brevius articulatæ ; gonidia sub eo laterali, raro sub infero vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum brunneo atratæ, 180-200 w altæ, 4-5 u crassæ, rectæ aut paulum flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 7-10 y longis, septis crassis et lumine 2 y lato, apicem versus duobus seu tribus sphæroiïdeis, lumine 3 & lato, ibi passim ramosæ ramis brevibus et liberis, cæterum connexo ramosæ atque iodo cærulescentes. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundatæ, extus granulosæ granulis triplice D''s Guéguen reagente rubentes, 22-28 y longæ et 12-14 y latæ, immixlis 22, 24 et 26 w longis et 18, 16 et 14 uw latis; apud Nylander, oc. cit., 29-97 y longæ et 14-21 w latæ. Spermogonia in thallo immersa, ostiolo nigro munita et intus incoloria ; spermatia cylindrica, recta, 6-7 y longa et vix 1 y lata ; sterigmata 25-30 w longa, articulata articulis longis, lumine 2 y lato ac inter ea filamenta sterilia 40 w longa. In specimine in Transsylvania lecto, evidenter juvenili, areolæ minores et rugulosæ, cortex angustior et ejus hypharum lumen latius, 3-4 w metiens, apothecia minora, para- physes 120 w tantum altæ, iodo cærulescentes et dein vinose rubentes ac, amoto reagentis excessu, aut deruo cæruleæ aut fulvescentes. Species mere europæa ac in Hungaria, in Hercegovina, in Transsylvania et in Caucaso usque modo tantum observata. 597. Aspicilia ammotropha Hue, sp. nov.; À. érachytica Flag., Catal. Lich. Algér., 1896, p. 52, et Stizenb. Lichenæa afric., p. 126, et Supplem., Il, p. 27, secundum Flag. Lich. algeriens. exsicc., n. 123. Thallus pallido rufescenti ochroleucus aut albicans, opacus, areolatus ac intus hydrate kalico flavens et mox totusrubens ; areolæ 0,6-2 mill. latæ, 1-1,2 mill. crassæ, vel subrotundatæ, vel varie angulatæ, in superficietenuiter rugosæ, rimis satlatis separatæ crustamque continuam et pauluminæquatam efficientes. Cortex in superficie paulum et intus valde inæquatus, 20-100 w crassus ; ejus hyphæ 6-8 u crassæ, fastigiatæ, in areolisbene evolutis pleræque simplices, supra gonidia alte ascendentes etinlatere thalli ramosæ, articulatæ articulis sphæroideis, interdum oblongis, septis crassis et lumine3-44 lato atque strato albido,20w.crasso tectæ. Gonidia viridia, cystococcodia, 16-22 & lata, stratum nune 20, nune 120 y crassum, satis densum et hyphis fasciculatis fasciculis 20-140 latis, e medulla ad corticem ascendentibus et sieut in eo articu- latis separatum formantia. Hyphæ medullares 5-6 y crassæ, verticales, longe articulatæ, stricte coalitæ vel paucos cristallos admittentes. Apothecia nune rotunda, nunc oblonga aut angulata, sæpe singula, hic et illie 2-4 in singulis areolis planis enala immersaque, thallo leviter eminente integre cincta atque disco 0,5-0,7 mill. lato, atro, paulum concavo et dense cæsio pruinoso instructa. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 40, lateraliter 20 et inferne 60 y latum ; in eo hyphæ horizontales, breviter articulatæ, latera- liter ascendentes ac in margine paulum flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; gonidiorum glomeruli sub eo infero vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum olivascentes et zona albida 10 w lata tectæ, 140-200 & altæ, 5-6 y crassæ, rectæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis 6-8 u longis, septis crassis et lumine 2 y lato, passim connexo ramosæ, in triente supero articulatæ arti- culis sphæricis aut rarissime oblongis, lumine 3-4 w lato et apicem versus corymboso ramosæ atque iodo cærulescentes. Sporæ tres tantum conspicuæ, 26-28 y longæ et 13-14 u latæ. Spermogonia sæpe magna aut in thallo immersa ac puncto lirellave nigris indicata aut apotheciorum basin versus vigentia ; spermatia cylindrica, recta, 6-10 y longa et 1 w lata ; sterigmata 20-30 w longa, in basi ramosa et 2 y lata ; inter ea passim filamenta longiora et sterilia visibilia. La structure de cette espèce ressemble assez à celle de l'Acarospora theobromina f. mosaica (Duf.), fig. #4, dans le présent Recueil, 4° série, E. VITE, p.243, et 5°sér.,t.I, p. 133, n. 508. Mais les articulations des hyphes sont plus sphériques et la couche gonidiale plus 14 A. HUE. variable, tantôt montant jusqu'au sommet du cortex, tantôt ne présentant que quelques glomérules au-dessus de la médulle. Dans certaines coupes, les hyphes verticaux, peu ou point ramifiés, occupent presque toute l'épaisseur, et ce n’est que çà et là que les gonidies forment de petits nids entre ces hyphes, qui se sont alors un peu écartés. Par l'aspect exté- rieur de son thalle aux aréoles de couleur rosée, plus épaisses, un peu plus écartées les unes des autres et complètement rugueuses à la surface, ainsi que par ses apothécies à disque pruineux, cette espèce se sépare nettement de l'Aspicilia trachytica(Mass.). Les spermaties et la réaction par la potasse caustique concordent dans les deux espèces, mais leur structure anatomique est différente. M. le D" Steiner, Prodr. Flechtenflor. griesch. Festl., p. 39, indique un Lecanora trachytica Süzenb. sur les rochers dans la Grèce ; mais il est impos- sible de dire à laquelle des deux espèces il appartient. IL en est de même de l'échantillon récolté par Meyer dans l'Afrique tropico-orientale et cité par Stizenb., Supplem., loc.citat., où cet auteur a fait très probablement une erreur en demandant de rapprocher ce Lecanora de son n. 668, qui est un Æhinodina. Comme Flagey a récolté les échantillons de cette espèce principalement sur les grès, saxa arenaria, je l'ai nommé ammotropha, c'est-à-dire nourrie dans les sables, uuotpogos. 598. Aspicilia umbrinella Hue; sp. nov. In Asia : in Corea graniticolam legit R. P. Faurie, in « montagne des Diamants », n. 152, junio 1906. Thallus partim albidus, partim pallido umbrinus, tenuis, opacus, intus hydrate kalico non mutatus aut vix rubescenset rimoso areolatus ; areolæ, nune omnino albidæ,nuneumbri- nellæ ac tune albo marginatæ, 0,3-0,6, raro 4 mill. latæ, 0,2-0,2,7 mill. crassæ, lateraliter non corticatæ, variiformes, planæ, rimis angustis separatæ, in superficie læves ac aliquando fissæ crustamque ob saxi rugas inæquatam et paulum interruptam formantes; intus et subtus albidæ vel paulum rufæ. Cortex hyalinus et in zona supera angusta leviter fuscidulus et 20-30 & crassus; in eo hyphæ fastigiatæ, pleræque simplices, cæteræ parce ramosæ, 4-5 Lu crassæ, arcte conglutinatæ, articulatæ articulis sphæricis aut sphæroïdeis, lumine 2-2,5 y lato, atque strato albido cellulas collapsas et protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-18 u lata, membrana parum crassa, stratum 50-70 y crassum et hyphis verticalibus interruptum efficientia ; inter ea hyphæ sphæroideo articu- latæ. Hyphæ medullares materia grisea velatæ, passim iodo bene cæruleæ, 4-6 w crassæ, nunce oblongo, nunc et sepius sphærico articulatæ, lumine semper 2-3 y lato, triplice D'° Guéguen reagente raro et tantummodo basin versus rubentes et numerosos cristallos admittentes. Apothecia vulgo solitaria, interdum bina in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo integro et demum leviter eminente circumdata atque disco 0,2-0,5 mill. lato, nigro, plano ac demum leviter pruinoso ornata. Perithecium incoloratum, 1odo cærulescens, inferne 50-80, lateraliter 30 et in margine 80 u crassum; ejus hyphæ horizontales, ramosæ, articulatæ, parvos meatus materia calcaria repletas sæpe præbentes, lateraliter stricte coalitæ, ascendentes ac in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Para- physes hyalinæ sursum atrato olivaceæ, cuticula albida 10-15 u crassa tectæ, rectæ, stricte agolutinatæ, articulatæ articulis 4-8 uw longis, lumine 4 u lato et sepimentis parum crassis, in 20-25 u superioribus sphærico articulatæ, lumine 2-3 uw lalo et ibi tantum ramosæ (corym- bose) atque iodo rubentes ac, sublato reagentis excessu, cærulescentes atque demum, adhibito primum hydrate kalico, cæruleæ. Thecæ 80-100 w longæ, 24 w latæ, superne incrassatæ ac inferne breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundatæ vel interdum uno attenuatæ, exosporio 4 u crasso, magna granula triplice reagente rubentia continentes, 16-24 w longæ et 9-14 y latæ. Species ad Aspiciliam cupreogriseam (Th. Fr.) accedens et ab ea reaclionibus, thalli aspectu et variis notis optime distincta. LICHENES. 15 B. — PARAPHYSES SUMMÆ SIMUL SPHÆROIDEO ET OBLONGO ARTICULATÆ. 599. Aspicilia amphibola Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXII, p. 18, in Verhandl. goolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXX VII, 1897, p. 98; Urcolaria gibbosa $. amphibola Ach. Vet. Akad. Handl., 1809, p.166, Lichenograph.univ.,p.334, et Synops.Lich.,p.139 ; Lecanora amphibola Waïin. Adjum. Lichenogr. Lappon. fenn., 1, p. 167, secundum L. cæsiocineream var. amphibolam Norrl. in Nyl. et Norrl. Æerb. Lich. Fenn., n. 243, prope Helsingforsiam supra saxa inundata lectam. Thallus in hoc exsiccato, vel cæsio olivascens, vel pallido cinerescens, opacus, hydrate kalico immutatus et rimoso areolatus ; areolæ 0,4-1,5 mill. latæ, 0,45-0,60 mill. crassæ, nunc rotundæ et tune vel verruciformes aut angulatæ, nunc anguste et irregulariter oblongæ, rimis angustissimis separatæ, planæ aut convexæ, in superficie læves crustamque æquatam aut paulum inæquatam formantes ; intus extusque albidæ. Cortex hyalinus, superne olivascens aut leviter fuscescens et 40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 y crassæ, nunc et sat frequenter simplices aut parce ramosæ, nune in dimidio infero multum ramosæ atque in supero omnino simplices, arcte coalitæ, articulatæ articulis vel sphæricis sphæroideisve, vel oblongis et tune 8-10 w longis, lumine 3-5 uw lato, atque strato 5-6 y crasso et fere amorpho tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, vel 6-20 vel 12-32 y lata, rotunda seu oblonga, stratum vel 56-100, vel 50-60 p crassum, non densum et sæpe hyphis verticalibus interruptum efficientia ; inter ea byphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares nudæ ant materia atrata punctatæ, 6-8 uw crassæ, verticales, stricte congregatæ et arliculatæ articulis sphæricis, moniliformiter junctis ac triplice D‘ Guéguen reagente rubentibus ; inter eas nulli aut pauci cristalli. Cortex lateralis 20-25 y erassus, parum longe evolutus et superiori similis. Apothecia unica, duo triave in quavis areola nata et in eis immersa, rotunda, urceolata, thallo nunc non, nunce satis multum prominente, in margine nunc concolore et integro, nunc albicante et crenulato circumdata atque disco primum punctiformi et dein 0,3-0,5 mill. lato, atro, concavo et nudo instructa. Perithecium incolo- ratum et superne atratum, 10do paulum vel non tinctum, in margine 40-60 lateraliter 20 et inferne 40-120 & latum ac linea paulum fuscescente, 15-20 u crassa, extus limitatum ; ejus hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, breviter articulatæ, in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, superne vel rufæ vel pallido olivaceæ et hydrate kalico rufescentes, 160-260 u altæ, 6 x crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-10 w longis, lumine 1,50-1,79 & lato et septis crassis, frequenter ramosæ et passim connexæ, in apice quinque aut sex articulos vel sphæroideos, vel 6-8 & longos, lumine 2-3 w lato, præbentes ac furcatæ aut breviter ramosæ atque iodo cærulescentes, dein mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cæru- lescentes. Thecæ 154-164 y longæ, computata cauda 16-24 uw longa, 16-18 u latæ et in apice valde incrassatæ ; sporæ senæ aut octonæ, primum monostichæ et dein distichæ, exosporio 2 & crasso, aut (in thallo olivaceo) 20-30 y longæ et 16-20 y latæ, aut (in thallo cinerescente) 26-30 y longæ et 16-18 4 latæ, immixtis 27-30 y longis et 14-16 y latis. Spermogonia in thallo inclusa, 100-110 w lata, ab eo paulum eminente marginata, ostiolo rufo et demum atrato munita, intus incoloria et hyphis thalli cireumdata: interdum duo, aliquoties 7-8 contigua et tune apothecium disco sulcato simulantia ; spermatia cylindrica, recta, 9-12, raro 13-14 y longa et 1 y lata ; sterigmata 20-22 y longa, 2,5 L lata, in basi ramosa et non articulata ; hine inde inter ea filamenta sterilia 30-40 x longa conspicua. Arnold, /oc. citat., ne regarde comme appartenant à l'Aspicilia amphibola (Ach.) dans cet exsiccata Norrl., n. 243, que l'échantillon de droite dans son herbier et lui attribue des spermaties courbes et longues de 15-16 y. Dans mon herbier, cet exsiccata se compose de cinq échantillons; j'ai rencontré des spermogomes dans chacun d'eux, et j'ai observé 16 A. HUE. ainsi des centaines de spermaties ; leur longueur ordinaire est de 10-12, et ellesatteignent très rarement 13-14y. Quand on plonge dans l'eau une coupe de spermogonie, on apercoit quelques spermaties un peu courbées au milieu des autres, qui sont parfaitement droites ; au bout de quelques heures, soit que l'on ait laissé cette coupe dans l’eau glycérinée, soit qu'on l'ait colorée par le bleu coton additionné d'acide lactique, sans employer la potasse, on n'apercoit plus que des spermaties droites. Enfin, quoique l'apparence de ces échantillons soit assez différente, les uns étant d’un cendré blanchâtre avec de grandes gonidies et des apothécies presque’toutes immergées dans le thalle, la couleur des autres étant olivâtre-et leurs apothécies dépassant notablement la superficie des aréoles stériles, j'estime que l'on ne peut établir entre eux une différence spécifique, car ils ont la même structure; il est probable que les premiers étaient plus immergés que les seconds. M. Th. Fries, Lichenogr. scand., p. 3717, estime que l'Urceolaria gibbosa 8. amphibola doit être rapporté à son Lecanora gibbosa «. vulgaris. D'un autre côté, M. le D' Wainio, loc. cilat., affirme que les échantillons de cet Urceolaria dans l'herbier d'Acharius décrits par celui-ci en 1809 constituent une espèce différente du Zecanora gibbosa, et comme M. Norrlin a pu facilement comparer ses récoltes avec les spécimens de l'herbier d'Acharius, ilest plus que probable que c’est bien le Lichen nommé par ce dernier que nous avons décrit ci-dessus. 600. Aspicilia arvernica Hue, sp. nov.; Lecanoracalcaria var. Hoffmanni Hue Quelq. Lich. intéress. FE. fr. et Lich. Cantal, p. 9,in Bull. Soc. bot. France,t. XXXIV, 1887. Thallus albidus et passim fere albus, opacus, verrucoso areolatus et hvdrate kalico intus (in cortice et in medulla) roseo tinetus; areolæ 0,3-1 mill. latæ, variiformes, rimis angustis separatæ, in superficie planæ et rugulosæ, mox in verrucas latiores, 0,7-0,8 mill. crassas atque deformes mutatæ ac tune crustam inæquatam formantes; intus levissime rubescenti tinetæ ac subtus albidæ. Cortex superne paulum fuscescens et 10-20 crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, pleræque simplices aut parum ramosæ, 4-8 4 crassæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis sphæroïideis, Ilumine 2-4 y lato et septis crassis, atque strato cellulas collapsas continente, 20-40 y lato teclæ. Gonidia viridia, cystococcodea, 6-14 y lata, stratum 80-110 y crassum ét sæpe hyphis verticalibus fasciculatisque interruptum sub cortice forman- tia. Hyphæ medullares corpusculis griseis interdum nubilatæ, verticales, passim sphæroideo, passim longe articulatæ ac tune ramosæ et oxalatis calcici cristallos admittentes atque in basi stricte coadunatæ. Cortex lateralis et passim inferior, 30-38 y crassi, superiori similes ac eliam zona cellulas collapsas continente tecti. Apothecia unica vel duo in singulis areolis verrucisve nata, in eis immersa, thallo integro aut dein rugoso cincta atque disco primum puncetiformi et deinde 1 mill. lato, atro, plano nudoque ornata. Perithecium incolo- ratum, 1odo subtus cærulescens, in margine 40, lateraliter 20et inferne 120 4 crassum; ejus hyphæ sub paraphysibus verticales, lateraliter horizontales et in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ ; gonidia sub eo glomerulos præbentia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ, 180-200 » allæ, 6u crassæ, rectæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis 5-7 w longis, septis crassis et lumine 2 y lato, superne interdum sphæroiïdeis, lumine 2,5 u lato, passim connexo ramosæ, in apice breves ramos emittentes atque iodo cærulescentes, mox dein rubentes ac, amoto reagentis excessu, sic remanentes aut sordide cæruleæ. Sporæ ternæ aut senæ, hyalinæ, simplices, monostichæ, in utroque apice rotundatæ, 20-34 w longæ et 14-17 & latæ, vel angustiores 26-30 w longæ et 14 u latæ, vel magis ellipsoideæ, 22 y longæ et 18-20 & latæ. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo obscure rufo indicata ; spermatia cylindrica, recta, 6-10 longa et Au lata ; sterigmata 15-25 y longa, 2u lata et r'amosa . Cet échantillon, récolté par M. l'abbé Fuzet, sur le basalte, près d'Aurillae (Cantal), est bien différent de l’Aspicilia Hoffmanni, tel qu'il est exposé ci-dessous, n. 621. LICHENES. 17 601. Aspicilia eluta Hue; Lecanora cæsiocinerea var. eluta Nyl. apud Lamy, Catalog. Lich. Mont-Dore et Haute-Vienne, p. 84, in Bull. Soc. botan. France, t. XXV, 1878, et S'upplém., p. 14, in ead. eclog.,t. XXVIII, 1881, secundum specimina archetypa ad rupes in rivo « la Glane », prope « Saint-Jumien », fere semper immersas ab eo lecta, in ejus herb. (herb. Soc. bot. France). Thallus albidus vel subrufescenti albicans, hydrate kalico immutatus, erustam formans nune continuam, æquatam, politam, interdum fere verrucosam, hinc inde irregulariter fissam et in peripheria fere laciniatam, nunc rimoso areolatam areolis cireiter À mill. latis, 0,25- 0,40 mill. crassis, rimis angustis separatis et in superficie rugulosis ; intus et subtus albidus. Cortex albidus aut superne leviter fuscescens et 25-50 w crassus; ejus hyphæ 5-8 w crassæ, fastigiatæ, arcte, coalitæ. pleræque simplices aut parce ramosæ, articulatæ artieulis sphæricis seu sphæroideis, lumine 3-5 g lato, atque paucis cellulis collapsis interdum stratum 5-6 1 crassum efficientibus obtectæ. Gonidia pallide viridia, cystococcoidea, 8-18 w lata, stratum 70-100 y crassum et hyphis verticalibus sæpe interruptum sub cortice præbentia; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata punctatæ vel adspersæ, 6-8 crassæ, verticales, arcte coalitæ et articulatæ: articulis sphæricis, moniliformiter dispositis et basin versus tantum triplice D‘ Guéguen reagente rubentibus; inter ea nulli eristali aut pauci latus versus conspicui. Cortex lateralis 30 & crassus et superiori similis. Apothecia rotunda, unicum vel duo in singulis areolis nata, in eis primum immersa et dein paulum elevata et tunc thallo crasso, eminente et integro cincta, perithecio aliquoties visibile, atque disco primum punctiformi, dein 0,3-0,8 mill. lato, atro, concavo nudoque ornata. Perithecium incoloratum, superne nigrescens, iodo leviter cæruleum, in margine 60, lateraliter 40 et inferne 80 4 latum, aut in posteriore loco interdum deficiens, hyphis monili- formibus medullæ paraphyses tangentibus ; ejus hyphæ horizontales breviter articulatæ, arcte coalitæ et in margine flabellatæ atque à paraphysibus parum distinetæ; sub eo gonidia nulla. Paraphyses hyalinæ, sursum pallide olivaceæ, zona hyalina, amorpha, 10-12 & crassa tectæ, 190-200 w altæ, 4-5 u crassæ, rectæ, arcte cohærentes, sed longe ramosæ ramis divaricatis, articulatæ articulis 6-8 y et rarius in ultimo sphæroideis, apice 5-6 y longis, lumine 2 y lato, ibi ramosæ ramis divaricatis ac in centro passim breviter et connexo ramosæ atque iodo cærulescentes, moxrubentes atque, ablato reagentis excessu, sordide cærulescentes. Thecæ 140 y longæ, computata eauda 20 4 longa, 304 latæ ac in apice multum incrassatæ ; sporæ senæ vel octonæ, hyalinæ, simplices, primum monostichæ et dein distichæ, in utroque apice rotundatæ vel in uno paulum attenuatæ, 28-30 4 longæ et 15-16 x latæ, immixtis 24-26u longis et 18-204 latis. Spermogonia non visa. C. — PARAPHYSES SUMMÆ OBLONGO ARTICULATÆ. 602. Aspicilia ceracea Arn., Lich. fränkisch. Jura in Flora 1859, pp. 16 et 149, Lichenolog. Ausft. Tirol, VI, p. 5, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXI, 1874 p.110 et 7Voc-vcit.;-XIX)p. 282; in ead.. eclog., tv. XXNIII 4818; p. 283, Lich. fränkisch. Jura, p. 130, in Flora 1884, p. 409, Lichenenfl. München, 1891, p. 63, in Be- richt bayerisch, bot. Gesellsch., 1891, et ibid., 1892, p. 14, in ead. eclog. 1892, Liche- nolog. Fragm., XXN, Neufundland, p. 21, in Œsterr. bot. Zeitschr., 1896, Anzi Catalog. Lich. prov. Sondr., 1860, p. 61, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p.289; Lecanora ceracea ZW. Lich. exæsicc., n. 114, 391 et 767, ac Lich. Heidelb., 1883, p. 37, Stizenb. Lich. helvet., nv. 129, Oliv., Flore Lich. Orne, p. 162, et Expos. syst. et Descript. Lich. Ouest, p. 306, Flag., Flore Lich. Franche-Comté, p. 300, in Mém. Soc. Emulat. Doubs, 1892, Zahlbr., Material. Flechtenft. Bosn. und Hercegov., p. 10, in Wissensch. Mittheilung. Bosn.und NouveLLes Ancives pu Muséum, de série. — II, 1910, 3 18 A. HUE. Hercegov.,t. WI, 4895, atque Wain. Zich. Caucas., p.292; Lecidea ceracea Malbr. Catalog. descript. Lich. Normand., 1870, p. 177, in Soc. Amis sc. nal. Rouen, 1869, p. 288 - Aspicilia epulotica + ceracea Koerb. Parerg. lichenolog., 1855, p. 101; Lecanora lacustris Hue, Lich. envir. de Paris, I, in Bull. Soc. bot. France, t. XLI, 1894, p. 185. Thallus albidus vel cinerescens, passim pallido rufescens aut obscure rufidulus, opacus, crustam tenuissimam 0,08-0,1 mill. crassam, æquatam, lævem, continuam et hine inde irregulariter rimosam præbens. In cortice 10-15 y crasso et simul in medulla parum evoluta numerosi parvi oxalatis calcici conspicui, hyphæ fastigialæ, 4-5 uw crassæ, parum ramosæ, his cristallis separatæ et articulatæ articulis sphæricis vel sphæroideis. Gonidia cystococcoidea, 6-18, imo 20-26 w lata. Hyphæ medullares 3-4 y crassæ, articulis oblongis articulatæ ac nec hydrate kalico, nec iodo tinclæ. Apothecia rotunda, in thallo immersa et ab eo integre ac demum globuloso cincta atque disco primum punetiformi et dein 0,2-0,3 mill. lato, pallido aut obscure rufo, concavo et nudo instructa. Perithecium ex toto iodo cærulescens, in margine 30-50, lateraliter 20 et subtus 25-40 & crassum, ex hyphis horizontalibus, latera- liter ascendentibus ac in margine flabellatis breviusque articulatis compositum. Gonidia sub toto perithecio vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum pallido aut obscure rufæ ace granulosæ, 120-130 & allæ, 5-6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-10, et apicem versus 3-5 z longis, septis crassis et lumine 2 y lato, passim connexo ramosæ, in apice breviter ramosæ ramis anastomosantibus atque iodo leviter cærulescentes, mox pallido vinoso rubentes. Thecæ 76 & longæ, 20 & latæ, computata cauda 15-20 y longa, ac in apice parum incrassalæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotun- datæ, in Arn. n. 9, 14-24 uw longæ et 8-12 & latæ, immixtis 15-16 y longis et 8-10 y longis; in Flag. n. 367, 10-16 y longæ et 7-8 y latæ. Illæ notæ depromptæ fuerunt ex exsiccatis Arn. Lich. exsice., n.9, et Flag., Lich. Franche- Comté, n. 367. Prius est forma primitiva et archetypa hujus parvæ speciei; posterius viget in apricis Normanniæ et sylvæ Marly prope Parisios et illi est omnino similis. Sed in utroque characteres anatomici quam ægerrime explanari possunt propter numerosos erystallos supra allatos, quæ in hymenium, sicut semper solet, nunquam intrant. In Arn., Lich. Monac. eæsicc., n. 436, thallus cinereus, æquatus et omnino continuus ; apothecia paulo latiora, 0,4-0,5 mill. lata, paulo magis emersa et sæpe solo perithecio atrato cireumdata ; sporæ 16-20 u longæ et 10-11 y latæ. Paraphysessimiles et thalli anatomicæ notæ ob cristallos non melius conspicuæ. In Arn., Lich. exsice., n. 933 et in Anzi, Lich. rarior. Langob., n. 76, thallus formæ archetypicæ nune fere similis, nune ab ea diversus. In priore, in Tyrolia lecto, nunc lilacino cinerescens, tenuissimus, æquatus et vix rimosus, apothecia minuta, in thallo immersa et rufa; nunc et sæpius obscure testaceus, crassior, 0,2-0,2,5 mill. metiens, rimoso areolatus et aliquando fere squamulosus squamulis 0,4-0,5 mill. latis atque apothecia etiam 0,4-0,5 mill. lata, non raro parum elevata et disco obscure rufo fuscove ornata. Notæ anatomicæ sicut in forma typica atque etiameidem crystalli inter ejus byphas numerosi. Hymenium sicut in eadem forma, sed in apotheciis exsertis perithecium summumusque 100-110 slatum ; sporæ minores, 9-14 y longæet 5-6 y latæ(apud Arn. Veufundl., p.21, sporæ fere similes, 15 u longæ et 5-6 y latæ) ; theca 62 longa, computata cauda 95 y longa, ac 16 pu lata. In Anzi, n. 76,thallusubique testaceus et passim fere albicans, partim tenuissimus, æqua- tus et non rimosus cum apotheciis immersis rufisque, partim et sæpius rimoso areolatus, 0,25 mill. crassus cum apotheciis hinc inde paulum elevatis, 0,3-0,6 mill. latis et semper rufis. Cristalli in medulla numerosi et in cortice rari ; ille albidus ac in zona angusta testa- ceus, 10-50 x crassus ; ejus hyphæ 4-5 y crassæ, pleræque ramosæ atque articulatæ articulis sphæroïdeis aut parum oblongis. Stratum gonidiale 30 y crassum et frequenter interruptum. LICHENES. 19 Perithecium et hymenium sicut in forma typica et eodem modo reagentia ; sporæ 10-22 y longæ ac 6-11 et 12 y latæ. Ex his modo expositis unicam sed polymorpham speciem tantum adesse sequitur, nam si thallus in exsice. Arn. n.933 et Anzi n. 76 pro majore parte a forma archetypa Arn. n. 9 recedit, cum ea pro minore semper congruit. Insuper si occurrerent thalli eum partibus crassis et areolatis horum duorum exsiccatorum tantummodo concordantes, attamen sub hac specie simpliciter inseribendi essent, Habitat hæc species ad saxa dura et sicca simulque ad lapillos in ericetis in America borea (Terra-Nova) ; in Europa, in Gallia (Jura, Normannia, départ. de la Sarthe et in Lutetiæ Parisiorum vicinitate), in Helvetia, Germania, Tyrolia, Italia, Hercegovina, Hungaria ac Caucaso. D. — PARAPHYSES SUMMÆ CLAVATÆ. 603. Aspicilia alpina Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol., NI, p.5, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXI, 1874, p. 1107 et v. Dalle Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, {. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p. 283; Lecanora alpina Sommerf. Supplem.Flor. lappon.,1826, p.91, Nyl. in Flora 1869, p. 413, et apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 106, ac Lich. exot., n. 1491, atque Cromb., Monogr. Lich. Brit., p. 468 ; L. alpina $. cinerascens Th. Fr. Lichenogr. scand., 1871, p.283 ; Parmelia cinerea 6. P. alpina El. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831), p. 144: non Zeora cinerea y. alpi- na Flot. Lich. For. Siles., p. 53, de qua infra, n. 679 ; Aspicilia cinereorufescens, Arn., loc. citat., IN, p. 8,et V, p. 529, in ead. eclog., t. XIX, 1869, p. 612, et t. XX, 1870; À. ci- nereorufescens 8. alpina Th. Fr. Lich. arct. (1860), p. 134. Thallus in Arn. Lich. exsice. n. 341 a et b, cinerescens, albidus aut rufidulo albescens, opacus et areolatus ; areolæ 0,6-1, interdum 3 mill. latæ, 0,7-1 mill. crassæ, rotundæ, passim oblongæ, passim angulatæ, nunc contiguæ, nune dispersæ ; in superficie applanatæ ac læves ; intus albidæ ; subtus denigratæ et in hypothallo nigro positæ. Cortex superior albidus vel paulum rufescens, hydrate kalico immutatus et 20-40 & latus ; in eo hyphæ fastigiatæ 5-6 y crassæ, plures simplices, cæteræ paulum ramosæ; distinctæ, arcte cohærentes, articulatæ arti- culis sphærieis aut sphæroïdeis, interdum paulum oblongis, in septis paulum constrictis, lumine 2-3 u lato, atque strato 6-10 y crasso cellulas collap- sas offerente obteclæ. Gonidia viridia, cystococ- coidea, 10-20 y. lata (4-12 passim in eodem inte- gumento), stratum 60-80 & latum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla materia atrata obtecta et simul eristallos oxalatis calcici continens, passim hydrate kalico flavens, mox rufescens et raphides producens, ex hyphis iodo bene cæruleis, 6-8 4 crassis, vertica- libus aut varie directis, arcte coadunatis et arti- culis sphæroideis aut oblongis constans. Cortex lateralis 30 y crassus et ejus hyphæ magis ac in Fig.43. — Aspicilia alpina (Sommerf.) Arn. cortice superiore ramosæ. Apothecia singula Trois thèques avec leurs spores à surface vel duo triave in singulis arcolis nata, in eis granuleuse. (Gross. : 600 diam.) semper immersa, rotunda aut demum difformia, thallo parum aut non eminente integroque cireumseripla atque disco 0,5-0,8 mill. lalo, rufo aut atrato rufo (humido læte rufo), plano nudoque vel leviter pruinoso ornata, Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 20, lateraliter 30 et inferne 100-160 & erassum : in \ pe , 20 A. HUE. eo hyphæ horizontales, arcte coalilæ, articulatæ, lateraliter ascendentes etbrevius articulatæ ; sub eo toto gonidiornm glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum rufæ vel atrato rufæ, 80-100 y altæ, 4 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-6 y. longis, septis sat crassis et lumine 2 y lato, in apice clavatæ clava 4-6 y lata, passim connexo ramosæ ac iodo cæruleæ. Thecæ sporas in unica serie continentes, 70 y longæ et 14 y latæ, sub duplice serie, 58-75 y longæ et 14-17 y latæ (fig. 43), in apice incrassalæ et in basi longe caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, in utroque apice attenuatæ, primum monostichæ et dein distichæ, 8-17 y longæ et 5-7 y latæ, vel magis ovoideæ et tune in apicibus rotundatæ, 12-14 p longæ et 7 y latæ; indicantur apud Arn., IV, p. 8, 18-22 y et 7-9 latæ; apud Th. Fr., loc. citat., 9-13 y longæ et 6-8 y latæ; apud Kernst., Lichenolog. Beitr., 1, p.18, 14-18 y longæ et 8 y late. Spermogonia non observata ; spermatia apud Nyl., Loc. citat., 4-6 y. longa et 1 y lata. Apud Wainio, Lich. Caucas., p.292, dantur formæ nuda et pruinosa, apotheciorum disco nudo vel pruinoso, sed uterque status in exsicc. Arn. 341, invenitur ; ne formæ nimis frequen- ter et absque valida ratione multiplicentur. : Viget ad saxa granitica in alpinis et non raro in montium editissimorum cacumine, in Asia borea (Konyambay) ; in America septentrionali (Groenlandia et probabiliter in Oregon, Lecanora cinereorufescens Tuck., Synops. North Americ. Lich., 1, p. 199) ; in Europa (Scandinavia, Lapponia, Britannia Majore, Helvetia, Austria, tum in Inferiore, tum in Tauern Minore, in Tyrolia, Italia, Caucaso et Græcia) ; forsan alibi, nam cum À. cinereorufescente pluries commixta fuit. 604. Aspicilia cinereorufescens Th. Fr. Zich. arctoi, p.134 (exclus. 6.),in Act. reg. Soc. scient. Upsal., ser. 3, t. III, 1860, Arn., Lichenolog. Ausfl., NI, p. 5, in Verhandl. £soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXI, 1871, p. 1107, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flecht. Tirol, p. 285; Urceolaria cinereorufescens Ach. Lichenogr. univ. (1810), p. 577, et Synops. Lich., p. 141; Lecanora cinereorufescens Nyl. Lich. Lapp. orient., p. 137, in MVotis. ur Sallsk. pro Faun. et Flor. fenn. Fôrh., n. ser., t. V, 1866, Helsingf., et in #{ora 1870, p. 33, apud Hue Addend. nov.Lichenogr. europ., p. 109, et Lich. exot., n. 1489, Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 285, et Cromb., Monogr. Lich. Brit., p. 468; Le- canora cinerea *** L. cinercorufescens Nyl. Lich. Scand., p.154; Aspicilia cinereorufes- cens Arn., loc. citat., XIV, p. 30, in ead. eclog.,t. XXV, 1875, p.462; Lichen cinereorufus Wahlenb. Æ{or. lappon., 1812, p. 407, et Parmelia cinerea +. P. cinereorufa El. Fr. Li- chenogr. europ. reformata, 1831, p. 14, teste Th. Fr., Lich. arct., p. 134. Thallus cinereus aut pallido cinerescens, opacus, verrucosus areolatusve, lineis atratis interdum percussus atque hydrate kalico immutatus; areolæ 1-2 mill. latæ, 0,7-0,8 mill. crassæ aut tenuiores, planæ, lævigatæ seu rugulosæ, contiguæ crustamque latam, fere æqua- tam et apotheciis omnino repletam efficientes; verrucæ convexæ, rugulosæ et in peripheria sæpe plus minusve dispersæ ; intus albidæ; subtus brunneæ aut rufescentes. Cortex superior corpuseulis albidis repletus et 30-40 w crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4-8 y crassæ, dis- tinctæ, arcle coalitæ, sæpe simplices, passim parce ramosæ, articulatæ articulis sphæricis aut aliquando oblongis, in septo constrictis, lumine 2-4 4 lato, atque zona hyalina 10 w crassa cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-18 y lata, stratum 40-70 crassum sub cortice formantia ; interea hyphæ sphærico vel sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares passim materia atrata obtectæ, iodo cæruleæ, 6-8 & crassæ et pleræque verticales ac sphærico moniliformiterque articulatæ. Cortex lateralis 30-40 y crassus et ejus hyphæ magis ramosæ ac in superiore. Apothecia solitaria vel plura in quavis areola enata, in ea immersa vel demum paulum elevata, thallo vix elevato integre ac tenuiter cir- cumdata atque disco 0,3-1 mill. lato, rufo vel atrato rufo, plano aut concaviuseulo nudoque ornata. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 40-60, lateraliter 20 et subtus LIGHENES. 21 100-140 & crassum ; hyphæinillius basi horizontales, sub paraphysibus verticales et ramosæ ramis anastomosantibus, lateraliter ascendentes, arcte coalitæ, breviter articulatæ atque in margine flabellatæ et sphærico articulatæ. Gonidia stratum lunatulum, 100 y crassum sub perithecio infero præbentia. Paraphyses hyalinæ et sursum pallido aut obscure rufæ, 90-100 y altæ, 3-4 & crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 4-6 y longis, septis crassis et lumine 1,75-2 et in ultimis 2,25 y. lalo, clavatæ clava rotundata aut oblonga, 4-6 y crassa, passim apicem versus longe ramosæ, ubique, connexo ramosæ ac iodo cæruleæ. Thecæ 50-68 y longæ et 16-18 y latæ, in apice incrassatæ, basin versus attenuatæ ac brevissime cau- datæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, distichæ, in utroque vel saltem in uno apice attenuatæ, in Lojka n. 128, 10-14 Llongæ et 5-6 y latæ, immixtis13 y longis et 6 y latis ; in Arn., n.623 a, 12-16 y longæ et 5-7 y latæ ; in n. 623 0., 12-13 y longæ et 5-6 a latæ vel sphæricæ diam. 8-9 & metientes. Spermogonia in thallo immersa, incoloria et ostiolo nigro munita ; spermatia 3-4 & longa et vix 1 y lata; sterigmata 10-12 y longa, ramosa, in basi bis articu- lata, lumine 2-3 4 lato; inter ea filamenta sterilia 12-16 y longa et 2-4 y crassa. Cette diagnose provient des échantillons suivants : Lojka, Lich. regn. Hungar. exsicc., n. 128, récolté sur le schiste micacé en Hongrie avec l'étiquette écrite par Nylander lui- même ; Arnold, Lich. exsicc., n. 623 a@, récolté sur le granit dans le Tyrol, n. 542 et 623 0, f. spermogonifera, sur le Ahododendron ferrugineum et enfin d'un exemplaire récolté et déterminé par Müller d’Argovie, provenant du Valais. Cette espèce est très voisine de l'Aspi- cilia alpina; elle s’en distingue par son thalle formant une croûte plus continue, les aréoles étant moins dispersées, l'absence de réaction par la potasse et ses hyphes présentant des articulations sphériques et disposées en forme de chapelet. Quant aux spores, il m'a été impossible, malgré mes recherches, de retrouver les dimensions données par Nylander et reproduites exactement par M. Th. Fries : 12-24 sur 7-10 uw; Arnold a donné à peu près les mêmes mesures que moi, 15-16 sur 6-7 p. Viget ad saxa granatica et alia dura in Asia borea (Konyambay) ; in Africa orientali; in America septentrionali (Canada et Terra-Nova); in Europa (Scandinavia, ins. Feroé, Helvetia, ltalia, Hun- garia, Tyrolia et Caucaso ; in Gallia indicatur in Britannia Minore a Dre Picquenard et in départe- ment de la Sarthe, a cl. Monguillon). — var. diamarta Th.Fr. Lich. arctoi., 1860, p. 13%, Arn., Lichenolog. Ausfl., XI, p.2,in Verhandl. soolog.-botan. Geselisch. Wien, t. XXII, 1873, p. 486, XIIT, p. 6,inead.eclog., t. XXIV, 1874, p. 236, et XXII, p. 6, in ead. eclog., t. XXXNI, 1886, p. 66, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., {lecht. Tirol, p.285 ; Urceolariadiamarta Ach. Method. Lich.(1803), p. 151, Lichenogr. univ., p. 331, et Synops. Lich., p. 138; Lichen diamartus Wahlenb. llor. Lapp.(1812), p. 407; Lecanora cinercorufescens var. diamarta Nyl. Lich. Lapp. orient., p. 137, et apud Ilue Lich. exot., n.1489, Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 285, atque Cromb. Monogr. Lich. Brit., p.468; L. cinerea var. diamarta Nyl. Lich. Scand. (1861), p.153; Urceolaria cinerea x. ochracea Schær. Enum. crit. Lich. Europ. (1850), p. 87 ; Aspicilia cinereorufescens “ochracea Koerb. System. Lich. German. (1855), p. 162; A. alpina var. ochracea Arn., loc. cilat., NI, p. 5, in ead. eclog., t. XXI, 1871, p. 1107 ; A. sanguinea var. ochracea Arn., loc. cilal., X, in ead. eclog., t. XXIII, 1873, p. 94 (diagnosis); eadem f. diamarta Arn., ibid., XXI, p. 36, in ead. eclog., t. XXX, 1880, p. 198. Thallus in Lichene diamarto à el. Wablenberg, in Nordlandia, anno 1824 lecto, in herb,. Mus. paris, rubenti ochraceus, opacus et rimoso areolatus; areolæ 0,3-0,5 mill. latæ, 0,2-0,6 mill. crassæ, planæ, læves, velcontiguæ vel in peripheria paulum dispersæ crustamque paulum inæquatam formantes ; intus albidæ et subtus aut obscure ochraceæ aut atratæ. Cortex superior ferruginoso tinctus, 20-30 y crassus ac hydrate kalico non mutatus ; ejus hyphæ 4-8 W crassæ, sphærico articulatæ, lumine 2-4 y lato. Gonidia cystococcoidea, 8-16 22 A. HUE, lata, stratum 40-60 y crassam sub cortice formantia. Hyphæ medullares nudæ et iodo cæruleæ, 6-8 y crassæ, pleræque sphærico et moniliformiter articulatæ. Cortex lateralis 20 y crassus, superiori similis et sicut ille ferruginosus ; sublus, saltem passiin medulla ima ferruginosa et sub ea zona 30-40 y crassa cujus hyphæ verticales, angustæ, lumine 2 y lato et pariete tenui, atque stricte coalitæ. Apothecia sæpe plura in eadem areola nata, in ea immersa et thallo integre ac vix eminenter cinela atque disco 0,3-0,5 mill. lato, atro, plano et nudo instructa. Perithecium incoloratum et iodo cæruleum, superne ferruginosum, in margine 30, lateraliter 10 et inferne 40 y latum; sub eo toto gonidia vigentia. Paraphyses sursum atrato ferrugineæ, 400-110 y altæ, articulatæ articulis 3-5 y. longis, seplo crasso ac lumine 2-2,5 y lato, superne clavatæ, lumine 3 y lato et iodo cæruleæ. Sporæ non evolutæ in hoc specimine evidenter juvenili. Cæteræ notæ sicut in forma genuina, a qua thallo extus ochraceo tincto præcipue differt. In Arn., Lich exsice. n. 884, Aspicilia cinercorufescens var. diamarta, thallus paulo magis ferruginoso ochraceus; areolæ ampliores et 0,3-1 mill. latæ atque apothecia etiam latiora, 0,5-1 mill, metientia. Cæteræ notæ externæ ac plerique anatomici characteres con- cordant, sed perithecium in margine 40, lateraliter 20 et subtus 60-80 y metiensparaphysesque 70-80 y tantum altæ. Thecæ 40-60 y longæ et 17-18 y lalæ; sporæ octonæ, 9-10 y longæ et 6-7 u latæ. Spermatia cylindrica, recta, 4-5 & longa et 1 y lata ; sterigmata 15-20 y longa et 3 y lata. Adhue apud Arn., loc. cilat., n. 455, À. sanguinea v. ochracea, thallus adhue magis ferruginosus et areolæ apotheciaque sicut in exemplari Wahlenbergiano. Cæteræ notæ sieut in eodem, sed hyphæ corticis superioris passim 10 y crassæ, lumine 6 y lato, et paraphyses 60-70 x solummodo altæ, sed similiter articulatæ. Thecæ 60 y longæ et 18 w latæ; sporæ octonæ et etiam aliquando senæ, 9-14 y longæ et 5-7 uw latæ ; apud Nyl., Lich. Lapp., p. 137, 12-18 p longæ et 6-9 y latæ ; apud Arn., Loc. citat., X, p. 94, sporæ 12 & longæ et 5-6 U latæ ; spermatia 6-7 y longa et 1 y crassa. In Schær., Lich. helvet. exsicc., n. 128, Urceolaria cinerea +. ochracea. characteres sicut in specimine præcedenti ; sporæ 9-14 y longæ et 6-7 y latæ. In his tribus exemplaribus illæ interdum pseudodyblastæ, sicut animadvertit Arnold in loco modo citato ; insuper hinc inde exosporio 2 y crasso cireumdatæ et tunc massa protoplasmatis angustior, Ila varietas viget ad saxa dura vel sicca vel inundata in regionibus boreis aut in montibus editis, in Asia (Spitzberg); in Africa orientali ; in Europa (Scandinavia, Lapponia, Fennia, Britannia Majore, Scotia, Helvetia, Tyrolia et probabiliter in Italia, in prov. Veronense et in alpibus Son- driensibus, Lecanora cinerea f. oxydata, Jatta Syllog. Lich. ital., p. 211, et etiam in Alpibus Lango- bardiæ et Venetiæ, L. oxydata Jatta, loc. citat., p. 212). 605. Aspicilia sanguinea Krempelh., Beitr. Lichenenfl. süddeutsch. Alpen und fränkisch. Jura, in Flora 1857, p.371, Koerb. Parerg. lichenolog., p.101, Arn. Lichenolog. Ausfl. Tirol, IV, p. 14, in Verhand. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XIX, 1869, p. 618, ibid. V, in ead. eclog., t. XX, 1870, p. 529 (cum brevi diagnosi), &bid., X, in ead. eclog., t. XXIIT, 1873, p. 94, et ibid. XXX, p. 20, in ead. eclog., t. XLVII, 1897, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., or. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p. 286; A. cinereorufescens Arn., Lichenolog. Ausft. Tirol, NI, p. à, in ead. eclog., t. XXI, 1871, p. 1017 cum diagnosi, et ibid., XX VIII, in ead. eclog., t. XLVI, 1896, p. 119 ; Lecanora cinereorufescens Var. sanguinea Stizenb. Lich. helvet., 1882, p.198, ac Jatta Syllog. Lriclntalic", p.219. Thallus cinerescens, passim paulum rubidus, opaeus, rimoso areolatus et hydrate kalieo non mulatus; areolæ 0,4-0,6 mill. latæ, 0,2-0,4 mill. erassæ, planæ, in peripheria tantum conspicuæ, cæterum apotheciis onustæ, rimis angustis separatæ, in hypothallo atrato impo- LICHENES. 23 sitæ crustamque æquatam et indeterminatam formantes ; intus albidæ et subtus atratæ. Cortex superior superne atratus et 20-30 w crassus ; hyphæ fastigiatæ, simplices aut parce ramosæ, 6-10, raro 4 u crassæ, articulatæ articulis sphæricis aut aliquando sphæroïdeis, in septo constrictis, lumine 3-5 aut 1,5 y. lato, atque strato angusto, unicam protoplasmate orbatam cellulam præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 y. lata, stratumque 60-100 y crassum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico seu sphæroïideo articulatæ. Hyphæ medullares, iodo cæruleæ, 5-6 & crassæ, verticales, articulatæ articulis sphæricis et moniliformiter dispositis, basin versus horizontales, oblongo articulatæ ae in septis non constrictæ atque stratum angustum efficientes. Cortices lateralis et interdum inferior 20 crassi et superiori similes. Apothecia singula vel duo triave in singulis areolis enata, demum paulum elevata, thallo albicante integre cincta atque disco 0,2-0,4 mill. lato, plus minusve obscure rubiginoso et madefacto sanguineo ornata. Perithecium inferne incoloratum ac iodo cæruleum, 20-50, lateraliter 20 et in margine 40 & latum ; ejus hyphæ sub paraphy- sibus verticales, lateraliter ascendentes ac in margine flabellatæ, breviter aut.sphæroideo articulatæ ac arcte coalitæ ; gonidia sub eo laterali et infero vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum rubidæ vel atrato rubidæ, 100-130 4 altæ, 4-5 u crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 y longis, septis parum crassis et lumine 1-1,5 y lato, in apice clavatæ clava 3-5 & crassa, sphæroidea aut oblonga, lumine 2,5-3 u lato, passim sursum furcatæ, ubique frequenter connexo ramosæ et iodo cæruleæ. Thecæ 94 u longæ et 16 y latæ, vel 60 y longæ et 25 y latæ, in apice incrassatæ et in basi vix caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ, 14-20 y longæ et 10-14 & latæ, immixtis 20 y longis et 11-12 & latis ; apud Arn., loc. cilat., V, 15-18 u longæ et 6-9 u latæ; et VI, uniloculares, hine inde dyblastæ, 15-18 (23) w longæ et 6-9 (11) u latæ. Species saxicola vigens in Europa (in Helvetia, Germania, Tyrolia et Italia) atque in America septentrionali (in ins. Terra-Nova, Arn. Lichenolog. Fragm., XXXVI, p. 12). — f. subcandida Arn., Lichenolog. Aufl. Tirol, XXX, 5 junii 1897, p. 20, in Verhand. £oolog.-botan. Geselisch. Wien, t. XLVII, p. 372, secundum Arn. Lich. eæsicc., n. 1729 a. b., atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., #lor. gefürst-Grafsch. Tirol, t. IN, Flecht. Tirol, p.287; À. cinereorufescens : sanguinea Î. subcandida Arn., loc. citat. sed 15 martii, pp. 8 et 15, in ead. eclog., pp. 217 et 223. ; Thallus partim candidus, partim cinerescenti albescens, opacus, rimoso areolatus et hydrate kalico non reagens ; areolæ 0,3-0,5 mill. latæ, 0,3-0,4 mill. crassæ, planæ, lævigatæ, rimis angustissimis separatæ ac crustam æquatam efficientes. In cortice hyphæ sphærico articulatæ et 6-8 w crassæ, in medulla pleræque moniliformiter et sphærico articulatæ. Apothecia duo triave in singulis areolis nata, in eis immersa ac thallo integre cincta, raro rotunda, sæpius oblonga ac etiam satis longa atque disco primum punctiformi et dein 0,2-0,3 mill. lato, obscure rufo, plano et nudo instructa. Paraphyses sursum obscure rufæ, in apice clavatæ clava sæpe oblonga, 6-8 L longa et 4-5 w crassa, lumine 3 & lato, et 100-1920 altæ, Thecæ 80-110 y longæ et 20-28 u latæ ; sporæ in utroque apice rotundatæ, 16-23 y longæ et 8-13 ulatæ ; apud Arn., loc. citat., 18-21 u longæ et 10-14 y latæ. Cæteræ notæ anatomicæ cum eis À. sanguineæ ad amussim concordant. Hæc forma saxicola in Tyrolia ; alibi non lecta fuit. 606. Aspicilia olivacea Bagl.e Carest., Catalog. Lich. Valsesia, 1864, in Comment. Soc. criltog. ital., Genova, t. I, p. 441, et Anacris. Lich. Valsesia, in Atti. Soc. crittog. ital., Milano,1880, p.295 ; Lecanora cupreoatraNyl. Addend.nov. Lichenogr.europ.,contin. III, in Ælora 1866, p. 417, et Lich. Lapp. orient., p. 181, Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 286, Stizenb. Lich. helvet. p. 128, Stein. Prodr. Flechtenfl. griesch. Festland., p.42, Wain. 24 A. HUE. Lich. Caucas., p. 292, Jatta Syllog. Lich. ital., p. 217, atque Elenk. Lich. Rossiæ med. p. 13. Exsiceata in herb. meo : Aspicilia cupreoatra Arn. Lich. exsice. (1885), n. 1114, Lecanora cupreoatra Nyl., Lojka Lich. regni hungar. exsicc., n. 44 ‘duplex specimen, unum a el. Lojka datum, alterum cum schedula ipsius Nylander manu scripta) et Zw. Lich. exsicc., n. 715 ; hæc quatuor exemplaria eamdem habent originem, nam a cl. Lojka ad saxa quartzoso trachytica in monte « Strazsuez » prope Mehadiam in Hungaria, anno 1877, lecta fuerunt ; tandem Nyl. et Norrl. Zerb. Lich. Fenn., n. 245, e Karelia Ladogensi proveniens. Thallus fusco vel fuscescenti cupreus, subnitidus, areolatus et hydrate kalico nonmutatus ; areolæ 0,2-0,5 mill. latæ et0,1-0,2 mill. crassæ (in Norrl. 245, usque 4 mill. latæ et 0,4 mill. crassæ), rotundæ vel angulatæ, interdum oblongæ, in superficie planæ ac læves, albo margi- natæ, aut omnino contiguæ, aut plus minusve dispersæ, supra hypothallum nigrum positæ erustamque æquatam et indeterminatam efficientes ; intus albidæ, lateraliter et subtus nigræ. Cortex superior (solus exstans) superne brunneus, rarius atratus et 20-25 y latus; in eo hyphæ 4-6 & crassæ, fastigialæ, passim simplices, cæterum parce ramosæ; arcte coalitæ, articulatæ articulis vel sphæricis vel oblongis, in septo contrictis, lumine 2-3 y lato, extus capitatæ capite 4-6 w lato, sphærico vel oblongo, lumine 1 y lato, atque zona hyalina 10-30 y. crassa et cellulas proplasmate orbatas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococ- coidea, 8-18 y lata’ stratum 60-90 & crassum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sæpe oblongo articulatæ. Hyphæ medullares, in Norrl. n. 245, iodo passim cærulescentes, in cæteris exsiccatis non mutatæ, verticales, 4-6 y crassæ, oblongo articulatæ, lumine 1-2 y lato, hine inde sphærico articulatæ, 6-8 4 crassæ, lumine 3-4 y lato atque satis arcte coalitæ. Apothecia in Norrl., loc. citat., rotundata aut oblonga, singula aut raro duo in singulis areolis nata ac in eis immersa thalloque candido tenuiter et integre marginatæ atque disco punctiformi, demum 0,5-1 mill. lato, rufo aut fusco plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum, in margine 20, lateraliter 10 et subtus 20 & latum. Paraphyses hyalinæ, sursum rufæ vel fuscæ, 120-140 w altæ, 4-5 u crassæ, arcte cohærentes, rectæ, arti- culatæ articulis 6-10 y longis, septis satis crassis, lumine 2-2,95 y lato, in apice capitatæ capite 4-6 w crasso, extus rotundo, passim connexo ramosæ atque iodo cæruleæ. Sporæ male evolutæ ; apud Bagl. e Carest., loc. citat., 1880, 10-12 y longæ et 5-7 ulatæ; apud Stein., loc. citat., 18-20 y longæ et 10-11 u latæ. Adhibito genere Aspicilia, huic speciei restituendum erat, utpote antiquius, nomen a cl. Baglietto e Carestia, anno 186%, datum. De synonymia illorum duorum specificorum ver- borum, olivaceæ et cupreoatræ, nihil dubii extolli potest, nam affirmatur ex una parte a D'° Nylander in Z{ora 1873,p. 299, et ex altera parte a cl. Baglietto in suis litteris ad el. Arnold diei 26 januarii 1879 (conf. Arn., oc. cilat., XX, p. 32), utrumque nomen eamdem speciem respicere. Viget saxicola certe in Lapponia, in Karelia, in Rossia media et in Onega atque in Helvelia ; indicata fuit insuper in Caucaso, Græcia et [talia, sed ibi ab auctoribus commixta fuit f. cervino- cuprea Arn. — f. cervinocuprea Arn., Zirchenolog. Ausfl. Tirol, XX, p. 31, in Verhandl. s00l09.- botan. Gesellsch. Wien, t. XXIX, 1879, p. 381; À. cervinocuprea Arn., loc. cilat., XV, in ead. eclog., &. XXVI, 1876, p. 357, ibid XXV, p. AT, in ead. eclog., t. XLIII, 1893, p. 405, secundum Arn. Lich. exsice., n. 754, A. cervinocuprea Arn. (errore A. cupreoatra in Arn. Lich. exsice. pp. 14 et 32, in Bericht bayer. bot. Gesellsch. 1893). Thallus similis, sed obseurius tinetus; cortex crassior, 40-50, w metiens et zona hyalina cujus cellulæ collapsæ, 80-140 y erassa tectus ; ejus hyphæ 4-6 & crassæ, fasligiatæ et simi- liter parce ramosæ, articulatæ articulis sphæricis, lumine 1,5-2u lato, et in septo constrictis. LICHENES. 25 Gonidia similia et stratum 40-50 y crassum sub cortice formantia. Hyphæ medullares iodo bene cæruleæ, 4-6 y crassæ atque articulatæ articulis oblongis et brevibus, pariete crasso. Apothecia punctiformia, in areolis innata et thallo albo integre cincta. Sporæ, apud Arn., loc. citat. XV, p. 5, 10-14 y longæ et 5-6 y. latæ. Spermatia, apud Stein. loc. citat. 4,5-7 y longa et 0,5-1,8 y lata. Cæteræ notæ sicut in forma genuina. Quemadmodum À. cupreoatra typica, est mere europæa hæc forma. Observata fuit etiam saxicola indubitanter in Tyrolia et forsan in Caucaso, Græcia et Italia. 607. Aspicilia aterrimàä Hue; ZLecidea aterrima Fée, Matér. Flore lichénolog. Brésil, in Bull. Soc. botan. France, t. XX, 1873, p. 317, secundum specimen archetypum, n. 3490, a cl. Glaziou prope Rio Janeiro lectum, in herb. Mus. paris.; L. atroflavens Krempelh. Lich. brasil. collect.a Glaziou prov. brasil. Rio Janeiro, p. 48, in Ælora 1876, p. 319; ZLecanora (Aspicilia) atroflavens Wain. Étud. classif. nat. et Morphol. Lich. Brésil, 1, p. 98, in Act. Soc. Faun. et Flor. fenn., t. VII, 1890, secundum Wain. Lich. brasiliens. exsice. n. 1314 0. Thallus in Glaziou n. 3490, stramineus vel stramineo albicans, crassus, subopacus et rimoso areolatus; areolæ 0,4-1 mill. latæ, 2 mill. crassæ, variiformes, contiguæ, lateraliter non corticatæ, in superficie planæ ac læves, sed punctis nigris (hyphis atratis et torulosis parvi Fungi cujusdam formatis) adspersus crustamque indeterminatam, continuam solisque saxi nigris asperitatibus interruptam efficientes. Cortex materia calcaria, æque ac medulla, velatus et 40-70 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, plerumque non aut vix, rarius sat fre- quenter ramosæ, circiter 4-6 crassæ, arcte coadunatæ, articulatæ articulis 4-6 y longis truncatisque, lumine 1,5-2x lato, atque zona 10-20 & crassa cellulasque protoplasmate crbatas continente tectæ. Gonidia pallido viridia, cystoccoidea, 8-12 w lata, membrana parum crassa, stratumque 60-70 & latum sub cortice formantia. Medulla hydrate kalico primum flavens et dein leviter rubescens aut testacea raphidesque haud producens, hyphas 5-6 & crassas, iodo non tinctas, verticales, ramosas, oblongo articulatas, lumine 1-1,5 y lato, rarissime triplice D'° Guéguen reagente levissime rubentes numerososque ac sæpe magnos cristallos admittentes præbens. Apothecia in singulis areolis nata et in eis immersa, rotunda, thallo integre cincta atque disco 0,5-2 mill. lato, nigerrimo, demum convexo nudoque instructa. Perithecium superne nigrum et inferne leviter rufescens, iodo non tinctum, in margine 60 et subtus 120 y crassum ; ejus hyphæ sub paraphysibus verti- cales, oblongo articulatæ articulis interdum dilatatis ac in margine ascendentes. Paraphyses totæ rufescentes corpusculisque sursum coopertæ et hydrate kalico violaceæ, superne ater- rimæ ac clavatæ, 100-120 altæ, 8-10 & crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 et in apice passim # y longis, lumine 1,5-2 y lato ac septis parum crassis, hinc inde satis longe ramosæ atque iodo cæruleæ. Thecæ 55 w longæ, 16 u latæ, in apice incrassatæ iodoque cærulescentes ac in basi non caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, apud Krempelh., loc. cilat., 5-11 y longæ et 5-7 u latæ, apud Wain., loc. citat., 8-14 u longæ et 5-8 latæ. Spermogonia non visa. Exsiccatum Wain. n. 1314 b, in herb. Mus. paris., etiam a cl. Glaziou et in eodem loco lectum, præcedenti intus omnino similis sed ejus thallus extus magis stramineus, latius areolatus et punctis nigris non adspersus. 608. Aspicilia subimmersa Hue; Lecidea subimmersa Fée, Matér. Flor. lichénolog. Brésil, in Bull. Soc. botan. France, t&. XX, 1873, p.315, secundum specimen archetypum a cl. Glaziou, in « Serra os orgaos », in Brasilia, n. 329%, saxicolam lectum, in herb. Mus. paris. ; Lecanora (sect. Aspicilia) subimmersa Wain. Étud. classif. nat. et Morphol. Lich. Brésil, 1, 1890, p. 98, Zahlbr. ZLichen., 1909, p. 69, in Ærgebn. botan. Exped. kaiserl. NouveLLes ARCHIVES pu Muséum, de série, — II, 4910. 4 26 A. HUE. … Akad. Wissensch. Sudbrasil, 1901, L. IT, p. 155; Lecidea homala Krempelh. Lich. bra- siliens., p. 48, in Ælora 1876, p. 319. Thallus straminello albus, 1 mill. crassus, opacus, vage rimoso areolatus erustamque continuam aut saxi asperitatibus raro interruptam, æquatam ac determinatam præbens ; intus albidus vel basin versus rufescens ; subtus etiam albidus. Cortex, æque ac medulla, corpuseulis griseis repletus et 20-40 y. crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-5 y crassæ, verticales, raro lateraliter ramosæ, stricte coadunatæ, articulatæ articulis aut oblongis et interdum fere quadratis aut rarius et præsertim in apice sphæroïideis, lumine 2-2,5 y lato, atque strato 10 crasso et cellulas collapsas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10- 16 w lata, membrana parum crassa, stratum 40-60 y crassum, passim interruptum sub cortice formantia. Medulla hydrale kalico primum flavens et dein ferruginea aut etiam rubida, raphides non producens, nec 1odo, nec triplice DS Guéguen reagente tincta, hyphas 4-5 y crassas, verticales, ramosas, oblongo articulatas, stricte coalitas sed passim cristal- lorum magnos glomerulos admittentes offerens. Apothecia rotunda, contigua, aut dispersa, in thallo primum immersa et deinp aulum emersa et ab eo non aut paulum eminente, integro vel flexuoso cincta atque disco atro seu sanguineo atrato, 0,4-1 mill. lato, plano et dein convexo ac semper nudo ornata. Perithecium inferne flavescens, hydrate kalico intensius coloratum, iodo non mutatum, 130-140, lateraliter 20 et in margine 20-40 y latum ; illius hyphæ verticales, connexo ramosæ, oblongo ac sursum brevius articulatæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum fuscæ aut rubidæ, clavatæ, zona amorpha 6 w crassa tectæ, 60-70 y altæ, 5-6 & crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis, septis tenuibus et lumine 1-1,5 u lato, frequenter connexo ramosæ atque 10do cæruleæ, dein rubentes ac, amoto reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ 40 y longæ, 12 & latæ et in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ 10-13 y longæ et 5-6 y latæ. Spermogonia non visa. 609. Aspicilia phæops Arn. Lich. exsicc. n. 403, olim 4. fumida Arn., novembri 1869, specimen saxicola a Comite Solms Laubach in monte Vogelsberg (Hesse) octobri 1869 lectum, et Lichenotog. Fragm., XXIX, p. 14, in Ælora 1888 ; Lecidea phæops Nyl., Énum. génér. Lich., in Mém. Soc. scienc. nat. Cherbourg, t. V, 1857, p. 122, et Lich. Scand., p. 196, atque Stizenb. Lich. helvet., p.148 ; Lecanora (Aspicilia) phæops Th. Fr. Lichenogr.scand. (4871), p. 287 ; Lecanora phæops Nyl. apud Leight. Lich.-Flora Gr. Brit., ed. 3, 1879, p. 181, et Wain. Adjum. Lichenogr. Lappon. fenn., 1883, p. 174, in Meddel. Soc. Faun. et FL. fenn., t. VI. Thallus in hoc exsicc., n. 403, albidus vel rufidulo albescens, subnitidus, crustamque determinatam, continuam, tenuiter et irregulariter rimosam ac paulum inæquatam præbens; areolæ sic efformatæ variiformes et in superficie læves; intus atque inferne albidus aut passim fuscescenti spurcatus. Cortex superior albidus aut paulum fuscescens et 70-80 w cras- sus; in e0 hyphæ fastigiatæ, 4 a crassæ, parce ramosæ et sphæroideo articulatæ, lumine 2 y lato ; in areolis vetustioribus cellulæ retractæ, oblongæ, lumine 1 y lato, et eorum rami, parum numerosi, anastomosantes. Gonidia viridia, protococcoidea, 6-16 w lata, membrana parum crassa, et stratum 70-80 & crassum sub cortice formantia atque in medullam bine inde descendentia. In medulla hydrate kalico et præsertim sub apothecio rubente, hyphæ 3-4 y crassæ, pariete crasso et stricte coalitæ ; inter ea numerosi et magni cristalli conspicui. Apothecia raro rotunda, sæpe oblonga, in thallo immersa et abeo integre cineta atque disco 0,3-0,5, et demum, pluribus confluentibus, usque 1 mill. lato, furvo, plano seu concavo nudoque instructa. Perithecium inferne rufescens, hydrate kalico rubens et 1odo cærulescens, in margine et lateraliter 20 et subtus 60 y erassum ; ejus hyphæ sub apothecio verticales, lateraliter ascendentes et in margine sphæroideo articulatæ ; sub eo infero goni- LICHENES. 27 diorum glomeruli vigentes. Paraphyses totæ rufescentes et in zona supera augusta hyalinæ, 100-120 L altæ, 5-6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 4-5 glongis, septis crassis et Ilumine 1-1,25 & lato, in apice nunc clavatæ clava 4-5 y crassa, nune 4-5 articulos sphæricos præbentes, frequenter connexo ramosæ ac iodo cærulescentes ; inter eus gonidia 4-5 lata glomerulos tam altos quam paraphyses et usque 100 y latos offerentia. Thecæ 60-70 y longæ et 16-14 w latæ acin apice clavatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ simplices, in utroque apice aut saltem in imo acutæ, distichæ, 47-20 y longæ et 4-6,5 u latæ, et triplice D Gué- guen pro maxima parte rubentes; apud Nyl., loc. citat., 9-15 p. longæ et 4-5 u latæ; apud Th. Fr., loc. citat., 12-17 & longæ et 5-6 y latæ; apud Arn. Loc. citat., Miquelon, 12-15 y ongæ et 4 pu latæ. M. le D' Bornet a bien voulu examiner ces gonidies hyméniales, et il estime qu’elles sont fournies par une Algue protococcoïdée, qu'il est impossible de déterminer dans l’état où elle se trouve. Species saxicola, gonidiis hymenialibus conspicua, vigens in America septentrionali (ins. Miquelon) et in Europa (Scandinavia, Lapponia, ins. Feroé, Britannia-Majore, Helvetia et Germania). IT. — Hyphæ corticis superioris raro simplices, sæpius ramosæ. À. — HYPHÆ MEDULLARES PLERUMQUE, SICUT CORTICALES, MONILIFORMITER ARTICULATÆ. PARAPHYSES SUMMÆ EODEM MODO ARTICULATÆ. a. — Cortex lateralis præsens. 610. Aspicilia gibbosa Koerb. Syst. Lich. German. (1855), p. 163, et Parerg. lichenolog. p. 97, v. Dalla Torre und. v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IN, Ælecht. Tirol, p.279, atque Bachm., Besieh. der Kieselflecht. su ihrem Substr.,in Bericht. deutsch. botan. Gesellsch., t. XXII, 1904, p. 103, et tab. VIT, fig. 9-11, necnon Die Rhisoi- denson. granitbewohn. Flecht., p. 24 ac tab. 4, fig. 3, in Jahrb. wissenschaftl. Botan., t. XLIV, 1907; Lichen. gibbosus Ach. Lichenogr. suec. Prodrom. (1798), p. 30; Urceo- laria gibbosa Ach. Method. Lich. (1803), p. 144, Lichenogr. univ., p. 334, et Synops. Lich., p.139; Lecanora gibbosa Nyl. Lich. Lappon. orient. (1866), p.137, Lich. Japon., p. 47, etapud Hue Lich. exot., n. 1471, Th. Fr. Lichenogr.scand.,p. 276, Cromb., #onogr. Lich. Brit., p. 470, et Harm., Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 814, pl. XIX, fig. 1 ; L. cinerea *L. gibbosa Nyl. Lich. Scand. (1861), p. 154. Thallus pallido vel obscure cinerescens, 0,2-0,3 mill. crassus, opacus, rimoso verrucosus atque reagentibus solitus immutatus ; verrucæ 0,5-1, raro 4,5 mill. latæ, rimis parvis separatæ, convexæ aut gibbosæ, in superficie læves crustamque paulum inæquatam efficientes ; intus albidæ ; subtus concolores vel infuscatæ. Cortex superior incoloratus vel fuscus aut atratus et 20-50 y latus ; in eo hyphæ fastigialæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, 8-10 p crassæ, superne sphærico et inferius sphæroïdeo articulatæ, lumine 3-4 & lato et septis crassis, atque strato 10-15 w crasso cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-16 & crassa, stratum 60-80 & latum, passim hyphis verti- calibus fasciculatis fasciculo 40-12 y lato interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ breviter vel sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares nudæ, 6-8 y crassæ, aliæ oblongo, aliæ numerosiores moniliformiter articulatæ articulis triplici reagente D'S Guéguen rubentes (inde materiam oleaceam continentes). Cortex lateralis 12-15 y. latus et ejus hyphæ ramosæ. Apothecia aut solitaria, aut 2-4 in singulis verrucis nata, in eis immersa, urceolala, et thallo tenuiter crenulato cincta, demum paulum applanata seu aperta ac thallc fere integro 28 A. HUE. tune cireumdata atque disco 0,3-0,6 mill. lato, atro nudoque instructa. Perithecium inco- loratum, superne denigratum, in margine 60, lateraliter 20-30 et inferne 30-40 y latum ac iodo cæruleum aut ibi dificiens ; ejus hyphæ horizontales articulatæ, stricte coalitæ et in margine flabellatæ. Gonidia sub perithecio infero nulla. Paraphyses hyalinæ, sursum atræ, 200-260 w allæ, 4-5 y crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-12 y longis, lumine 2H lato et septis satis crassis, superne in zona 10 y lata sphærieis vel sphæroiïdeis, lumine 3-4, raro 5 4 lato, atque simul ramosæ ramis sphærico vel oblongo articu- latis, frequenter connexo ramosæ atque iodo leviter cæruleæ et mox vinose rubentes. Thecæ 150-160 } lon- gæ, 22-24 U latæ (fig. 44), in apice incrassatæ et in basi caudatæ; sporæ quaternæ vel senæ, hyalinæ, simplices, monostichæ, extus granulosæ ac triplice reagente ru- bentes, aut sphæricæ et diam. 18-20 metientes aut late ellipsoideæ 23-30 y longæ et 18-24 y latæ, immixtis 25-28 L longis et18-24 y latis. In exemplari ad schistos in Mauves (Loire-Inférieure) a me lecto, sporæ 26-32 y longæ et 20-26 y latæ atque aliquando in thecis subdis- tichæ ac tum illæ 134 y longæ et 40 y latæ. Spermo- gonia in thaïlo immersa et puncto nigro extus deno- tata; spermatia cylindrica, recta, 7-10 y longa et vix 1 x crassa; sterigmata 12 w longa, 2 & crassa, simpli- Fig. 44. — Aspicilia gibbosa (Ach.) Cia aut parum ramosa et non articulata. Koerb. Tria exemplaria hanc diagnosim mihi subministra- Deux thèques avec leurs spores à verunt, nempe : Harm. Lich. gallic. præcip. exsicc., exospore épais etsurface granuleuse. M: 81 ; specimen a cl. Krempelhuber in Bavaria lectum, (Gross. : 600 diam.) in herb. Mus. paris. et aliud a me lectum ad saxa schistosa in Mauves (Loire-Inférieure). Viget hæc species præcipue ad saxa etiam calcaria, raro ad arborum corticem, in Asia borea (Konyambay et Spitzberg) ac orientali (Japonia); in Africa (Algeria) ; in America septentrionali (Canada, Alaska, Texas et republica Mexicana) et in Europa tota. — var. xyloixetes Hue ; var. nov. ; Lecanora cinerea * gibbosa Nyl. et ZL. gibbosa, lignatilis, Nyl., secundum specimina ab ipso supra ligna prope Helsingfors, annis 1850 et 1851 lecta, in herb. Mus. paris. Thallus melleus et pro majore parte melleo cæsius, crassus, opacus, hydrate kalico non tinctus et verrucosus ; verrucæ basi connexæ 0,5-1 mill. latæ, 0,4-0,7 mill. crassæ, nunc planæ, nunc et sæpius gibboso urceolatæ, in superficie læves crustamque pau- lum inæquatam et in peripheria determinatam ac rugoso depressam efficientes ; intus et subtus obscure flavidulæ. Cortex superior subflavens et superne interdum paulum atratus ac 30-40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8, raro 10 & crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arcte coadunatæ, articulatæ articulis vulgo sphæricis, raro sphæroideis, humine 3-4, raro 6 glato, atque aliquando strato hyalino 10 y erasso, cellulas protoplasmate orbatas continente obtectus. Gonidia viridia, eystococcoidea, 12-20 y crassa, membrana inerassata, stratum 60-80 y latum et hyphis verticalibus passim interruptum sub cortice formantia; inter ea hyphæ spherico articulatæ. Hyphæ medullares (fig. 45) materia atrata nubilatæ, 8-10 KL crassæ, verticales, pleræque et præsertim sub gonidiis articulatæ articulis sphæricis et moniliformiter junctis, ac triplice passim D's Guéguen reagente rubris, passim longe LICHENES. 29 articulatæ, ramosæ, nunc stricte coalitæ, nune meatus præbentes ; inter eas nulli cristalli. Cortex lateralis, non longe protractus, 30 4 crassus et superiori similis. Apothecia in verrucis urceolatis inclusa, dein paulum aperta, solitaria aut duo triave in singulis verrucis nata, thallo integro ac crasso marginata atque disco primum punctiformi et dein 0,4-0,6 mill. lato, atro, audo et concavo instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine 40-60, lateraliter 25 et in basi 40-50 y latum; ejus byphæ horizontales, arcte congregatæ, ra- mosæ, articulatæ et in margine flabellatæ ; sub eo gonidia passim vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ, 250 u altæ, 6-8 crassæ, rectæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis vel5-8, vel 10-14 & longis, septis crassis ac lumine 2 u lato, in apice unum vel alterum articulos sphæricos, lumine 3-4 w lato, præbentes, frequenter connexo ramosæ et sursum furcatæ atque iodo cæruleæ, mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ. Sporæ ternæ, senæ, sæpius octonæ, hyalinæ, simplices, monostichæ vel distichæ, granulosæ granulis triplice reagente rubentibus, exosporio 1,5-2,5 lato, utroque apice rotundatæ, multum variabiles, oblongæ, 22-30 longæ et 10-16 w latæ, magis ellipsoideæ, 26-28 uw longæ et 10 & latæ, 20-26 u longæ et 18-24 uw latæ ac tandem sphæricæ, 20-24 w diam. metientes. La couleur du thalle est très différente dans cette variété, mais les différences anatomiques sont très légères, et quoique Fig. 45. — Aspicilia gibbosa var. æyloixetes Hue. Coupe longitudinale du thalle, présentantles couches gonidialeet médullaire ; dans le milieu de celle-ci, les hy- phes se soudent les uns aux autres et forment presque un tissu en plectenchyme. ses thèques contiennent souvent huit spores, je ne crois pas que (Gross. : 420 diam.) l’on puisse la séparer autrement del’A. gibbosa Koerb. 611. Aspicilia cæsiocinerea Hue, non Arn. (conf. infra) ; Lecanora cæsiocinerea Nyl. in Ælora 1872, p. 364 (nomen nudum) et apud Hue Lich. exot., n. 1474 (diagnosis), in Vouv. Arch. Mus., 3° sér., t. IIT, 1891, Lich. Pyren. Orient., 1891, p. 8, atque Lich. envir. Paris, p. 65, Lamy, Catal. Lich. Mont-Dore et Haute-Vienne, p. 84, Brenner, Bidrag. Kanned. Finska vik. vegetat., IV, Hoglands Lafv., p.78, in Meddel. Soc. Faun. et Flor. fenn.,t. XII, 1885, ac Cromb. Monogr. Lich. Brit., p. 472. Thallus cæsiocinereus, opacus, reagentibus solitis immutatus et rimoso verrucosus ; ver- rucæ 0,3-1 mill. latæ, 0,3-1 mill. crassæ, rimis angustis separatæ, convexæ, raro planæ, in superficie plerumque læves, passim rugulosæ crustamque aut parum aut multum inæquatam efficientes ; intus albidæ, subtus concolores aut atrato vel fusco maculalæ. Cortex superior superne fusco atratus vel fere incoloratus et 15-40 & crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 6-8 w crassæ, lumine 4-6 y lato, paucæ simplices, multæ paulum ramosæ (fig. 46), sphæroideo et moniliformiter articulatæ (articulis prope gonidia sæpe oblongis) atque strato 10-20 w crasso cellulas protoplasmate orbatas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-26 w lata, membrana parum crassa, stratumque 40-100 & latum et hyphis fasciculatis fasciculis 10-12 y crassis passim interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico aut sphæroideo articulatæ. In medulla nuda hyphæ 6-8, raro 10 y crassæ, nunc ex toto sphærico articulatæ stratumque fere plectenchymaticum offerentes, nune immixtæ oblongo articulatæ, aut stricte coalitæ, aut meatus materia calcaria repletos præbentes ; non raro articuli sphæ- riei triplice reagente D‘ Guéguen rubentes. Ilæ hyphæ medullares inferne nunc vertica- liter directæ saxo adhærentes, nune sub illis stratum hypharum horizontalium, longe articula- tarum et stricte coadunatarum visibile. Cortex lateralis 20-30 w latus et superiori similis. 30 A. HUE. Apothecia aut in singulis verrucis urceolatis solitaria, aut rarius 2-4 innata, primum con- cava et thallo integro aut paulum flexuoso cincta, dein fere applanata et thallo integro perithecium fere semper superante cireumdata atque disco 0,4-1 mill. lato, atrato vel nigro, demum pla- no semperque nudo ornala. Peri- thecium superne atratum, cæte- rum incoloratum et sub paraphy- sibus iodo plus minusve cærules- cens, in margine 40-80, rarius 100-200 y, lateraliter 20 et inferne 60 wcrassum ; in eo hyphæ hori- zontales et oblongo articulatæ, lateraliter ascendentes et in mar- gine flabellatæ ac sphæroideo arti- culatæ ; gonidiorum glomeruli sub Fig. 46. — Aspicilia cæsiocinerea(Ny1.) Hue. perithecio infero vigentes. Para- Coupe longitudinale du thalle offrant des portions des physes hyalinæ, SES nigræ vel couches corticale et gonidiale et même dela médullaire dans olivaceo nigræ, 160-250 L altæ, la figure de gauche et montrant comment se ramifient ces 5-6 & crassæ, rectæ ac flexuosæ, hyphes fastigiés à articulations sphériques. Ces deux frag- parum cohærentes, articulatæ ar- ments ont été obtenus au moyen d'une légère pression sur ticulis 8-12 y longis, septis tenui- une coupe très fine. (Gross. : 420 diam.) bus et lumine 1,5 y lato, apicem versus quator aut octo articulos sphæricos vel sphæroideos et tunc5-6 plongos, lumine3-4u.lato et septis crassioribus, præben- tes et paucos ramulos similes emittentes, ubique frequenter longe, passim brevius etconnexo ramosæ atque iodo nunc cæruleæ, nunce leviter sic tinctæ et mox vinoso rubentes, sed, amoto reagentis excessu, denuo leviter cærulescentes. Sporæ vel senæ et monostichæ aut incomplete distichæ vel octonæ et distichæ, hyalinæ, simplices, apud Nyl, loc. citat., 20-30 p longæ et 11-16 y latæ ac 20-29 y longæ et 14-16 y latæ, sed revera in exemplaribus exami- natis valde variantes, ut infra indicabitur. Spermogonia in thallo inelusa et ostiolo nigro et parvo munita ; spermatia cylindriea, recta, 6-10 y longa et 0,6-1 u lata; sterigmata 20-30 y longa, 4 y crassa, lumine 2 y lato, frequenter ramosa ac in articulis septata. Cette diagnose a été tirée de quatre exemplaires qui me paraissent parfaitement sem- blables et qui ont donné les mêmes caractères tant morphologiques qu’anatomiques. Le pre- mier est l’exsiccata n.242 b., Nyl et Norrl. Æerb. Lich. Fenniæ, récolté par ce dernier sur des roches arides, en 1880, près d'Helsingfors (j'ai laissé de côté le n° 249 a, provenant de rochers irrigués par les eaux pluviales). Le deuxième a été récolté près de Klagenfurth (Autriche) et comuniqué par le Dr Arnold au D' Nylander, en 1862 ; l'étiquette est de la main de ce dernier. Jai recueilli le troisième sur les schistes des Hautes-Rivières (Hue, Zich. in Sess. extraord. Charleville, p. C, in Bull. Soc. bot. France, t. XXXII, 1885), déterminé et étiqueté par le D' Nylander. Le quatrième enfin a été récolté par eet auteur lui-même sur les rochers de la forêt de Fontainebleau en 1857, et nommé alors Lecanora cinerea var. gibbosa et donné à l'herbier du Muséum. Du reste le Z. gibbosa n'existe ni à Fontainebleau, ni dans les environs de Paris, comme on peut le voir par la liste des Lichens donnée par Nylander, Lich., envir. Paris, Supplém., p.16. Cet échantillon, qui, comme les autres, répond à la description de ce lichénologue est fréquemment maculé de noir par la présence d'une algue. Ni dans celui-ci, ni dans les autres, je n'ai trouvé l'hypothalle noir dont parlent certains auteurs. Voici les variations de spores que j'ai observées non seulement dans la LICHENES. 31 même apothécie, mais encore dans la même thèque. Dans le même n° 1, les spores ont comme dimensions extrêmes, 22-26 y sur 14-24 y et comme intermédiaires 20, 22 et 26 y sur 14, 17 et 20 uw. Dans le n° 2 Arnold à indiqué sur l'étiquette, 22-24 p sur 45-17 ; j'ai vu une thèque (fig. 47) contenant 8 spores, longue de 125 uv, large de 30 y, épaissie au sommet et munie à la base d'une courte queue et des spores longues de 22-24 et larges de 15-17 w. Dans le n° 3, les spores les plus étroites mesurent 20-28 sur 12-16 w et 24-27 sur 11-14 u, d’autres, ou sphéroïdales ont 20 sur 19 uw, ou sphériques, un diamètre de 25 4; les intermédiaires sont longues de 22, 24 et 25 y et larges de 20, ou bien ont 20 sur 17 y et 24 sur 16 et 18 p. Dans une même thèque, les six spores ont en longueur 18 sur 12 , 20 sur 11, 15 et 16 uw, 24 sur 16 et 20 y (Nylander à indiqué sur l'étiquette 23 sur 16 p). Dans le pie, 47. — Aspicilia cæsio- n° 4, une thèque contenant six spores a 110 sur 26 uw et une cinerea (Nyl1.) Hue. autre avec huit spores, 110 sur 30 uw; les spores ont ces dimen- dan eme en ée sions : 24 sur 12 w, 30-32 sur 16 y, 24-26 sur 18-20 y, 28 sur 19 et spores présentant chacune 20, 22-24 sur 20 y, et 34 sur 25 y. Ces spores ont été mesurées à ne grosse et de très fines l'état naturel, c’est-à-dire sans adjonction diode ni de potasse granulations. (Gross. : 600 caustique ; elles sont lisses ou parfois granuleuses et rougissent diam.) par le triple réactif de M. le D' Guéguen : elles sont arrondies aux deux bouts, et les plus étroites sont parfois atténuées à l’une des extrémités, et enfin leur exospore est épais de 2-3 u. L'Aspicilia cæsiocinerea Arn., Lichenolog. Ausft. Tirol, XXII, p.7, in Verhandl. £00- —og.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXX VI, p.67, secundum exsiccatum, n° 934, ad saxa gneis- siaca supra Saint-Gertraud in Tyrolia meridionali, anno 1882, ab eo ipso lectum, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Flecht. Tirol, p. 278, M, exclus. cæter. exsicc. citat. (confer. infra n° 632 et 652), est une forme ou une variation de l'A. cæsiocinerea ci-dessus décrit, comme du reste Arnold l’a pressenti. La structure du thalle et celle des apothécies sont identiques, mais le thalle est moins verru- queux et, par conséquent, les apothécies naissent dans des aréoles moins urcéolées. Les spores, toujours au nombre de huit dans les thèques, mesurent 18-24 sur 10-15 y, et les spermaties sont d'après Arnold un peu plus longues, ayant 10-12 sur 1 &. Viget hæc species saxicola in Asia orientali (Lawrencebay) ; in America septentrionali (Canada); in Europa septentrionali-orientali (Fennia, ins. Hogland ac peninsula Kola), dein in Britannia Majore, Gallia, Helvetia et Caucaso ; in Tyrolia adest tantum illius forma. Lecta fuit etiam saxicola in Japonia a R. P. Faurie in ins. Nippon, in lapicidinis Aomori, n. 1007 et 1015, martio 1899, speciminibus europæis supra descriptis omnino similis. Differt tantum intus hyphis corticis superne 8-10 y crassis. In n. 1007, sporæ 20, 24 et 28 y longæ et 16, 14 ac 18 y latæ ; in n. 1015, 17, 22 et 24 u longæ ac 15, 14 ac 16 y latæ atque 20 p longæ et 14, 16 et 18 y latæ. Spermatia omnino similia, 8-10 longa et vix 1 y lata. 612. Aspicilia dimorphodes Hue ; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie, in Chemulpo, n° 261 et 267, in Mokpo, n° 288, et in Ryong-Kang, n° 391, septembri 1906. Thallus cærulescenti cinerescens, opacus aut subnitidus, intus hydrate kalico primum flavens ac dein rubens raphidesque producens atque biformis ; peripheriam versus areolatus areolis parvis, 0,4-0,6 mill. latis, 0,2 mil. crassis, quadratis aut angulatis, contiguis, pla- nis vel parum rugosis crustamque æquatam ac in ambitu nigro determinatam formantibus ; in centro verrucosus verrucis 1,5-3 mill. latis et 1-2 mill. crassis, variiformibus et parum saxo adhærentibus. Cortex superior nudus et in apice leviter fuscescens et 10-20 u crassus ; 32 A. HUE. ejus hyphæ fastigialæ, 4-6 y crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arcte coalitæ, con- stricte articulatæ articulis sphæricis seu sphæroideis, lumine 2-3 y lato, atque zona albida 10- 20 y crassa, cellulas collapsas et protoplasmate orbatas continente obtectæ.Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 y lata, membrana incrassata, et stratum 40-50 y crassum sub cortice formantia. Medulla materia atrata plerumque obtecta hyphas 6-8 crassas, iodo non tinctas, verticales, nune oblongo nunce sphæroideoarticulatas et triplice D'Y Guéguenreagente rubentes numerososque cristallos admittentes præbens. In areolarum medulla hyphæ sub gonidiis in strato angusto verticales et cæterum horizontales. Cortex lateralis 20-30 y crassus et supe- riori similis, sed ejus hyphæ passim obliquæ. Apothecia in areolis vel in verrucis solitaria vel duo simul nata, in eis immersa, thallo integro rarius paulum elevato cireumdata atque disco 0,5-0,7 mill. lato, atro seu fusco, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine et lateraliter 40 ac inferne 40-50 & crassum ; illius hyphæ horizontales etin margine verticales ac ibi sphæroideo articulatæ ; gonidiorum glomeruli sub eo vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum atratæ vel fuseæ ac cuticula hyalina, amorpha et 10 y crassa tectæ, 80-120 w altæ, 6 uw crassæ, arcte conglutinatæ, articulatæ articulis 5-6 y longis, septis parum crassis et lumine 2 y lato, ac in triente supero sphæricis aut sphæroi- deis, lumine 2,25-2,50, raro 3 y lato, breviter ramosæ atque iodo vix cærulescentes et mox vinoso rubentes. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, in n°261, 16-18 w longæ et 7-8 y latæ. Spermogonia in thallo inclusa ac etiam in apothecii latere vigentia, extus ostiolo nigro notata, intus incoloria et in basi hypharum strato 20 w lato circumdata ; spermatia cylin- drica, recta, in n. 391, 45 u longa et 0,5-0,6 y lata ; sterigmata 15-25 w longa, 2 y crassa, e basi ramosa atque articulata, sed non constricte. Cet exemplaire est très remarquable par la double forme de son thalle, qui est très accen- luée. Sur un des exemplaires du n° 261, les filaments noirs d'un très petit champignon s'anastomosent et forment de petites rosettes sur les verrues du thalle ; il pénètre peu pro- fondément et ne fructifie pas. 613. Aspicilia Mauritii Hue ; sp. nov. Thallus obscure cinereus, crassus opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,6-2 mill. latæ, 0,5-0,8 mill. crassæ, contiguæ vel rimis paulum latis separatæ, polygoniæ aut oblongæ, lævi- gatæ, primun planæ ac dein convexæ, imo in verrucas deformes mutatæ crustamque inæqua- tam præbentes ; intus et subtus albidæ. Cortex superior materia atrata nubilatus et 20-40 x latus; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6 y crassæ, nunc arcte coalitæ, nunc meatus materia calca- ria repletos offerentes, ramosæ vel rarissime unica vel duæ simplices et sæpe obliquæ, arti- culatæ articulis sphæricis atque zona albida 12-15 y crassa et cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, protoccocoidea, 12-22 w lata, membrana parum crassa, stratum 50-60 y crassum continuum aut paulum interruptum (aliquando singula gonidia singulis hyphis cireumdata) sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico articulatæ. Medulla materia calcaria cooperta, hydrate kalico primum flavens, dein intense aurantiaca actandem sanguineo rubens ; illius hyphæ iodo non tinctæ vel paucæ tantum prope hypo- thecium cærulescentes, 5-8 crassæ, partim oblongo, partim ac præcipue sphærico articulatæ, materia calcaria sæpe separatæ ac basin versus triplice reagente D's Guéguen vix rubes- centes. Cortex lateralis et eliam in verrucis inferior 20-40 & lati, superiori similes, zona amorpha tecti; sub eis stratum gonidiale præsens. Apothecia nunc singula, nune plura in singulis areolis nata immersaque, rotunda vel oblonga, numerosa, thallo integro, tenui ac demum elevato cincta atque disco 0,3-1 mill. lato, obscure fusco, concavo nudoque instructa. Perithecium leviter flavidulum, iodo totum cæruleum, in margine 100-160, lateraliter 20 et inferne 40-50 y latum ; ejus hyphæ horizontales, oblongo articulatæ, meatus præbentes, la- teraliter stricte coalitæ et in margine flabellatæ ac sphærico articulatæ ; sub eo nulla gonidia LICHENES. 33 aut pauca latus versus vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum atrofuscæ, 120 & altæ, 6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-8 u longis, septis parum crassis et lumine 2 4 lato, in triente vel etiam in dimidio supero articulos sphæricos et moniliformiter junctos præbentes, duobus veltribus cellulis ramosæ atque iodo rubentes. Thecæ 70-85 y longæ, 20-22 y latæ, in apice incrassatæ et in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ. simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ, læves ac triplice reagente non tinctæ, exos- porio 1,5 & crasso, 14-18 y longæ et 8-10 u latæ. Spermogonia in thallo immersa, ostiolo atrato notata ; intus incoloria et hypharum sphærico articulatarum crasso strato cireumseripta. Spermatia cylindrica, recta, 16-20 y longa et 0,7-0,8 y. lata ; sterigmata 25-35 y longa, in basi ramosa, lumine 0,2 y lato. Ad rupes graniticas prope St Moritz (Helvetia) legit Hepp. Ces échantillons appartiennent à l'herbier de M. le Dr Bouly de Lesdain, qui à bien voulu me les communiquer. L'étiquette en est ainsi conçue : « Lichens communiqués par l'herbier Boissier, Chambézy (Suisse). Reliquiæ herbarii Müller Arg., Genève (Suisse), n. 313, Aspicilia Myrini (Fr.), in herb. Müller sub ZLecanora cinerea var. alpina. » L'Aspicilia alpina ne se trouve pas dans les ouvrages de Müller Arg.; néanmoins il est possible qu'il ait déterminé ce Lichen de cette facon. Il suffira de comparer la diagnose ci-dessus avec celles des À. alpina(n. 603) et Hyrini (n. 650) pour se convaincre que ces trois Lichens n'ont entre eux que des affinités très éloignées, si tant est qu'ils en possèdent. Une coupe mince de l'A. Maurilii placée entre deux verres netarde pas à prendre tout entière une teinte orangée et à être entourée d’un dépôt de même couleur. 614. Aspicilia subdepressa Arn., Lichenolog. Ausfl., XXIV, p. 7,in Verhandl. soolog.-bot. Gesellsch. Wien,t. XXXIX, 1889, p. 255, loc. citat. XXX, p. 19, in ead. eclog ,t. XLVII, 1897, p. 371, et v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flor. gefürst. Grafsch. Tirol,t.IV,1902, Flecht. Tirol, p.278 ; À. gibbosa var. subdepressaNyl. in litt. 13 martui, 1870, Arn., loc. citat., NV, in ead. eclog., t. XX, 1870, p. 529, loc. citat., NI, p. 5, in ead. eclog., t. XXI, 1871, p. 260, ac Loc. citat., XXI, p.36, in ead. eclog., t. XXX, 1880, p. 128; Lecanora gibbosa var. subdepressa Nyl. Observat. lichenolog. Pyren. orient., in Flora 1812, p. 590, p. 21 in vol. seorsim impress. e Bull, Soc. Linn. Norm., 2 sér., t. VI et Lich. Pyren. orient., 1890, p. 45 ; L. subdepressa Nyl., loc. citat, in Flora 1873, p. 69, dein p. 34 et p. 59, ÆEnum. Lich. freti Behring., p. 30, Lich. envir. Paris, p. 65, apud Aue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 106, et Lich. exot., n. 1472, ae Stein., Prodr. Flechtenflor. griech. Festland., p. A1; L. gibbosa * L. subdepressa Nyl., Brenn. Bidr. Känned. Hoglands lafveget., p. TT, in Meddel. Soc. Faun. et Flor. fennic., 1885, atque Cromb., Monogr. Lich. Bril., p. 472. Thallus cinerescens, aliquando fere albicans, opacus, reagentibus solitis immutatus crustamque 0,2-0,3 mill. crassam et irregulariter rimosam planam et æquatam etin super- ficie aut lævem aut rugulosam formans ; intus et subtus albidus. Cortex superior hyalinus et 30-40 crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-64 crassæ, quædam simplices, multæ paulum ramosæ, articulatæ articulis sphæricis autinferius paulum oblongis et moniliformiter junetis, Jumine 2,5-4 y lato, atque strato 10-15 y lato cellulas collapsas offerente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 y lata, membrana incrassata, stratum 20-40 & crassum, hinc inde paucis hyphis verticalibus interruptum sub cortice efficientia ; inter ea hyphæ sphærico vel sphæroïideo articulatæ. Hyphæ medullares nudæ, 4-6 4 crassæ, aliæ moniliformiter, aliæ oblonge articulatæ, nune horizontales, nunc verticales et numerosa saxi fragmenta admit- tentes. Cortex lateralis 30-40 y latus et velut cortex superior formatus. Apothecia supra crustam sparsa, interdum unica in quavis areola enata, primum in thallo immersa et ab eo integre cincta, demum emersa atque tune solo perithecio atrato marginata atque disco Nouvezres ARCHIVES Du Muséum, de série, — II, 1910: 5 34 A. HUE. 0,5-1 mill. lato, atrato, plano et nudo instructa. Perithecium in margine 80-180, lateraliter 40-50 et inferne 400 y erassum ac ibiiodo cærulescens ; illius hyphæ sub paraphysibus bre- viter articulatæ et ramosæ ramis anastomosantibus reteque maculis formantibus, lateraliter stricte coadunatæ et in margine flabellatæ ; sub e0 infero gonidia nulla. Paraphyses hyalinæ, sursum virescenti atratæ, 100-180 y altæ, 5-6 w crassæ, rectæ et flexuosæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis 5-7 y. longis, lumine 2 4 lato et septis crassis, in triente supero sphæricis etmoniliformiterjunetis, lumine 2-3 y lato, et ibi longos ramos similiter articulatos emittentes, ubique frequenter connexo ramosæ etiodo leviter cærulescentes ac mox vinoso rubentes. Thecæ 90 y longæ, 24 y latæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 20-24 y longæ et 9-12 y longæ, immixtis 20 y longis et 12 U latis. Apud Nyl., variis loc. cilat., 21-32 longæ et 15-20 y latæ; 18-24 p longæ et 10-14 y latæ ; 21-23 u longæ et 11-14 y latæ. Spermogonia non visa; apud eumdem auctorem, sper- matia cylindrica recta, 9-14 y longa et vix 1 ulata vel 9-12 y longa et 0,5 y lata. Ad hanc diagnosim stabiliendam adhibuispecimen a el. Lamy de la Chapelle prope Caute- rets lectum et a cel. Nylander determinatum atque Arn. Lich. exsice., n. 1166, quod exsic- catum in Nyl. Lich. env. Paris, p. 65, typicum habetur. Viget saxicola in Asia borea (Konyambay) et in Europa (in Fennia et in ins. Hogland, in Britannia Majore, Belgia, Gallia, Austria, Tyrolia, Græcia ae Caucaso). In Helvetia ad saxa innundata (Stizenb. Lich. helvet., p. 125) indicatur ; an sit eadem species? 615. Aspicilia cinerea Koerb. Syst. Lich. German. (1855), p.164, et Parerg. liche- nolog., p. 97, Th. Fr. Lich. arct., p. 132, Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 127, in Flora 1884, et Lichenenfl. München, 1891, p. 62, ac Bachm., Untersuch. Verbreitungsm. ges- teinbewohn. Flecht. im Hochgeb. Besieh. ihr. Thallusbau, p. 40, in Engl. Botan.Jahrb., t. XXVIII, 1907; Zichen cinereus L. Mant., t. 1, 1767, p. 4132, et Sowerb., Ængl. Botan., tab. 1751; Urceolaria cinerea Ach. Method. Lich. (1803), p. 143, Lichenogr. univ., p.336, et Synops. Lich., p. 132, Tul., Mémoir. Lich., p. 156, in notula ettab. III, fig. 7-9, atque Schær. Lich. helvet. Spicileg., sect. 2, 1826, p. 70, et sect. 6, p.357, et Enum. crilic. Lich. europ., p.86 ; Lecanora cinerea Sommerf. Supplem. F1. Lappon., 1826, p. 99, Nyl. Lich. Scand., p.153, Lich. Lappon. orient., p.136, in Flora 1866, p. 234, 1881, p. 4, et apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 105, necnon Lich. exot. n. 1465, Tuck., S'ynops. North Amerie. Lich., 1, p. 198, Cromb., Monogr. Lich. Bril., p. 466, Glück, Entiourf vergleich. Morpholog. Flecht. Spermog., 1899, pp. 9, 32 et 96, in Verhandl. naturhist.-medis. Vereins Heidelberg.,t. NI, et Harm., Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 311; Parmelia cinerea KI. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831), p. 142; Zeora cinerea Flot. Lich. For. Siles., p. 53, in Jahresb. schles. Gesellsch. Naturk., 1849. Thallus vulgo cinereus, aliquando cinerescens, passim rubido maculatus, 0,2-1 mill. crassus, opacus, rimoso areolatus et rarius diffracto verrucosus; areolæ 0,5-1 mill. latæ. variiformes,rimis angustissimis separatæ, et crustam æquatam, passim inæquatam formantes ; in superficie planæ et vel læves vel sæpius rugulosæ ; intus albidæ vel paulum atratæ ; sub- tus albidæ. Cortex superior corpuseulis brunneis nubilatus, 10-30 & crassus et hydrate kalico non mutatus; in eo hyphæ fastigiatæ, raro simplices, plerumque ramosæ, 6-8 y crassæ, dis- lüinctæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis vel sphæricis et moniliformiter junctis, vel oblongis et 5-6 y longis, lumine 3-4 y lato, atque strato 20-30 y lato et cellulas collapsas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-18 & lata, membrana parum cerassa, stratum 00-60 y crassum et interdum faseiculis hypharum verticalium et simplicum, 20-40 w latis separatum, sub cortice formantia; inter vel cireum ea hyphæ sphæroideo artieulatæ. Medulla passim nuda, frequentius materia atrata obtecta et tum cum strato gonidiali, hydrato kalico flavens, mox ferruginea ac etiam rubra et raphides producens ; ejus hyphæ 6-8 u crassæ, aliæ LICHENES. 35 moniliformiter, aliæ minus numerosæ articulis longis articulatæ, parum stricte coadunatæ, plerumque verticales et, cortice inferiore deficiente, substrato thallum affigentes. Cortex lateralis 30-40 y. latus, strato fere amorpho obtectus, cortiei superiori similis et sub eo gonidia vigentia ; cortex inferior aliquando exstans, 50 & crassus et adhuc similiter formatus ; sub eo hyphæ prolatæ et saxo adhærentes. Apothecia aut solitaria, aut 2-4 in singulis areolis enata ac in eis immersa auf paulum emergentia, perithecio nigro, thallum æquante et ab hoc posteriore integre circumdata atque disco 0,3-1 mill. lato, nigro, plano nudoque instructa. Perithecium superne nigrum, 60 y latum et interdum thallo obtectum, lateraliter 20 et sub- tus 80-100 y metiens et ibi iodo cæruleum ; in eo hyphæ sphæroideo articulatæ, verticales vel horizontales ac in margine flabellatæ ; gonidia semper sub eo laterali et interdum sub infero vigentia. Paraphyses hyalinæ et sursum nigræ, 120-150 & altæ, 5-6 p crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-7 x longis, lumine 1,5-2 4 lato et septis salis crassis, in dimidio velin triente supero sphæricis, lumine 2-3 4 lato, corymboso ramosis ramis connexis et vel sphæricis, vel oblongis atque iodo cærulescentes et dein vinosorubentes. Thecæ 70-80 longæ, 25 y crassæ, in apice paulum inerassatæ ac in basi caudatæ cauda 15-20 & longa ; sporæ octonæ, raro senæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 12-20 y longæ et 8-10 y latæ; apud Nyl., Lich. Scand., p.153, 14-93 y longæ et 8-144 latæ ; apud Th. Fr., Lichenogr. scand., p- 281, 15-22 p longæ et 8-14 y latæ. Spermogonia in thallo immersa, incoloria et extus ostiolo parvo et nigro munita; spermalia cylindrica, recta, apicibus truncata, 12-16 & longa et 4 y lata; sterigmata 40-50 y longa, Ilumine 24 lato, simplicia aut parum ramosa et parce articulata. Cette diagnose a élé composée à l’aide de #4 échantillons qui tous ont fourni des caractères identiques : le premier a été récolté par Lojka en Transylvanie, sous le n. 3437, et déter- miné par Nylander, qui en a écrit lui-même l'étiquette ; le deuxième provient de la Hongrie et du même collecteur; il a été publié par Zwachk, sous le n. 764; le troisième est l’exsiccata Flagey, Lich. Franche-Comté, n. 366; enfin le dernier à été recueilli par moi dans les Vosges, près de Remiremont. Quand deux ou trois apothécies sont nées dans la même aréole, elles demeurent distinctes et sont entourées chacune de leur périthèce. Dans plusieurs auteurs, on lit que les aréoles naissent sur un hypothalle noir, lequel limite parfois le thalle. Je n'ai trouvé dans les spécimens cités aucune trace de cet hypothalle ; quand on l’apercoit à la périphérie, il appartient au Lichen voisin. Arnold, Lich. exæsicc., n. 1116, a publié un Aspicilia cinerea « thallo lineis atris decussato ». Ces lignes noires sont étran- gères au Lichen et appartiennent à un Champignon, lequel pénètre dans la médulle de l'As- picilia et la sépare en plusieurs couches; des fragments du rocher entrent dans ces couches. Cet exsiccata est très probablement une variation maladive de l'A. cinerea Koerb. La structure du cortex concorde, mais les hyphes en sont un peu plus épais, car ils me- surent souvent 10 uv; les gonidies sont les mêmes et, dans la médulles très tourmentée, on ren- contre également des hyphes avec des articulations moniliformes. Les spermaties diffèrent un peu, car elles sont parfois flexueuses, longues de 12-10 & et larges de 0,7-0,8 4; les sté- rigmates au contraire sont plus courts, ne mesurant que 20-30 ps. L'absence d’apothécies empêche qu'on ne puisse déterminer complètement cet exemplaire ; comme dans le vrai A.cinerea Koerb, les coupes placées entre deux verres ne tardent pas à prendrela teinte ferrugi- neuse par le simple contact de l’air, et c’est cet agent qui donne çà et là à l'extérieur du thalle une teinte rougeûtre. Viget hæc species præcipue ad saxa granitica, schistosa, etc., raro ad ligna et ad rupes calca- rias (apud Lamy, Exposit. syst. Lich. Cauterets, p. 57, sur du marbre, près de l'hospice de Cauterets et à Gavarnie) in Asia borea (in Konyambay et in Siberia meridionali) et in orientali (in Japonia et in China); in Africa (Algeria) ; in America septentrionali (in Groenlandia, Canada et Slatibus-Fœderatis septentrionalibus et mediis ac eliam in California) ; in meridionali(in Colorado, 36 À. HUE. Bolivia et Chili); in Nova-Zelandia ; in Europa fere Lota (in Scandinavia, Islandia, ins. Féroé, Brilannia Majore, Rossia media, in fere omnibus regionibus Galliæ, in Helvetia, Germania, Austria, Italia, Græcia et Caucaso). D’après M. le Dr Th. Fries, Lichenogr.scand., p.282, Observ. 1,le Sagedia depressa Ach., Lichenogr. univ., p. 327, et Synops. Lich., p. 134, est une forme de l’Aspicilia cinerea (L.) Koerb ; «Verrucis fertilibus ambitu depressis, centro supra crustam paulo prominentibus, hydrate kalico reagentibus, apotheciis sat magnis urceolatis. » Le même auteur, Loc. citat., p. 275, fait remarquer que l'adjectif depressa a été pris par Acharius, Synops. Lich., p. 144 dans un autre sens et que les formes, que d’après Floerke, il a placées sous son Urceolaria calcaria, par exemple, à. aggregta, e. depressa, €. viridula, manquent dans son herbier ou sont accompagnées d’un signe de doute. Chez Schærer, £num. crilic. Lich. europ.,p. 86, le Sagedia depressa Ach. devient l'Urceolaria cinerea «. vulgaris e. depressa. Nylander, Lich. Scand., p.153, en fait une variété de son Lecanora cinerea et dans ses Lich. Lapp. orient. p. 137, une sous-espèce du L. gibbosa (Ach.) Nyl., auquel il joint la f. obscurata (Parmelia obscurata El. Fr. exsice., n. 343 ; pour ce dernier, voir ci-dessous n. 664). Müller Argov., Conspect. system. Lich. Nov. Zeland.,p. 49, le regarde comme une espèce distincte et lui donne la même variété, L. depressa f. obscurata Nyl. Pour Kernstock, Lichenolog. Beitr., 1, p.3, in Verhandl. s0olog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XL, 1890, p. 319, il est aussi une espèce autonome, Aspicilia depressa. Enfin Stizenberger (Lich. helvet., p. 124) est du même avis que M. Th. Fries et donne Lecanora cinerea f. depressa (Ach.). Ces différentes assertions reposent principalement sur les caractères morphologiques et, pour trancher la question, il serait nécessaire de faire l'anatomie du Sagedia depressa Ach. — var. alba Hue ; Urceoloria cinerea 8. alba Schær. Lich. helvet. Spicileg, sect. II, 1826, p.71, et Ænum. critic. Lich. europ. (1850), p. 86; ead. c. dedalæa Schær., Loc. citat., Urceolaria dædalea Floerk. inlitt. ad Schærer anni 1815, et U. cinerea var. tigrina Schlch. teste eodem Schærer, secundum specimen authentieum, U. cinerea GB. alba ce. dedalæa, in herb. Mus. paris. Thallus in hoc specimine albus, opacus et rimoso areolatus; areolæ steriles 0,5-4,5, fertiles usque 3 mill. latæ, 0,6-0,8 mill. crassæ, variiformes ac angulatæ, rimis angustis separalæ, in superficie rugulosæ crustamque satis æquatam formantes ; intus albidæ; subtus etiam albidæ aut paulum fuscatæ. Cortex superior corpuseulis atratis nubilatus et 20-30 & crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6 mL cerassæ, paucæ simplices, cæteræ ramosæ, stricte coadunatæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, raro sphæricis, lumine 2,5-4 y lato atque strato albo, 20 L crasso et cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia viridia, cys- tococcoidea, 8-16 y lata, stratum 50-60 y crassum et hyphis verticalibus simplicibusque frequenter interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata passim obtectæ, hydrate kalico ferrugineæ, verticales, oblongo et breviter articulatæ, ramosæ ramis anastomosantibus reteque maculis magnis efficientes ; inter hos ramos vel materia cretacea vel oxalatis calcici ceristalli nidulantes, passim sed raro illæ hyphæ spherico et moniliformiter articulatæ. Cortex lateralis 20-30 y crassus et superiori similis. Apothecia in areolis solitaria vel plura (6-8) in eadem areola aggregata et solo perithecio separata , in eis immersa, thallo integro et satis notabiliter eminente cir- cumdata atque disco 0,6-1 mill. lato, vel pluribus confluentibus, 2-3 mill. metiente, atrato, plano et nudo instructa. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 80, lateraliter 60 et subtus 80 y latum ; ejus hyphæ inferne horizontales, ramosæ ramis anastomosantibus etinter retis maculas materiam cretaceam continentes, in latere stricte coalitæ, brevius ac in margine sphæroideo articulatæ flabellatæque ; sub eo aliquot gonidiorum glomeruli vigentes. Apothecia composita eodem margine thallino cireumdata et peritheciis internis 100- LICHENES. 37 169 & crassis separata. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure olivaceæ, 120-140 & altæ, G y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 w longis, septis crassis et lumine 2 U. lato, passim connexo ramosæ, in quarto superiore cellulas sphæricas aut vulgo sphæroi- deas, lumine 3 y lato, præbentes, satis frequenter ramosæ atque iodo cærulescentes, mox vinoso rubentes et, ablato reagentis excessu, sic remanentes vel denuo cærulescentes. Thecæ 100-120 y longæ, computata cauda 20-30 y longa, 30 L latæ et apice incrassatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundæ, exosporio 1,5 y lato, 18-22 longæ et 8-12 y latæ, immixtis 16-18 y longis et 12 y latis. Spermogonia frustra quæsita. Cephalodia in tballo inclusa 110 y longa et 100 y lata, gonidia viridia, 10-12 y lata, tri- plice D' Guéguen reagente ferruginea, hyphis sæpe non visibilibus immixta. — — f.tigrina Ilue ; Urceolaria $. alba f. tigrina Schær. Énum. critic. Lich. europ. (1850), p. 87; U. cinerea $. alba F. ligrinaSchær. Lich. helvet. Spicileg., p. 72, secundum exemplar authentieum ab ipso Schærer herbario Mus. paris. datum ; U. cinerea &. tigrina Ach. Method. Lich. (1803), p. 144, Lichenogr. univ., p. 366 et Synops. Lich., p. 141, teste ipso Schærer (conf. Th. Fr. ZLichenogr. scand., p.281, Observ. D). Thallus albus, passim rosello tinctus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 1,5-3 mill. latæ, 0,6-0,8 mill. crassæ, polygoniæ, rimis angustis separatæ, in superficie læves et nigro punetalæ (apotheciis ineuntibus) crustamque æquatam præbentes ; intus et subtus albæ. Cortex superior 30-60 x latus et corpusculis atratus obnubilatus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 ac etiam 10 u crassæ, paucæ simplices, mullæ ramosæ ramis aliquando anastomosantibus maculamque 7-8 latam formantibus, sat frequenter materia calcaria velipsæ vel eorum rami separata, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 3-5, raro 6 y lato, atque zona hyalina 10-20 y crassa, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea 10-16 & lata, nunc glomerulos, nunc stratum 80-120 y crassum sub cortice efficientia ; inter glome- rulos hyphæ materia calcaria separatæ vigentes; interdum hypharum fasciculi 120-200 y crassi absque gonidiis conspicui. Hyphæ medullures materia atrata tectæ, hydrate kalico ferrugineæ ac etiam rubentes, 6-8 crassæ, verticales, ramosæ ramis anastomosantibus atque materiam calcariam numerososque cristallos admittentes. Cortex lateralis 40-50 & latus hyphis sphæroideo articulatis, absque materia calcaria, constans. Apothecia in areolis aut solitaria, aut tria quatuorve vigentia, in eis immersa, thallo integro et paulum pro- minente cincta atque disco 0,4-0,8 mill. lato, atro, plano, passim leviter albo priunoso ornata. Perithecium sicut in forma dedalæa formaltum, sed iodo non tinctum et sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure rufæ, 120-140 » altæ, 4-6 uw crassæ, rectæ, arcte conglutinatæ, articulatæ articulis 5-7 y longis, septis crassis et lumine 1,25-1,5 & lato, passim breviter aut satis longe ramosæ ramis connexis, sursum 3-4 cellulas sphæ- roideas, lumine 2-2,5 y lato, præbentes ac breviter ramosæ atque iodo cæruleæ, mox ruben- tes et, amoto reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ 90-95 Y& longæ, computata cauda 10-20 y longa, 24 y latæ et apice incrassatæ ; sporæ sicut in f. dedalæa, sed paulo minores, 14-18 p longæ et 10 & lalæ, immixtis sphæricis diam 12 & metientibus. Spermogonia cephalodiaque nulla. L'exsiccata de Schærer, n. 127, U. cinerea $. alba, manque dans l'herbier du Muséum et dans le mien; dans le premier se trouvent, données par Schærer lui-même et par conséquent tout à fait authentiques, quatre formes de cette variété à thalle blanc. J'ai laissé de côté les formes a. mullipuncta et e. striala, parce que les échantillons en sont trop petits pour être étudiés anatomiquement. La couleur blanche du thalle provient dela matière et des cristaux calcaires déposés non seulement sur les hyphes, mais encore entre eux et au milieu de leurs ameaux. Ces productions étrangères déforment parfois, el surtout dans la f. {igrina, la structure interne ; néanmoins celle-ci ressemble beaucoup à celle de l'A. cinerea Koerb. 38 A. HUE. La réaction de la médulle et les spores sont les mêmes et, par conséquent, il me semble qu'il ne faut voir dans ces trois Lichens qu'une seule et même espèce. Quant à l'A. cinerea var. alba Anzi, Arnold, les exemplaires de ces deux auteurs constituent chacun une espèce diffé- rente. Voir pour le premier ci-dessus, n. 595, et pour le second, ci-dessous, n. 667 et 673. b.— Cortex lateralis deficiens. 616. Aspicilia asteria ue; sp. nov. In Asia : in Corea legit saxicolam R. P. Faurie in Ouen-San, n. 4056, augusto 1901. Thallus in peripheria optimeet in centro sordide cæsio cinerescens, parum crassus, 0pa- eus, hydrate kalico ac iodo non tinctus atque radiato rimosoque areolatus; in centro areolæ 0,4-0,6, raro À mill. latæ, 0,3-0,35 mill. crassæ, variiformes et sæpe oblongæ, planæ aut leviter convexæ, rugulosæ, lateraliter non corticatæ crustamque parum inæquatam ac in peri- pheria radiantemradiis ex areolis brevibus et angustis compositis efformans; intus subtusque albidæ. Cortex corpusculis albidis velatus, superne anguste atratus et 10-30 z crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 & crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arcte coalitæ, articu- latæ articulis sphæricis, lumine 3-4 u lato, atque zona 10-20 y crassa et cellulas collapsas continente coopertæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 W lata, membrana crassa, stra- tumque 60-80 y crassum et paucis hyphis verticalibus frequenter interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroiïideo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata passim tectæ et numerosos parvosque cristallos admittentes, verticales, sphærico aut sphæroideo, raro oblongo articulatæ, inferne incrassatæ, 8-10 & metientes ac triplice D'° Guéguen reagente rubentes. In peripheria, hyphæ corticis sæpe oblongo articulatæ et medullæ hori- zontales, vulgo strictissime conglutinatæ et raro cristallos præbentes. Apothecia plerumque solitaria, raro duo in singulis areolis nata immersaque, primum rotunda ac demum oblonga eliamque rimiformia, thallo integro, satis crasso et demum paulum eminente cincta atque disco 0,2-0,5 mill. lato, atrato, paulum concavo nudoque prædita. Perithecium incoloratum, iodo totum cæruleum ; in margine 70-80 et lateraliter 10 y cras- sum ; inferne hyphas verticales, e medulla ascendentes et oblongo articulatas præbens; in- terdum, sicutlateralis deficiens, cristallis usque ad paraphysesascendentibus ; subeo præsente gonidiornm glomeruli conspicui. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco olivaceæ et hydrate kalico rufescentes, zona hyalina 15 y lata tectæ, 150-180 y altæ, 4 w crassæ, reclæ ac flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 w longis, dissepimentis satis crassis, passim connexo ramosæ, in zona supera 30 W crassa, articulos sphæricos aut sphæroideos, lumine 2,5 4 lato, plurimosque ramos breves ac liberos offerentes atque iodo cæruleæ, dein rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ 100-132 uv longæ, 22-26 ulatæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ, guttas vel granula triplice reagente rubentia præbentes, exosporio 2 p. crasso, 16-20 y longæ et 10-14 u crassæ, immixtis 14-24 y longis et 12 y crassis. Sper- mogonia in thallo inclusa et ostiolo atrato notata; spermatia recta aut subrecta, 11-14 y longa et 1 4. lata, rarissime arcuata ac 10 4 metientia ; sterigmata 20-25 ulonga, nec ramosa, nec articulata. Dans cette espèce, les spermaties sont semblables à celles de l'A. bricconensis Hue, infra n° 652; mais la forme des aréoles et celle des apothécies sont tout autres, sans parler de plusieurs différences anatomiques. Elle paraît également éloignée des trois espèces à thalle radié de Nylander, A. subradians, À. subradiascens et À. perradiata, infra n. 755, 756 et 739. Dans la première et la dernière, le thalle rougit par la potasse ; dans la deuxième, les spores sont à peu près semblables, mais les spermaties également courbes sont de moitié plus longues. LICHENES. 39 617. Aspicilia adamanticola Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in « montagne des Diamants », n° 151 et 155, in Naï-Hpyeng, n. 221, et in Hoang-Hai, n. 349, junio-augusto 1906. Thallus pallido cinerescens aut fere albus, interdum rufidulo tinctus, tenuis, opacus, hydrate kalico intus flavens, mox intense ruber raphidesque producens, iodo non tinctus crustamque rimosam, æquatam determinatam et spurieareolatam præbens ; areolæ inæquales, 0,3-1,5 mill. latæ et peripheriam versus adhuc ampliores, 0,2-0,4 mill. crassæ, lateraliter non corticatæ, variiformes, planæ, breves atque ipsæ fissæ fissis imperfectis et varie directis ; intus et subtus albidæ. Cortex corpusculis atratis seu griseis velatus et 10-20 & crassus; illius hyphæ fastigiatæ, arcte cohærentes, 4-6 x crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, articu- latæ articulis sphæroïdeis ac interdum oblongis, lumine 2,5-3,5 4 lato, et zona albida cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-14 y lata, membrana parum crassa, vel glomerulos vel stratum 20-30 y crassum et hyphis verticalibus paulum inter- ruptum sub cortice formantia; inter ea hyphæ sphæroïideo articulatæ. Sub gonidiis glomerulose aggregatis hypharum stratum 20-30 & crassum et cortici simile; inde iülli glomeruli in medio cortice vigentes ; sub strato gonidiali nunc hyphæ medullares normales, nune cristallis onustæ et vix apparentes. Medulla materia atrata obtecta et ejus hyphæ nune oblongo, nunc etsæpius sphæroïideo et moniliformiter articulatæ ac triplice D'* Guéguen reagenie rubentes. Apothecia aut solitaria, aut duo quatuorve in singulis areolis nata, in eis immersa, rotunda, raro paulum oblonga, thallo integro, tenui ac demum paulum eminente cincta ac disco 0,2-1 mill. lato, atro, plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 50-80, lateraliter 40 etinferne 60-120 & crassum ; ejus hyphæ in medio apothecio verticales, sphæroideo articulatæ et triplice reagente rubentes, lateraliter oblongo acin margine adhue sphæroideo articulatæ et flabellatæ; sub eo nulla gonidia aut aliquando eorum parvi glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum fuscoatratæ, cuticula 10 w lata obtectæ, 120-150 y altæ, 4-5 y crassæ, articulatæ articulis 6-8 & longis, septis tenuibus et Iumine 1 & lato, in quarto superiore sphærico et moniliformiterarticulatæ, lumine 2 y. lato, et ibi breviter ramosæ, cæterum connexo ramosæ, atque iodo cæruleæ aut persistenter, aut mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cærulescentes. Thecæ 90-130 y longæ, 20-24 y. latæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ eauda 10-25 y longa ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, primum incomplete monostichæ et dein distichæ, in utroque apice rotundatæ vel in uno paulum attenuatæ, exosporio 1-1,5 w crasso, 16-22 w longæ et 12-14 w latæ, immixtis 12-22 w longis et 10-17 K latis. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo nigro notata; spermalia cylindrica, recta, 14-16 y longa et 0,6-0,8 x lata ; sterigmata 20-25 y longa, 2 w lata ac ramosa. Cette espèce est très voisine de l'Aspicilia cinerea Koerb., dont elle se distingue à pre- mière vue par son thalle plus blane et plutôt fragmenté qu'aréolé ; la superficie en est beaucoup plus égale et, comme elle n’a pas de véritables aréoles, on n’y rencontre jamais de cortex latéral. 618. Aspicilia tumens Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in « mont des Diamants », n. 136, junio 1906. Thallus fuscidulo cinerescens, tenuis, opacus, intus hydrate kalico flavens, mox rubens raphidesque producens atque rimoso areolatus; areolæ 0,4-0,6, raro 4 mill. latæ, 0,2-0,25 mill. crassæ, angulatæ, contiguæ, lateraliter non corticatæ, in superficie planæ levesque ac crustam orbicularem, 4 cent. latam, æquatam et in peripheria depressam irregularemque efficientes; intus et subtus albidæ. Cortex superne fusceus et 30-40 y crassus ; ejus hyphæ fasti- giatæ, paucæ simplices, multæ ramosæ, 4-6 4 crassæ, parvos meatus cristallis repletos passim 40 A. HUE. offerentes, articulatæ articulis sphæroïideis, lumine 3-4 y Talo, ac zona hyalina 10 y crassa, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-14 y lata, membrana parum crassa, stratum 40-60 y crassum et satis frequenter paucis hyphis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata velatæ, 5-6 crassæ, verticales, plerumque sphæroïdeo, raro oblongo articulatæ, triplice D's Guéguen reagente rubentes, ramosæ, nunc arcte coalitæ, nune inter numerosos cris- tallos vix apparentes. Apothecia rara, rotunda, in areolis normalibus et dein valde turgen- tibus solitaria et immersa, thallo crasso ac integro et parum eminente circumdata atque disco 0,4-1 mill. lato, atrato, plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum, iodo cæru- lescens, in margine 50-60 et subtus 40-60 K& crassum; ejus hÿphæ in medio sphæroideo articulatæ, triplice reagente non rubentes ac in margine flabellatæ ; sub eo nulla gonidia. >araphyses hyalinæ, sursum fuscoatratæ, 90-130 & allæ, 5-6 & crassæ, articulatæ articulis vel 5-7 L longis, et lumine 1,5 y lato, vel 8-12 y longis, lumine 4 y lato, septis parum crassis, in quarto superiore sphæroiïdeis, lumine 2-3 y lato, in apice breviter ramosæ atque iodo rubentes persistenter. Thecæ 65-904 longæ, 20-24 y latæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ cauda 10 y longa aut breviori; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ, 12-19 y longæ et 7-11 y latæ, immixtis 15 y longis et 13 w latis. Spermogonia in thallo inelusa ac ostiolo atrato denotata ; spermatia cylindrica, recta, apicibus truncata, 10-12 y longa et 1 y lata; sterigmata 20-25 w longa, 2 w crassa, in basi ramosa et non articulata. Quant à la structure intérieure, cette espèce se rapproche beaucoupde l'Aspicilia strami- nella Hue ; mais son aspect extérieur est complètement différent, et elle me parait tout à fait distincte de toutes les autres, surtout par le gonflement du thalle autour de l’apothécie. 619. Aspicilia tofacea Hue; sp. nov. In Asia ; in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in portu Chinampo, n. 4549, junio 1901. Thallus argillaceus, passim albicans et etiam cæsius, tenuis, opacus aerimoso areolatus ; areolæ 0,3-0,6 mill. latæ, 0,2-0,2,4 mill. crassæ, lateraliter non corticatæ, rimis angustis- simis separatæ, variiformes, in superficie planæ rugulosæque ac crustam æquatam formantes; intus et subtus albidæ. Eortex in zona angusta fuscescens et 20 w crassus ; ejus hyphæ fasti- giatæ, 4-6 y crassæ, arcte coadunatæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, articulatæ arti- culis sphæroideis, interdum truncatis, Ilumine 2,5-4 y lato, atque strato albido cellulas colla- psas præbente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-20 y lata, membrana parum crassa, stratum 60-80 & crassum et frequenter hyphis verticalibus interruptum sub cortice forman- lia; inte ea hyphæ oblongo articulatæ. Medulla materia grisea velata, hydrate kalico leviter flavens et dein paulum ferruginascens ; illius hyphæ 6-8 4 crassæ, iodo non tinctæ, verticales, stricte coalitæ, sphæroideo articulatæ et triplice D' Guéguen non tinetæ, in basi horizon- tales ac oblongo articulatæ atque cristallos in arcolarum lateralibus admittentes. Apothecia rotunda, vel angulata ac etiam rimiformia in areolis solitaria immersaque, thallo tumidulo, integro et satis eminente marginata atque disco 0,2-0,3 mill, lato, atrato, plano nudoque prædita. Peritheeium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 80, lateraliter 20 et subtus 100-120 crassum ; ejus hyphæ sub paraphysibus verticales, arcte conglutinatæ, sphæroideo vel oblongoarticulatæ, lateraliterascendentes ae in margineflabellatæ atque sphæroïdeo articulatæ ; sub eo pauei gonidiorum glomeruli. Paraphyses hyalinæ, superne atratæ, 120-130 & altæ, d-6 y crassæ, rectæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis 8-10 y longis, septis tenuibus et Ju- mine 24 lato, connexo ramosæ, in apice tres quatuorve articulos sphæricos ant sphæroideos præbentes atque iodo vel cærulescentes velrubentes. Thecæ 80-110 y longæ, 20-26 y crassæ, in apice incrassalæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, utroque apice rotundatæ, exosporio tenui, granulosæ et triplice reagente rubentes, 15-24 u LICHENES. 41 longæ et 10-12 y latæ, immixtis 12, 16, 18 et 20 y longis atque 11, 7,5, 13 et 9 y latis, atque etiam sphæricis, diam. 10 & metientibus. Spermogonia deficientia. Cette espèce présente une certaine ressemblance extérieure avec l'A. Hoffmanni (Ach.) Arn., mais les spores et certains caractères anatomiques l’en éloignent. 620. Aspicilia premadiana Ilue, sp. nov.; À. calcaria var. viridula Î. pruinosa Anzi Lich.rarior. Langob., n. 324, À, ad saxa calcaria prope Bormium (Premadio), lecta in herb. Mus.paris.; À. contorta «. viridula *** pruinosa Krempelh. Lich. For. Bayerns, 1861, p. 176, et A. gibbosa $. ocellata Anzi Lich. prov. Sondr., 1860, p. 60, teste ipso cl. Anzi. Thallus cinerescens, passim albicans, opacus, areolatus et hydrate kalico immutatus; areolæ 0,5-1, raro 4,5 mill. latæ, 0,4 mill. crassæ, passim fere quadrangulares, vulgo angu- latæ, contiguæ, planæ aut leviter convexæ, in superficie sæpe rugulosæ crustamque rimosam, continuam seu passim interruptam atque in ambitu vage determinatam formantes. Cortex hyalinus, in zona supera anguste fuscescens et 20-70 y latus ; ejus hyphæ 6-10, raro Au crassæ, fastigiatæ, arcte cohærentes, sed interdum cristallis separatæ, nune omnino sim- plices, nune et sæpius plus minusve ramosæ, articulatæ articulis sphæroideis, rarissime oblongis (longit. 7, lumine 3 4), septis sat crassis et lumine 3,5-7 y. lato, atque strato albo 15-40 w crasso et cellulas collapsas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococ- coidea, 10-20 y lata, stratum 50-604 crassum et non densum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ oblongo vel sphærico articulatæ. Hyphæ medullares materia passim atrata, passim rufescente nubilatæ, 6-10 & crassæ, verticales, nunc oblongo articulatæ et ramosæ ramis anastomosantibus maculasque magnas oxalatis calcici cristallis repletas efficientes, nunc et præsertim in areolarum latere articulatæ articulis sphæricis et moniliformiter dispositis. Apothecia rotunda, in areolis solitaria, primum immersa ac demum paulum emersa, thallo parum elevato et sæpe albo pulverulento, integro aut sæpius crenulato cincta atque disco 0,5-1 mill. lato, atro, plano, nune leviter, nunce satis dense cæsio pruinoso prædita. Perithecium incoloratum, subtus 10d0o cærulescens, in margine 60-80, lateraliter 20 et inferne 60-80 y latum ; in eo hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, articulatæ ac in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; gonidia sub eo laterali, raro sub eo infero vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum atro olivaceæ, et aliquando zona hyalina 5-6 y lata tectæ, 130-160 w altæ, 3-4u crassæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 & longis, septis satis crassis et lumine 1,5 plato, in apice uno aut altero sphæricis, lumine 2,5-3 w lato, passim connexo et in apice corymboso ramosæ atque iodo cæruleæ, dein rubentes ac, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ. Sporæ hyalinæ, simplices, vel quinæ et monostichæ in thecis 100-106 y longiset30-32 y latis, velsenæ et mono- stichæ vel'subdistichæ in thecis 112-130 y longæ et 22-27 y latæ, in apice valde incrassatæ et in basi caudatæ cauda 20-25 4 longa, ubique aut ellipsoideæ etsæpe angulatæ, 20-24 y longæ et 17-20 latæ, aut fere sphæricæ, 18 4 longæ et 16-174 latæ, aut adhuc in utroque apice truncatæ, 12 y longæ ac 18-22 y latæ, exosporio 2 u crasso. Spermogonia ignota. 621. Aspicilia Hoffmanni Hue,; Zichen Hofÿmanni Ach. Lichenogr.suecic. Prodrom. (1798), p. 31, ac Sowerb., £Zngl. Bot., tab. 1940; Urceolaria Hoffmanni Ach. Method. Lich. (1803), p. 143, et Zichenogr. univ., p. 133; U. calcaria 6. U. Hoffmanni Ach. Synops. Lich. (1814), p. 143; Lecanora calcaria 6. Hoffmanni Wablenb. Supplem. F1. lappon. (1826), p.102; Aspicilia calcaria var. Hofÿmanni Arn., Lichenenft. München, p.63 ; Ver- rucaria contorta Hoffm. Plant. lichenos., tab. XXII, fig. 4. Fhallus obscure cinerescens, passimque albido cinereus vel plumbeo cinerescenss opacus, areolatus et hydrate kalico non tinctus; areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,2-0,5 mill. crassæ, variiformes, steriles applanatæ, et fertiles convexæ, rimis tenuissimis separatæ NouveLes Ancxives pu Mu#um, 5e série. — II, 1910. 6 42 A. HUE. erustamque æquatam et continuam formantes, intus et subtus albidæ. Cortex albidus et su- perne anguste atratus fuscescensve ac 20-40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-8 crassæ, arcte coalitæ, rarissime simplices (unica passim conspicua), plerumque ramosæ, articulatæ articulis vel sphæroideis, vel oblongis, lumine 2-5 lato et septis sat crassis, atque strato albido, interdum maculato, 20-30 y crasso cellulasque collapsas continente obtectus. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-16 & lata stratumque 60-80 y crassum et parum densum sub cortice formantia, inter ea hyphæ spherico vel oblongo articulatæ. Medullares hyphæ materia atrata sæpe nubilatæ, 5-8 & crassæ, verticales, nune sphæroideo vel sphærico, nunc oblongo articulatæ; laxæ, ramosæ ac meatus præbentes, nullos aut paucos oxalatis calcici cristallos admittentes atque in basi sphærico articulatæ, stricte coalitæ et triplice reagente rubentes. Apothecia rotunda, singula duove aut tria in singulis areolis nata, in eis immersa ac dein paulum emergentia, thallo albo, integro crenulatove cireumdata atque disco 0,4-0,6 mil. lato, atro, convaco et cæsiopruinoso instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine 40-50, lateraliter 20 et subtus 20-40 & latum ; in eo hyphæ subtus horizontales, dein ascendentes, et in margine flabellatæ atque sphæroideo articulatæ; glomeruli gonidio- rum sub ipso infero interdum vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum pallido seu obscure olivaceæ, zona hyalina 15-20 y crassa tectæ, 160-260 LH altæ, 6 w crassæ, rectæ, stricte coa- dunatæ, articulatæ articulis 8-10 & longis, septis sat crassis et lumine 1,5-2,5 y lato, fre- quenter et longe ramosæ ramis aut liberis aut interdum connexis, apicem versus, in triente supero, sphærico vel sphæroïdeo articulatæ ac corymboso ramosæ, lumine 3-44 lato, atque iodo cærulescentes, mox vinoso rubentes et, ablato reagentis excessu, sic remanentes. Sporæ vulgo octonæ, rarius quaternæ aut senæ, hyalinæ, simplices distichæ, in Arn. n. 162, 20-22 y longæ et 16-20 y latæ ; in specimine meo, thecæ senas sporas continentes, 139 y longæ, computata caudata 20 & longa, et 25-28 y latæ ac in apice incrassatæ, sporæ apicibus rotundatæ, 20-22 & longæ et 12-14 à latæ, immixtis 20 & longis et 16 & latis, aliquando angulatæ ac etiam truncatæ et tune 43 & longæ et 14-16 & latæ, exosporio 1 & metiente. Spermogonia in thallo immersa ; spermatia cylindrica, recta, 6,25-7,25 & longa et vix 1 y lata ; sterigmata 20-25 y longa, in basi 7,5 et in ramis 5 y lata, pariete tenui, et in dimidio supero ter quaterve ramosa ; inter ea filamenta sterilia 50 y longa et 4 y lata. Cette diagnose est tirée de trois exemplaires de mon herbier : l’un sur tuile, Arn. ZicA. monac. exsicc.,n. 152; un autre récolté par Lamy de la Chapelle sur des roches amphibo- liques, dans le département de la Haute-Vienne; le troisième recueilli par moi dans la Savoie, à Aix-les-Bains,, sur le micaschiste (Hue, Lich. Aix-les-Bains, p. 27, apud Morot, Journ. Botan., 1896). Ces échantillons, qui répondent exactement à la description d'Acha- rius, présentent tous trois les mêmes caractères anatomiques, mais les spores manquent dans le spécimen de Lamy; elles sont rares dans celui d’Arnold et très bien développées dans celui d’Aix-les-Bains. Les spermaties proviennent de celui de Lamy ; Nylander, Observ. lichenolog. Pyren. orient., p. 54, les indique un peu plus longues que je ne les ai obser- vées, 7-9 sur à peine 1 y. — var. griseola Hue, var. nov.; Lecanora calcaria var. Hoffmanni Nyl. Observ. liche- nolog. Pyren. orient., in Flora 1873, p. 199, in eod. opuse. seorsim impresso, p. 54, e Bull. Soc. Linn. Normand., 2 sér., t. VII, desumpto, secundum Nyl. Lich. Pyren. orient. exsicc., n. b9, atque Harm. Lich. Lothar., n. 695, ambo in herb. meo. À forma genuina differt thalli colore sordide vel lutescente griseo et areolis minus conti- guis atque minus adpressis, oris plerumque elevatis. Cortieis hyphæ 4-8 crassæ, similiter arti- culatæ articulis sphæroïdeis aut oblongis, lumine 2-6 y lato, sed fere nunquam simplices. In medulla hyphæ nune nudæ et sphæroideo articulatæ, nune numerosos oxalatis caleici cristallos admittentes et sicut in Aspicilia calcaria (L.) articulatæ ramosæque. Apothecia LICHENES. 43 similiter margine albo at sæpe tenuiter crenulato cincta. Sporæ ternæ, quaternæ aut senæ, nunquam octonæ et semper monostichæ ; in Nyl., n.69, theca quatuor sporas continens 120 y longa, computata cauda 30 y longa, et 22 y lata; sporæ 18-24 uw longæ et 12-14 y latæ. In Harm., n. 695, sporæ multo melius evolutæ ; thecæ senas sporas continentes 120-160 y longæ, computata cauda 20 & longa, et 20-224 latæ; sporæ aut sphæricæ ac diametro 24-30 w metientes, aut in utroque apice rotundatæ 20-28 y longæ et 18-24 y latæ, vel 20-28 L longæ et 14-18 pu latæ, aut adhuc truncatæ 18 longæ et 264 latæ. Spermogonia non visa. Ces deux exsiccatas ont tous deux été récoltés sur le micaschite par les auteurs qui les ont publiés, le premier dans les Pyrénées-Orientales etle second à Aix-les-Bains, dans la localité où a été pris l'échantillon décrit ci-dessus. Il m'est impossible de déterminer l’air de végétation de cette espèce, laquelle est proba- blement plus rare que les Aspicilia calcaria Koerb. et contorta Koerb.; par son aspect extérieur et ses caractères anatomiques, elle se rapproche plus du dernier que du premier. 622. Aspicilia oreinoma Hue, sp. nov.; À. calcaria f. ochracea Anzi Catalog. Lich. prov. Sondr., 1860, p.59, et Lich.rarior. Langob., n. 69, in herb. Mus. paris. Thallus lutescenti ochraceus, opacus, areolatus et hydrate kalico non tinctus; areolæ 0,5-1, raro 1,5 mill. latæ, 0,5-0,6 x crassæ, variiformes, sæpe applanatæ, passim (fertiles) convexæ, contiguæ crustamque tenuiter rimosam, æquatam et frequenter interruptam flor- mantes. Cortex hyalinus et superne obscure ochraceus ac 50-80 & crassus ; illius hyphæ 6-10 y crassæ, fastigiatæ, supra gonidia simplices, sed mox cunctæ ramosæ, articulatæ arti- culis sphæroiïdeis, lumine 4-7 y lato et septis crassis, rarissime oblongis atque strato 10-20 y crasso, pallido ochraceo et passim sicut ipse cortex cristallos continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 8-20 y lata, stratum 60-80 & latum sub cortice efficientia ; inter cahyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares passim materia atratatectæ. 5-8 u crassæ, verticales, plerumque sphæroideo articulatæ articulis triplice reagente D'S Guéguen ruben- tibus, parce ramosæ ; inter eas oxalatis calcici eristalli aut numerosi, aut nulli. Apothecia rotunda vel rimiformia, aut solitaria, aut duo triave in quavis areola nata, in eis immersa ac aliquando demum paulum emersa, thallo dealbato integre cincta atque disco primum pune- tiformi et dein, 0,3-0,5, mill. lato, atro, concavo nudoque ornata. Perithecium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 100, lateraliter 40 et subtus 30-40 & latum ; in eo hyphæ hori- zontales, arcte coalitæ, breviter ac in margine sphæroïdeo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum olivascentes et zona hyalina 15 y crassa tectæ, 200-240 y altæ, 5-6 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 x longis, septis parum cerassis et lumine 2 y lato, in dimidio supero ramosæ ramis divaricatis ac passim connexis, apicem versus tres aut sex articulos sphæroideos, lumine 2-3 w lato, brevesque ramos præbentes atque iodo cærules- centes, dein rubentes ac, remoto reagentis excessu, sie remanentes. Sporæ in thecis nullæ. Hoc specimen « ad saxa granitica in montibus Bormiensibus apricis » lectum fuit. Ab eo non differt Lecanora cinerea var. Hoffmanni Oliv., Herb. Lich. Orne, n. 220, ad saxa arenaria in Tourouvre (Orne) lecta. Inejus medulla oxalatis calcici cristalli nulli, proindeque omnes hyphæ spherico et moniliformiter articulatæ. Thalli areolæ magis convexæ ac in apo- theciis sectis unica theca bene evoluta septem continens sporas monostichas, 16-20 u longas et 12-16 y. latas. Nomen ochraceum in hoc genere in variis sensibus multoties ae etiam ante cl. Anzi adhibitum mutandum erat ; épevouos idem significat ac monticola. 623. Aspicilia tephroda lue ; sp. nov. In Asia : in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie, in ins. Nippon, in Tottori, n. 2091, 22 mai 1899, 44 A. HUE. Thallus pallido cinere cens, tenuis, opacus, hydrate kalico intus flavens, dem ferrugi- nascens et tandem sanguineo rubens atque rimoso areolatus; areolæ lateraliter non corti- catæ, 0,3-0,5, raro 4 mill. latæ, 0,2-0,4 mill. crassæ, rotundæ ac sæpe angulatæ, rimis an- oustis separatæ, planæ, in superficie raro læves, plerumque rugulosæ crustamque æquatam el determinatam efficientes: intus et subtus albidæ. Cortex corpuseulis atratis velatus et 10-40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6 w crassæ, plures simplices aut parce ramosæ, pleræque multum ramosæ, articulatæ artieulis sphæricis seu sphæroideis, lumine 2-3 ac etiam 4 uw lato, atque zona hyalina 10-20 y crassa et cellu- las protoplasmate destitutas continente tectæ. Go- nidia viridia, cystococcoidea, 6-16 y lata, membra- na parum crassa, et stratum 40-60 y crassum, nunc continuum, nune hyphis fasciculatis fasciculis 20-60 y. latis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico articulatæ. Hyphæ medul- lares materia atrata obtectæ, 4-6 y crassæ, nune oblongo articulatæ, pariete tenui, nune sphæroideo et moniliformiter inflatæ cellulis 6-8 y latis et tri- plice D'S Guégen reagente rubentes ac numerosos cristallos admittentes. Apothecia singula et raro duo in singulis areolis nata et in eis immersa, thallo integro, satis crasso et paulum eminente cincta atque disco 0,5-0,7 mill. lato, atrato, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum 1iodo tinctum, in margine 60-120, lateraliter 30 et subtus 100 y crassum ; in eo hyphæ horizontales, oblongo articulatæ, lateraliter ascendentes et in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum atrato oli- Fig. 48. — Aspicilia tephroda Hue. vaccæ, 120 maltæ, 4-5 u crassæ, rectæ, stricte con- glutinatæ, articulatæ articulis 6-10 y longis, Ilumine thalle et composée de petites gonidies à 1-2 de lato et sepimentis parum crassis, in triente surface granuleuse et entremélées de SuPeriore sphærico et moniliformiter articulatæ, lu- quelques-uns des hyphes de la médulle: Mine 2-2,5 y lato, 1bi corymboso ramosæ atque à gauche, quelques gonidies normales, iodoleviter cærulescentes, dein rubentes ac, sublato puis une ceinture de débris du rocher, reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 100-110 recouvrant; les hyphes médullaires. w longæ, 20 x latæ, in apice incrassatæ et in (Gross. 300 diam.) basi longe caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, sim- plices, distichæ, in apicibus rotundatæ aut in uno attenuatæ, exosporio 1,5 y crasso, triplice reagente rubentes, 14-20 y longæ et 8-10 y latæ, immixtis 17 uw longis et12 uw latis. Spérmogonia in thallo inelusa et ostiolo nigro indi- cata ; Spermatia recta, in uno vel in utroque apice paulum attenuata, 7,50-12,95 y longa et 1 p lata; sterigmata 16-25 u longa, 2 u crassa, ramosa et non articulata ; inter ea filamenta sterilia et 40 y longa passim conspicua. Cephalodia io thallo inelusa (fig. 48), aliquando sub cortice, præsertim sub hymenio, interdum in paraphysibus mediis vigentia et massam 200-280 y longam et 120-60 u latam præbentia ; gonidia pallida, 10-14 y lata, membrana satis tenui, interdum plura in eadem vagina congregata atque triplice reagente rubentia ; inter ea hyphæ sæpe non apparentes sed revera paucæ vigentes et rete maculis amplissimis præbentes. Cette petite espèce, par ses caractères anatomiques, se rapproche beaucoup de l'Aspicilia Céphalodie située sous le cortex du LICHENES. 45 cinerea var. alba (Schær.) Hue, mais elle s’en éloigne complètement par son thalle plus mince, gris et non blanc, ainsi que par ses apothécies moins larges et ses spores un peu lus petites. De plus ses spermaties sont remarquables. Le contact de l'air, comme dans les espèces où la potasse produit une réaction intense, rougit cà et là les aréoles du thalle. 624. Aspicilia lacustris Th. Fr. Zich. arct. (1860), p. 136, in Act. reg. Soc. scient. Upsal., ser. 3, t. IIT, Arn., Zichenolog. Ausfl. Tirol. XXN, p. 27,in Ferhandl. zoolog.- botan. Geselisch. Wien., t. XLIIT, 1893, p. 305, et ibid., XXIX, p. 38, in ead. eclog., t. XLVI, 1896, p. 138, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., For. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Zlecht. Tirol, p. 288; Lichen lacustris Wither. Botan. Arrangem., ed. 3, t. IV, 1796, p. 21; Lecanora lacustris Th. Fr. Lich. spitsbergens., p. 25, in Kong. svensk.vetensk.-Akad. Iandl.,t. VII, et Lichenogr. scand., p. 287, Nyl. Lich. Japon., p. 47, apud Lamy, Catalog. Lich. Mont-Dore, p. 86, in Bull. Soc. botan. France, t. XXVW, 1878, et apud Hue Lich. exot., n. 1481, Cromb., Honogr. Lich. Bril., p. ATT, atque Tuck. Synops. North Americ. Lich., I, p. 199; Parmelia cinerea 0. lacustris El. Fr. Liche- nogr. europ. reform. (1831), p. 145; Lecanora cinerea *** L. lacustris Nyl. Lich. Seand. (1861), p. 155; Z. gibbosa ** L. lacustris Nyl. Lich. Lappon. orient. (1867), p.137; Aspicilia epulotica &. lacustris Koerb. Parerg. lichenolog. (1865), p.100 ; Zichen Acharii Westring. in Ach. Lichenogr. suec. Prodr. (1798), p.33 cum figura in titulo hujus operis, et Sowerb., Engl. Botan., tab. 1087 ; Urceolaria Acharii Ach. Method. Lich. (1803 p.150 («.), Lichenogr. univ. (1810), p. 331, et Synops. Lich., p. 137; Lecanora Acharii Sommerf. Supplem. FT. Lappon. (1826) p. 405 («); Gyalecta Acharii Schær. Enum. critic. Lich. europ. (4850), p. 93. Thallus ochraceus vei pallido testaceus, passim rubello tinctus, crustam opacam, 0,07- 1 mill. crassam, nunc continuam, nune rimosam rimis angustissimis et parum profundis areolasque variiformes producentibus, in superficie lævem, in ambitu aut determinatam, aut hinc inde dispersam efficiens ; intus et subtus albidus. Cortex superior hyalinus et in zona externa angustissima ochraceus ac 20, sæpius 60-80 crassus ; ejus hyphæ fasti- gialæ, paucæ simplices, sæpe ramosæ, 4-6 y crassæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis vel sphæricis, vel sphæroïdeis aut adhuc oblongis, 6-8 & longis, in septo constrictis, lumine 2-3 W lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-14 & lata, stratum 40-50 & latum, non densum, aliquando valde interruptum hypharum fasciculis usque 160 & crassis ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla nuda seu corpuseulis atratis nubilata, nec hydrate kalico, nec iodo tincta ; ejus hyphæ verticales, 4-6 crassæ, lumine 2-2,5 y lato, articulatæ articulis plerumque sphærieis et interdum triplici D'° Guéguen rubentibus atque passim in zona infera, 15-20 w lata, horizontales et strictissime coalitæ. Cireum apothecia paulum elevata cortex thalli lateralis 20-30 & crassus et superiori similis. Apothecia rotunda aut in crusta omnino immersa et paulum concava, vel paulum elevata atque tunc perithecio thalloque simul paulum hemisphærico integre cincta atque disco punctiformi et demum 0,2-0,75mill. lato, rufo seu fusco nudoque ornata. Perithecium incoloratum, in zona 20-95 w lata sub paraphysibus iodo cæruleum, in margine 60-80, lateraliter 20 et subtus 40-60 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, breviter articulatæ, lateraliter ascendentes et in margine flabellatæ et ab hyphis corticis parum distinetæ; gonidia sub eo laterali vigentia. Para- physes hyalinæ, sursum rufæ aut obseure rufæ et granulatæ, 105-120 w altæ, 4,5 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 & longis, septis crassis et lumine 1,5-2 w lato, duobus vel tribus ultimis sphæricis vel sphæroiïdeis lumine 2,5 w lato, passim ramosæ ramis liberis, insuper inferius frequenter connexæ atque iodo vix cæruleæ et mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, aut sic remanentes, aut sordide cærulescentes. Thecæ sporas in unica serie dispositas habentes, 100 y longæ et 16-20 latæ, in duplice autem serie, 70-80 u longæ et A6 A. HUE. 18-22 y latæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, in utroque apice rotundatæ vel in uno attenuatæ, primum monostichæ, dein distichæ, in EL. Fr., n. 328, 12-17 y longæ et 8-11 plate; in Zw., n. 766, 14-18 plongæ et 7-8 y latæ ; in Arn., n. 455, 17-22 y longæ et 8-12 y latæ, immixtis 16-18 1 longis et 10-8 y latis, cunctæ vel granulosæ granulis triplice D'° Guéguen reagente rubentibus vel unam guttulam sic tinetam præbentes. Apud varios auctores semper paulo minores : apud Th. Fr. Lich. arct.,p. 136, 15-18 y longæ et6-7ylatæ, Lich. Spitsb., p.24, 13-14 & longæ et 7-8 y. latæ, ac Lichenogr. scand. p.284, 13-18 w longæ et 6-8 y latæ, apud Nyl. Lich Scand., 14-18 y longæ et 7-8 y latæ, tandem apud Lamy, Zæposit. syst. Lich. Cauterets, p. 60, 10-16 y longæ et 6-10 y late. Spermo- gonia in thallo inelusa et ostiolo fusco notala ; spermatia cylindrica, recta, 4-6 y longa et lu lata ; sterigmata 16-20 y longa, simplicia aut vix ramosa et non articulata, 3 w crassa, pariete tenui. Illæ notæ mihi suppeditatæ fuerunt tribus speciminibus exsiccatis, nempe EI. Fr. Lich. Suec. exsice., n. 328, e Suecia, Arn., Lich. eæsicc., n. 435, et Zw. Lich. exsice., n. 766, his ambobus pos- terioribus ex Hungaria provenientibus. Vigel ea species ad saxa fempore hyemali inundata aut in rivis jacentia, in Asia borea (Lawrencebay et Spitzherg) et orientali (Japonia); in America septentrionali (Groenlandia, Canada, Nova Anglia et Alabama) ; in Europa, in Scandinavia, Islandia, ins. Feroé, Brilannia Majore, Belgia, Gallia (Jura, Normandie, Pyrénées, départ. Sarthe, Puy-de-Dôme et Haute- Vienne), Helvetia, Germania, Tyrolia et Italia (in sylvis vallis Tellinæ). — f, diamartoides Kernst., Lichenolog. Beitr., VI, p. 6, in Verhand. s0oloq.-botan. Gesellsch. Wien, t. XLIV, 1894, p. 196, et v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch., . IN, 1902, Ælecht. Tirol, p. 289 ; Lecanora lacustris f. diamartoides Nyl. apud Stizenb. Lich. helvet. (1882-1883), p. 127, apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ.,p. 111, et Lich. exot., n. 1481; L. epulotica f. diamartoides Ny1. in Flora 1869, p. 298 ; Aspicilia melanophæa 8. concolor Anzi Catalog. Lich. prov. Sondriens., 1860, p. 61, teste Stizenb., loc. citat.; Gyalecta Acharii 6. ochraceo ferruginea Schær. Énum. critie. Lich. europ. (1850), p. 94; seu Lecanora cinerea var. diamarta Nyl., in specimine authentico a el. Pelvet ad saxa granitica in vire (Calvados) lecto et ab ipso Schærer herbario Mus. paris. dato. Thallus in hoc exemplari ochraceo ferrugineus, tenuis, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,4-0,6 mill. latæ, 0,2-0,3 mill. crassæ, variiformes, contiguæ, lateraliter non corti- catæ, planæ, lævigatæ crustamque æquatam, orbicularem, 12-20 mill, latam ac in peri- pheria pallidiorem paulumque depressam efficientes. Cortex hyalinus, superne anguste ferrugineus ac 30-40 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-7 w crassæ, verticales aut paulum obliquæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arcte coalitæ et articulatæ articulis sphæricis vel sphæroideis, lumine 2,5-3 y lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-16 y lata, membrana paulum incrassata, aut stratum 60-80 y crassum sub cortice formantia aut totam thalli alti- tudinem oceupantia; inter ea hyphæ sicut in corticearticulatæ, sed hine inde meatus præbentes. Medulla angusta aliquando deficiens, nuda et constans ex hyphis5-8 y erassis,similitersphærico articulatis ac interdum triplice DS Guéguen reagente rubentibus atque pauea rupis fragmenta admittentibus. Apothecia rotunda, sæpe plura in eadem areola nata ae in ea immersa, thallo integro cinela atque disco 0,1-0,3 mill. lato, huie concolore, coneavo nudoque ornata. Peri- thecium incoloratum, vulgo linea ferruginea limitatum, iodo cæruleum, in margine 60-80, lateraliter 25-30 et subtus 20 y latum ; ejus hyphæ horizontales, parum distinetæ, sphæroideo articulatæ ac in margine flabellatæ ; interdum ex imis paraphysibus protractis constitutum ; sub eo gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum ferrugineæ et granulosæ, 100-120 w altæ, 5-6 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 uw longis, dissepimentis crassis et lumine 2 u lato, non ramosæ, in apice tres quatuorve articulos LICHENES. 47 sphæroideos vel ovoideos, 5-6 4 longos, lumine 2,5 y lato, atque iodo cærulescentes aut per- sistenter aut fugaciter ac um mox rubentes. Thecæ 50-60 & altæ, 20-22 y crassæ, in apice non incrassatæ et in basi brevissime caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, granulosæ granulis tenuibus et triplice reagente rubentibus, exosporio vix À & crasso, 10-16 & longæ et 6-11 y latæ. Spermogonia non visa. Specimen non vidi archetypum quod a cel. Nylander his verbis definitum fuit : « Extus subsimilis diamartæ Wahlenb., sed apotheciis thallo concoloribus ; sporæ 13-18 y longæ et 1-9 y. latæ ; iodo gelatina hymenialis cærulescens. Ad saxa in Islandia legit el. Groenluad. » Attamen diagnosim supra expositam huie formæ optime respondere censeo, nam, sepositis thalli apotheciorumque coloribus, eumdem aspectumac Aspicilia lacustris (With.) præbet et cum eo anatomice convenit. Linea ferruginea perithecium plus minusve recte semper limitans in hoc posteriore aliquando occurrit. Species mere europea vigens ad saxa dura in Islandia (non in Groenlandia ut errore in meis Lich. exot., n. 1481, scripsi), in Gallia, in Italia (Bormio, Jalta Syllog. Lich. italic., p. 218) et forsan in Tyrolia. — var. rhenana Arn. Lich. exsice., n. 590, specimen a cl. Foerster lectum supra saxa sæpe inundata in Montjoie, prope Aix-la-Chapelle, Prusse Rhénane, anno 1874, et nunquam descriptum, ut videtur. Thallus cinereus, frequenter roseo tinctus, nune continuus, nune et sæpius rimosus. Cortex superior hyalinus et in zona externa angusta fuscescens; ejus hyphæ 4 & crassæ et sieut in forma genuina dispositæ, sed earum articuli magis sphæricivel sphæroïdeï. In medullæ zona infera 25-30 y. lata hyphæ horizontales conspicuæ. Apothecia etiam parvula in thallo immersa el disco carneo aut rufo et concavo prædita. Paraphyses 120-130 à altæ, 3-4 à crassæ, articulatæ articulis 6,25-8,75 & longis, septis crassis et lumine 4,5 y lato, in apice 3,15-4,50 longis et 2-2,5 y lato, raro connexo ramosæ, sed in dimidio supero liberos et in apice breves et anastomosantes ramos præbentes atque iodo leviter cærulescentes, mox rubentes et, ablato reagentis excessu, cærulescentes. In thecis 70 x longis et 14 y latis sporæ monostichæ, in eisdem 54 y longis et 16 p latis, monostichæ, octonæ, raro senæ, 14-17 y. longæ et 8-11 & latæ, immixtis 11,25-12,50 w longis et 8,75-10 W latis, exosporio 1-1,25 y crasso. Cæteræ notæ cum eis formæ typicæ omnino congruunt proinde que diserimen inter utramque forman e colore thalli et apotheciorum disci atque e paraphysibus in forma rhenana in apice magis ramosis oritur. Aliquando sporæ exosporio 2-3 jz Crasso Cir- cumdatæ apparent, sed eis coloratis, illud exosporium evanescit. j Illa varietas non alibi observala videtur, sed cl. Arnold, Lichenolog. Fragm. XXXV, Neufund- land, p. 21, in OEsterr. botan. Zeilschrifft Jahrg., 1896, descripsit sub hoc nomine Lichenem in Terra-Nova lectum et a sua forma rhenana, secundum descriptionem, colore thalli albescenti et sporis angustioribus, 12-15 & longis et 4-4,5 p latis recedentem. 625. Aspicilia submersa Hue ; Zecanora subdepressa var. submersa Lamy, Catalog. Lich. Mont-Dore et Haute-Vienne, p. 84, in Bull. Soc. botan. France, t. XXV, 1878, et S'upplem., p. 14, in ead. eclog., &. XXVNIIT, 1881, secundum specimina ab eo ad saxa inun- data in amni « la Gartempe », prope Bessines et Bersac lecta, anno 1872, in ejus herb. (nune in herb. Soc. botan. France, Paris). Thallus nunc cinerescens, nunc et sæpius flavescenti cinerescens, subnitidus, hydrate kalico immutatus, nune continuus aut passim irregulariter rimosulus et tenuis, 0,15-0,20 mill. crassus, nune rimoso arcolatus areolis 0,6-1,5 mill. latis, crassioribus 0,5-0,6 mill. metientibus atque crustam in superficie lævigalam et perfecte æquatam, in peripheria determinatam et sæpe paulum granulosam præbens ; intus et subtus albidus. Cortex albidus, superne paulum fuscescens et 30-60 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8, raro 10 H crassæ, 48 A. HUE. raro simplices sed vulgo parum ramosæ, arcle coalitæ, articulatæ articulis sphæroiïdeis, lumine 4-6, raro 8 w lato, atque zona albida 6-10 y crassa cellulasque collapsas continente tectus. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-18 y Tata, nune stratum 60 y crassum et fre- quenter interruptum, nune glomerulos dispersos ac aliquando hypharum fasciculis 40-100 y latis separatos sub cortice formantia.Hyphæ medullares materia atrata nubilatæ, 6-8 y crassæ sphærico et moniliformiter articulatæ, arcte coadunatæ, D'* Guéguen reagente rubentes atque inferne horizontales, intricatæ et stratum in thallo tenui 60 ac in crasso 20 y crassum efficientes ; inter ea nulli cristalli. Apothecia in thallo immersa ac urceolata, hinc inde paulum emersa el integre cineta atque disco primum punctiformi et deinde 0,5-0,8 mill. lato, olivaceo aut obscure rufo, plano nudoque instructa. Perithecium vel ex toto incoloratum, vel superne fuscescens, iodo non tinetum, in margine 50, in latere 20, ac inferne 40 y latum; ejus hyphæ horizontales, arcte conglomeratæ, articulatæ, ramosæ ac in margine paulum flabellatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum olivascentes et zona hyalina, continua, 10-20 y lata tectæ, 200-240 & allæ, 4-6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, in dimidio infero ramosæ ramis paulum longis, passim breviter connexis, articulatæ articulis 6-8 y longis, septis satis crassis et lumine 2 w lato, in dimidio vel in triente superiore sphæroïdeo articulatæ, lumine 3-4 y lato, hine inde unica cellula ramosæ atque iodo leviter cæruleæ, mox vinoso rubentes ac, ablato reagentis excessu, sic remanentes. Sporæ senæ vel octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, granulosæ, in uno specimine 24-30 uw longæ et 17-21 & latæ, immixtis 26 & longis et 16 y latis; in altero 20-28 y longæ et 16-18 y lalæ, atque 24, 25 et 26 y longæ et 16, 22 et 20 v latæ. Spermogonia in thallo inclusa, 200 y longa et 160 w lata, vel minora; spermatia cylindrica, recta vel subrecta, 10-12 & longa et 1 y lata ; sterigmala 20 & longa et paulo post basin ramosa. Cephalodia in thallo, sub apothecio, vel contra illud aut etiam intra perithecium verticale sita, nune parva 80 y longa et 20 y lata, nunc magna 200-280 y longa et 120-100 y lata; in eis gonidia viridia, protococ- coidea, 8-10 y lata, granulosa ac triplice D'S Guégen rubentia ; inter ea paucæ hyphæ con- spicuæ. ; Nylander, in Æ{ora 1881, p. 183, regarde le Parmelia cinerea $. aquatica EL. Fr. Liche- nogr. europ.reform., p. 144, comme étant une variété deson Lecanora subdepressa; puis dans une lettre adressée à Lamy de la Chapelle, en date du 10 février 1882, il assimile la var. submersa Lamy à la var. aquatica Fr. Or ce dernier Lichen, devenu ensuite l'Aspi- cilia aquatica Koerb. Syst. Lich. German., p.165, ou l'A. cinerea à. aquatica Th. Fr. Lich. arct., p. 132, est décrit comme ayant un thalle gris ou blanchàtre, spongieux, très inégal, grossièrement granulé et des apothécies rares et toujours immergées (Voir Th. Fr., ZLichenogr. scand., p. 277). Cette description sommaire est tout à fait différente de celle qui a été donnée ci-dessus et, par conséquent, le lichen de Lamy est à distinguer. Il faut remarquer que chez lui les apothécies bien ouvertes sont pour la plupart dépourvues de spores, tandis qu'on en trouve toujours dans celles qui sont ponctiformes. Pour les spermaties, il concorde avec le Lecanora subdepressa Ny1., mais ses spores sont plus grandes et surtout son thalle est tout différent ; par conséquent il s’en sépare spécifiquement. B. — HYPHÆ MEDULLARES MULTÆ OBLONGO, PAUCÆ SPHÆRICO ARTICUIATÆ. 4. — PARAPHYSES SUMMÆ MONILIFORMITER ARTICULATE. a. — Cortex lateralis præsens. 626. Aspicilia verrucigera Hue, sp. nov.; Lecanora subdepressa * lusca Nyl. apud Norrl., NyL. et Norrl. Æerb. Lich. Fenn., 1880, n. 241, graniticola in Savonia media; non L. lusca: Nyl. de qua infra, n. 671. LICHENES. 49 Thallus in hoc exsiccato cinereus, passim obscuratus, opacus et verrucosus; verrucæ 0,4-1 mill. latæ, 0,50-0,65 mill. erassæ, convexæ, contiguæ, in superficie aut læves aut rugulosæ crustamque æquatam rormantes ; intus et subtus albidæ. Cortex superior albidus, sursum in zona angusta brunneus et 20-40 y latus; illius hyphæ 6-8 y crassæ, fastigiatæ, raro simplices et tune e medulla verticaliter ascendentes, pleræqueramosæ, articulatæ articulis sphæricis seu sphæroideis, lumine 3-4 y crasso, atque zona 15-20 y crassa, albida, cellulas obliteratas continente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 & lata, vel stratum 40 Lu. crassum interruptumque sub cortice præbentia vel sæpius singula singulis hyphis cir- cumdata. Medulla nuda, leviter flavidula, hydrate kalico optime flavens, hine inde præsertim basin versus iodo cærulea atque paucissima saxi fragmenta admittens; in ea hyphæ 4-8 y crassæ, verticales, valde ramosæ, arcte coalitæ, sphæroideo vel oblongo articulatæ et in posteriore casu triplici D'* Guéguen reagente rubentes. Cortex lateralis 30, inferior 20 y crassus ac uterque superiori similis. Apothecia rolunda, in verrucis urceolatis et demum applanatis solitaria, in eis immersa, thallo tenui, integro ac parum prominulo cincta atque disco 0,3-0,4 mill. lato, atro, plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum, superne atratum, iodo cærulescens, in margine 50-60, lateraliler 20 etinferne 60 y crassum ; illius hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, ramosæ, in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ; sub eo gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum intense fuscæ vel atratæ, 95-120 & altæ, 6-8 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis, lumine 1,75 y lato et septis crassis, passim connexo ramosæ, sursum quatuor vel quinque articulos sphæricos, Ilumine 2-2,50 & lato, præbentes ac breviter vel etiam unica cellula ramosæ atque iodo cæruleæ, dein vinoso rubentes et, amoto reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ 82 y longæ, computata cauda 10 & longa, 20 y latæ et in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 1,5 y crasso, 14-22 y longæ et 8-14 latæ. Spermogonia in thallo inelusa, 120-140 y lata ac ostiolo atrato indicata ; spermatia cylindrica, recta, 15-22 y longa et 0,7-0,8 y lata; sterigmata 12-15 u longa, lumine 2 y lato, el ramosa. 627. Aspicilia lignicola [ue, sp. nov.; A. gibbosa f. lignicola Anzi, ad tegulas ex coniferis factas in valle di Dentro (Bormio) lecta et ab eo Museo parisiensi, anno 1862, data atque a cel. Nylander ZLecanora gibbosa determinata. Thallus albidus, crassus, opacus, hydrate kalico non tinctus ac rimoso areo- latus; areolæ, 0,5-1, raro 1,5 mill. latæ, 0,6-0,9 mill. crassæ, contiguæ, varii-aut passim verruciformes, vel planæ, vel convexæ, in superficie rugulosæ et rarius læves crustamque paulum inæquatam formantes ; intus et subtus albidæ. Cortex superior albidus, interdum in zona supera et angusta leviter fuscescens, paucis corpuseulis griseis nubilatus ac 20-30 y crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 6-7, raro 8 latæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arete conglutinatæ, articulatæ articulis plerumque sphæricis et moniliformiter junctis, lumine 4-4,5, raro 5 y lato, atque strato hyalino 20-30 y erasso, cellulas collapsas et protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia viridia, eystococcoidea, vel rotunda et 14-30 y lata, vel oblonga et 32 metientia, stratum 60-80 : crassum et hyphis verticalibus simplicibusque passim interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico seu sphæroideo articulatæ. Medullares hyphæ, materia cretacea, atrata ac triplice. D'S Guéguen reagente violacea tectæ, 6-8 w crassæ, nune longe articulatæ et ramosé ramis anastomosantibus, nune sphæricas cellulas moniliformiter dispositas ae eodem reagente rubentes præbentes atque inter arboris cellulas stratum parum crassum efficientes et etiam intra has cellulas profonde pas- sim penetrantes ; inter eas multi eristalli conspicui. Cortex lateralis 30-40 w crassus, superiori similis et sub eo gonidia vigentia. Apothecia plerumque singula in singulis areolis planis et sæpius in singulis verrucis nata et tunc urceolata, thallo integro et non aut vix promi- NouveLzLes Arcnives pu Muséum, 5e série. — II, 4910. 7 » 50 A. HUE. nente cincta atque disco 0,5-1, raro 4,2 mill. lato, atro, planoet nudo instrueta. Perithecium incoloratum,nudum, iodo cæruleum, in margine 25-40, lateraliter 20 et inferne 60 y crassum ; illius hyphæ in medio apothecio verticales, ramosæ, breviter articulatæ articulis triplice reagente rubris et in margine vixaparaphysibus distinetæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivascentes, 80-180 y altæ, 6 u crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 4 longis, septis crassis et lumine 2 y lato, in dimidio aut in triente superiore cellulas sphæricas vel sphæroiïdeas 4-5 y latas, moniliformiter junctas præbentes, in apice breviter ramosæ atque iodo cæruleæ, mox vinoso rubentes ac, amoto reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 100-110 & longæ, computata cauda 10-20 y longa, 32-35 w latæ, in apice parum incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, granulosæ granulis triplice reagente rubris, distichæ, exosporio 1,5 y crasso, 18-22 a longæ et 11-14 y latæ, immixtis 22-90 Y longis et 10-14 H latis. Spermogonia non visa. ; Aspeetu magis À. cinereæ Koerb. quam 4. gibbosæ Koerb. similis, atque anatomicis charac teribus priori affinis. 628. Aspicilia contorta Koerb. Syst. Lich. German. (1855), p. 166, pr. p. ; Verrucaria contorta Hoffm. Plant. lichenos., t. 1, 1790, p. 97, tab. XXII, fig. 3-4, et Deutschl. Flor., II, 4795, p. 186 ; Urceolaria Hoffmanni 6. U. contorta Ach. Method. Lich. (1803), p. 445, et Lichenogr. univ., p. 333; U. contorta DC., in Lam. et DC. 1. fr., Il, 1805, p. 370, ac Floerk. in Bert. Magas., 1810, p. 121, atque Deutsch. Lich., 1815, p. 7, n. 30; U. calcaria $. contorta Schær. Lich. helvet. Spicileg., I, sect. 2, 1826, p. 74, et Énum. critie. Lich. europ., p. 91; Parmelia calcaria var. contorta Stenh. Nov. Sched. critica Lich.suecan., XIV, 1833, p. 5; Aspicilia calcariaG. contorta Koerb. Parerg. lichenogr. (1859), p. 95, Arn., Lich. fränkisch. Jura, p.129, ac Lichenenfl. Münch., p. 63, atque Mudd, Manual brit. Lich., p. 162; Lecanora calcaria var. contorta Th, Fr. Lichenogr. scand., p. 276, Nyl. Obsero. lichenolog. Pyren. orient., in Flora 1872, p. 554, in eod. opusc. seors. impr. p. 27, e Bull. Soc. Linn. Norm., 2° sér., t. VII, Lich. Pyren. orient., 1891, p. 51, atque Lich. env. Paris, p. 65, Tuck. Synops. North Amer. Lich., 1, p. 199, ac Cromb. Monogr. Lich. Brit., p. 475 ; Pachyospora calcaria Mass., Ricerch. Auton. Lich. crust. (1852), p. 43; Lichen rupicola Hoffm. ÆEnum. Lich. (1784), p. 23, tab. VI, fig. 3. Thallus albus, raro leviter ochraceus et areolatus ; areolæ plerumque 1, raro 0,8-1,5 mill. latæ, 0,4-0,7 mill. crassæ, rotundæ velpassim angulatæ, dispersæ autinterdum contiguæ, in apice truncatæ, in ambitu depressæ ac in superficie læves ; intus albidæ et subtus etiam albidæ aut paulum rufescentes. Cortex albidus vel superne in zona angusta fuscescens et 20-50 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6, interdum 8 w crassæ, raro simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, lumine 2-4 ulato, ac zona alba 20-35 y lata cellulas collapsas continente obtectæ. Hyphæ medullares 4-8 4 crassæ, intricatæ, ramosæ ramis anas- tomosantibus et magnos meatus cristallis oxalatis calcici repletos offerentes atque aliquando basin versus sphæroideo et constricte articulatæ. Apothecia (fig. 49) sæpe unica, passim duo vel tria in singulis areolis nata, in eis immersa atque thallo integro aut primum tenuiter dentato et parum prominente cincta atque diseum 0,2-0,6 mill. latum, atratum, vulgo conca- vum ac raro nudum, sæpe dense albo pruinosum offerentia. Perithecium iodo non tinetum, in margine 40 et lateraliter 20 y erassum ac inferne aut 30-60 y metiens aut a medulla non distinctum ; ejus hyphæ horizontales, oblongo et breviter articulatæ, stricte coalitæ atque in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ ; sub eo gonidia nulla. Paraphyses in apice olivascentes, zona albida 10-15 & erassa tectæ, 160-200 & altæ, 6-8 y crassæ, articulatæ articulis 6-8 y. longis, septis crassis et lumine 1,5-2 u lato, in triente vel in quarto superiore moniliformiter articulatæ, lumine 2,5-3 K& lato et ramosæ, ac iodo leviter cærulescentes et o1 LICHENES. dein aut primum rubentes atque, ablato reagentis excessu, vel denuo cæruleæ vel violaceæ. Thecæ in apice incrassatæ ac in basi caudatæ ; sporæ ternæ, quaternæ, senæ et sæpe octonæ ac semper monostichæ. In El. Fr., n. 396, theca quinque sporas continens 110 y longa et 22 y lata; sporæ vel ellip- soideæ 22-24 y longæ et 14-19 & latæ, vel in utroque apice truncatæ, 14-18 v longæ et 20 v latæ. In Hepp, n. 629, theca octo sporas continens 180 K longa, computata cauda 20 & longa, et 24 y lata; sporæ vel ellipsoideæ, 26 y longæ et 20-22 y latæ, veltruncalæ, 12-18 wlongæ et 14-20 latæ vel adhuc sphæricæ et diam. 16-20 y metientes. In exemplari in Lotha- ringia lecto, 20-30 y longæ et 18-20 y latæ, aut sphericæ ac diam. 20 & metientes ; in exemplari in Grèves de la Moselle lecto, thecæ octo sporas continentes, 200-210 x longæ, com- putata cauda 30-40 y longa, et 24-30 y lata ; sporæ ellipsoideæ 20-26 & latæ et 16-22 y lalæ, sæpe sphæricæ 15-26 & diam. metientes, interdum truncatæ, 18 1. longæ et 24 slatæ, omnes triplice D‘ Guégen reagente saltem pro parte rubentes. Cæteræ notæ sicut in var. concrela, infra n. 639. Exemplaria ad hanc diagnosim stabiliendam examinata: Parmelia calcaria var. contorta El. Fr. Lich. Suec. exsicc., n. 396, in herb. Mus. paris.; Lecanora calcaria }. contorta Hepp, Zlecht. Europ., n. 629; plura specimina in Lotharingia a me lecta, quorum unum supra lapides silaceos, Hue, Lich. Grèves de la Moselle, in Bull. Soc. bot. France, t. XXXIX, Fig. 49. — Aspicilia contorta (Hoffm.) Koerb. Coupe rayonnante d’une par- tie de l’apothécie. A droite le {halle avec ses trois couches corticale, gonidiale et médul- laire et en bas quelques frag- ments du rocher. Entre les hyphes médullaires et les pa- raphyses, le perilhèce assez étroit; à son sommet un peu élargi, les articulations des hyphes sont à peu près sem- blables à celles des paraphyses. (Gross. : 90 diam.) 1892, p. 381. Species vigens ad rupes Calcarias in Asia borea (in Konyam- by); in Africa (in Algeria) ; in America septentrionali ac passim per tolam Europam. 629. Aspicilia polychroma Anzi Catalog. Lich. prov. Sondriens., 1860, p. 59; Leca- nora polychroma Nyl. apud Stizenb. Lich. helvel., p.125, in Jahresb. St Gallisch. natur- wiss. Gesellsch., 1880-1881, et Jatta Syllog. Lich. italic., p. 213, secundum Anzi Lich. rarior. Langob.,n. 278, ad rupes micaceas circa Bormium lectum, in herb. Mus. paris. Thallus luteolo olivascens, opacus, rimoso verrucosus et hydratekalico immutatus ; ver- rucæ 1-2 y latæ, 0,25-0,4 mill. crassæ, convexæ, raro planæ, contiguæ, in superficie læves crustamque inæquatam, passim determinatam, in peripheria paulatim depressam et tune uniformem efficientes ; intus et subtus albidæ. Cortex superior luteolo olivascens et 20-40 y crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, raro simplices, plerumque ramosæ, 4-6 y. crassæ, articulatæ articulis sphæricis vel sphæroiïdeis, septis contrictis et sat crassis et lumine 2,5-4 w lato, atque strato 10 y lato et cellulas collapsas præbente aliquando obtectæ. Gonidia pallido viridia, 12-18 y lata, cystococcoidea, membrana incrassata, stratum 40-60 & latum et non densum sub cortice efficientia; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata obtectæ, 4-6 y crassæ, breviter articulatæ, nune varie directæ, nune et sæpius verticales acin basi horizontales atque inter rupis lamellas penetrantes ; inter eas numerosi cristalli conspieui. Cortices lateralis ac inferior extra punctum vincturæ exstantes, 20-30 & erassi et superiori similes. Apothecia in arcolis nune solitaria, nune plura enata, in eis immersa ac thallo prominente crasse etintegre cireumdata, rotunda aut angulata atque disco primum punctiformi ac deinde 0,5-0,8 mill. lato, atrato, plano pruinosoque instructa. Perithecium incoloratum iodoque cærulescens, superne olivaceum, in margine 30-40 52 A. HUE. latum et flabellatum, Jateraliter angustius et subtus à medulla non distinetum ; gonidia sub eo laterali vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivascentes, 120-140 y altæ, 5-6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-8 y longis, septis crassis et lumine 1,50-1,75 y lato, in apice quatuor aut sex sphæricis vel sphæroideis, lumine 2-3 y lato, passim connexo ramosæ atque iodo leviter cærulescentes, mox vinoso rubentes ac demum, ablato reagentis excessu, denuo cærulescentes. Thecæ 70-80 y longæ, 25 y latæ, superne incrassatæ et inferne caudatæ (cauda 10 y longa) ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, primum monostichæ et dein distichæ, sæpe grosse granulosæ duobus vel tribus granulis triplice Dis Guéguen rubentibus, 15-18 y longæ et 8-10 y latæ,immixtis 14-16 et 17 y longis et9-10 y latis ; apud Anzi, loc. cilal., 13-20 y longæ et 10-12 y latæ. Spermogonia in thallo inclusa, incoloria et extus osliolo nigro notata ; spermatia cylindrica, recta vel leviter curvula, 16- 20 y longa et 0,5-0,6 Y lata; sterigmata 10-20 } longa, ramosa et non articulata, Par la forme de son thalle et de ses apothécies, cette espèce se rapproche beaucoup de l'A. gibbosa ; elle en diffère par la couleur du thalle, les notes anatomiques, ses spores plus petites et ses spermaties plus courtes. Quand plusieurs apothécies se trouvent dans une même aréole, elles sont séparées par un périthèce large dans la marge de 80, et sur le côté de 25: — var. 1. ochracea Anzi, loc. cilal., secundum ejus Lich. rarior. Langob., n. 70, ad rupes serpentinosas in alpis Zebru, lectum, in herb. Mus. paris. ; Lecanora polychroma var. ochracea Slizenb., loc. cilat. Thallus pallide ochraceus, opacus, in centro verrucoso areolatus, sicut in forma genuina, crustamque parum inæquatam et in ambitu depresso radiatam radiis planis el sat vagis præbens. Apothecia magis conferta et sæpe magis angulata aut oblonga, disco eliam atrato, plano et pruinoso. Thecæ 85 y longæ et 25 LL latæ; sporæ 13-19 y longæ et 8-12 y latæ, immixtis 15-16 y longis et 9 & latis vel sphæricis (unica in theca) 12 y diametro metientibus. Spermatia similia. Reliquæ notæ cum iis supra expositis ad amussim concordant. — var. 2. paliescens Anzi Lich. rarior. Langobard., n. 530, ad rupes micaceas, in alpibus Rhæticis lectum, in herb. Mus. paris. : Thallus cinerescenti albicans, opacus, hydrate kalico non mutatus ac rimoso areolatus ; areolæ 0,4-0,8 mill. latæ, 0,2,5-0,4,5 w crassæ, polygoniæ, planæ, læves, rimis angustissimis separatæ crustamque æquatam et sæpe ob apothecia emergentia inæquatam, determinatam et peripheriam versus late depresso attenuatam formans ; intûs albidæ et subtus concolores aut pallido brunneæ. Cortex hyalinus et in zona externa angusta paulum atratus et 20-30 y. crassus ; illius hyphæ sicut in forma genuina dispositæ, sed paulo crassiores, 4-8 y metientes. Stratum gonidiale 50-70 & crassum. Hyphæ medullares 6-8 y crassæ, lumine 2-3 y lato, verticales et sphæroideo artieulatæ ; inter eas numerosi cristalli conspicui. Apothecia numerosa, Contigua, primum punctiformia, dein oblonga, singula aut duo, raro plura in singulis areolis enata, thallo elevato integre cincta atque disco 0,6-1 mill. lato, atrato, sæpe rimiformi et vix visibili instructa. Perithecium totum iodo cærulescens, in margine 20-30, lateraliter 20 et subtus 20-60 & latum (in vetustis apotheciis usque 160 y metiens et tune hujus hyphæ verticales. Gonidia sub eo laterali et sub infero glomerulos efficientia. Para- physes hyalinæ, sursum olivascentes, 100-200 w altæ, in triente superiore sphærico vel sphæroideo articulatæ, ubique connexo et in apice breviter ramosæ. Thecæ 80 y longæ, com- putata cauda 20 y longa, et 20 y latæ ; sporæ 12-16 y longæ et 8-11 y latæ. Spermatia leviter curvula, 12-20 y longa et 0,5-0,6 y lata. Cæteræ notæ cum illis formæ typicæ etiam con- cordant. LICHENES. 93 Denuo lecta fuit ea varietas a el. Nider in monte OËEla, in Græcia, in quo specimine sporæ et spermatia paulo longiora, priores 13-20 y longæ et 10-14 y latæ, posteriora vero 14-22 y longa et 1 w lata (conf. Stein., Prodr. Flechtenfl. griech. Festland., p. 42). Non vidi hoc exemplar. 630. Aspicilia intermutans Arn., Lichenolog. Ausft. Tirol, XXII, p. 18, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien., t. XX VIIL, 1887, p. 98, et v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flor. gefürst. Grafsch. Tirol, &. IV, 1902, FÆlecht. Tirol, p. 283; Lecanora intermutans Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin. XIV, in Z{ora 1872, p. 354, Obsero. liche- nolog. Pyren. orient., in Ælora, 1872, p. 429, in eod. opusculo, pp. 10 et 5%, seorsim impresso e Bull. Soc. Linn. Normand., 2e sér., t. NII, Lich. Pyren. ortent., 1891, pp. 8, 32 et 59, atque apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 105, Lamy, £xposit. system. Lich. Cauterets, p. 57, in Bull. Soc. botan. France, t: XXX, 1883, Cromb., Monogr. Lich. Brit., p. 467, ac Stein. Prodrom. Flechtenfl. griech. Festland., p. 3, in Stisungsber. kais. Akad. Wissensch. Wien, Mathem.-naturw. Classe, t. CVII, 1898, p. 142, et Zweit. Beitr. Flechtenfl. Alqg., in Verhandl. soolog.-bot. Gesellsch. Wien, t. LIT, 1902, p. 471 atque Lich.,in Fritsch, Beitr. Flora Constantinopl., I, Kryptog., p.11 ac fig. 10 et 7; Lecanora cinerea var. intermutans Monguill. Catal. descript. Lich. S'arthe, 1901, p. 62,in Bull. Acad. Géogr. botan. Thallus albidus, interdum pallido vel cæsio cinerescens, passim rubido variegatus, 0,2- 0,4 mill. crassus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,5-1 mill. latæ, variiformes, rimis angustissimis separalæ ac erustam æquatam et vulgo lævigatam formantes ; intus albidæ vel atratæ et subtus albidæ. Cortex superior albidus vel paulum brunneus, 20-40 y latus et hydrate kalico immutatus; in eo byphæ fastigiatæ, 6-8 et rarius 10 y crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis superne sphæroïideis, interdum sphæricis et inferius oblongis, lumine 3-4 vel etiam 6 y lato et septis crassis atque strato 20-30 4 lato, cellulas collapsas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 14-18 y lata, stratum 60-110 crassum et parum densum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ articulatæ arti- culis oblongis. Medulla passim atrala et hydrate kalico flavens et dein pallido rubescens raphidesque producens ; ejus hyphæ 6-8 & crassæ, articulatæ articulis parum longis, lumine trientem crassitudinis occupante et septis crassis, verticales, fragmenta saxi frequenter admittentes et in basi horizontales et strictius coalitæ. Cortex lateralis 20-30 & erassus, superiori similis ac strato fere amorpho 15 w lato tectus. Apothecia (fig. 39) rotunda vel solitaria, vel duo triave in singulis areolis enata ac in eis immersa, thallo integre cineta atque disco in origine punetiformi ac dein 0,3-0,6 mill. lato, primum rufeseente et dein atrato, plano nudoque ornata. Perithecium superne atratum, 60-70, lateraliter 40 et subtus 60-100 y latum et ibi iodo cærulescens ; illius hyphæ horizontales vel verticales, articulatæ, stricte coadunatæ atque lateraliter ascendentes et brevius articulatæ; sub eo laterali gonidia vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum rufæ vel atratæ, 180-200 & altæ, 3 a crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-12 y longis, lumine 1,5-2 ÿ lato et sepimentis salis crassis, in apice 4-5 à metientibus, sæpe sphæroideis, lumine 2,5-3 y lalo, vel in apice et in zona 100 y longa et60 y lata crebre ramosæ et ubique frequenter connexo ramosæ atque iodo leviter cæruleæ. Thecæ 100-110 y longæ, 25-30 y latæ, in apice incras- satæ et in basi breviter caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 22-28 y longæ et 12-14 y latæ ; apud Nyl., loc. citat., 23-34 y. longæ et 9-15 y latæ; spermatia 7-9 u longa et vix 1 p lata. Ab Aspicilia cinerea Koerb. differt non solum sporis majoribus et spermatiis brevioribus, sed etiam thalli colore pallidiore, hyphis non moniliformiter articulatis atque paraphysibus omnino aliis, D À. HUE. Illæ notæ supra expositæ depromptæ fuerunt:1. e Nylander, Lich. Pyren. orient. exsicc., n. 11 et 12 ; 2. ex Arnold, Lich. exsice., n.1257b., a cl. Richard in Pas-de-Jeu (Deux-Sèvres) lecto, atque 3. e specimine, n. 167 ad int., a cl. Lojka in Budapest collecto, schedula ab ipsius Nylander manu seripla, in herb. meo et eujus thallus in peripheria breviter radians. Viget ad saxa dura, non calcaria, interdum maritima, et etiam ad rupes arenarias ubi primum detegit el. Richard, annum versus 1872, in Saint-Laon (Vienne); in Gallia observata fuit insuper in Britannia-Minore, in Normannia (Manche), dept. Sarthe, in Arvernia (Cant{al), in Pyrenæis, in dpt. Var et in ins. Corsica. Tandem in Europa adhuc lecta fuit in Hibernia, in Hungaria, in Tyrolia (in unico loco, in Paneveggio, in col Briccon) et in Græcia, Extra Europæam e sola Algeria provenit. 631. Aspicilia leucera Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in Naï-Hpyeng, n. 222 p. p., julio 1906. Fhallus subvirescenti albidus, parum crassus, subnitidus et rimoso areolatus ; areolæ 0,5-2 mill. latæ, 0,5-0,6 mill. crassæ, rimis sat latis separatæ, planæ aut paulum convexæ, lævigatæ crustamque æquatam et determinatam formantes; intus albidæ aut ferrugineo tinclæ (colore e rupe orto ?) et subtus albidæ. Cortex superior corpusculis albidis nubilatus, superne leviter atratus et 10-20 crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 crassæ, pleræque ramosæ, raro una vel duæ simplices, hine inde materia calcaria separatæ, articulatæ artieulis sphæroideis, lumine 3-4 y lato, et strato 10-15 y crasso cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, eystococcoidea, 10-18 y lata, membrana parum crassa, stratum 50-60 y crassum et paucis hyphis interruptum sub cortice formantia. Medulla materia atrata cooperta, hydrate kalico obscure ferruginascens ac iodo non tineta ; ejus hyphæ verticales, sub gonidiis sphærico articulatæ et triplice D'° Guéguen reagente non tinctæ et inferius oblongo articulatæ et vix visibiles ob numerosos cristallos præsentes. Cortex lateralis 20 w crassus, superlori similis et non longe protractus. Apothecia vulgo solilaria in quavis areola (sæpe plura hymenia continentia) et in eis immersa, rotunda, thallo parum crasso, flexuoso et vix eminente cincta atque disco 0,5-1,5 mill. lato, atrato, plano ac nudo instructa. Perithecium incoloratum, iodo totum cæruleum, in margine 60-100, lateraliter 25 et subtus 40-80 y latum, ex hyphis oblongo articulatis, ramosis ramis anastomosantibus, eorum maculis materia calcaria repletis et sursum flabellatis constitutum ; sub eo aliquot gonidio- rum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum obseure olivaceæ, cuticula hyalina 10-12 y lata tectæ, 120-140 w altæ, 5-6 crassæ, rectæ et flexuosæ, articulatæ articulis 6-10 y longis, sepimentis sat crassis et lumine 1,5 w lato, frequenter connexo ramosæ, in supera zona 10 y crassa, sphæroideo et rarius oblongo articulatæ, lumine 2-2,5 u. lato atque iodo leviter cærulescentes, dein rubentes ac, amoto reagentis excessu, sic remanentes aut sordide cærulescentes. Thecæ 80 y longæ, computata cauda 10 y longa, 16 y latæ et in apice valde incrassatæ ; Sporæ octonæ, hyalinæ, distichæ, uno apice interdum attenuatæ, granulosæ gra- aulis triplice reagente rubentibus, 17-20 y longæ et 7-8 w latæ, immixtis 17-19 }: longis et 9 y latis. Spermogonia non visa. Celle espèce, par son aspect extérieur, se rapproche assez de l'A. calcaria Koerb ; mais elle s'en éloigne par ses caractères anatomiques et par ses spores. 632. Aspicilia rolleana Ilue, sp. nov.; À. cæsiocinerea. Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXIIT, p. 18, n. 24pr. p., in Verhand. soolog.-botan. Geselisch. Wien, t. XXXVII, 1887, p. 98, et apud v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flor.gefürst. Grafsch. Tirol, t.1V,1902, Flecht. Tirol, p. 278, secundum Arn. Lich. exsice., n. 1169, exemplar ad saxa porphyriea «am Abhange unterhalb der Alpe vor dem Rollepasse, Paneveggio in Südtirol » 30 julii 1886 lectum. Thallus cinerescens. passim albidus, sæpe cæsius, plus minusve crassus, opacus, hydrate LICHENES. 55 kalico ac iodo non reagens atque rimoso areolatus; areolæ 0,5-2 mill. latæ, vel 0,4-0,5, vel 0,8-1 mill. erassæ, polymorphæ, nunc angulatæ, nunc lobulatæ, rimis angustis separatæ, in superficie planæ aut paulum concavæ, plerumque rugulosæ crustamque passim inæquatam, continuam aut alienos Lichenes insulatim admittentem ac zona nigrescente cireumdatam efficientes; intus et sublus albidæ. Cortex superior albidus, sursum leviter atratus et 20-40 y crassus ;:in eo hyphæ fastigiatæ, 6-10 y crassæ, paucissimæ simplices, pleræque ramosæ, aut conglutinatæ aut interdum parvis meatibus materia calearia repletis separatæ, articulatæ articulis sphæricis, raro sphæroideis, lumine 2,5-6 y lato, atque zona hyalina 15-30 y crassa et cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10-24 y lata, membrana crassa, stratum 40-50 & crassum et sæpe parum vel late hyphis verticalibus separatum sub cortice formantia. Hyphæ medullares materia atrata punctatæ, raro sphæroideo articulatæ et tune triplice D’ Guéguen rubentes, in thallo tenui sæpe fasciculatæ et stricte coalitæ, in crasso, 5-8 crassæ, magnos meatus materia calcaria cristallisque reple- tos præbentes. Cortex lateralis 30-60 & latus et superiori similis ; sub eo pauca gonidia vigentia. Apothecia nunc singula, nunc plura in singulis areolis planis nata et immersa, primum rotunda, dein, pluribus confluentibus et solo perithecio separatis, angulata vel difformia, thallo non aut vix eminente, tenui seu crasso et tune lobulato cincta atque disco 0,5-2 mill. lato, atro, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, in margine 60-120, lateraliter 40 et inferne 50-100 y crassum ac 1bi iodo cærulescens ; in eo hyphæ horizontales, arcte coalitæ, ramosæ, breviter articulatæ atque in margine flabellatæ et sphæroideo articu- latæ ; sub eo gonidiorum glomeruli conspicui. Paraphyses hyalinæ, sursum atratæ, 100-195 y altæ, 5-6 y crassæ, reclæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-6, raro 8 y longis, septis crassis et lumine 2 y lato, passim longe ramosæ et non connexæ, in triente vel quarto supe- riore, sphærico et moniliformiter articulatæ, unica vel duobus tribusve cellulis ramosæ atque iodo rubentes. Thecæ 75-100 y longæ, computata cauda 10-20 y longa, 30-34 u latæ et apice valde incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotun- datæ, exosporio 2-2,50 LL lato, 18-24 & longæ et 10-14 & latæ, immixtis ellipsoideis, 44 w longis et 12 y latis, vel oblongis, 20 y longis et 10 y latis. Spermogoniïia non visa; sper- matia apud Arn., loc. citat., recta, in schedula exsiccati, subrecta, atque 10-12 u longa et 1 a lata. Quand les apothécies renferment plusieurs hyméniums, ceux-ci sont séparés par des périthèces épais. Que le thalle soit mince ou épais, que l’hyménium soit simple ou composé, les paraphyses ont toujours la même hauteur et, par conséquent, elles sont de moitié moins longues que celles des À. cæsiocinerea Arn. et bricconensis Hue, et dans leur partie supé- rieure les articulations sont toutes sphériques. La couleur du thalle est autre que dans ces deux espèces, et les articulations des hyphes du cortex sont plus larges et plus sphériques. 633. Aspicilia owaniana Hue; sp. nov. In Asia : in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie, in ins. Nippon, in Owani, n. 1225, aprili 1899. Thallus leviter fuscescens et pruina alba crassa obteclus, crassus ac rimoso areolatus ; areolæ 1-2,5 mill. latæ, 0,6-0,8 mill. crassæ, rimis angustis separatæ, planæ aut parum convexæ, in superficie læves crustamque æquatam ac determinatam efficientes; intus et subtus albidæ. Cortex albidus et in zona supera angusla fuscescens et 10-40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-5 & crassæ, passim cristallis separatæ, raro unica vel duæ simplices, pleræque aut verticales aut paulum obliquæ et ramosæ, articulatæ articulis vel sphæroïdeis vel truncato oblongis, lumine 2-3 y lalo, atque strato cellulas collapsas et protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-16 y lata, rolunda seu oblonga, membrana parum crassa, stratum sæpe interruptum hyÿphis verticalibus nune paueis, nune & 56 A: HUE: fasciculatis (fasciculo usque 80 y lato), sub cortice efficientia ; inter ea hyphæ oblongo articulatæ. Medulla materia cretacea velala, numerosissimos et sæpe magnos cristallos con- tinens et passim (in partibus fasciculatis) hydrate kalico flavens ; in ea hyphæ 5-6 y» crassæ, raro distinctæ ac tune fasciculatæ, verticales, oblongo et inferne tantum spheroideo articu- latæ et tune triplice reagente D' Guéguen rubentes, sæpe cristallis coopertæ. Cortex late- ralis 30-40 y crassus et superiori similis vel ejus hyphæ magis ramosæ. Apothecia rotunda aut oblonga, solitaria aut bina in singulis areolis nata immersaque, thallo integro non aut vix eminente cinela atque disco 0,2-0,% mill. lato, atro, concavo nudoque prædita. Perithe- cium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 30-40, lateraliter 20 et subtus 140-200 y. crassum ; ejus byphæ in medio apothecio verticales, sphæroideo articulatæ et triplice reagente rubentes, lateraliter ascendentes ac in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ; sub eo gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, superne fusco atratæ et hydrate kalico rufæ, cuticula hyalina 10 crassa tectæ, 140-200 y longæ, 3-4 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-10 1: longis, septis tenuibus ac lumine 4,5 w lalo, passim connexo ramosæ, in quarto superiore sphærico aut sphæroideo articulatæ ac paulum ramosæ atque iodo vel cærulescentes vel rubentes. Thecæ 100 w altæ, 22 y crassæ, in apice parum incrassatæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rolundatæ, exosporio tenui, 12-16 w longæ et 8-9 y latæ, immixtis, 14, 16, 18 et 20 y longis ac 10, 11, 14 et 10 pu latis. Cette espèce présente également une certaine ressemblance extérieure avec l'A. calcaria Koerb.; mais ses caractères anatomiques sont bien différents. 634. Aspicilia lecideoïidea Hue; Zecanora cinerea Î. lecideoidea Nyl., exemplar ad saxum micaschisteum in Dovrefjeld, in Norvegia lectum, in herb. Mus. paris. Thallus pallido cinerescens, crassus, opacus et rimoso areolatus; areolæ primum 0,5-1 mill. latæ, 0,6-1 mill. crassæ, contiguæ, raro planæ, sæpius convexæ aut verruciformes, dein deformes et paulum acervulatæ, in superficie rugulosæ atque crustam continuam, inæquatam et indeterminatam efficiens. Cortex superior hyalinus, superne anguste brunneus ac 20-30 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6 & crassæ, arcte coalitæ, rarissime simplices, plerumque ramosæ, articulatæ articulis sphærieis et sæpius sphæroïideis, lumine 2,5-4 y. lato atque strato albido cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, eysto- coccoidea, 10-25 y lata, stratum 20-40 Y erassum et parum interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares nudæ, interdum puncetis atris adspersæ, hydrate kalico primum flaventes et dein ferrugineo rubentes raphidesque producentes, iodo non tinctæ, verticales, 4-6 w crassæ, oblongo raroque et lateraliter sphæroideo articulatæ ac tune triplice D'S Guéguen reagente rubentes, ramosæ et inter ramos anastomosantes cristallos saxive fragmenta admittentes. Cortex lateralis 15-20 crassus, superiori similis ae eodem modo zona fere amorpha tectus. Apothecia rotunda, raro solitaria, vulgo plura in cujusvis superficie aut lateribus areolæ nata, in eis immersa, nunc ex toto thallo integro el non eminente, nune ex parte lantum cinela ac tune perithecio atrato optime visibili, atque disco 0,5-0,8 mill. lato, atro, plano nudoque ornala. Perithecium incoloratum, 1odo tinctum, in margine nune 80-100, nune 200-250, lateraliter 70 et subtus 80 y erassum; illius hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, sphæroïideo articulatæ et in margine verticales, similiter articulatæ ac fere paraphysibus shniles ; sub eo nulla gonidia ac interdum etiam in latere deficientia. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco atratæ, 100 1 altæ, 4-5 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-6 & longis, septis crassis et lumine 2 & crasso, in dimidio aut in triente superiore sphæ- roideos vel sphæricos articulos et in ipso apice breves ramos præbentes atque iodo cæruleæ. Thecæ 78-80 y longæ, 28-22 y latæ, in apice non incrassatæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, granulosæ granulis triplice reagente rubentes, LICHENES. 57 exosporio 1,5 & crasso, valde variantes, nunc oblongæ, 12-18 y longæ et 6-7 y latæ, nunc sphæricæ et 10-12 y diametro metientes, aut tandem formas intermedias offerentes, 11, 14, 45, 16 et 17 y longas ac 9, 10, 8, 9 et 10 y latas. Spermogonia non visa. Species apotheciis pro parte lecidcoideis vere insignita ; illa apud alias species similia passim inveniuntur, sed minus conspicua. In ea Aspicilia thecæ in apice non incrassatæ apparent ; ab À. cinerea Koerb. aspectu, structura sporisque recedit. 635. Aspicilia straminella Ilue; sp. nov. In Asia ; in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie in ins. Nippon, in Owani, n. 1212, aprili 1899. Thallus stramineo cinerescens, passim albidus, satis crassus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,6-2 mill. latæ, 0,5-0,6 mill. crassæ, contiguæ, planæ ac sæpius convexæ, in superficie læves, vel semel aut bis transversum vel varieac pluries atque fere semper incomplete rimosæ atque crustam paulum inæquatam et determinatam formantes. Cortex superior hyalinus et 20-35 LL latus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4-6 w crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, interdum parvos cristallos admittentes, articulalæ articulis aut sphæroiïdeis aut oblongis, lumine 2-3 & lato, atque zona 20-30 y crassa cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-16 y lata, membrana parum crassa, stratum 40-50 L. crassum ac sæpe parum densum sub cortice efficientia ac aliquando eorum parvi glomeruli profunde in medullam descendentia; inter ea hyphæ sphæroideo seu oblongo articulatæ. Medullares hyphæ materia cretacea nubilatæ, pernumerosos cristallos admittentes, hydrate kalico simul cum strato gonidiali flaventes, 5-6 y crassæ, oblongo et in basi sphæroiïdeo articulatæ et tunc triplici D'S Guéguen reagente rubentes. In areolis convexis cortex lateralis 30 crassus et superiori similis. Apothecia solitaria vel plura in quibusvis areolis nata, in eis immersa, rotunda aut aliquando oblonga, thallo tenui, integro ac demum paululum elevato cincta atque disco 0,2-0,4 mill. lato, atrato, plano concavove et nudo instructa. Perithecium inferne incoloratum et iodo cæruleum, sursum atratum et zona hyalina tectum, in margine 70, lateraliter 30 et subtus 50-100 y crassum; ejus hyphæ in medio apothecio verticales, oblongo articulatæ, interdum paucos cristallos admittentes, lateraliter ascendentes ac superne flabellatæ sphæroideoque articulatæ ; sub eo pauci gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco atratæ, 140-160 x longæ, 4 u latæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 y: longis, septis tenuibus et lumine 1,5 y lato, in triente superiore articulos sphæroïdeos vel breviter oblongos, lumine 2 y lato præbentes ac breviter ramosæ atque iodo leviter cærulescentes, dein rubentes et, amoto reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ juniores 130 y longæ, 20 y latæ, in apice paulum incrassatæ et in basi caudatæ cauda 50 y longa ; bene evolutæ 100-110 slongæ, 24-26 y latæ et breviter caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, in utroque apice rotundatæ, exosporio 1,5 x crasso, primum superne tantum ac deinde omnino distichæ, 16-20 y longæ, 10 et 11-14 et 15 y latæ, immixtis sphæricis diametro 10-11 metientibus. Spermogonia ignota. Cette espèce se rapproche de l’Aspicilia geographica Hue, infra n. 660 ; elle s'en sépare d’abord par l'aspect de son thalle, qui est beaucoup plus cendré, sa croûte plus inégale et moins bien déterminée, ses aréoles parfois mieux formées, diverses notes anatomiques, ses paraphyses tout à fait différentes et ses spores beaucoup plus grandes. b. — Cortex lateralis deficiens. 636. Aspicilia exserta ilue ; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R.-P. Faurie in Ryong-Kang, n. 414, 1 septembris 1906. Thallus albescens et passim fere albus, satis crassus, hydrate kalico flavens et demum sanguineo rubens raphidesque producens atque rimoso areolatus ; areolæ 0,5-1 mill. latæ, NouvELLES ARCHIVES DU Muséum, de série, — II, 1910, 8 98 A. HUE. 0,4-0,6 mill. crassæ, angulato quadrangulares vel oblongæ, rimis angustis separatæ, planæ, læves crustamque æquatam offerentes ; intus ac subtus albidæ. Cortex superneatratus et15-30 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, plures simplices, cæteræ ramosæ, 4-6 y crassæ, arcte coa- litæ, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 2,5-3,5 y lato, atque zona hyalina, 40 y crassa, cellulas protoplasmate orbatas continente coopertæ. Gonidia intense viridia, cystococcoidea, 10-24 sata, sæpe oblonga, membrana parum crassa, stratum 50-100 4 crassum et sæpe hyphis verticalibus et fasciculatis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla materia calcaria plerumque tecta hyphas verticales, 5-7 w crassas, nune arcte conglutinatas, nunce cristallis magnis et numerosis separatas, oblongo et basin versus sphæroideo articulatas ac tune triplice D" Guéguen rubentes offerens. Apothecia ple- rumque solitaria, raro duo in eadem areola plana nata, in eis primum immersa, mox paulum emergentia ac demum notabiliter emersa, thallo satis crasso, integro et eminente margi- nata atque disco 0,5-1,5 mill. lato, atro, plano nudoque ornata, Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine 40-80, lateraliter 60 et inferne 60-100 & crassum ; ejus hyphæ in apothecio medio verticales, articulatæ articulis minutis ac sphæricis tripliceque reagente rubentibns, latéraliter ascendentes et in margine flabellatæ ac sicut in cortice thalli septatæ ; gonidia sub eo vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco atratæ et cuticula amorpha, 20 w crassa tectæ, 100-170 altæ, 4-5 Lu crassæ, arete cohærentes, articulatæ articulis 5-8 L longs, lumine 1 y lato et dissepimentis parum crassis, in apice duas aut tres cellulas sphæricas, lumine 2-3 L lato, præbentes et breviter ramosæ, inferius passim connexo ramosæ atque iodo cæruleæ, dein rubentes ac, amoto reagentis excessu, sordide cærulescentes. Thecæ 120 & longæ, 24 u crassæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, utroque apice rotundatæ, distichæ, 15-20 y longæ et 9-10 y latæ. Spermogonia deficentia. Cette espèce est remarquable par l'élévation que prennent ses apothécies bien formées. Celles-ci renferment parfois, dans la même enveloppe thalline, plusieurs hyméniums séparés par des périthèces intérieurs qui atteignent une épaisseur de 180 y. 637. Aspicilia trachytica Hue;, Pachyospora (rectius Pachyspora) calcaria à. tra- chitica (rectius {rachytica) Mass., Ricerch. Autonom. Lich. crost. (1852), p. 44, secundum specimen authenticum ab ipso Massalongo ad cel. Montagne missum, in herb. Mus. paris. Thallus albescens, passim rubello tinctus, subnitidus, areolatus ethydrate kalico in cortice et in medulla summa primum flavens et mox testaceo aut sanguineo rubens raphidesque pro- ducens ; areolæ 0,5-1, raro 1,5 mill. latæ, 0,6-0,7 mill. crassæ, variiformes, applanatæ, læves, rimis anguslis separatæ crustamque æquatam formantes. Cortex corpuseulis atratis nubi- latus et 30-40, raro 60 w crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4-6 u crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ sed parce, verticales, raro obliquæ ac cristallis interdum separatæ, arcle coadunatæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, aliquando fere quadratis lumine 2,5-3 vel rarius 3,9 . lalo, atque strato albido 20 y crasso et cellulas collapsas continente tectus. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-18 y crassa, membrana incrassata, stratum 50-60 y latum, passim paucis hyphis verticalibus interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares 6 & crassæ, verticales et ramosæ ramis anastomosantibus, sub gonidiis thalli vel sub hypothecio solum bene distinctæ, cæterum oxalatis calcici cristallis et simul numerosis saxi fragmentis immixtæ. Apothecia singula vel duo quatuorve in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo integro aut vix vel non prominente cincta atque disco 0,4-1 mill. lato, atro, madefacto obscure rufo, plano et nudo prædita. Perithecium incoloratum, inferne iodo cærulescens, in margine 70, lateraliter 20, et subtus 25 y crassum; ejus hyphæ horizontales, breviter articulatæ, in mar- gine flabellatæ et sphæroideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, superne olivaceæ, 160 & altæ, 6 y crassæ, rectæ et flexuosæ, stricte coalitæ, articulatæ articulis 5-6, raro 10 y longis, seplis crassis et lumine 2 y lato, post trientem inferiorem ramosæ ramis longis, passim LICHENES. 29 connexis, in triente superiore moniliformiter articulatæ, lumine 2,5-3 x lato, et in apice corymboso ramosæ ramis brevibus ac similiter sphærico articulatis atque iodo primum cæruleæ, dein rubescentes et, amoto reagentis excessu, sic remanentes aut sordide cæru- lescentes. Sporæ in ascis non rite evolutæ; apud Mass., loc. citat., 18 y longæ et 12 y latæ. Spermogoniain thallo immersa etsuperne obscure rufa ; spermatia cylindrica, recta,6-10 y longa et 1 y lata : sterigmata 20-30 y longa, 3 y lata et in dimidio superno ramosa. Cepha- lodia in thallo vel sub perithecio immersa ; eorum gonidia viridia, forsan ad genus Proto- coccum Ag. referenda, 9-14 & lata, membrana parum crassa, granulosa et triplice D" Gué- guen rubescentes atque passim singula singulis hyphis separata. 638. Aspicilia cæsioalba Hue, non auct.; Urceolaria cæsioalba Le Prevost apud Dub. Bot. gall., 1830, p. 671 ; Parmelia cæsioalba El. Fr. Lichenogr. europ. reform.. 1831, p.185, saltem quoad specimina terricolas ; Lecanora cinerea var. cæsioalba Nyl. Prodrom. Lichenogr. Gall. et Alger., 1857, p. 82, Malbr., Lich. Normand., in Soc. amis scienc. nat. Rouen, 1868, p. 259, Catalog. descript. Lich. Normand., 1870, p. 148, Lich. murs argil. env. Bernay (Eure), p. 10, in Bull. Soc. amis scienc. nat. Rouen, 1878, p. 158, atque Lich. Normand, n. 175. Thallus in hoc exsiccato glaucescenti cinerescens vel interdum albicans, opacus, verru- cosus et hydrate kalico immutatus ; verrucæ sæpe squamiformes, 1-3 mill. latæ, À mill. crassæ, planæ aut convexæ, breves, et in ambitu sæpe lobulatæ, contiguæ crustamque latam, passim rimosam inæquatamque formantes. Cortex hyalinus aut superne anguste brun- neus, aliquando glomerulis cristallorum interruptus et 20-30 y crassus ; illius hyphæ fasti- giatæ, indistinctæ, rarissime simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis sphæroïideis, septis parum crassis et lumine nune 3-4, nunc 5-7 y lato, atque zona 40-60 y lata, cellulas collapsas et protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia læte viridia. cystococcoidea, 10-22 Y lata, stratum sat densum et 60-80 y crassum sub cortice formantia. Hyphæ medul- lares 6-8 & crassæ, verticales et ramosæ ramis anastomosantibus, vix visibiles adeo numerosi sunt cristalli sæpe permagni; interdum, præsertim in verrucarum latere, sphærico inflatæ et moniliformiter dispositæ. Apothecia plura in verrucis nata ac in eis immersa vel paulum exserta, thallo aut integro aut crenulato cincta atque disco 0,5-1 mill. lato, atrato, plano seu paulum concavo et dense albo vel cæsio pruinoso instructa. Perithecium incolo- ratum, subtus iodo cærulescens, in margine 40-50, lateraliter 40 et subtus 80 y latum ; in eo hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, ramosæ, articulatæ in margine flabellatæ ac sphæroideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum castaneo olivaceæ, 100-150 & allæ, 6 pe crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ arliculis 6-12 y longis, septis sat crassis et lumine 1,5 ulato, apicem versus tribus seu quator articulis sphæricis velsphæroïdeis, kimine 3 y lato, passim connexo ac in apice breviter ramosæ atque iodo cærulescentes, dein rubentes ac, ablato reagentis excessu, sordide cæruleæ. Sporæ vel quaternæ in thecis 80 y longis et 22 y. latis, vel quinæ aut senæ in thecis 100-106 y longis el 20-26 & latis, monostichæ, exosporio 2-3 y crasso, granulosæ granulis triplice reagente D Guéguen rubentibus, 14-22 y longæ et 8-16 y latæ, immixtis 18-20 y longis et 16-10 ac 18 & latis, interdum in utroque apice truncatæ ac 12 y longæ et 20-24 y lalæ. Spermogonia ignota. La bibliographie citée en commençant regarde uniquement le Lichen végétant dans l'Eure sur les murs d'argile, découvert par Le Prevost dans les environs de Bernay et retrouvé ensuite par Malbranche à Serquigny, qui est du canton de Bernay. Il est donc fort probable, presque certain même que le Zeora cinerea x. 3.cæsioalba Flot. Lich. F1. Siles.. 1849, p.53. ou Aspicilia contortay. cæsioalba Koerb. Syst. Lich. Germ.,p. 166, vivant sur les rochers, constitue une espèce différente. Peut-être en est-il de même de l'Aspicilia contorta 6. cæsioalba Krempelh. Lichenenfl. Bayerns, p. 176. 60 A. HUE. 639. Aspicilia calcaria (1) Koerb. Parerg. lichenolog. (4865), p. 94, Th. Fr. Lich. aret., p. 131, Mudd, Hanual brit. Lich., p. 161, tab. IT, fig. 55, Schewend., Ueber angebl. Prototh. Krustenflecht., in Flora 1866, p. 408, tab. IV, fig. 6, ac Zrôrter. Gonidienfr., in Ælora, 1872, p. 298, Arn., Lich. fränkisch Jura, p. 128, in Ælora 1884, Lichenolog. Ausfl., Tirol, XXX, p.19, in Verhandl.soolog.-botan.Gesellsch. Wien, t. XL VIT, 1897, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælora gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Flecht. Tirol, p.273; Lichen calcarius L. Spec. plant. (1753), p.140 ; Urceolaria calcaria Ach. Method. Lich. (1803), p. 142, tab. IV, fig. 1, Lichenogr. univ., p. 340, et Synops. Lich., p. 143, Schær. Lich.helvet. Spicileg.. I, sect. 2, 4826, p. 73, et sect. NI, 1833, p. 358, atque £num. critie. Lich. europ., p.91 ; Parmelia calcaria EL. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831), p.187; Lecanora calcaria Sommerf. Supplem. Flor. lappon. (1826), p. 102, Th. Fr. Zich. Spitsberg., p. 23, in Aongl. Svensk. Vet.-Akad. Handl., t. VIT, 1867, et Lichenogr. scand., p.274, Nyl. in Ælora 1869, p. 409, Lich. env. Paris, p. 65, et apud Hue Lich. exot., n. 4477, in Mouv. Arch. Mus., 3 sér., t. IIT, 1897, Tuck. Synops. North Americ. Lich., I, p. 199 atque Cromb., Honogr. Lich. Brit., p.473; Aspicilia contorta «. calcaria Koerb. Syst. Lich. Germ. (1855), p. 166; Lecanora cinerea var. calcaria Nyl., Étud. Lich. Algér.,in Mém. Soc. se. nat. Cherbourg, t. IX, 1854, p. 312, Branth og Rostr. Lich. Dan., p.76, ac Linds., Hem. Spermog.and. Pyen. crust. Lich., p. 216, tab. VII, fig. 12, in 7ran- sact. Linn. Soc. London, t. XXVIII, 1870; L. cinerea ** L. calcaria Nyl. Lich. Scand., p. 154, in Wotis. Sallsk. Faun. et Flor. fenn. Fôürhandl., Helsingf., 1861; Pachyospora (rectius Pachyspora) calcaria Mass., Ricerch. Auton. Lich. crost. (1852), p. 42. Hæc species in numerosas formas varietatesve ab auctoribus divisa fuit; earum plures quarum specimen authenticum coram me habui, deseripsi eisque locum proprium attribui, sed sequens forma speciei {ypicæ synonymon vulgo habetur. — fÎ. concreta Koerb. Parerg. lichenolog. (1865), p. 94, Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 128, in /lora 1884, p. 408, et Lichenenft. Münch., 1891, p. 63; atque Bouly de Lesd., Recherch. Lich. envir. Dunkerque, 1910, p.170 ; Urceolaria calcaria «. concreta Schær., locis citat.; Parmelia calcaria var. concreta Stenh. Nov. Sched. crit. de Lich.suecan., XIV, 1833, p. 5; Lecanora calcaria f. concreta Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 215, et Nyl., Lich. env. Paris, p. 6s. Thallus interdum albus, sæpius albidus, vel glaucescenti albidus, aliquando pallido fuscescens seu fere ochraceus, opaeus, rimoso areolatus et hydrate kalico immutatus ; areolæ 0,5-1 vel 2 mill. latæ, 0,4,5-1 mill. crassæ, irregulares, planæ aut hinc inde convexæ, in superficie nune læves, nunc rugosæ, nune nudæ, nune farinaceæ crustamque continuam, æqualam aut inæquatam, aliquando in ambitu determinalam et subeffiguratam, areolis depressis, formantes ; intus ac subtus albidæ. Cortex albidus vel superne angusle fuscescens, 30-60 y. crassus et zona cretacea 10-30 y lata tectus ; ejus hyphæ 46 & crassæ, fastigiatæ, verticales aut obliquæ, plures vel eliam satis mumerosæ simplices, cæteræ ramosæ, aut arcte coalitæ, aut oxalatis caleici cristallis separatæ, articulatæ articulis sphæroïdeis et raro oblongis et tune 10 y longis, septis crassis et lumine 2,5-4 y lato, atque zona albida, 10-35 y crassa, cellulas collapsas continente ttetæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, ut videtur, 8-20 y lala ac stratum 40-100 y crassum sub cortice formantia; inter ea hyphæ sphæroideo arliculalæ. Medullares hyphæ, 4-6 & crassæ, verticales, raro contiguæ, oblongo articulatæ, sæpe remolæ el ramosæ ramis sat longis, anastomosantibus reteque maculis magnis ac cristallis repletis efficientibus; inferne in zona 60-80 w lata, intricatæ, arcte coadunatæ et (1) Vox adjectiva calcarea ad linguam latinam non pertinet ; cæterum auctores antiqui, Hoffmann (Deutschl. Flor., &. IN, 1795, p. 185), Acharius et Wahlenberg, loc. infra citat., adjecti- vum genuinum calcarium semper adhibuerunt. LICHENES. 61 cristallis destitutæ ; ante hanc zonam interdum sphærico ac moniliformiter articulatæ, atque triplici D‘* Guéguen reagente rubentes. Apothecia rotunda, sæpe angulata vel oblonga, in singulis areolis unicum vel duo enata, in eis immersa atque thallo, aliquando paulum elevato integre vel flexuose cincta atque disco primum punctiformi, dein 0,3-0,6, in- terdum 4,5 mill. lato, atralo, concavo aut plano, nudo seu leviter passim pruinoso instructa. Perithecium incoloratum et superne olivascens, iodo plus minusve cærulescens, in margine 30-50, lateraliter 20 et subtus 60-80 & crassum; ejus hyphæ primum horizontales et dein verticales, lateraliter ascendentes et in margine flabellatæ atque a paraphysibus parum distinctæ ; gonidia numerosa in illius latere, rarissima sub eo infero vigentia. Paraphyses hyalinæ, superne olivascentes, zona albida 15-20 y crassa sæpe tectæ, 160-260 w altæ, 6-8 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 w longis, septis crassis et lumine 2 y lato, frequenter et sæpe satis longe connexo ramosæ, in triente supero sphæ- roideo ac moniliformiter articulatæ, lumine 3-5 w lato, passim aut frequenter ramosæ atque iodo aut persistenter cæruleæ aut primum sic tinctæ, deinde rubentes atque, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ secundum sporarum numerum variabiles et una {res sporas continens, 106 y longa, computata cauda 12 uw longa, 32 y lata et in apice incrassala. Sporæ raro 2 vel 6, sæpius, 3, 4, 5 uniseriatæ in theca, hyalinæ, simplices, nune sphæricæ, diam. 22-30metientes, velovoideæ et tunc hincinde angulatæ aut etiam in utroque apice truncatæ et tunc 26 & longæ et 30 y latæ ; in El. Fr.,n. 397, thecæ quatuor sporas continentes, 100-120 y longæ, computata cauda 20-25 y longa, et 24-30 y latæ, sporæ 20-98 y longæ et 18-26 latæ ; in Nyl., n. 196, sporæ 20-36 & longæ et 15-30 y latæ ; in Hepp, n. 627, 28-34 y longæ et 20-22 w latæ, atque in Flag., Constantine, n. 39, 28-40 y longæ et 21-26 y latæ, exos- porio 3-4 u crasso. Spermogonia in thallo immersa et ostiolo denigrato notata; sper- matia 7-11 Y longa et 1 y lata. Illæ notæ proveniunt: 1. e Parmelia calcaria var. concreta El. Fr. Lich. Suec. exsicc., n. 397; in herb. Mus. paris ; 2. e Lecanora cinerea var. calcaria Nyl. Herb. Lich. Paris., n. 1926 ; 3. e L. calcaria «. concreta Hepp, Flecht. Europ., n. 627, et tandem 4. ex eximiis speciminibus supra lapides sectiles (gallice ardoises) vigentibus, in herb. olim Richard, nunc meo. Ces spécimens sur ardoise me paraissent représenter le parfait développement de cette espèce, et ce n’est que chez eux que j'ai rencontré dans les hyphes de la médulle ces articu- lations sphériques rougissant par le triple réactif de M. le D' Guéguin. Supra saxa calcaria viget illa species in tota Europa ac insuper in Persia, Algeria et America septentrionali. 640. Aspicilia farinosa Hue ; Urceolaria contorta X. farinosa Floerk., in Berl., Magaz., 1810, p. 1%5 ; Lecanora farinosa Nyl. Observ. lichenolog. Pyren. orient., in Flora 1873, p. 191 in notula, in eod. opusc. seorsim impr., p. 54, e Bull. Soc. Linn. Norm., 2%sér., t. NI, 1878; in Flora, 1878, p. 248; Lich. “envir. Paris, p. 66, et Supplém., p. 5, atque apud Hue Lich. exot., n. 1479, secundum Nyl. Æerb. Lich. paris. 1855, n. 127, ac Flag. Lich. algeriens. exsice., n. 244; Steiner, Lichenenfl. Griechent. und Egypt., p. 14 et tab. IV. Thallus in his duobus exsiccatis, albus, farinaceus crustamque 0,7-1,3 mill. crassam, nunc continuam, nunc rimosam, in superficie vel æquatam vel parum rugoso inæquatam, in ambitu effiguratam laciniis brevibus et 0,8-2 mill. latis atque hydrate kalico iodoque immu- tatam efformans. Cortex materia atrata nubilatus, 20-50 y crassus et zona hyalina, cretacea atque inæquata, 10-50 y lata obtectus ; ejus hyphæ 6-8 crassæ, fastigiatæ, nune paucæ, nunce plures simplices et interdum fasciculos 40-80 y latos præbentes, cæteræ ramosæ, arcte coalitæ atque articulatæ articulis sæpe sphæroïdeis, interdum oblongis, lumine 2-3, raro 4 u 62 A. HUE, lato el septis sat crassis. Gonidia flavido viridia, eystococcoidea, 8-20 y lata, stratum 40-80 w latum et non densum sub cortice formantia, sæpe inter hyphas corticales penetrantia ac cor- ticem ipsum fere summum aliquando attingentia ; inter ea hyphæ verticales sicut in cortice. Hyphæ medullares etiam materia atrala obnubilatæ, 6-8 1 crassæ, verticales, ramosæ ramis anastomosantibus magnosque meatus cristallis oxalatis calcici repletos efficientibus. In laciniis peripheriæ 0,25-0,3 mill. crassis, corticis hypharum articuli magis oblongi, hyphæ medullares horizontales ac in zona 100 y lata, sub gonidiis sita, cristallos numerosos conti- nentes. Apothecia rotunda vel oblonga, in thallo plerumque omnino immersa, raro paulum emersa et tune perithecio cireumdata atque disco 0,3-1 mill lato, atrato, plano ac pruina alba sæpe intensa obteclo ornata. Perithecium incoloratum et iodo cærulescens, in margine 30-100, lateraliter 30 et subtus 30-40 y crassum; in eo hyphæ horizontales(in medio äpothecio sæpe verticales) arcte coadunatæ et articulatæ articulis oblongis ac in margine sphæroideis; sub eo gonidia vel glomerulos vel stratum fere continuum formantia. Para- physes hyalinæ, sursum fuscescentes, hydrate kalico rufescentes et strato cretaceo, 10-20 lato tectæ, 110-140 y altæ, 6-8 crassæ, rectæ vel parum obliquæ, arcte cohærentes, articu- latæ articulis 4-8 longis, sæpe sphæroideis, lumine 3-4 y lato et seplis crassis, in apice non ramosæ et in centro raro connexo ramosæ atque iodo cærulescentes, nune sic rema- nentes, nune rubentes ae, amoto reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 70, 90 et 100 altæ, computata cauda 20, 95 et 40 y longa, 15, 18 et 20 y latæ atque in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, vel oblongæ, in Nyl., n. 127, 11-16 y longæ et 7,5-10 y latæ ; in Flag., n. 244, 12-16 y longæ et8-10,5 y latæ, vel sphæricæ et diametro, in utroque numero, 9-10 & metientes. Spermogonia in thallo immersa, ostiolo denigrato denotata, intus incoloria et hypharum zona 30 w crassa cireumdata ; cirea ostiolum byphæ 8-10 y crassæ ac sphæroideo articulatæ. Spermatia cylindrica, recta, 5-6 & longa et 0,5-0,6 w lata; sterigmata 40-50 y longa, lumine 2 y lato, et multum ramosa. Voici le Lecanora farinosa tel que l'a concu M. Nylander et qui a été certainement récolté sur les roches calcaires, en France, à Moret (Seine-et-Marne), en Égypte et en Algérie. Est-ce le véritable Urceolaria contorta var. farinosa Floerke ? Seul l'examen de l'exem- plaire archétype de ce lichénologue permettrait de répondre à cette question. Ce qui est incontestable, c’est qu'un certain nombre d'échantillons rapportés par différents auteurs au L. farinosa (Floerk.) Nyl., appartiennent à l'Aspicilia calcaria Koerb, dont ils ont les spores, lesquelles, ainsi que les paraphyses, permettent de différencier immédiatement ces deux espèces. Appartiennent à l’Aspicilia calcaria Koerb., dont ils constituent une variation ou forme à thalle farineux : 1. Urceolaria calcaria «. concrela b. farinosa Schær. Enum. critic. Lich. europ., p.91, d'après un exemplaire donné par Jui à l’'herbier du Muséum de Paris ; cet exemplaire se compose de deux fragments à thalle farineux ; dans celui de droite, les apo- thécies sont complètement immergées et les spores, au nombre de 3-4 dans chaque thèque, mesurent 20, 26, 28 en longueur et 16, 20, 18 et 22 y en largeur. Dans celui de gauche, les apothécies sont un peu exsertes et les spores, au nombre de 4 dans les thèques, ont 24-30 sur 18-25, et étant parfois tronquées à une extrémité, 22 sur 26 u. — 2. Pachyospora calcaria y. farinosa Mass., Ricerch. autonom. Lich. crostos., 1852, p. 43, dont les spores ne différent pas de la forme typique. — 3. P. farinosa Mass. Sched. crit. Lich. exsice. Ital., 1855, p. 148, avec des spores au nombre de 3-4 dans chaque thèque, longues de 18-30 y et larges de 18-20 y. — 4. Aspicilia farinosa Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 130, cet auteur faisant remarquer que le Zecanora farinosa Nyl. diffère par des spores plus petites. — 5. Lecanora calcaria $. farinosa Hepp., Flech. Europ., n. 628, dont les apôthécies sont moins enfoncées dans le thalle ; les spores, au nombre de 2-4 dans chaque thèque, ont en longueur 22-30 sur 12-20 y, plus ellipsoïdes, 25-28 sur 18-22, tronquées aux LICHENES. 63 deux extrémités, 20-23 sur 22-98 uw. — 6. L. calcaria var. farinosa Oliv., Herb. Lich. Orne, p. 19, apothécies peu enfoncées dans le thalle, sans spores, mais paraphyses comme dans l’Aspicilia calcaria. — 7. Aspicilia farinosa Flag. Lich. algeriens. exsice., n. 119, est dans le même état. — 8. Lecanora calcaria var. farinosarecueilli sur les roches calcaires à Moret, 1857, in herb. Mus. paris., apothécies plus enfoncées dans le thalle, spores au nombre de 3-6 dans les thèques, longues de 28-32 et larges de 16-22 y, ou un peu plus oblongues, 32 sur 18 uw. Il me semble évident que tous ces échantillons ne peuvent être séparés del’Aspicilia calcaria Koerb, et que, pour les y faire rentrer, il suffit d'ajouter à la diagnose de ce dernier : croûte parfois farineuse. M. l'abbé Harmand, Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 313, a publié le Lecanora calcaria var. concreta Î. farinosa, avec un thalle continu et farineux, mais avec des spores arrondies ; dans l’exemplaire que je possède de son exsiccata, n. 696, attribué par lui, Loc. citat., p. 314, à cette forme, les spores font défaut. Quand au L. farinosa de cet auteur, loc. cilal., il paraît être une espèce différente, puisque la médulle de son thalle bleuit par l’iode et que ses spores sont notablement plus étroites, mesurant 11,5-15 sur 6-6,6 y. Je n'ai pas vu l'Urceolaria calcaria x. U. farinosa Ach. Synops. Lich., p. 144%, et il m'est ainsi impossible de l'apprécier. 641. Aspicilia circummunita Flag., Catalog. Lich. Algér. (1896), p. 51 ; Lecanora circummunita Nyl. Symb. quæd. Lichenogr. Sahariens., in Flora 1878, p. 340, apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ.,p. 110, et Lich. exot.,n. 1478 ; Hue ZLich., p. 8, in Catalog. raisonné plant. cellul. Tunisie, 1897. Thallus albus, opacus et diffracto areolatus; areolæ 1-1,5 mill. latæ, 0,7-0,8 mill. crassæ, nunc omnino contiguæ, nunc dispersæ, in superficie rugulosæ ac lateraliter non corticatæ. Cortex materia cretacea velatus, 20-40 y crassus et zona 20-30 w crassa parvis cristallis repleta tectus ; ejus hyphæ fastigiatæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, 6-10 y crassæ, arti- culatæ articulis sphæricis aut sphæroïdeis, lumine 4-7 y lato, et inter cristallos zonæ superæ cellulas oblongas emittentes. Gonidia flavoviridia, eystococcoidea, 12-30 w lata, membrana incrassata, stratum 80-100 crassum et paucis hyphis verticalibus interruptum sub cortice formantia; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla interdum hydrate kalico aurantiaca, materia cretacea velata et numerosissimos cristallos continens ; ejus hyphæ verticales, ramosæ ramis anastomosantibus ac rete maculis permagnis efficientibus, longe articulatæ articulis 12-25 L longis ac inferne liberæ, 8-10 y crassæ, brevius articulatæ et rhizinarum modo in terram penetrantes. Apothecia vel solitaria vel duo in singulis areolatis nata, in eis immersa, rotunda aut oblonga, thallo paulum cerasso et leviter elevato integre marginata atque disco 0,5-0,8 mill. lato, atro, madefacto pallide fusco, paulum concavo et cæsioprui- nos instructa. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 60-100, lateraliter 30 et subtus 30-60 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, breviter aut sphæroïideo articulatæ, aliquando parvos cristallos admittentes atque in margine flabellatæ et fere corticis thallini hyphis similes ; sub eo gonidiorum glomeruli in serie lunata dispositi. Paraphyses hyalinæ, sursum rufescentes et zona albida 8-10 y crassa et paulum granulosa tectæ, 120 w altæ, 8-10 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis, lumine 2 & lato, tres sexve articulos sphæroideos, lumine 3-6 y lato, producentes, passim ramosæ unica cellula atque iodo leviter cærulescentes ac mox rubentes et, ablato reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 120 y longæ, 26 y latæ, sursum incrassatæ et in basi longe caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, tenuiter granulosæ granulis triplice D Guéguen rea- gente tinctis, 12-16 y longis et 8-10 y latis, immixtis sphæricis diam. 9-10 y metientibus. Spermogonia in thallo inclusa ; spermatia recta, 6-7 4 longa et 1 y lata. Species Algeriæ propria. Je n’ai jamais vu l'échantillon archétype de Nylander ; néanmoins je crois que celui que je 64 A. HUE. viens de décrire, récolté par M. Patouillard, en Tunisie, herbier du Muséum de Paris, appartient à celte espèce. M. le D' Steiner, Ein Beitr. Flechtenfl. Sahara, p. 8, a publié le Lecanora platycarpa var. circummunita (Ny1.) Stein. ; dans cette variété, le disque de l'apothécie serait fendillé et même parcouru pandeslignes saillantes. Il me semble que Nylan- der n'aurait pas manqué de signaler ce caractère s’il avait existé dans son espèce. Du reste, dans un second Mémoire, Zweit. Beitr. Flechtenfl. Algiers, p. 478, M. Steiner a rayé celle variété. 642.Aspicilia endoleuca Hue ; Zecanora endoleuca Hue, Quelq. Lich.nouv., in Bull. Soc. bot. France, t. XLIV, 1897, p. 126, et Tonglet, Lich. envir. Dinant., p.15, in Bull. Soc. royal. Botan. Belgique, t. XXX VII, 1898, p. 30. Thallus ochroleuco albidus, paulum pulverulentus, in peripheria radiato laciniatus laciniis 0,5-4 mill. latis, brevibus, in apice dilatatis vel non, integris aut bifidis, cæterum crus- Lam 0,6-1,5 mill. crassam, continuam, irregulariter et tenuissime rimosam, æquatam, rufo vel atrato tenuiter punctatam, ac hydrate kalico in dimidio supero sanguineo rubentem raphi- desque producentem efformans. Cortex cretaceus, 40-50 & crassus et zona 10-20 y lata, magis cretacea, cellulas collapsas et simul oxalatis calcici cristallos continente tectus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 7-10 y crassæ, hic et 1llic cristallis separatæ, verticales seu paulum obliquæ, passim simplices, sæpe ramosæ atque articulalæ articulis sphæroiïdeis, septis crassis et lumine 4-6 y lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-17 y lata, stratum 30-60 y crassum plus minusve late hyphis interruptum sub cortice efficienta ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla tota numerosissimis cristallis repleta ex hyphis 6-10 y crassis, pariete crasso et inæqualiter dilatato, verticalibus aut basin versus fere horizontalibus, ramosis ramis anastomosantibus et rete maculis magnis præbentibus, inferne passim articulatis articulis vel sphæroiïdeis vel irregulariter oblongis et triplice D'$ Guéguen reagente rubescen- libus constituta. Apothecia in crusta primum immersa, dein emersa, tuberculosa, solitaria vel duo contigua, thallo crasse et integre cincta ac disco 0,6-0,8 mill. lato, atrato, sæpe albo suffuso et concavo instructa. Perithecium incoloratum et iodo leviter cæruleum aut non tinctum, in margine 50-60, lateraliter 30-40 et subtus 80-90 % crassum ; ejus hyphæ inferne verticales, anguste et sphæroideo articulatæ ac cristallis destitutæ ; superne parum ab hyphis corticis distinctæ. Paraphyses hyalinæ, sursum fuscidulæ et zona hyalina 10 y crassa oblectæ, 80-90 y altæ, 6 u crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 y longis, septis crassis et lumine 2 y. lato, in triente vel in dimidio supero spherico et monoliformiter articulatæ, lumine 2-3 y lato, passim connexo ramosæ et iodo vinoso rubentes. Thecæ 45 w longæ et 12 y latæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 11-14 y longæ et 6-8 y latæ. Dans cette espèce, ainsi que dans plusieurs autres, dont la médulle estremplie de cristaux, les apothécies ne se forment pas dans cette dernière, comme c'est l'usage, mais dans la couche gonidiale. 11 parait évident que ces cristaux et ces fragments de pierre, quand ils sont fort nombreux, empêchent qu'elles ne se développent et les refoule dans la zone supérieure. Elle est très voisine de l'A. microspora (Arn.) Zablbr., ci-dessous n. 732. Elle s'en distingue par son thalle moins blanc, beaucoup moins épais, moins aréolé ; la présence du cortex ; les hyphes médullaires de moitié plus épais, leur réaction par l'iode, celle des paraphyses et le disque pruineux des apothécies. 643. Aspicilia candida Hue ; À. polychroma y. candida Anzi Catalog. Lich. prov. Sondr., 1860, p.59 ; Lecanora candida Nyl. in Flora 1881, p. 183, et Jatta Sytlog. Lich. ilal., p. 213, secundum Anzi Lich. rarior. Langob., n. 325, specimen ab eo ad rupes calcarias subumbrosas in termino vegetationis arborum alpium Rhæticarum (monte Parete) lectum, in herb. Mus. paris. Thallus candidus vel cremeus, leviter passim cæsio variegatus, crustam 15-20 cent. latam, LICHENES. 65 0,6 mill. crassam, continuam et solum inter quædam apothecia tenuissime rimulosam, in superficie paulum inæquatam et ruguloso pulverulentam farinaceamve, in ambitu determi- natam ac hinc inde radiato effiguratam radiis brevibus et parum distinctis atque reagentibus solitis immutatam efficiens. Cortex 30-40 y crassus et atratus ; in eo hyphæ 4-7 y crassæ, fastigiatæ, in dimidio infero et inter gonidia, sphæroideo articulatæ, lumine 2-3 y lato, et satis arcte coalitæ seu raro parvos meatus præbentes et parum ramosæ ; in supero autem, verticales, articulatæ articulis plus minusve longis, lumine parvo, etiam parum ramosæ sed numerosis oxalatis caleici cristallis separatæ atque strato 20-30 y crasso cellulas obliteratas aut passim protoplasma continentes offerente obtectus. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10-16 y lata, stratum 30-60 y crassum, continuum et parum densum sub cortice formantia. In medulla aspectu nigrescente, hyphæ 4-6 LL crassæ, pariete tenui, remote articulatæ ac ramosæ ramis anastomosantibus et rete maculis magnis numerosisque cristallis repletis cfficientibus. Apothecia semper rotunda, sæpe solitaria, interdum duo’ aut tria simul enata, in crusta primum immersa, demum paulum emersa, et thallo parum crasso et farinoso integre cincta atque disco primum punctiformi et dein 0,4-0,6 mill. lato, atrato, pruinoso et concavo ornata. Perithecium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 50, lateraliter 20 et subtus 30 & crassum ; ejus hyphæ horizontales, arete coalitæ et nullos admittentes cristallos, sat breviter articulatæ, lateraliter ascendentes, ac in margine flabellatæ breviusque articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure brunneæ, 90-120 w altæ, 4-6 1 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-6 y longis, septis crassis et lumine 1,75-2 y lato, in apice tribus aut quatuor sphæricis, lumine 3-4 L lato, passim connexo ramosæ et sursum ramulos breves et liberos emittentes atque 1odo cæruleæ. Thecæ 70-80 y longæ, computata cauda 15 & metiente, 14-24 w latæ et in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 14-16 y longæ et 9-12 y latæ, immixtis 16 & longis et 10 y latis. Spermogonia non visa; spermatia, affirmante cel. Nylander,in Æ{ora 1881, p. 173, sunt longa et arcuata. On rencontre parfois au milieu des paraphyses un glomérule de cristaux, mesurant en diamètre 60 y ; c’est la première fois que je trouve, dans ce genre, des cristaux dans l'hymé- nium. Il suffit de comparer cette diagnose avec celle de l'A. polychroma Anzi, ci-dessus, n. 629, pour se convaincre que ces deux espèces sont très nettement séparées. L’A. candida appartient à l'Italie et à la Suisse, et je l’ai indiqué dans les Alpes de la France (Hue, ZicA. bassin de l'Ubaye, p. exc, in Bull. Soc. bot. France, t. XLIV, 1897). M. le D' Wainio, Lich. Caucas., p. 292, le place aussi dans le Caucase, mais cet auteur indentifie l’exsiccata d'Anzi avec celui d’Arnold et, par conséquent, il est impossible de savoir s’il a voulu parler de l'A. candida ou de l'A. radiata. 644. Aspicilia lobulata Hue; À. calcaria o«. concreta lobulata Anzi Catalog. Lich. prov. Sondriens. (1860), p. 58, secumdum exemplar authenticum ab ipso in « alpe della Rocca » lectum, in herb. Mus. paris.; Lecanora calcaria f. lobulata Nyl., in hoc herb. Thallus in hoc exsiccato intense albido cæsius, parum crassus, areolatus et in peri- pheria breviter laciniatus ; areolæ parvæ 0,4-0,6 mill. latæ, 0,25-0,30 mill. crassæ, rotundæ vel angulatæ, omnino contiguæ, planæ; in ambitu laciniæ breves radiantesque; inde crusta 15 mill. Jata et parum inæquata atque intus subtusque albida. Cortex 20-604 crassus et sursum obscure brunneus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 y crassæ. ipsæ vel earum rami parvis cristallis sæpe sæparatæ, ramosæ ac hinc inde, præserlim in partibus gonidiis destitutis simplices. articulatæ articulis sphæricis aut sphæroideis, lumine 3-5 L lato, ac zona hyalina 20-30 y crassa et cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia flavido viridia, cystococcoïdea, 10-20 p lata, membrana parum crassa et singula aut pauca aggregata hyphis cireumdata, NouveLLes Arcuives pu Muséum, 5e série. — II, 1910. 9 66 A. HUE. stratum parum crassum et aliquando in zona 60-80 y lata interruptum sub cortice formantia ; inter ea ac interdum etiam sub eis hyphæ sicut in cortice. Hyphæ medullares materia calcaria omnino onustæ, nec hydrate kalico, nec 1odo tinctæ, verticales, parum ramosæ sed numerosos parvosque cristallos admittentes, sphærico vel sphæroïdeo articulatæ, triplice D's Guéguen reagente immutatæ atque in basi oblongo articulatæ. Apothecia raro rotunda, sæpius oblonga vel etiam lirelliformia, plerumque solitaria, raro duo in singulis areolis nata, thallo crasso integroque cincta atque disco primum punctiformi et dein 0.2-0.,3 mill. lato, atro, concavo nudoque prædita. Perithecium leviter infra fuscescens, totum iodo cæruleum, in margine 80 et lateraliter 20 & crassum et hyphis sphæroideo articulis constans ; subtus ejus hyphæ verticales et ab hyphis medullæ non distinctæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum fusco atratæ et hydrate kalico pallido fuscæ. cuticula hyalina 15 U& crassa tectæ, 120-140 Lu altæ, 4-5 p crassæ, rectæ el flexuosæ, parum cohærentes, articulatæ articulis 5-6 x crassis. sepimentis sat crassis et lumine 2 lato, in dimidio supero articulos sphæricos seu sphæroideos brevesque ramos connexos præbentes atque iodo leviter cærulescentes, mox rubentes ac, amoto reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 60-70 y longæ, in apice non incrassatæ ac in basi breviter caudatæ, aut 76 & longæ, computata cauda 20 & longa ; sporæ octonæ. hyalinæ, simplices. distichæ. granulosæ granulis triplice reagente rubentibus, exosporio 1,5-2 crasso, vel 12-14 y longæ et8-9 y latæ, vel 10-14 y longæ et 8-10 & latæ aut adhuc sphæricæ ac diam. 10 y metientes. Spermogonia deficientia. Cette espèce est plus voisine des Aspicilia candida (Anzi) Hue et rosacea Hue que de l'A. calcaria (L.) Koerb. Sa structure présente cette particularité que les hyphes sont verti- caux et articulés de la même facon dans les couches gonidiale et corticale, laquelle existe également dans quelques autres espèces. 645. Aspicilia rosacea Hue, sp. nov. ; À. polychroma subspec. À. candida Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXIII, p. 41, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien. t. XXXVII, 4887, p. 121, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., For. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Flecht. Tirol, p. 277, secundum Arn. Lich. exsice., n. 999, specimen ad saxa calcaria, in Paneveggio, in Tyrolia meridionali, anno 1883, ab eo lectum, in herb. meo. Thallus cæsio albidus, sæpe albo pulverulentus, primum sphæricus rosamque 2 cent. latam, et dein pluribus rosis confluentibus, plagam centrifugam et irregularem efficiens; rosæ in peripheria optime radiantes radiis 0,4-0,5 mill. latis, 0,3-0.,4 mill. crassis. brevibus, contiguis, convexis, unica vel duobus lineis concentricis notatis atque in apice paulum denigratis, dein tenuissime corrugatæ ac in centro vage areolatæ areolis 1-1,5 mill. latis, 0,5 } crassis, inde superficiem fere æquatam præbentes atque nec hydrate kalico nec bypo- chlorite calcico tinetæ ; intus albidæ et subtus paulum denigratæ. Cortex cretaceus in radiis 10-20 y crassus et zona cellulas protoplasmate orbatas offerente obtectus; ejus hyphæ 3-4 à crassæ, verticales aut passim obliquæ, paucos oxalatis calcici cristallos continentes, parum ramosæ et articulatæ articulis oblongis, lumine 2 & lato. In toto centrali thallo, exceptis tamen strato vel glomerulis gonidialibus, cristalli permagni et numerosissimi conspicui. Jn cortice 80 y crasso, non computata zona fere amorpha 40 y lata, hyphæ verti- cales. 4, raro 6 y crassæ, nunc satis approximatæ, articulatæ articulis oblongis aut sphæroïdeis, lumine 2-3 y lato, paulum ramosæ ramis anastomosantibus et meatus 40-15 y latos cristal- lisque repletos relinquentes, nune intervallis 40 y latis et adhuc cristallis repletis separatæ atque tandem in spatio 60-80 y lato paucæ hyphæ inter cristallos hine inde apparentes. Gonidia flavido viridia, cystococcoidea, 8-18 & lata, stratum continuum, 60 y latum, vel glomerulos dispersos sub cortice formantia ac in medullam descendentia. Hyphæ medullares, LICHENES. 67 4 y crassæ, varie directæ, ramosæ ac inter eas et earum ramos cristalli conspicui ; in strato infero hyphæ magis horizontales et cristallis destitutæ. Apothecia sæpe plura in areolis centralibus nata, demum paulum emersa, contigua, raro rotunda, sæpius angulata, primum thallo satis crasso et integro, dein solo perithecio nigro cincta atque disco 0,5-1 mil. lato, paulum concavo et dense albo vel cæsio pruinoso instructa. Perithecium in margine denigratum 100-120 & et lateraliter 40 y latum; inferne fuscidulum, iodo cærulescens et 50 & metiens; ejus byphæ sub mediis paraphysibus verticales, lateraliter curvatim ascen- dentes et in margine flabellatæ ac breviter articulatæ ; sub eo infero nulla gonidia, Para- physes hyalinæ aut leviter fuscidulæ, in apice fuscæ et zona cretacea 10 y lata obtectæ. 140-160 & altæ, 5-6 & crassæ, rectæ aut paulum flexuosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 LH longis, septis crassis et lumine 2-2,5 & lato, in apice sphæroiïdeis, lumine 3-A y. lato, frequenter connexo ramosæ ac sursum aut furcatæ aut ramos breves liberosque immittentes atque iodo leviter cæruleæ, dein rubentes ac, amoto reagentis excessu, bene seu sordide cærulescentes. Thecæ 136 x longæ, computata cauda 36 x longa, et 32 y latæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices distichæ, 20-24 L longæ et 12-16 à latæ, immixtis 20-24 longis et 16-13 L latis. Spermogonia non visa; apud Arn., loc. citat., illa in thallo immersa ac spermatia leviter curvata 21-22 y longa et 1 y lata. Le seul aspect du thalle sépare très nettement cette espèce de l'A. candida (Anzi) Hue ; de plus les caractères anatomiques diffèrent passablement, l'aspect des apothécies n’est pas le même dans ces deux espèces, et les spores sont d’un tiers plus petites dans la première; les spermaties seules concordent. Du reste, Arnold, en placant son Lichen sous le nom d’Anzi, a fait remarquer qu'il n’est pas le vrai À. candida (Anzi). Il a été de nouveau récolté à Grüden, également dans le Tyrol, en 1897, et le même lichénologue l’a publié sous le mn 646. Aspicilia Harmandiana He. sp. nov.; Lecanora complanata Harm., Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 312, in Bull. Soc. scienc. Nancy, 1897, secundum Harm., Lich. Lothar., n. 688, in herb. meo. Thallus cinerescens, leviter pruinosus, primum squamulosus et dein rimoso areolatus ac hydrate kalico non mutatus ; squamulæ parvæ, convexæ et sic fere verruciformes, lobulatæ lobulis concretis et in ambitu interdum crenulatis, mox mutatæ in areolas 0,5-1,5 mill. latas, 0,6-0,8 mill. crassas, subrotundas, raro dispersas, sæpius rimis plus minusve latis separatas atque in superficie granulosas ; intus et subtus albidæ. Cortex omnino hyalinus vel superne anguste atratus et 20-60 y latus ; illius hyphæ fastigiatæ, 4-7 uw crassæ, verticales vel parum obliquæ, paucæ simplices, pleræque paulum ramosæ, articulatæ articulis sphæ- roideis, septis constrictis et crassis ac lumine 2-4 lato atque strato 10-30 y crasso cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 9-20 & lata, membrana parum incrassata, glomerulos magnos hypharum verticalium fasciculis 20-70 et etiam 120 y latis separatos sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Medullanuda, sed paucos parvosque oxalatis calcici cristallos continens; ejus hyphæ in thallo laterali sicut in cortice articulatæ; in centrali verticales 6 x crassæ, et articulatæ articulis oblongis, lumine nune 3, nunc et sæpius 1,5 x lato. Apothecia sæpe totas areolas tegentia, in eis immersa, thallo tenui, integro seu granuloso et non prominulo cincta atque disco 0,3-0,7 mill. lato, obscure rufo, plano et nudo ornata. Perithecium incoloratum. inferne iodo cærulescens, in margine 40-50, lateraliter 30-40 et subtus 60-120 x crassum,; ejus byphæ in medio apothecio intricatæ; in laterali fere e basi thallina ad illud summum ascen- dentes ac in margine flabellatæ ibique sphæroïideo articulatæ; glomeruli gonidiorum sub eo toto vigentes. Paraphyses hyalinæ et sursum furvæ zonaque hyalina, 10 & lata tectæ, 140-180 L altæ, 6 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 W longis, septis 68 A. HUE. crassis et lumine 2-3 y lato, passim connexo ramosæ, in triente superiore sphærico aut sphæ- roideo articulatæ articulis moniliformiter junclis et lumine 4-5 lato atque iodo cæruleæ, mox rubentes ac, ablato reagentis excessu, violaceæ seu decoloratæ. Thecæ 68-70 y longæ, 16-20 latæ, in apice clavatæ ac incrassatæ et in basi breviter caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices distichæ, in theca nune omnes sphæricæ, diam. 9-10 metientes, nune partim sphæricæ et partim ellipsoideæ aut sæpius omnes ellipsoideæ, 12-14 y longæ et 7-8 y. latæ. triplice D'S Guéguen rubentes. Spermogonia primum in thallo satis profunde immersa et demum ostiolo obseure rufo aperta; intus incoloria et hypharum corona 25 y lata atque gonidiorum glomerulis cireumdata. Spermatia cylindrica, recta, 3-5 y longa et 1 y lata; sterigmata 20-25 longa, lumine 2 y lato, et ramosa. Cephalodia basin versus thalli sita, 200 y longa et 80-300 y lata, gonidia intense viridia, 6-12 y lata, membrana parum crassa et semper æquata circumdata, numerosissima et hinc inde hyphis separata, forsan ad genus Protococcum Ag. referenda continentia. L'échantillon de cette très remarquable espèce a été récolté par MM. Claudel, sur une pierre siliceuse, au Petit-Château, à Docelles (Vosges). en 1897, et fait partie de mon herbier. Sa structure diffère complètement de celle du Zecanora complanata Koerb. exposée ci-dessous, n. 657, etelle présente une particularité très remarquable; les hyphes médullaires montent de la base en une colonne très serrée, soit pour atteindre le cortex en lormant des fascicules assez épais entre les glomérules de gonidies, soit pour se courber sous l'hymémium et former le périthèce. Les apothécies sont quelquefois excessivement nom- breuses et couvrent presque entièrement la surface du thalle; de plus, dans ces fascicules d'hyphes séparant les glomérules de gonidies, on en rencontre très fréquemment des commencements. 2 a PARAPHYSES SUMMÆ SIMUL SPIÆRICO ET OBLONGO ARTICULATÆ. a. — Cortex lateralis præsens. 647. Aspicilia verrucosa Koerb. Syst. Lich. German. (1855), p. 167, et Parerg. lichenolog., p.96, Th. Fr. Lich. arct. p.130 (exclus. var.), Mudd, Man. brit. Lich., p. 164, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, IN, p. 31, in Verhand. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XIX, 1869, p. 635, et loc. citat., XXX, p. 19, in ead. eclog., t. XLNII, 1897, p. 371, Lich. fränkisch. Jura, p. 127, in Flora 1884, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Flecht. Tirol, p. 272; Urceolaria verrucosa Ach. Lichenogr. univ. (1810), p. 339, et Synops. Lich., p. 140, ac Schær. Lich. helvet. Spicileg.. sect. I, 1826, p.77, et sect. VI, 1833, p. 360, Énum. crit. Lich. europ., p.92; Parmelia verrucosa (a. Ureceolaria pr. p.) El. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831) p.186; Lecanora verrucosa Laur., apud Sturm Deutchl. Flor., 1, Kryptog., Heft 28, 1835, p. 63, tab. XXI, a., Nyl. Lich. Scand., p.156 (exelus. var.), Lich. Lappon. orient., p. 138, et apud Hue Zich. exot., n. 1493, Th. Fr. Lich. Spitsberg., p. 23 et Lichenogr. scand., p. 273, Tuck. Synops. North Amer. Lich., T, p. 198, Cromb. Monogr. Lich. Brit., p. 415, ac Müll. Arg. Consp. syst. Lich. Nov. Zeland., p. 50, in Bull. Herb. Boissier, t. II, 1894, Append. 1; Pachyospora verrucosa Mass., Ricerch. Auton. Lich. crost., 1852, p. 44; Amygdalaria verrucosa Norm. Conat. præm. redact. nov. gener. nonnull. Lich., p. 18, in Magas. Naturvi- densk., t. NII, 1852. Thallus raro albus, sæpius albidus aut albido aucescens, opaeus et, intermixtis parvis laciniis, plerumque verrucosus ac reagentibus solitis non mutatus; verrucæ 1-1,5 mill. latæ, 0,4-0,6 mill. crassæ, vel rotundatæ, vel deformes, contiguæ seu parum dispersæ, superne rugulosæ ac farinosæ atque crustam inæquatam formantes. Cortex superior albidus et sursum LICHENES. 69 in zona angusta passim fuscescens ac 20-40 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, indistinetæ, pau- cissimæ simplices, pleræque et interdum cunetæ multum ramosæ sicque rete maculis parvis efficientes, articuiatæ artieulis inæqualibus, nune oblongis et 6-10 y longis, nune sphæroiï- deis, lumine 3-6 y lato atque in strato hyalino cretaceo, 20-40 y crasso cellulas protoplas- mate orbatas præbentes. Gonidia viridia cystococcoidea, 10-18, raro 26 y lata, nunc stratum continuum, nune glomerulos sub cortice formantia ; inter ea hyphæ breviter articulatæ. In medulla supera hyphæ 6-8 y crassæ, pariete crasso, verticales, ramosæ ramis anastomosan- tibus etita magnos meatus cristallis oxalatis calcici repletos relinquentes; in infera horizon- tales, arcte coalitæ et inter Muscorum ramos penetrantes. Cortex lateralis 20-30 y crassus ac superiori similis. Apothecia rotunda, unieum aut duo triave in singulis verrucis nata, in eis immersa, thallo crasse et integre marginata, perithecio sammo, nigro et tenu aliquando apparente, atque disco 0,5-0,8 mill. lato, nigro, plano aut concavo nudoque vel interdum leviter pruinoso instruc{a. Perithecium superne nigrum, cæterum fuscescens et hydrate kalico pallidius tinetum, in margine 50-70 y crassum et strato amorpho 25-30 y crasso tectum, lateraliter 20 et subtus 50-60 y metiens; in eo hyphæ horizontales, lateraliter ascendentes, in margine flabellatæ ac breviter articulatæ ; gonidia sub eo laterali et raro sub co infero vigentia. Paraphyses hyalinæ vel paulum fuscidulæ, aliquoties strato albo granuloso et 40 x crasso lectæ, sursum semper atratæ, 160-280 & allæ, 5-6 y crassæ, reclæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-15 y longis, superne ovoideis, septis satis crassis et lumine 2-2,25 y lato, frequenter connexo ramosæ, in apice ramos breves ac anastomosantes emittentes atque iodo aut persistenter cærulescentes, aut mox pallido vinoso rubentes et, ablato reagentis excessu, denuo cæruleæ aut violaceo cærulescentes. Thecæ 160 y longæ, 50 latæ, in apice paulum inerassatæ et in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, sim- plices, exosporio 2-4 & crasso, ia Th. Fr., n. 36, 30-50 u longæ et 21-30 y latæ, immixtis 42 y longis et 34 U latis; in Hepp, n. 193, 40-58 y longæ et 30-40 y latæ, immixtis 42-46 y longis et 28-34 y latis. Apothecia, sicut in À. gibbosa et in aliis speciebus, satis diu in thallo omnino inclusa ac strato 60-80 y crasso corticem gonidiaque continente obtecta. Videre est aliquando cortex thallinus eum strato gonidiali sub perithecio infero continuatus et ab eo medulla calcaria separatus. Inde inter genera Aspiciliam Lecanoramque transitus apparet. Characteres supra expositos suppeditaverunt: Aspicilia verrucosa Koerb., Anzi Lich. Tlal. superior. minus rari, n. 211, in herb. Mus. paris., et Th. Fr. Lich. Scand. rarior. et critic. exsic., n. 36, atque Lecanora verrucosa Laur., Hepp, Ælecht. Europ., n. 193, in herb meo. Viget ad terram aut sæpius supra Muscos in montanis præcipue calcariis in Asia borea (Konyambay) ; in America septentrionali (Groenlandia, montibus Saxosis, Oregon ac California) ; in Nova-/elandia ; in Europa : [slandia, Scandinavia, Brilannia Majore et Scolia, in Gallia (in montibus Jura, Alpibus, Cebennis et Pyrenæis\, in Helvelia, Italia {ota, Germania, Austria (Tyrolia, Dalmatia et Bosnia). Lecanora mutabilis, Abyssinie, Æerb. complémentaire de l'envoi de M. W. Schimper, 1854, n. 1343, in herb. Mus. paris., ad hanc speciem pertinet, varians tamen thallo nune albido, nune obscure plumbeo et hyphis corticis sæpe crassioribus, earum cavitate usque 8-9 y metiente, insuper in medullæ parte supera, hyphæ 10-12 crassæ et sæpe sphæroideo articulatæ ; ramuli summarum paraphysum etiam crassiores et eorum lumen 3-4 y latum. Sporæ 36-60 y longæ et 22-30 y latæ atque 42 y longæ et 32 uw latæ. Lecta fuit supra terram et Muscos, in Dedsohen, altit. 14200 ped. 648. Aspicilia mutabilis Koerb. Sys{. Lich. Germ. (1855), p. 167 et Parerg. liche- nolog, p.97, atque Flag., Catalog. Lich. Algér., p.52; Urceolaria mutabilis Ach. Liche- nogr. univ. (1810), p.335, et Synops. Lich., p.140, Schær. Lich. helvet. Spicileg., sect. IT, 10 À. HUE. 1826, p. 77, et sect. VI, 1833 p. 360, atque Énum. critic. Lich. europ., p. 93: Lecanora mutabilis Nyl., Étud. Lich. Algér., in Mém. Soc. scienc. nat. Cherbourg, t. II, 1854, pp. 312 et 324, Lich. Lapp. orient., p. 131, et apud Hue Zich. exot., n. 1475, Müll. Arg., Princip. Class. Lich. et Énum. Lich. Genève, p. 45, in Mém. Soc. Phys. et Hist. nat. Genève, t. VI, 1862, Flag., Lich. Franche-Comté, p. 296, ac Harm., Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 313 et pl. XVII, fig. 10 ; Z. verrucosa b. mutabilis Tuck., Synops. North Amer. Lich., 1, p. 148 ; Pachyospora mutabilis Mass., Ricerch. Auton. Lich. crost. (1852), p. 44. Thallus albidolutescens aut pallido olivascens, paulum nitidus, verrucoso squamulosus et hydrato kalico non tinctus ; squamulæ in ambitu sæpe visibiles, in centro verrucis onustæ vel in eis mutatæ, contiguæ et connexæ, semperlævigatæ crustamque continuam, inæquatam et 0,25-0,5 uw crassam formantes ; intus albidæ et subtus sic coloratæ aut paulum fusces- centes. In cortice hyalino ant interdum paulum obscurato, 10-30 y crasso ac strato albo et 20-60 y erasso, hyphæ sicut in À. verrucosa disposilæ, 4-10 y crassæ et articulatæ articulis vel sphæroïideis, lumine 2-8 y lato, vel oblongis 8-10 y longis, lumine 2-3 W lato. Gonidia eliam cystococcoidea, 8-26 y lata, stratum 50-80 w crassum sub cortice formantia. Medulla duplex stratum et in superiore numerosos cristallos, sicut in eadem præcedente specie offe- rens. Apothecia rotunda, in verrucis paulum elevatis sæpe solitaria, immersa, thallo inte- gro et parum crasso marginata, perithecio olivaceo interdum paulum prominente atque disco 0,4-0,8 mill. lato, atrato, plano seu leviter concavo instructa. Perithecium superne olivascens, inferne pallido fuscescens et ibi iodo læviter cærulescens, in margine 100-120 y» crassum et strato amorpho 20-30 L. lato tectum, lateraliter 20-40 et subtus 40-60 y. metiens. Paraphyses superne olivascentes, 200-280 y altæ et sicut in À. verrucosa dispositæ et iodo reagentes. Thecæ aliquando 120 ÿ longæ, computata cauda 40 4 longa, et 25 y latæ ; eædem sporas distichas et bene evolutas continentes, 175-230 & longæ, computata cauda 15-20 longa, et 25-45 y latæ ac in apice incrassatæ. Sporæ octonæ, primum monostichæ, et dein distichæ, exosporio 3-4 x crasso, granulosæ vel guttatæ gutta solitaria aut simul pluribus guttulis dispersis, granulis et guttis triplice D'° Guéguen reagente rubro tinelis, in Balansa 40-54 & longis et 24-30 à latis, immixtis 34-44 y longis et 34 y latis ; in Schærer, n. 134, 32-50 L longis et 26-32 L latis ; in Müller. Arg., 34-60 y longæ et 20-42 y latæ, immixtis 50 y longis et 24-26 L latis ; in Harmand, n. 697, 48-50 y longæ et 24-95 y latæ, immixtis 46-48 v. longis et 30-26 y latis. Cum À. verrucosa quoad notas anatomicas, sieute supra expositis apertum est, hæe species fere omnino congruil, sed colore thalli et modo crescendi ab ea recedit meritoque species propria vel ejus subspecies habenda videlur ; velut in ea apothecium in thallo primum in- clusum atque medulla cretacea stratisque gonidiali et corticali coopertum. Illa diagnosis desumpta fuit : 4. e speciminibus a el. Balansa in Djebel-Tougour, prope Batna in Algeria lectis; 2. e Schærer. Lich. exsice., n. 134, ambo in herb. Mus. paris.; 3. ex Harmand, Lich. Lothar. n. 697, et 4. e speciminibus a cel, Müller Arg. prope Genovam lectis et ab co determinalis, in herb. meo. Habitat ad arborum cortices, raro ad ligna, in America septentrionali; in Africa (Algeria); in Europa, in Lapponia, Gallia (Jura, Lotharingia et Lesura monte) in Helvelia, Germania et Italia septentrionali. 649. Aspicilia virginea Hue, sp. nov, ; Lecanora gibbosa Hue Lich., 1894, p. 244, in Voyage de la Manche à l'êle Jean Mayen et au Spitsberg, juillet-août 4892, in Nouv. Arch. Miss. scient. et littér., t. N. Thallus albus, pulverulentus, laciniato verrucosus ac reagenlibus solitis immutatus ; peripheriam versus sterilis, nune satis late continuus et in ambitu vage laciniatus laciniis LICHENES. 71 0,2 mill. crassis, nune solummodo laciniatus laciniis e puncto angusto ortis, parvulis et in apice flabellatis ac satis bene distinctis ; in centro verrucosus verrucis 1,5-2,5 mill. latis, 0,3-0,7 mill. crassis, aut contiguis, aut dispersis sicque erustam in peripheria irregulariter ac incomplete determinatam atque in centro sæpe lacunosam et paulum inæquatam formans ; intus materia cristallisque calcariis, excepto gonidiali stiato, omnino obtectus ; inferne etiam albus. Cortex 40-50 4 crassus ex hyphis acidi nitrici ope tantum visibilibus constitutus ; illæ fastigiatæ, 3-6 Lu crassæ, verticales, ramosæ et inter ramos cristallos admittentes, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 2-3 y lato atque strato 40-50 y crasso cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 12-20 ylata, nunc glomerulos sub cortice formantia, nune in spatio satis longo deficientia ; interdum in medullam descen- dentia. Hyphæ medullares 6 crassæ, vel stricte, vel laxe coalitæ et tunc cristallis separatæ. verticales, ramosæ atque seu breviter oblongo, seu sphærico articulatæ. Cortex lateralis supe- riori similis et eodem modo cristallis cooperltus. Apothecia unica vel duo sexve in quavis verruca nata, in eis immersa el dein paulum elevata, thallo albo et integro, perithecio sæpe visibili cincta alque disco 0,2-0,6 mill. lato, atro, concavo, alboque pruinoso instructa. Perithecium incoloratum et circa hymenium in zona lineari fuscescens, iodo non coloratum, in margine atratum, 60-110, lateraliter 20-40 et subtus 60-70 crassum ac ubique materia calcaria destitutum ; ejus hyphæ horizontales, arcte coalitæ, breviter articulatæ atque in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ seu leviter fuscescentes et hydrate kalico paulum rufescentes, superne atrato olivaceæ ac zona hyalina, cretacea et 10-15 y lata tectæ, 140-150 y longæ, 6-7 & crassæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis 6-12 y longis, lumine 1,5 & lato et septis tenuibus, frequenter connexo ramosæ, in apice brevius articulatæ articulis 3-4 4 longis el vix incrassatæ atque iodo leviter cærulescentes, mox vinoso rubentes atque, ablato reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 100 & longæ, 30 L crassæ, in apice valde incrassatæ et in basi breviter caudatæ ; sporæ aut senæ aut sæpius octonæ, 20-24 Lu longæ et 14-18 y latæ, immixtis magis ellipsoideis 16 mlongis et 144 latis aut sphæricis, diam. 14-20 y melientibus, exosporio 3-4 y lato. J'ai regardé, loc. cilat., ce Lichen comme se rapprochant du Zecanora gibbosa y. squa- mata (Flot.) Th. Fr. Zichenogr. scand., p. 276 ; mais le thalle de cette variété d'après la description de cet auteur et celle de Koerb., Syst. Lich. Germ., p. 163, n’est jamais d'un blanc pur et, d’après son anatomie, ce même Lichen, diffère de l’Aspicilia gibbosa Koerb et se rapproche de l’A. calcaria Koerb. 650. Aspicilia Myrini Hue ; parmelia Myrini El. Fr. Summa vegetabil. Scand., 1816- 1849, p. 108 ; Lecanora Myrini Nyl. in Ælora, 1869, p. 413 et apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 106, ac Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 283; Aspicilia cinerea y. alpina Koerb. Syst. Lich. German.,p. 164; À. cinerea y. Myrini Th. Fr. Lich. arctoi, p. 132. : Thallus partim lutescens, partim albido flavens, opacus et areolalo verrucosus ; areolæ parvæ 0,3-0,4 mill. crassæ, planæ ac contiguæ, mox in verrucas, 1-2 mill. latas, usque 2 mill. crassas, rotundas et deformes mutatæ crustamque indelterminalam (ut videtur), latam, con- tiguam et valde inæquatam formantes; intus et subtus albidæ. Cortex superior leviter flavens et 40-50 & crassus et hydrate kalico passim magis flavens et mox rubens ; ejus byphæ fasli- glatæ, 4-5 crassæ, verticales aut obliquæ, rarissime simplices, plerumque ramosæ et inter ramos parvos meatus materia calcaria repletos præbentes, articulatæ articulis sphæricis, raro sphæroïdeis, lumine 2-2,5 u lato atque strato cellulas protoplasmate orbatas ac 20-30 4 lato obtectæ. Gonidia flavo viridia, cystococcoidea, 10-20 y. lala, membrana incrassala, et stratum 80-140 crassum, parum densum et satis frequenter vel hyphis vel cristallorum glomerulis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico articulatæ. 72 A. HUE. PA Medulla nuda vel punetis atralis aspersa, hydrate kalico plerumque flavens et mox sanguineo rubens raphidesque producens ; ejus hyphæ 4-64: crassæ, lumine trientem crassitudinis occu- pante, verticales, ramosæ, salis longe articulatæ, arete coadunatæ et tamen numerosos cris- {allos admitltentes, iodo raro cærulescentes, passim leviter violascentes. Cortex lateralis et eliam inferior, 40 y lati, superiori similes, sed hypharum lumen sæpe latius et stratum fere amorphum 20-80 y latum præbentes. Apothecia aut singula aut duo triave in singulis verrucis nata, rotunda, thallo integro et prominente cincla atque disco 0,3-0,6 mill. lato, atro nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo totum cærulescens, in margine 50-100, lateraliter 40 et subtus 80-100 y lalum ; ejus hyphæ horizontales, breviter arliculatæ, arcte coalitæ ac in margine flabellatæ ; sub eo nulla aut rara gonidia. Paraphyses hyalinæ, sur- sum nigræ vel viridi nigræ, 90-100 & altæ, 3-4 y crassæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 1-6 y longis et in apice raro sphæroideis, septis parum crassis et lumine 2 y lalo, passim ramosæ ramis brevibus el connexis, sursum liberis alque iodo cærulescentes. Theca sporas juvenilesetmonostichas continens, 70 y longa et 20 y lata. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, apud Nyl. in schedula, 12-16 y longæ et 8-11 y latæ ; has observavi atque alias vidi sphæricas diam. 12-13 y melientes. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo nigro denotala ; sper- matia cylindrica recta, 5-7 y longa et 0,6-0,7 y lata; sterigmata 25-30 w longa, lumine 2 y lato, ramosa ac non articulata. Cette diagnose a été fournie par un échantillon récollé par Lojka « ad saxa gneissacea circa lacum Lenoga infra alpem Relyexas in Transsylvania, altitud. 6 000 ped., 9 septembris 1873 ». Il appartient à l'herbier Nylander, et M. Elfving, Professeur de Botanique à l'Univer- sité d'Helsingfors, a eu l’obligeance de le communiquer au Muséum de Paris. Il répond (rès bien à la diagnose donnée par M. Th. Fries, Lichenogr. scand., p. 283, et par conséquent il est impossible de douter qu'il ne soit le vrai Lecanora Myrini Nyl. ; mais, si certains caractères le rapprochent de l’Aspicilia alpina Arn., sa structure l'en éloigne. Species mere alpina vigens in Asia (in Siberia meridionali, Wain. Lich. Sibir. merid., p. 44); in Europa (in Scandinavia, in Britannia-Majore, Cromb. Monogr. Lich. Brit., p. 408, et in Helvetia). b. — Cortex lateralis deficiens. 651. Aspicilia helvetica Hue ; sp. nov. Thallus rufidulo albicans, satis crassus, opacus, reagenlibus solitis immutatus atque rimoso areolatus ; areolæ 1-2 mill. latæ, 0,6 mill. crassæ, variiformes, rimis angustis ac inter- dum incomplelis separatæ, lateraliter haud corticatæ, in superficie planæ lævesque et erus- tam paulum inæquatam ac delerminatam efficientes. Cortex, æque ac medulla, materia calcaria velatus, superne leviter rufescens et 40 y crassus ; illius hyphæ fastigiatæ, 6 y crassæ, vulgo arcle coalitæ, rarius materia calcaria separatæ, paucæ simplices, numerosiores ramosæ, arliculatæ articulis sphæricis aut sphæroïideis, lumine 3 4lato, etzona 12-95 y crassa, albida cellulasque protoplasmate orbatas continente coopertæ. Gonidia viridia, eystococcoïidea, 8-20 y lala, membrana incrassata, stratumque 60-120 & crassum et frequenter hyphis verticaliter interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphærico seu sphæroïdeo arti- culatæ. Hyphæ medullares 6-8 4. crassæ, verticales, plerumque spherico aut sphæroïdeo arti- culatæ, triplice DS Guéguen reagente non tinctæ et materiam calcariam aut parvos eristal- los admittentes atque in strato infero, 60 & crasso, horizontales ac arcte conglutinatæ. Apothecia solitaria triave in singulis areolis nata ae immersa, rotunda, thallo crasso, satis eminente integroque cireumseripta atque disco 0,4-0,8 mill. lato, concavo aliquando prui- noso instructa. Perithecium incoloratum, totum iodo cærulescens, in margine 60-80, latera- liter 40 et subtus 60 y latum ; ejus hyphæ horizontales, laxe coadunatæ, sphæroïdeo ac in margine sphærico articulalæ et flabellatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum LICHENES. 73 olivaceæ 160-200 y altæ, 6 crassæ, rectæ et flexuosæ, articulatæ articulis 5-10 & longis, septis crassis et lumine 2 y lato, apicem versus ramosæ ramis liberis et sphæroïdeo simul- que oblongo articulatæ, nunquam connexæ atque iodo vix cærulescentes et mox rubentes. Thecæ 120 wlongæ, 30% lalæ, in apice incrassatæ et in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in apicibus rotundatæ, exosporio 1,5-2 y crasso, 18-28 y longæ et 12-16 w lalæ, immixtis magis ellipsoideis, 18-20 w longis et 16-17 y latis. Spermo- gonia in thallo inelusa et ostiolo atrato notata ; spermatia flexuosa aut curvula, 15-24 longa, vel areuata et tune arcus apertura 12-16 w metiente, ac 1 x crassa ; sterigmata 25-30 y longa, in basi ramosa et non articulata. Ad rupes graniticas prope St Moritz (Helvetia) legit Hepp. Cet échantillon, qui ne mesure que 2 centimètres en diamètre, se trouve mêlé àl'A.NWauritii Hue, ci-dessus n. 613, dans les ÆReliquiæ herbarii Müll. Arg. et, comme lui, il a été dis- tribué par l'Herbier Boissier sous le nom d'A. Myrini (Fr.), n. 313, avec lequel, pas plus qu'avec l'A. alpina Arn., iln’a d’affinité. L'A. helvetica appartient done également à l'herb. Bouly de Lesdain. 652. Aspicilia bricconensis Hue, sp. nov.; Aspicilia cæsiocinerea Arn., Lichenolog. Ausft. Tirol, XXIII, p. 32, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXXVII, 1887, p. 112, ac apud v. Della Torre und v. Sarnth. Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IN, 1902, Ælecht. Tirol, p. 278, F., pr. p., secundum Zwackh Lich. exsicc., n. 834, in herb. meo, specimen ad saxa porphyrica supra fauces Briccon, prope Paneveggio in Tyrolia meri- dionali, ab ipso el. Arnold 29 augusti 1883 lectum. Thallus albidus vel pallido cinerescens, raro nudus, sæpe leviter cæsius, parum crassus, opacus, hydrate kalico iodoque non mutatus atque rimoso areolatus ; areolæ 0,5-2,5 mill. latæ, 0,3-0,4 mill. crassæ, rimis angustis separatæ, lateraliter non corticatæ, interdum oblongæ, sæpius variiformes, in superficie planæ ac læves crustamque æquatam, determi- natam et latissimam (40-50 cent. metientem, teste Arnold, /6c. citat.) efficientes ; intus albidæ ; subtus etiam albidæ aut passim atratæ. Cortex corpuseulis griseis velatus, superne anguste atratus et 20-40 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 11 crassæ, paucæ (1 vel 2-3) simplices, pleræque ramosæ, nune arcte coalifæ, nune parvos aut magnos meatus materia cretacea repletos præbentes, articulatæ artieulis aut sphæroïdeis aut interdum oblongis (6-10 longis), lumine 3-6 y lato, atque zona inæquata 30-50 y crassa et cellulas collapsas conti- nente tectæ ; ille cortex aliquoties 70-80 crassus et tune pars superior 40-50 y lata normalis et inferior paucas hyphas et inter eas materiam calcariam abundantem offerens. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-10 et passim 16-18 w lata, membrana incrassata, stratum 100-120 y crassum, continuum aut paucis hyphis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo aut oblongo articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata coopertæ, 5-6 y crassæ, nune arcte coalitæ et articulatæ articulis sphæroïdeis basin versus triplice D's Guéguen reagente rubentibus et lateraliter tantum cristallos continentes, nune oblongo articulatæ ettune inter eas aut materia calcaria aut numerosi cristalli conspicua. Apothecia in areolis planis unica vel duo nata immersaque, rotunda, demum passim paulum emergentia, thallo integro ac tenui cincta atque disco primum punctiformi et deinde 0,5-0,6, raro 1 mill. lato, atrato, plano aut paulum concavo nudoque instructa. Perithecium superne atratum, inferne incoloratum et iodo cæruleum, in margine 100-120, lateraliter 40 et in basi 80-140 latum ; ejus hyphæ sub paraphysibus verticales, breviter ramosæ, arcte coadunatæ et sursum flabellatæ ac sphæroideo articulatæ ; sub eo toto gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses byalinæ, superne olivaceo atratæ et euticula 10 y crassa tectæ, 120-140 y longæ, 6 w crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, s&pe ramosæ ramis longis et passim connexis, articulatæ articulis 8-12 y longis, septis tenuibus et lumine 1,5 w lato, apicem versus NouveLLes Arcaives pu Muséum, 5e série. — II, 1910. 10 74 A. HUE. articulos raro sphæroideos, sæpius 4-6 y: longos, lumine 2,5 y lato, ramosque breves, intri- catos ac passim connexos præbentes atque iodo cæruleæ. Thecæ 80-120 y longæ et 25-30 y latæ, in apice incrassalæ ac in basi breviter caudatæ (cauda 6-10 y longa), interdum 120 y longæ, 20 y latæ et cauda 20 & longa; sporæ oetonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, granu- losæ granulis crassis et triplice reagente rubentibus, utroque apice rotundatæ, aliquoties dimidio supero paulum attenuatæ, exosporio 1 & crasso, variabiles, plerumque 24-30 y longæ et 11-14 y latæ, interdum 36 w longæ et 11 y latæ, 22-30 y longæ et 12 L latæ atque 18 w longæ et 13 ac 16 latæ. Spermogonia in thallo immersa, punctiformia, atrata, in ostiolo hypharum sursum sphæroideo articulatarum strato 100 crasso cireumdata ; intus incoloria et hypharum breviter articulatarum zona 30-40 y lata inferne circumseripta; spermatia recta vel leviter curvula, apicibus truncata, 11-15 y longa et 1 y lata; sterigmata 31,25-37,50 y longa, in basi 3,50-4 y lata et ramosa. Ad hanc speciem pertinet Aspicilia cæsiocinerea Arn., Loc. cilal., secundum Arn. Lich. exisee., n. 1113, specimen ab eo in eodem loco, sed 7 augusti 1885, lectum, atque forma illius À. cæsiocinereæ et simul exsiccato Zw., n. 834, simile habitum. Ab eo posteriore supra exposito, extus paulum recedit thallo magis cinereo, etsi etiam cæsio, areolis minus æqualis, in superficie rugulosis et satis frequenter colore lateritio e saxo proveniente tinctis atque apotheciis minoribus et omnimo immersis. Intus differt tantum hyphis medullaribus semper oblongo articulatis ac nunquam triplice reagente tinctis. Sporæ 22-28 y longæ et 12-16 y latæ, immixtis 21 & longis et 16 à latis. Spermatia similia, sed recta et inter sterigmata filamenta sterilia 50 L longa observavi. Proinde ille numerus 1113 ab Aspicilia bricconensi separari nequit et illius est tantum variato. Cette espèce se distingue de l'A. cæsiocinerea (Nyl.) par les aréoles de son thalle toujours aplanies et par conséquent par ses apothécies ne naissant Jamais dans des verrues urcéo- lées et par les hyphes de sa médulle présentant presque toujours des articulations oblongues et de grands méats remplis de matière calcaire et de cristaux; les paraphyses sont un peu différentes, les spores toujours au nombre de 8 dans les thèques, un peu plus étroites et les spermaties plus longues. 653. Aspicilia psoroides Anzi Manip. Lich. rarior. vel nov. quos in Langobard. et Etrur. colleg., p. 16, in Comment. Soc. crittog. Ital.,t.1, 1862 ;Biatora psoroides Hepp, Flecht. Europ., t. IV, 1867, n. 722; Lecidea atrobrunnea f. Lecidella psoroides Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, NV, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XX, 1870, p. 541; non Lecidea psoroides Bagl. e Carest. Alcunti Lich. nuovi alta Valsesia, in Comment. Soc. crittog. Ttal., t. IX, 186%, p. 82, Jatta Syllog. Lich. 1talic., p. 356. Thallus sordide castaneus, tenuis, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,4-1 mill. latæ, 0,2-0,3 mill. crassæ, polygoniæ, sæpe oblongæ, rimis angustis separatæ, lateraliter non cor- licalæ, planæ aut paulum concavæ, albo aut violaceo marginatæ, sæpe rugosæ erustamque æquatam formantes ; intus et subtus albidæ. Cortex superne castaneus et 15-20 & crassus ; illius hyphæ fastigiatæ, 4 u crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arete coalitæ, articu- latæ articulis sphæricis, lumine 2,5 y lato, in apice capitatæ capite 5 & lato, lumine 2,5 w lato, ac zona 6-10 y crassa cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, eystococ- coidea, 6-12 y lata, membrana tenui, stratum 50-60 4 crassum sub cortice præbentia ; inter ea hyphæ sphærico aut sphæroideo articulatæ. Medulla materia calcaria cooperta, nume- rosos cristallos continens et hydrate kalico immutata; ejus hyphæ 4-5 w erassæ, 1odo cæruleæ, verticales, ramosæ, oblongo articulatæ ac triplice D" Guéguen reagente non tinctæ. Apothecia rotunda, sæpe solitaria, interdum duo triave in eadem areola nata, in eis semper immersa, thallo integro et non elevato cireumdata atque disco 0,3-0,8 mill. lato, atrato, plano aut paulum concavo pruinosoque instructa. Perithecium inferne leviter fuscescens et LICHENES. 75 hydrate kalico pallido rufescens, {otum iodo cæruleum, in margine 40-60 et subtus 120 y crassum ; ejus hyphæ verticales, breviter articulatæ, stricte coadunatæ el in margine flabel- latæ sphæricoque articulatæ ; sub eo nnlla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ, 140 y allæ, 4-5 y crassæ, reclæ et flexuosæ, arete cohærentes, articulatæ articulis 8-12 y longis, septis crassis et lumine 1 y lato, passim connexo ramosæ, apicem versus articulos breviores et in ipso apice brevissimos, sphæricos aut sphæroideos intricatosque offerentes atque iodo cæruleæ. Thecæ sporas monostichas continentes, 100 y longæ et 12 y latæ, subditischas, 90 y longæ et 15 w longæ ac tandem distichas, 75 y longæ et 20 y latæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, uno apice hinc inde attenuatæ, exosporio 1 y crasso, triplice reagente rubentes, forma et magnitudine in eadem theca ludentes, 12-17 & longæ et 6,5-8 latæ, interdum late ellipsoideæ, 10 & longæ et 8 y latæ. Spermogonia non visa. Ad saxa calcaria in pago Staglieno prope Genuam legit Hepp ; hanc in « Valle del Mugnone » prope Florentiam Tuscorum legerat Anzi. Ilam speciem etsi Ialiæ propriam præ lermisit el. Jatta in suo Syllog. Lich. italic. 3. — PARAPHYSES SUMMÆ OBLONGO ARTICULATÆ. 654. Aspicilia lactea Mass., Zramment. lichenograf., 1855, p. 22, et Symmict. Lich. nov. vel minus cognil., 1855, p. 26, secundum specimen authenticum ab ipso auctore cel. Montagne datum et Anzi Lich. rarior. Veneti, n. 52, ambo in herb. Mus. paris., atque Jatta Syllog. Lich. ilalic., p. 221. Thallus lacteus vel passim albidus, tenuis (0,2-0,28 mill. crassus), opacus, hydrate kalico immutatus crustamque continuam, passim et irregulariter rimosam farinosamque efficiens ; intus albus ac subtus rufescens seu fuscus. Cortex materia calcaria coopertus et 15-30 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, paucæ simplices, cæteræ plus minusve ramosæ, 4-6 y crassæ, nunc arcte coalitæ, nune parvis cristallis aut maleria calcaria separatæ, articulatæ arliculis raro sphæroideis, sæpius oblongis et 6-8 y longis atque zona 15 à lala, eliam materiam calcariam et cristallos continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-16 lata, membrana paulum incrassata stratumque 40-80 ÿ. crassum, frequenter paucis hyphis, aliquando earum fasciculis 100-140 crassis separatum sub cortice formantia. Hyphæ medullares etiam materia calcaria nubilatæ et paucos cristallos admittentes, verti- cales, ramosæ, sæpe oblongo, passim sphæroideo articulatæ. Apothecia rotunda aut paulum oblonga, dispersa, contiguave vel interdum plura aggregata, in thallo immersa, dein paulum emersa et ab eo integro et demum paulum élevato aut aliquoties solo peri- thecio cincta atque disco 0,2-0,3 mill. lato, rufo, plano seu parum convexo nudoque prædita. Perithecium incoloratum. superne leviter atratum, iodo cæruleum, in margine 60 et inferne 40-50 y crassum, ex hyphis sub paraphysibus verticalibus, breviter articulatis ac in mar- gine flabellatis et sphæroïdeo articulatis constans ; sub eo gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum rufæ et culieula hyalina 10 w lata tectæ, 60-70 & altæ, 3-4 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis, seplis satis crassis et lumine 2 y lato, ultimo 4 y tantum metiente ac paulum inerassato, frequenter connexo ramosæ, iodo leviter cæruleæ, mox rubentes et ablato reagentis excessu, denuo cærules- centes. Thecæ 50 y longæ, 10 & crassæ, in apice incrassatæ et inferne breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, distichæ, 10-12 y longæ et 3-4 uw latæ ; apud Mass., loc. citat. 9-12 y longæ et 2,4-3,6 1 latæ. Spermogonia non visa. Ad saxa eocenica corrupta agri Veronensis, in Italia, a el. Tonini lecta. 655. Aspicilia nigritella Ilue ; Urceolaria nigritella Fée, in herb. Mus. paris. ; Lecidea impressa Krempelh. Lichen. brasiliens. collecti a À. D. Glaziou in prov. brasil. Rio 76 A. HUE. Janeiro, p. 47,in /lora 1876, secundum specimina ad saxa silicea a cl. Glaziou prope Rio Janeiro in Brasilia, n. 3508, lecta, in herb. Mus. paris. Thallus albidus vel stramineo albicans, satis crassus (0,3-0,6 mill, meliens), opacus crustamque nune continuam nune et sæpius rim0s0 areolatam areolis parvis et irregularibus, in superficie lævem, æquatam ac in ambitu determinatam et cæruleo tinctam efficiens; intus albidus et basin versus paulum rufescens ac insuper oxalatis calcici cristallos sive intra stratum gonidiale, sive intra medullam autsub perithecio, nune parvos, nune 100-140 y Iôngos et 60-40 latos, nune dispersos, nune seriatim dispositos et tune hyphis fasciculatis separatos præbens. Cortex 20-30 y crassus ac parvulis eristallis tectus; illius byphæ fastigiatæ, 4-5 y crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arliculalæ articulis sphæricis seu sphæroïdeis, interdum oblongis, atque zona albida, 20 y crassa, cellulas collapsas et parvos cristallos continente teclæ. Gonidia viridia, eystococcoidea, vel rotunda et 10-15 y lata, vel oblonga et 12,50-17,50 y longitudine ac 6,75-7,50 y latitudine metientia, membrana satis crassa, stra- tumque 30-50 y crassum et hyphis verticalibus frequenter interruptum sub cortice formantia. Medulla hydrate kalico primum flavens dein ferruginea, 1odo non tincla ac minimis cris- tallis repleta ; ejus hyphæ 4-5 y crassæ, rugosæ, verticales, ramosæ, breviter ac basin versus sphæroideo articulatæ et triplice D'° Guéguen reagente non tinctæ. Apothecia rotunda, prunum solilaria, dein plura in eadem areola confluentia et secundum lineam aut rectam aut paulum flexuosam 1,5-2 mill. longam disposita, in thallo omnino immersa, ab eo integro cincta atque disco 0,1-0,3 mill. lato, rubrofusco aut rufo, plano nudoque ornata. Perithe- cium subtus rufescens et hydratle kalico intensius tinetum, 1odo totum cæruleum, in margine 20-50 ac inferne 50-80 y crassum ; ejus hyphæ sub paraphysibus verticales, simplices et arctissime coalitæ et in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; sub eo infero aliquot goni- diorum glomeruli conspicui. Paraphyses hyalinæ, sursum rufæ, 80 L altæ, 4-5 L. crassæ, rectæ, arcte aggregalæ, articulatæ articulis 6-8 ac in apice 4-5 u longis, dissepimentis satis crassis et lumine 1,5 y lato, rarissime et brevissime connexo ramosæ atque 10do cæruleæ. Thecæ 56-60 longæ et 14 1. latæ, in apice inerassatæ ac in basi breviter caudatæ; sporæ raro senæ, sæpius octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 1-1,5 & lato, triplice reagente non tinctæ, magnitudine satis variantes, nune 10-12,5 y longæ et 6,25-7,50 ÿ latæ, nune 11,25-12,50 w longæ et 5-6 y lalæ, aut fere sphæricæ ac 7-10 & longitudine et 6-8 y latitudine metientes. Spermogonia in thallo immersa et puncto rufo indicata ; spermatia cylindrica, recta aut flexuosa, 18-22 y longa et 1 y lata; sterigmata 30 y longa et post basin ramosa ac non articulata. Charmante petite espèce qui, pour l'aspect du thalle et des apothécies ainsi que pour la disposition à l'intérieur des cristaux d'oxalate de chaux, se rapproche beaucoup des À. geo- graphica et microsporeta Hue. Je ne crois pas avoir Jamais observé un périthèce ainsi formé d'hyphes verticaux, sans ramifications et disposés de telle facon qu'il paraissent con- stituer de petites stries complètement parallèles. J'ai conservé le non donné par Fée, quoique cette espèce n'ait rien de noir ; du reste elle n’a pas non plus de points ou de lignes imprimés sur sa surface, à moins que Krempelhuber, en la nommant #mpressa, n'ait eu en vue les apothécies émaillant le thalle de petites taches. 656. Aspicilia entypta Hue; ZLecidea entypta Krempelh. Lich. brasiliens. collect. a Glaziou prov. Rio Janeiro, p. AT, in Flora 1876, p. 318, secundum specimen archetypum a el. Glaziou, supra saxa granitica, in Serra os Orgaos, n. 3299, lectum, in herb. Mus. paris. Thallus cremeus, 1-1,2 mill. crassus, subopacus, vage rimoso areolatus crustamque continuam, uniformem et æquatam offerens; intus et subtus albus. Cortex hyalinus, supra leviter atratus et 20-25 y crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 4 (rarius 3-5) 4 crassæ, verticales, arcte coalitæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis sæpe sphæroiïdeis, raro oblongis, lumine 2-3 y lato, atque strato 4-5 y crasso e cellulis collapsis constante tectæ. LICHENES. 77 Gonidia pallido viridia, protococcoidea, 6-14 w lata, membrana parum cerassa, stratum 40-60 w latum et passim interruptum sub cortice formantia atque passim solitaria intra medullam descendentia ; inter eahyphæ sphæroideo articulatæ. Medulla nec hydrate kalico, nec iodo, nec triplice D'° Guéguen reagente tincta, numerosissimis parvisque oxalatis calcici cristallis repleta, ex hyphis 45 crassis, verticalibus, ramosis, lumine parvulo, et interdum paulum inflatis constituta. Apothecia rotunda, plus minusve approximata, hinc nde contigua, numerosa, in crusta omnino immersa et ab ea integre cincta atque disco 0,4-0,8 mill. lato, fusco, plano aut paulum concavo nudoque instructa. Perithecium iodo totum cæruleum, subtus rufum et inferne obscurius tinctum, 100-120, lateraliter 30 et in margine 30-60 & latum; ejus hyÿphæ sub paraphysibus verticales, ramosæ, breviter aut sphæroideo articulatæ ac in margine flabellatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum fuscæ vel rufæ et zona hyalina 10 y crassa tectæ, 160-200 y longæ, 4 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 11 longis, sepimentis tenuibus ac lumine 1 4 lato, apicem versus brevioribus et lumine 2 y lato, sæpe ramosæ ramis satis longis et frequenter connexis in apice brevioribus et non connexis atque iodo cæruleæ. Thecæ 100 y longæ, 14 p latæ et in apice incrassatæ; sporæ ocltonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice attenuatæ, exosporio 2 w crasso, 22-25 y longæ et 12 y latæ, immixtis 20-22 y Jongis et 6-8 y latis. Spermogonia in thallo immersa et superne rufa; spermatia cylindrica, recta, 5-6 & longa et 1 L lata; sterigmata 15-20 y longa, in basi ramosa et non articulala. 4. — PARAPHYSES SUMMÆ CLAVATÆ. a. — Cortex lateralis præsens. 657. Aspicilia complanata ue; Lecanora complanata Koerb. Parerg. lichenolog. (1865), p. 84, Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 279, Nyl. in /{ora 1879, p. 355, apud Hue Lich. exot., n. 1492, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, NI, p. 5, in Verhandl. soolog.- botan. Gesellsch. Wien, t. XXII, 1872, p. 283, ibid. X, in cad. eclog., t. XXIII, 1873, p. 93, t6id. XIII, p. 5, in ead. eclog., t. XXIV, 1874, p. 235, ibid. XNIII, p. 21, in ead. eclog., t. XXVNILI, 1878, p. 267, ibid. XX, p. 8, in ead. eclog., t. XXIX, 1879, p. 358, ibid., XXI, p. 10, in ead. eclog. t. XXX, 1880, p. 102, et 1bid. XXIIL, p. 13, in ead. eclog. t. XXX VII, 1887, p. 93, Stizenb. Lich. helvet., p. 129, v. Dalla Torre und v. Sarntb., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IN, Flecht. Tirol, p. 270, non Harm. Catal. descript. Lich. Lorraine, p. 312, de qua supra, n. 646 actum, est. Thallus in Arn. Lich. exsicc., n. 496, rufidulo cinerescens, subnitidus, squamulosus et reagentibus solitis immutatus; squamulæ 0,4-1 mill. latæ, 0,3-0,3,5 mill. crassæ, planæ aut convexæ, læves, crenulatæ, dispersæ aut contiguæ cruslamque æquatam et indeterminatam et super hypothallum nigrum impositam efflcientes ; intus albidæ ; inferne brunneæ et in basi nigræ. Cortex superior obscure rufescens aut pallido castaneus et 10-20 & crassus ; in eo bhyphæ fastigialæ, ramosæ, paucæ et tantum in dimidio supero simplices, 4-5 & crassæ, in apice rotundatæ et articulatæ articulis sphæricis vel sphæroideis, lumine 2 w lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 9-16 y lata, membrana incrassata, stratum 80-90 w crassum sub cortice formantia; mter ea hyphæ sphæroïideo articulatæ. In medulla nuda hyphæ 5-6 w crassæ, articulatæ articulis oblongis ac brevibus, passim sphæricis, lumine 2 y lato. Cortex lateralis castaneus, 20 & crassus et superiori similis. Apothecia singula aut plura in sin- gulis squamulis enata et in eis immersa, thallo integro aut crenulato cineta ac disco 0,3-0,8 nill. lato, furvo, thallum primum æquante aut hine inde paulum concavo, dein hune (simul cum perithecio) superante, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, sursum brun- neum, iodo non tinctum, in margine 40-50, lateraliter 20 et inferne 40-50 y latum ; ejus 78 A. HUE. hyphæ horizontales, breviter articulatæ, laleraliter ascendentes et in margine sphæroideo articulatæ et capitatæ ; gonidia sub eo toto vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure rufæ, 70-80 y allæ, 2-3 y crassæ, clavatæ clava 4-6 y crassa, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-8 y longis, septis crassis et luminen,25-1,50 y lato, in clava 2 y metiente, raro comnexo ramosæ, apicem versus ramosæ et iodo cæruleæ. Thecæ 40-43 y longæ, 14-15 y latæ, in apice parum incrassalæ ac in basi breviter caudalæ; sporæ senæ aut octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 9-13 y longæ et 4,5-6 y latæ; apud Arn., loc. cilat., 15-18 w longæ el 6-7 y. latæ atque 12-15 y longæ et 5 y latæ. Spermogonia non visa; spermatia apud eum- dem lichenologam, VII, p. 5, arcuata, 18-22 y longa et 1 y lata. Le D' Nylander, in Ælora, loc. citat., regarde cet exsiccata d'Arnold, n. 496, comme étant le vrai Lecanora complanata Koerb. Habitat ad saxa in Asia (Behring ins.), in Europa, in Helvetia (in alpibus Valsesiæ), in Germania ac in Austria (Fyrolia). b. — Cortex laleralis deficiens. 658. Aspicilia stellata Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in Nai-Ipyeng, n. 222 pr. p., Julio 1906. Thallussubatrato albidus, parum crassus, nitidus rimosoque areolatus ; areolæ 0,5-2 mill. latæ, 0,5-0,6 & crassæ, rimis sat latis separatæ, variiformes, læves, planæ, lateraliter non corticatæ, crustamque æquatam et optime delerminatam efficientes; in peripheria parvulæ et radiorum modo dispositæ; intus et subtus albidæ. Cortex corpusculis albidis velatus et 10-20 wcrassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 3-44 crassæ, arcte coalitæ autparvos meatus materia calcaria repletos passim præbentes, paucæ simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis sphærieis et sæpius oblongis, lumine 1,5-2 y lato, ac zona hyalina 20 y crassa et cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-18 y lata, membrana inerassata, stratum 50-70 y crassum sub cortice formantia. Hyphæ medullares materia atrata coopertæ, passim flaventes, mox sanguineo rubentes raphidesque producentes,iodo cæruleæ, verticales, oblongo articulatæ, ramosæ ac inter ramos anastomosantes numerosos cristallos admittentes atque triplice DS Guéguen reagente non tinetæ. In areolis peripheriæ, illæ hyphæ horizontales et stricte coadunatæ. Apothecia sæpe solitaria, interdum duo quatuorve in singulis areolis nata, in eis semper immersa, rotunda, thallo integro discumque æquante cineta atque disco 0,3-0,5 mull. lato, nigro, paulum concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo tüinelum, in margine 20-30, lateraliter 20 et inferne 40 y crassum ; ejus hyphæ sub paraphy- sibus verticales et in margine ascendentes ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum nigræ, 100-120 y altæ, 4-5 1 crassæ, reclæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 y longis et apicem versus brevioribus, septis tenuibus lumineque 1,5 w lato, superne clavatæ clava 5-6 crassa, sæpe deformi proximæque adhærenti atque iodo leviter cæru- lescentes ac dein persistenter rubentes. Thecæ 60-80 y longæ, 22-24 y crassæ, apice parum incrassatæ el inferne vix caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice acutæ, granulosæ granulis triplice reagente rubentibus, exosporio 1 w lato, 14-24 y longæ et 8-9 y latæ vel 16 y longæ et 6-7 y latæ. Spermogonia non visa. 659. Aspicilia morioides Bloomberg in Arn. Lich. exsicc., n. 904, anno 1881, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXII, p. 18, in Verhandl. sool.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXXVI, 1886, p. 78, et loc. citat., XXIII, p. 12 et 13, in ead. eclog., t. XXXNII, 41887, p. 92 et 95, atque. v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælecht. Tirol, p. 287. Thallus aspectu nigerrimus, opacus, rimoso areolatus, in hypothallo nigro impositus, plagulas 10-25 mill. latas velinter alios Lichenes præcipueque inter Lecideam geographicam Schær. minores et in ambitu determinatas formans atque reagentibus solitis immutatus; LICHENES. 79 areolæ pallido vel atrato rufidulæ, 0,1-0,2 raro 0,3 mill. latæ, 0,2-0,3 mill. crassæ, rimis sæpe parvulis separatæ, in superficie læves, lateraliter ac subtus nigræ ac intus albidæ. Cortex rufidulus vel atratus et 20-30 y crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4-10 y crassæ, passim simplices, sæpe ramosæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis inæqualibus, nune sphæricis, nunce oblongis, septis crassis et lumine duos trientes crassitudinis occupante atque strato 6-10 y lato et cellulas collapsas præbente obtectæ. Gonidia viridia, protococcoidea, 8-14 y lata,membrana parum crassa,et stratum non densum sub cortice formantia.Hyphæ medullares verticales, nune varie directæ, nune pluries ramosæ et in priore casu earum articuli oblongi, in posteriore, sphærici et stratum fere plectenchymaticum efficientes. Apothecia parvula, sin- gula in singulis areolisimmersa, disco nigro,plano et nudo ornata. Peritheciumsupernenigrum, 20-30 y. latum et iodo cærulescens. Paraphyses hyalinæ, sursum clavatæ et cæruleo nigri- cantes, 60 y altæ, articulatæ articulis 4-6 y longis, septis satis crassis et lumine 2 y lato, sub clava passim sphæroiïdeis, frequenter connexo ramosæ ae iodo leviter cærulescentes et mox vinoso rubentes. Thecæ 50 y longæ, 13 & crassæ, in apice incrassatæ ac in basi non cau- datæ ; sporæ in eis non rite evolutæ ; apud Arn., loc. citat., p. 13, octonæ, 7-9 longæ et bu latæ. Illæ notæ depromptæ fuerunt : 1. ex exemplari authentico ab ipso Blomberg, in Suecia, anno 1881, lecto atque determinato, in herb. meo; 2, ex Arn. Lich. eæsice. n. 90%, quod etiam in Suecia ab codem Blomberg lectum fuit; 3. ex Arn. Lich. eæsice., n. 1044, a et b, e Tyrolia proveniens. Species saxicola, thallo minutissimo conspicua, inter minores Aspicilias computanda vel eliam minima habenda, mere Europæa atque in Suecia et Tyrolia tantum observata. 660. Aspicilia geographica Hue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legit R. P. Faurie in Mokpo, n. 432, et in rupinis Sugi, n. 839, 22 septembris et 29 octobris 1906. Thallus albidus vel passim pallido cremeus, crassus, opacus, hydrate kalico intus flavens el rimoso areolatus; areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,4-0,5 mill. crassæ, variiformes, contiguæ, in superficie planæ ac læves, in peripheria vage laciniiformes, 1,5-2,5 mill. latæ et multo minores, zona hypothallina nigra 0,5 mill. lata vel parum visibili cireumdata atque crustam æquatam, in ambitu valde irregularem sed optime determinatam præbentes ; intus albidæ ; subtus etiam albidæ vel obscure rufescentes et in peripheria nigræ. Cortex corpus- culis atratis nubilatus et 20-30 y crassus ; ejus hyÿphæ fastigiatæ, 4u crassæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis sphæroideis vel oblongis et tune 5-6 longis, lumine 2 y lato, atque zona albida, 10 y crassa, cellulas collapsas ae protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia flavo viridia, cystococcoidea, 6-14 w Tata, stratum 80-100 & latum, hyphis frequenter interruptum sub cortice efficientia ac in areolarum latere vigentia ; inter ea hyphæ breviter articulatæ. Hyphæ medullares materia atrata nubilatæ, À y. crassæ, verticales, arete coalilæ, ramosæ ramis passim anastomosantibus et rete maculis parvis offerentes; inter eas magni oxalatis calcici cristalli passim locati, nune solitarii (80 longi et 50 y lati), nune duo tresve aggregali (480 y longi et 100 y lati). Cortex lateralis nullus et paucæ hyphæ inordinatæ supra gonidia lateralia conspicuæ. Apothecia rotunda, in areolis sæpe solitaria, in eis immersa et (hallo integro non eminente eineta atque disco 0,2-0,5 mill. lato, nigro, plano nudoque instrueta. Peritheeium incoloratum et lateraliter corpuseulis alratis coopertum, iodo non linetum, in margine 15, lateraliter 20 et subtus 120 y latum atque in basi anguslius; ejus hyphæ verticales, ramosæ, arete coadunatæ el lateraliter verticales; sub eo toto gonidiorum glomeruli conspicui. Paraphyses hyalinæ, sursum ærugi- nosæ ac hydrate kalico cærulescentes, rotundatæ, 50 y allæ, 4 & crassæ, reelæ et flexuosæ, stricte congregatæ, articulalæ articulis 4-6 y longis, septis tenuibus et lumine 1-1,25 y lalo, 80 A. HUE. non ramosæ, in apice elavatæ clava 4-5 y crassa et unica cellula passim furcatæ atque iodo cæruleæ., Thecæ 32-40 y longæ, 1% y latæ, in apice incrassatæ ac in basi paulum attenuatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ in utroque apice rotundæ, læves et triplice D' Guéguen rubentes, 10-12 y longæ et 5-6 & latæ, immixtis 9 w longis et 5-6 y latis. Spermogonia in thallo inclusa, intus incoloria ac extus nigra ; spermatia recta, uno apice paulatim incrassala, 6-7,5 w longa et 1 y. lata; sterigmata in basi ramosa, 20-25 y longa, inferne 3 et superius 2,5 y lata. Les petites apothécies noires et rondes semées à profusion sur la croûte blanchätre, dont les contours très irréguliers se détachent de la pierre par un relief très accentué, donnent à cette espèce une ressemblance complète avec une carte de géographie, 661. Aspicilia microsporeta Ilue ; sp. nov. In Asia : saxicolam legit R. P. Faurie, L. in Japonia, in ins. Kiushiu, in Nagasaki, n. 1764, 5 junii, 1899. — IT. In Corea, in Kang-ouen-to, n. 4323, julio, in Syou-Ouen, n. 4667, junio 1901 ; in Fusan, n. 12 et 53, in Chemulpo, n. 263, pr. p. maio et septembri 1906. Thallus albidus vel sæpius pallido straminellus, subnitidus aut opacus, hydrate kalico intus leviter rubescens, tenuis seu satis crassus crustamque rimoso areolatam, æquatam, nune continuam, nune interruptam atque indeterminatam præbens ; areolæ primum 0,5, dein 2 mill. latæ, 0,2-0,6 mill. crassæ, contiguæ aut paulum dispersæ et tune lateraliter corticatæ ; in superficie læves aut tenuiter rugulosæ ; intus et subtus albidæ ; ejus hyphæ intus ex ima medulla ad summum corlicem verticales, stricte coalitæ, sed passim magnis ac oblongis cristallorum glomerulis separatæ atque ubique oblongo artieulatæ. Cortex superior albidus, superne corpuseulis atratis velatus, interdum eristallos admittens et 20-40 w crassus ; illius hyphæ fastigiatæ, 4-5 y crassæ, passim simplices, passim et satis frequenter ramosæ, articulatæ articulis 4-5 4 longis, lumine 2 y lato, atque strato 6-10 y crasso et col- lapsas cellulas continente coopertus. Gonidia flavo viridia, eystococcoidea, 6-16 y longa, sæpe oblonga, membrana tenui, stratum 60-180 w latum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ meatus non relinquentes. Medulla materia atrata passim velata ; ejus hyphæ 5-6 crassæ et earum articuli triplice D'° Guéguen leviter rubescentes. Apotheeïa rotunda sæpe singula, aliquando duo triave in singulis thalli fragmentis nala et in eis immersa, (hallo in- tegro et non prominente cineta atque disco0,5-1 mill. lato, atrato, primum plano, dein convexo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine ac lateraliter 20 atque inferne 60-100 y et ultra crassum ; ejus hyphæ in medio apothecio verticales, latus versus horizontales ac sursum verticales, tenues et stricte coadunatæ ; sub eo toto stratum gonidiale conspicuum. Paraphyses hyalinæ, sursum atrocyaneæ, 60-70 y allæ, 4 y crassæ, rectæ, arete conglutinatæ, articulatæ articulis 6-8 y longis, penultimo ae antepenultimo 3-4 y. longis, passim capitatæ capite 4-5 W lato, non ramosæ ac iodo intense cæruleæ. Thecæ 50 y longæ, 14 y latæ, in apice paulum incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, 8-10 % longæ et 5-6 y latæ ac triplice reagente rubentes. Spermo- gonia in thallo inelusa, ostiolo extus atrato et inlus atrocyaneo munita ; spermatia cylin- drica, recta, 10-12 y longa et 1 y lata ; sterigmata 20-95 longa, in basi 2 y crassa, ramosa et non articulata. 662. Aspicilia stenospora Ilue ; sp. nov. In Asia : in Corea ad saxa micacea legit R. P. Faurie, in Nai-Hpyeng, n. 237, julio 1906. Thallus pallido cinerescens, nitidus et rimoso areolatus : areolæ 14-1,5 mill. latæ, 0,4- 0,7 mill. crassæ, variiformes et rimis angustis separatæ, planæ aut paulum convexæ, in superficie lævigatæ aut passim tenuiter albo signatæ crustamque fere æquatam efformantes; intus ac sublus albidæ. Cortex hyalinus vel materia grisea nubilatus, hydrate kalico non LICHENES 81 tinctus et 20-50 y latus ; illius hyphæ fastigiatæ, paucæ simplices, pleræque ramosæ, 3-4 crassæ, arcte conglutinatæ, articulatæ articulis raro sphæroideis, persæpe oblongis, 6-7 wlongis, lumine 2 y lato, atque zona albida, 10-30 y crassa, cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10-18 y lata, stratum hine inde paucis hyphis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ breviter articulatæ. Medulla materia nigrescente tecta, hydrate kalico flavens ac mox sanguineo rubens ; illius hyphæ 4 x crassæ, lumine parvulo, verticales, interdum columnam strictam præbentes, vulgo ramosæ et inter ramos numerosos cristallos admittentes. Apothecia singula aut plura in singulis areolis nata et in eis immersa, rotunda et thallo non aut vix eminente integre eineta atque dis- co 0,3-0,5 mill. lato, atro, plano et nudo instructa. Perithecium incoloratum iodo simul cum hyphis medullaribus intense cærulescens, in margine 30, lateraliter 12 et subtus 20 y. latum; in eo hyphæ intricatæ, lateraliter ascendentes ac in margine paulum flabellatæ breviterque articulatæ ; sub eo gonidia passim vigentia. Paraphyses hyalinæ, superne nigræ, 90-120 y altæ, 4 L crassæ, reclæ, arcte cohærentes, arliculatæ articulis 3-8 y longis, septis sat crassis etlumine 1 y lato, in apice clavatæ, in zona 12-15 y. lata ramosæ ramis 3-5 4 longis, 2,50-4 latis, connexis et intricatis atque iodo cærulescentes. Thecæ 60-70 y longæ, 20-95 y latæ et cla- valæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ,utroque apice paulum attenuatæ, tenuissime granulosæ et triplice DŸ° Guéguen reagente non tinctæ, exosporio 1 y crasso, 16-20 y longæ et 6-7 y latæ, immixtis 14-15 y longis et 7-8 y. latis, raro obviis. Spermogonia non visa. Le thalle de cette belle espèce est plutôt fragmenté qu'aréolé, car on n’y trouve pas de trace d’un cortex latéral. Elle est remarquable par la structure de son cortex et par les sommets ramifiés et enchevèlrés de ses paraphyses, qui forment sur l'hyménium comme une couverture continue. La réaction ainsi que la forme et la grandeur des spores la rapprochent de l'A. alpina Arn., mais ses caractères anatomiques l’en éloignent. 663. Aspicilia cremicolor Hue; sp. nov. In Asia : in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie, in ins. Nippon, in Morioka, n. 1334, aprili 1899. Thallus cremeus, parum crassus, nitidus, hydrate kalico non tinctus et rimoso areolatus ; areolæ 0,6-1,5, raro 2 mill. latæ, 0,5-0,6 mill. crassæ, polygoniæ, rimis sat latis separatæ, lateraliter non corticatæ, in superficie nune læves, nune albo signatæ, interdum etiam albo marginatæ crustamque æquatam et linea cæruleo nigra delerminatam efficientes ; intus albidæ vel basin versus paulum rufescentes (colore e rupe probabiliter orto). Cortex corpusculis griseis velatus, sursum anguste brunneus ac 10-20 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, verticales et passim obliquæ, arcte coadunatæ, rarissime simplices, ple- rumque ramosæ, 4-5 crassæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, hinc inde oblongis (supera cellula semper fere sphærica colorataque), lumine 2-2,5 w lato, et zona alba, 20 & crassa et cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 8-16 & lata, membrana satis crassa, stratum 60 } crassum et paucis hyphis frequenter interruptum sub cortice formantia ; imo aliquando intra corticales hyphas ascendentia. Hyphæ medullares materia atrata coopertæ, iodo opltime cæruleæ, verticales, vulgo oblongo rarius sphærico articulatæ, 6-8 y latæ et triplice DS Guéguen reagente non tinctæ atque numerosissimos cristallos admittentes. Apothecia plerumque solilaria, raro duo vel tria in eadem areola nata, in eis immersa, rotunda, thallo albo, tenui ac vix elevalo circeumdata atque disco 0,4-1 mill. lato, atro, plano pruinosoque ornala. Perithecium leviter rufescens, iodo cæru- leum, in margine 40-60 et lateraliter 204 crassum ; ejus hyphæ sub paraphysibus verticales et in margine capitatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum atrocæruleæ, clavatæ clavis in zona 10 y crassa ramosis ramis sphæroïdeis, 4-5 y latis ac intricatis, 100 y allæ, 6 x crassæ, rectæ, sed passim ramosæ ramis longis ac divaricatis, articulatæ articulis 3-6 w longis, NouveLLes Arcuives pu Muséum, 5e série. — II, 4910. Al 82 A. HUE. septis crassis et lumine 4,5 y. lato, in zona 10-12crassa sub elava sphærico articulatæ, lumine 2 y. lato, atque iodo leviter cæruleæ, deinrubentes ac, amoto reagentis excessu, denuo cæru- lescentes. Thecæ 60-70 y longæ et 12-14 y latæ, aut 90 y longæ et 9 y latæ, in apice parum incrassatæ et in basi plus minusve longe caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, dis- tichæ, 10-12 y longæ et 5-6 y latæ, raro bene evolutæ. Cephalodia in thallo immersa et usque ad corticem, gonidiali normal strato destructo, ascendentia ; eorum gonidia pallido viridia, forsan protococcoidea, 8-10 & lata, membrana incrassata, atque hyphis thallinis immixta. Le sommet des paraphyses est à peu près semblable à celui de l'espèce précédente, mais des caractères morphologiques et anatomiques ainsi que les réactions séparent nettement ces deux Aspicilia. ITT. — Hyphæ corticis superioris ramosæ. A. — (GONIDIA CYSTOCCOIDEA VELUT IN PRÆCEDENTIBUS SPECIEBUS. 41. — PARAPHYSES SUMMÆ MONILIFORMITER ARTICULATE. a. — Cortex lateralis præsens. 664. Aspicilia obscurata Arn., Lich. fränkisch. Jura,p. 188, in Ælora 1884, p. 407 ; Parmelia cinerea var. obscurata El. Fr. Lich. Suec. exsice., 1859, n. 343 ; Lecanora cinerea var. obscurata Nyl. Lich. Scand. (1861), p. 277, in Votis. Sallsk. pro Faun. et Flor. fenn. Forhandl., Helsingf., 1861; L. obscurata Nyl. Quæd. add. nov. crit. chem. stud.Lich., in Flora 1866, p. 234; L. depressaf. obscurata Nyl. Lich. Lapp. orient. (1866), p. 157, in Vois. supra eitato, {. V ; L. gibbosa var. obscurata Th. Fr. Lich. Scand. (4871), p. 277 ; L. cæsiocinerea var. obscurata Nyl. in Ælora 1872, p. 364, et apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 107, in Rev. Botan., 1886-1887. Thallus in hoc exsiceato atro olivaceus, passim fere nigricans, opacus, rimoso areolatus etreagentibus solitis non tinctus ; areolæ 0,8-1,2 mill. latæ, 0,20-0,34 mill. crassæ, applanatæ, lævigatæ, contiguæ et crustam æquatam indeterminatamque formantes. Cortex atratus ac 30-40 .crassus ; illius hyphæ fastigiatæ, 5-7 u crassæ, ramosæ ac articulatæ articulis sphæroi- deis, [umine 2-3 y lato et septis crassis. Gonidia viridia, eystococcoidea,10-24 y lata, stratum 30-40 y latum, non densum et passim paucis hyphis verticalibus interruptum sub cortice supe- riore efficientia atque sub laterali vigentia. Hyphæ medullares nudæ, 5-6 y crassæ, verticales nunc longe, nunc sphæroideo articulatæ ac in posteriore easu triplici D’ Guégen reagente non tinctæ atque basin versus oxalatis calciei cristallos aliquando admittentes. Cortex lateralis eb interdum inferus 20-30 {4 lati et superiori similes. Apothecia in singulis arcolis solitaria ac immersa, thallo tenui, parum elevato et integro cincta atque disco 0,5-1 mill. lato, nigro, plano nudoque instructa. Perithecium superne nigricans, cæterum incoloratum, inferne iodo tinctum, in margine 130, lateraliter 80 et subtus 20-30 y erassum ; in eo hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, longe ac in margine sphæroïdeo articulatæ verticalesque ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum nigrescentes, 100-140 u altæ, 4-5 u latæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ, articulis 4-8 4 longis, lumine 2 u lato septisque crassis, ramosæ ac passim connexæ, superne in zona 30 y lata articulos sphæricos aut sphæroideos, lumine 2-2,5 y. lato, breviterque ramosos præbentes atque iodo leviter cærulescentes et mox vinoso rubentes. Thecæ sporas omnino aut fere sphæricas continentes, 66 y longæ, computata eauda 6 y. longa, 24 y lalæ et in apice non incrassatæ ; aliæ, sporas oblongas admittentes, vel 80 &. longæ computata cauda 6 longa, 15 pu latæ, vel 104 p longæ, computata eauda LICHENES. 83 25 y longa, 20 u latæ et in apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in apicibus rotundæ, exosporio 2 y. lalo, aut sphæricæ, 40 y diam. metientes, aut oblongæ, 16-20 & longæ et 9-10 y latæ, aut adhuc ellipsoideæ, 11-14 x longæ et 10-12 y latæ. Apud Nyl. Lich. Scand., p. 153, 18-95 y longæ et 10-14 y latæ ; apud Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 128, 22-95 y longæ et 12-15 y late. Spermogonia non visa ; apud eumdem pos- teriorem auctorem, spermatia recta 12 longa et 1 y lata. Species saxicola, rara, in Scandinavia prope Upsaliam ab El. Fries lecta, in rupibus maris Glacialis a Wahlenberg, Lecidea fusco-atra $. gibbosa Wahl. Flor. lappon., 1812, p. 473, ac Ach. Synops. Lich., p. 12; indicata in ins. Feroë a cl. Deichm. Brandt, Lich. Færôes, in Botam. Færûes, t. I, 1901, p. 328, atque ab Arnold in montibus Juræ Franconiæ. A celeb. Müll. Argov. (Consp. syst. Lich. N. Zeland. p. 49) ponitur etiam in Nova Zelandia. 665. Aspicilia verruculosa Krempelh. Zichenenflor. Bayerns, p. 283, in Denkschr. bayer. bot. Gesellsch., 1861, secundum Arn. Lich. exsice., n. 1728 ; Lecanora Krempel- huberi Jatta Syllog. Lich. italic., p. 218. Thallus albus, opacus, sterilis continuus, tenuis et rugulosus, fertilis paulo erassior, 0,20-0,36 mill. crassus, verrucosus verrucis 0,4-0,8 mill. latis, parum elevatis, contiguis et in superficie etiam rugulosis plagasque parvas irregulares, interdum fere rotundas et supra saxum dispersas formans ; intus etiam albus ac hydrate kalico iodoque immutatus ; subtus concolor aut rufescens. Cortex parvis oxalatis calciei eristallis omnino repletus (fig. 40) ac acidi nitrici ope solum visibilis et 30-40 y latus : in eo hyphæ fastigiatæ, 4-6 uw crassæ, verticales aut obliquæ, contiguæ vel cristallis hinc inde separatæ, ramosæ, articulatæ arti- culis vel oblongis, lumine 1,5 y lato, vel ef sæpius sphæroïdeis, lumine 2-3 y lato, atque strato amorpho 12-15 y crasso obtectæ. Gonidia flavoviridia, eystococcoidea, 12-14 y lata, stratum 20-50 crassum ac sæpe hyphis verticalibus interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares 4-7 & crassæ, verticales et obliquæ, articulatæ articulis aut oblongis aut sæpius sphæricis et tune triplice D'S Guégen reagente rubentibus ; inter eas nune nulli, nune pauci seu numerosi cristalli nidulantes. Apothecia solitaria aut duo quatuorve in singulis verrucis nata et in eis immersa, urceolata, thallo integre cincta, perithecio passim visibili, atque disco primum punctiformi et dein 0,2-0,4 mill. lato, atro, concavo, nudo aut pruinoso instructa. Perithecium incoloratum et superne nigrescens, in margine 60, latera- liter 20 et inferne 80 y latus ; ejus hyphæ horizontales, arcte coadunatæ, breviter articulatæ ac in margine flabellatæ atque sphæroideo articulatæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, superne olivascentes, 160-180 y altæ, 6-7 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articu- latæ articulis 6-8 y longis, lumine 1,5 y lato et septis sal crassis, passim connexo ramosæ, apicem versus sphærico artieulalæ et breviter ramosæ ramis brevibus liberisque ac iodo rubentes. Thecæ 130 y longæ, computata cauda 10 & longa, 30 y latæ et in apice valde incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, in apicibus rotundatæ, exosporio 2 y crasso, 20-24 pu longæ et 12-15 & latæ, immixlis 18-20 & longis et 14 y latis. Spermogonia non Visa. Cet exemplaire saxicole a été récolté par Arnold dans le Tyrol en 1897. Il me parait se rapporter assez bien à la description donnée par Krempelhuber ; cependant le thalle n’est jamais ni bleuâtre ni plombé, le disque des apothécies n’est pas toujours nu et les spores sont notablement plus petites; ce dernier auteur leur attribue les dimensions de 30-36 y sur 10-15 w. Les mesures que j'ai indiquées conviennent avec celles d’Arnold, ZLichenolog. Ausfl. Tirol, IV, 1869, p. 14 (618), 18-24 sur 11-16 p; mais, dans l’exsiccata n. 342 récolté à cette dernière époque, les verrues thallines sont moins rapprochées. Dans le fascicule X, 1873, p. 9%, la médulle, l'hyménium et l’hypothécium bleuissent par l'iode, et les spores ont 20-24 sur 10-12 4 ; c’est l'exsiccala 342 d que je ne possède pas, et il pourrait se faire qu'il diffère de l'espèce de Krempelhuber. Dans le Æ{ora 1872, p. 364, Nylander dit que l'Aspicilia 84 A. HUE. verruculosa Krempelh. appartient au moins en partie au Lecanora lævata (Ach.), puis dans celui de 1881, p. 183, il rapporte au L. subdepressa Nyl. les exsiccatas d'Arnold, 342 et 669 ; ce qui est inadmissible. Arnold, dans les différents fascicules de ses Ziche- nolog. Ausflüg., maintient le nom de Krempelhuber, mais dans ses Lich. exæsice., 1859- 1893, p. 8 et 32, in Zer. bayer. Geselsch., LT, 1893, il nomme le n. 342, Aspicilia subde- pressa {. verruculosa. La conclusion à tirer de cette discussion est qu'il est impossible d'affirmer que la diagnose ci-dessus se rapporte exactement à l'Aspicilia verruculosa Krempelh., mais en même temps il est certain que cet exsiccata Arn., n. 1728, diffère spécifiquement des À. lxvala et subdepressa. 666. Aspicilia aomoriana Hue ; Sp. nov. In Asia : in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie in ins. Nippon, in rupinis Aomori, n. 3528, martio 1901. Thallus cæsio cinereus, passim pallescens, parum crassus, opacus, reagentibus solitis im- mutatus ac rimoso arecolatus: areolæ 0,4-0,6 mill. latæ, 0,4 mill. crassæ, variiformes, rimis angustis separatæ, planæ, in superficie læves crustamque fere æquatam ac determinatam efficientes ; intus albidæ et subtus concolores aut obscure brunneæ. Cortex superior superne atratus et 30-40 y crassus; ejus hyphæ fastigialtæ, verticales ac interdum obliquæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæricis vel sphæroiïdeis, lumine 2-2,5 y lato, atque zona hyalina, 10-15 crassa, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, eysto- coccoidea, 8-16 y lala, membrana incrassata, stratum 70-80 y crassum, passim interruptum, rarius deficiens (aliquando in spatio 80-200 lato) sub cortice formantia ac in medullam interdum descendentia ; inter ea hypbæ sicut in cortice articulatæ. Hyphæ medullares 5-6 y crassæ, nudæ, verticales, arcte coalitæ, ramosæ ac paucos cristallos admittentes atque inferne in zona 40 y crassa, cellulas sphæricas, diam. 6-12 w metientes præbentes. Cortex lateralis 20 y crassus et superiori similis. Apothecia plerumque singula, raro duo in singulis areolis planis nala ac immersa, thallo tenui, integro et non aut vix elevato cineta atque disco 0,3-0,6 mill. lato, nigro, plano nudoque ornata. Perithecium incoloratum ant leviter obseuratum et iodo non tinctum, superne nigrum et 80, lateraliter 20 ac inferne 60 y crassum ; ejus byphæ horizontales, arcte coalitæ, ramosæ et breviter aut sphæroideo articulatæ atque sursum flabellatæ et velut in cortice articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum nigratæ, 100-110 y altæ, 4-6 y crassæ, rectæ ac flexuosæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis 5-6 y longis, lumine 4 y lato et septis tenuibus, non connexo ramosæ, in quarto superiore articulatæ articulis sphæricis aut sphæroïdeis, lumine 2,5-3 y lato, ibi sat longe ramosæ atque iodo rubentes. Thecæ 65-70 y longæ: 20-24 w latæ, in apice incrassatæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 1 & lato, 14-16 & longæ et 6-7 y latæ, immixtis 14 y longis 12 w longis aut sphæricis et 10 diam. metientibus. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo nigro notata; spermatia recta aut levissime curvata, 10-15 y longa et 1 u crassa ; sterigmata 15 u longa, in basi ramosa, lumine 3 y lato, ac non articulata. 667. Aspicilia tyroliana Hue, sp. nov; À. cinerea f. alba Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XV, p.10, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XLIIT, 1893, p. 368, ac Lich. exsicc., n. 1298 b. Thallus in hujus exsiccati specimine sinistro, in herb. meo, sordide albus, raro rubescenti tinctus, c1assus, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 1-2 mill. latæ, 0,8-0,9 mill. crassæ, variiformes, rimis sat latis separatæ, in superficie rugulosæ crustamque continuam et æquatam formantes ; intus ae subtus albidæ. Cortex superior nudus et 20-40 y crassus ; ejus hyphæ fasligialæ, ramosæ, 4-6 crassæ, plerumque arcte coalitæ, nune parvulos materia ealcaria repletos meatus offerentes. articulatæ articulis sphæroïdeis, raro sphæricis, lumine 2-4 vel LICHENES. 85 4,5 y lato atque strato albido, cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia ferrugineo viridia, cystoccoidea, 10-16 y. lata, nunc stratum 60-100 crassum, nunc glome- rulos sub cortice efficientia ac interdum singula singulis hyphis cireumdata ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ ; aliquando spatium 250 y longum gonidiis orbatum conspicuum et tune cortex normalis. Hyphæ medullares aut nudæ aut materia atrata nubilatæ, hydrate kalico flaventes et mox ferrugineæ, 8 w crassæ, verticales, nunc oblongo, nunc ac sæpius sphæroideo articulatæ et triplice D‘ Guéguen reagente rubentes, materiam calcariam hinc inde admittentes atque interne tantummodo oblongo articulatæ et strictissime coadunatæ. Cortex lateralis 20-40 y crassus, superiori similis et zona hyalina fere amorpha tectus. Apothecia rotunda, raro solitaria, sæpe plura in singulis areolis nata, thallo tenui, integro ac ab initio prominente cincta atque disco 0,3-0,5 mill. lato, atrato, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 50, lateraliter 20 et inferne 120 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, ramosæ, parvos meatus interdum præbentes, oblongo articulatæ, lumine 1,5-2 u lato, atque in margine flabellatæ et sphæroideo articu- latæ ; sub eo plures gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ, 120 & altæ, 4 y crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ ;articulis 4-6 u longis, septis salis crassis et lumine 1,75-2 y lato, in quarto superiore cellulas sphæricas seu sphæroideas, moniliformiter junctas, lumine 2-3 & lato, efficientes, raro breviter ramosæ atque iodo rubentes. Thecæ 70-76 & longæ, computata cauda 20 y longa, 20 y latæ ac apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ ac in uno interdum paulum attenuatæ, exosporio 2 y crasso, 15-18 y longæ et9-10 & latæ, immixtis 16 y longis ac 8-10 L latis atque sphæricis diam. 10 w metientibus ; apud Arn., loc. citat., 16-19 y longæ el 11-12 y latæ. Spermogonia non visa. In ejus exsiccati specimine dextro, thallus passim albidus, passim subflaventi aut rubescenti albicans et opacus ; areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,3-0,4 mill. crassæ ; crusta paulum inæquata el hine inde interrupta ; apothecia usque 1 mill. lata. In thallo notæ anatomicæ aliquando concordant ; sed passim corticis hyphæ oblongo articulatæ, interdum materia calcaria late separatæ ; hyphæ medullares nunc sphæroideo, nune solummodo oblongo articulatæ, ramosæ ramis anastomosantibus ac maculas magnas materia calearia repletas præbentes. Structura apothecii omnino eadem est ac in specimine sinistro atque sporæ 14-16 y longæ et 7-10 y latæ. Cet exemplaire, quoique différant un peu du premier par son aspect extérieur, ne peut en être séparé, puisque les caractères anatomiques, à part quelques différences probablement accidentelles, sont semblables. De même que l'A. Arnoldi Hue, ci-dessous, n. 673, les deux parties de cet exsiccata n'ont que la réaclion de commune avec l’A. cinerea var. alba (Sch ær.). 668. Aspicilia gerdensis Ilue; Urccolaria cinerea, legit Philippe in pago gallice dicto Gerde (Hautes-Pyrénées), in herb., Mus. paris. Thallus flavescenti vel rubescenti cinerescens, tenuis, opacus ac rimoso areolatus; arcolæ 0,4-0,7, raro À mill. latæ, 0,20-0,25 mill. crassæ, polygoniæ, rimis sat latis separatæ, in superficie læves et erustam æquatam præbentes ; intus et subtus albidæ, Cortex superior obscure flavidus ac 20-40 & crassus ; illius hyphæ fastigiatæ, ramosæ, 3-6 4 crassæ, nune arcte coalitæ, nune parvos meatus materia calcaria repletos efficientes, articulatæ articulis sphæ- roideis, interdum paulum oblongis, lumine 1,50-3 w lato, atque zona hyalina materiam cal- cariam cellulasque collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, ecystococcoidea, aut roltunda ct 10-20 y longa, aut oblonga et 244 metientia, membrana incrassata, stratum 40-50 y erassum sub cortice formantia ac sæpe singula seu paucasingulishyphissphæroideoartieuliscireumdata. Hyp hæ medullares materia atrata nubilatæ, hydrate kalico flaventes ac mox intense ferru- 86 A. HUE. gineæ, verticales, velramosæ ramis anastomosantibus, lumine2-3 y lato, nunc longe articulatæ et numerosos cristallos calcarios admittentes, nune sphæroïdeo articulatæ, lumine 5-6 y lato, atque triplice reagente D Guéguen rubentes (ita etiam, sed passim in hyphis longe articu- latis). Cortex lateralis 30 y latus et superiori similis. Apothecia rotunda, fere semper in areolis solitaria, in eis immersa, thallo crasso et integro cineta atque disco 0,7-1 mill. lato, atro, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo optime cæruleum, in margine 60-100, lateraliter 20 et inferne 40 y erassum ; ejus hyphæ horizontales, articulatæ articulis brevibus ae triplice reagente rubentibus, passim parvos meatus materia calcaria repletos offe- rentes, lateraliter ascendentes atque sursum flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, superne olivaceæ, 120-180 4 altæ, 3-4 y crassæ, rectæ etflexuosæ, arcte congregatæ, articulatæ articulis 4-5 & longis, septis sat crassis et lumine, 1,25-1,5 w lalo, passim connexo ramosæ, apicem versus duos tresve cellulas sphæricas aut sphæroiïdeas, lumine 2-3 y lato, dantes nune simplices, nune breviter ramosæ atque iodo vix cærulescentes, mox vinosorubentesae, sublato reagentisexcessu, sicremanentes.Thecæ 100-1204 longæ, com- putata cauda 20 y longa, 20-24 w latæ et in apice paulum incrassatæ ; sporæ octonæ, hya- linæ, distichæ, utroque apice rotundatæ, exosporio 1 y lato, 14-18 y longæ et 9-14 y latæ, immixtis 14 y longis, et 10-11 & latis, satis frequenter sphæricis diam. 9-12 metientibus. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo nigro denotata ; spermatia cylindrica, vel recta et 15-26,75 1 longa, vel flexuosa et 21-25 y longa aut rarius curvata et 14 w longa, semper 0,6-0,7 y lata; sterigmata 15-25 y longa, 3 y lata, e basi ramosa ac non articulata. -Cette espèce, complètement distincte de l'Aspicilia cinerea Koerb, a été récoltée par Phi- lippe, collecteur d'échantillons botaniques et très connu dans les Pyrénées au temps de Montagne, auquel il a fourni beaucoup de Lichens. Gerde est une commune voisine de Bagnères-de-Bigorre (Hautes-Pyrénées) et célèbre dans la région par ses Palomières ; c’est un plateau sauvage et gazonné sur le quel on vient, à l'automne, chasser les Palombes (Columba Palumbus). b. — Cortex lateralis deficiens. 669. Aspicilia lævata Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXIII, p. 18, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXX VIT, 1887, p. 98; Sagedia lævata Ach. Vet. AÀkad. Hand. (1809), p. 166, Lichenogr. univ., p. 327, et Synops. Lich., p. 134; Parmelia cinerea y. lævata El. Fr. Lichenogr. europ. reform. (1831), p. 145, tab. VE, fig. 5, ac Lich. S'uec. exsice. n. 367; Lecanora lævata Nyl. Lich. Lappon. orient., p.137, in Flora 1872, p. 36%, in eod. diar. 1878, p. 248, et 1881, p. 183, ac apud Hue Lich. exot., n. 1464, in Nouv. Arch. Mus., 3° sér., &. III, 1891, atque Cromb. Monogr. Lich. Bril., p. A3; Aspicilia cinerea 8. lævata Koerb. Syst. Lich. Germ. (1855), p. 164, et Th. Fr. Lich. arct. p. 232, in Act. reg. Soc. scient. Ups., ser. 3, t. III, 1860 ; Lecanora gibbosa $. lævata Th. Fr. Lichenogr. scand. (1871), p. 276, et Wain. Adjum. Lichenogr. Lappon. fennic. {. I, p. 168. in Meddel, Soc. pro Faun. et Flor. fenn., t. VI, 1881. TFhallus in El. Fr. exsiccato, n.367, olivaceus vel cinerescenti olivaceus tenuis, et passim alratus, hydrate kalico immutatus, peripheriam versus satis late continuus aut parum longi- tudinaliter fissus ac nitidus ; in centro magis rimosus, passim areolatus areolis parvis et 0,16-0,30 mill. crassis, opacus vel subnitidus, in superficie lævigaltus crustamque fere æquatam, in ambilu delerminatam et hypothallo nigro sæpe limitatam efficiens. Cortex 20-50 y crassus el in zona angusta obscure fuscescens atratusve; ejus hyphæ fasligiatæ, verticales aut paulum obliquæ, ramosæ, 5-7 y crassæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis sphæroideis, rarius oblongis, lumine 2,5-4 y lato ac septis crassis, atque zona hyalina 10 y crassa et cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 7-16 y lala, LICHENES. 87 stratum 60-70 & crassum sub cortice formantia atque in medullam descendentia. Hyphæ medullares 5-6 & crassæ, verticales et ramosæ, articulatæ articulis nune longis, nune sphæ- roideis ac in zona infera horizontales aut intricatæ et arcte conglutinatæ. Apothecia rotunda in thallo immersa, dein paulum emergentia et thallo integro tumidoque cincta atque disco primum punctiformi et demum 0,2-0,4 mill. lato, atrato aut atrofusco, concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, superne nigrescens, iodo non mutalum, in margine 60-110, lateraliter 20 et inferne 40-100 & crassum, ex hyphis horizontalibus ramosis, stricte coalitis et in margine sphæroideo articulatis compositum ; sub eo infero gonidia pauca aut nulla. Paraphyses hyalinæ, sursum atralæ, 120-190 & altæ, 5-6 x crassæ, arcte co- hærentes, rectæ, articulatæ articulis 4-8 y longis, lumine 2 y. lato et septis crassis, satis frequenter ramosæ ramis longis et passim connexis, in apice quinque ant sex articulos sphæricos, lumine 3-3,5 4 lato, breviter ramosæ ac iodo leviter cærulescentes et dein vinoso rubentes. Thecæ 90 & longæ, 20-24 y latæ, in apice incrassatæ et in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundatæ, exosporio 1,5 y lato, 16-22 & longæ et 9-13 & latæ. Spermogonia non visa; spermatia apud Nyl. Enum. Lich. Fret. Behring., p. 31, 20-32 y longa, 0,05 y lata et leviter arcuata. Habitat ad saxa tum granitica, tum calcaria sæpe arida, interdum inundata, in Asia borea (Sibiria orientali); in America seplentrionali (in Labrador, Macoun Lich., p. 114, in Catalog. Canad. plants; in montibus Albis et Alabama, Tuck. Synops. North Amer. Lich., 1, p.198); in Europa, in regionibus septentrionalibus, Scandinavia, Lapponia, Britannia Majore, dein in Helvetia, Germania, Austria (Tyrolia et Styria) et Italia (in Alpibus, Jatta Syllog. Lich. ital., p. 215, et in Emilia, Zanfrogn. Contrib. FI. lichenolog. Emil., p. 41). — var.albicansArn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXII, p. 18, in Verhandl.z£0oolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXXVII, 1877, p. 98, et ibid., XXIX, p. 58, in ead. eclog., t. XLNI, 1896, p. 138, secundum exsiceata, n. 1167 et 1618, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., Flor. gefürst. Grafch. Tirol, t. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p. 276. Thallus in his exsiccatis albidus aut albicanti cinerescens, salis crassus, opacus, aut leviter pulverulentus, hydrate kalico non linelus, peripheriam versus in zona salis lala, vage laciniatus laciniis contiguis el apice tenuiter divisis, convexis et fuscescentibus, hypothallo albo ; in centro, rimoso areolatus, areolis 0,5-2 mill. latis, 0,4-0,6 mill. erassis, applanatis, non rugosis, rimis tenuibus separatis crustamque æquatam, latissime expansam et optime determinatam efficientibus; intus ac subtus albidæ. Cortex superne incoloratus aut leviter fuscescens ac 25-70 crassus ; nune zona supera 30-40 L. lata sola normalis et infera 20-30 lata paucas hyphas præbens et inter eas numerosi hydralis calcici cristalli apparentes ; interdum interruptus columna ex his cristallis formata et 20-30 y lala ac e medulla ad eum summum ascendente ; aliquando hæc columna inter solas hyphas medullares eonspicua. Hujus corticis hyphæ fastigialæ, 6-8 L crassæ, raro simplices, pleræque ramosæ, articulatæ articulis sphæ- roideis, lumine 3-4 y lato, et zona fere amorpha obleclæ. Gonidia flaventi viridia, cystococ- coidea, 8-18 y lata, stratum 40-90 y latum et sæpe hyphis aut cristallis interruptum sub cortice præbentia. Hyphæ medullares 6-8 & crassæ, aliæ oblongo, aliæ sphærico articulatæ, cunctæ triplici D‘ Guéguen reagente rubentes acfrequenter cristallis ae etiam saxi fragmentis separatæ. Cortex lateralis aliquando in centro exstans, 40 & crassus ac ex hyphis horizonta- libus compositus. Apothecia 0,5-1 mill. lata, unica vel plura in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo tenui integre cincta, perithecio summo sæpe visibil, atque disco 0,5- 4 mill. lato, atrato, plano aut leviter concavo nudoque ornata. Perithecium incoloratum et in margine atratum, inferne leviter aut non iodo tinctum ; in margine 120-180, lateraliter 70 et subtus 80-100 W latum, ex hyphis verticalibus aut horizontalibus, stricte agglutinatis. bre- viter et lateraliter ovoideo articulatis compositum; sub eo nulla gonidia atque inter ejus hyphas nulli cristalli. Paraphyseshyalinæ, sursum olivaceæ vel atratæ achy drate kalico paulum 88 A. HUE. rufescentes, 200-280 y allæ, 4-5 w crassæ, reclæ, arcle cohærentes, articulalæ articulis nune 5-7, nune 8-10 y longis, seplis crassis et lumine 1,5-2 y lato, frequenter ramosæ ramis longis el passim anastomosantibus, in apicali zona 20-40 & lata sphærico arliculatæ, lu- mine 2,5-3 y. lato, et corymboso ramosæ atque iodo vix cæruleæ moxque rubentes. Thecæ 120-150 y altæ, computata cauda 20-40 y longa, 20-25 y lalæ ac apice incrassatæ ; sporæ octonæ. hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 3 y lato, in n. 1167, 22-98 y. longæ et 14- 16 y latæ; in n. 1618, 18-22 y longæ et 12-14 y latæ. Spermogonia in thallo inclusa, 110 y lata, intus incoloria et strato hypharum breviter articulatarum cireumdata atque extus ostiolo atrato rufescenteve indicata ; spermatia cylindrica, in n. 1167, vel recta aut paulum flexuosa 21-25 y longa, vel magis flexuosa 17,50-18,75 y longa vel adhuc curvata, 17-18 y longa et 4 y lata ; in n. 1618, leviter curvata 20-25 y longa seu curvata 12,50-15 longa ; sterigmata 15-25 L longa, in medio ramosa et 3-3,75 y lata; filamenta sterilia 40 y longa. Au premier abord, ces échantillons, par la couleur claire et l'épaisseur de leur thalle parais- sent bien différents de la forme typique, mais leur thalle est composé de la même facon, presque lacinié à la circonférence, aréolé au centre; les spores et les spermaties concordent et par conséquent il n’y a qu'une espèce. Dans la variété, la structure est souvent gènée par de nombreux cristaux ; mais ceci est loin de constituer un caractère; la seule différence réelle est que, dans le cortex de la variété, on rencontre parfois quelques hyphes dépourvus de ramifications. 670. Aspicilia supertegens Arn., Zichenolog. Ausft. Tirol, XXI, p. 36, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXX, 1880, p. 128, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., {lor., gefürst Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Flecht. Tirol, p. 271; A. (aquatica Fr. var. ?) super- tegens Arn., loc. citat., XVII, p. 35, in ead. eclog., t. XX NII, 1877, p. 561; À. lævata var. supertegens Arn. Lich. exsice., p. 12 et 32, in Bericht bayer. bot. Gesellsch., TI, 1893, secundum specimen exsiccatum saxicolam in Tyrolia ab eo lectum n. 668 (A. aguatica var. supertegens); Lecanora lævata Nyl. in Flora 1881, p. 183. Thallus in hoc exsiccato aut cæsio cinereus, aut lilacino albidus, opacus, hydrate kalico immutatus, crustamque late expansam, 0,4-0,6 mill. crassam, lævigatam, paulum ob saxi asperitates inæquatam, irregulariter rimosam, in peripheria vage laciniatam laciniis in apice tenuiter dissectis ac in centro plus minusve bene areolatam efficiens ; intus et sublus albidus. Cortex in zona externa angusta fuscescens, cæterum materia cretaceanubilatus, 20-50 y crassus ac strato fere amorpho obtectus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 5-6 L crassæ, ramosæ, articulatæ arti- culis sphæroideis vel oblongis, lumine 2-3 4 lato, raro omnes verticales, sæpæ plures obliquæ ob oxalatis calcici cristallos præsentes, non raro in zona infera 20-30 4 lata magnos meatus cristallis repletos præbentes. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 12-20 y lata, membrana incrassala, stratum 40-60 } crassum, frequenter hyphis verticalibus aut cristallis inter- ruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares nune nudæ, nune materia atrata velatæ, 5-6 y crassæ, verticales, nune sphæroideo, nune longe articulatæ et triplici D‘ Guéguen rubentes et in zona infera horizontales vel intricatæ ac stricte coalitæ; inter eas verticales numerosi cristalli præsentes ; basin versus earum nonnullæ iodo cærulescentes. Apothecia rotunda, in thallo omnino immersa, margine tenui paulum eminente, primum albo et dein thallo concolore ac integro cincta atque disco primum punctiformi et dein 0.3-0,5 mill. lato, atro, plano nudoque instructa. Perithecium incoloratum, superne nigrescens, iodo cærules- cens aut non, in margine 100, lateraliter 40 et subtus 60 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, arcle coadunatæ ac in margine flabellatæ et brevius articulatæ ; sub eo gonidia nulla. Para- physes hyalinæ, sursum olivaceo atratæ, 150-180 L altæ, 5-6 y crassæ, rectæ, arete cohæ- rentes, articulatæ articulis 4-8 & longis, lumine 2 L.lato et septis parum crassis, longe ramosæ ramis passim connexis, in apice articulos sphæroideos aut paulum oblongos et 4-6 y longos, LICHENES. 89 lumine 2,5-3 w lato, brevesque ac intricatos ramos præbentes atque iodo vix cærulescentes, dein pallido rubentes ac, amoto reagentis excessu, sic remanentes vel sordide cæruleæ. Thecæ 120-130 y longæ, computata cauda 20-30 y longa, 30 y latæ et in apice valde incras- satæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, primum monostichæ et dein distichæ, exosporio 2 y crasso, 18-22 y longæ et 12-14 u latæ ; apud Arn., loc, citat., 1877, 27 y longæ et 15 y latæ Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo atro fuscove indicata; spermatia eylindriea vel recta aut flexuosa, 22-40 y longa, vel curvata, 20-34 w longa et vix À y lata; sterigmata 20-30 y longa, lumine 2-2,5 y lato, et basin versus ramosa. Cette espece est distincte de l'A. /ævata (Ach.), et elle s'en sépare du premier coup d'œil par son thalle plus épais, toujours mat, autrement coloré et fragmenté et par ses spermaties plus longues; chez elles, les hyphes du cortex et de la médulle sont couverts d’une matière crétacée plus abondante que dans l'A. /ævala var. albicans Arn. et telle qu'on la rencontre dans l'A. calcaria f. concreta Koerb. et dans l'A. farinosa Hue. Pour pouvoir bien distin- guer les hyphes, il faut enlever cette malière à l’aide de l'acide nitrique. 671. Aspicilia silvatica Arn., Lich. fränkisch. Jura, p. 128, in Zlora 1884, p. 407, et Lichenenfl. Münch., p.62, in Bericht bayer. bot. Gesellch., 1891, À. cinerea var. siloatice Zwackh, apud Arn.. Lich. fränkisch. Jura, in Ælora 1862, p. 311, secundum Arn. Lich, eæsice., nu. 153, À. gibbosa var. silvatica, ad saxa quartzosa prope Pegniz in Franconia superiore, anno 1878, lectum. Thallus in hoc exsiccato Arn. n. 753, ambitum versus late olivascens, passim atratus, nitidus, satis tenuis, 0,35 mill. crassus, continuus, irregulariter et tenuiter fissus, lævis, crustam omnino æquatam formans ac in peripheria determinatus nigrescentique fimbriatus ; in centro etiam olivascens, passim fuscescenti tinctus, subnitidus atque areolatus; areolæ 0,5-1,5 mul. latæ, 0,15-0,36 mill. crassæ, variiformes ac etiam deformes, rimis angustis separatæ, lævigatæ crustamque paulum inæquatam efficientes ; intus albidæ et passim hydrate kalico flaventes ; subtus etiam albidæ, hine inde in basi obscure fuscæ et eodem reagente rubro fuscæ evadentes. Cortex albidus et 20-40 % latus; in eo hyphæ 4-7 y crassæ, fastigiatæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæricis vel sphæroïdeis, lumine 2-4 w lato atque strato 12-25 u crasso, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, cystocoecoi- dea, 10-18 y lata, glomerulos sub cortice formantia et aliquando in spatio satis longo defi- cientia. Hyphæ medullares materia atrata plerumque nubilatæ, verticales, sub gonidiis materia calcaria crassa separatæ, ramosæ, nunc oblongo, nune sphærico articulatæ et tune triplice reagente D" Guéguen rubentes atque passim iodo cæruleæ; in basi horizontales, arcte coadunatæ ac extus verticales et saxo adhærentes ; inter ea rupis fragmenta et calca- ciei crystalli præsertim ambitum versus conspicua; aliquando hypharum stricte cohærentium fasciculus e medulla ad gonidia oblique ascendens. Apothecia rotundata, in parte thalli conti- gua, dispersa et vix emergentia, in parte areolata unicum aut duo vel plura in eadem areola nata et tune paulum acervulata, in thallo immersa et ab eo atro, integro, tenui et paulum prominente cincta atque disco 0,3-0,6 mill. lato atro, plano ac nudo prædita. Peritheeium superne atratum et 40 y, lateraliter incoloratum et 20 atque inferne 30-50 w crassum et aut brunneum aut intense fuseum atque tunc hydrate kalico rubro fuseum ; ejus byphæ iodo non tinctæ, in medio apothecio verticales, lateraliter ascendentes, oblongo articulatæ ac in margine flabellatæ sphæroideoque articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure olivaceæ, 100-140 & altæ, 6-7 uw crassæ, rectæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis 4-6, interdum 8 y longis, Iumine 2 & lato et seplis crassis, in medio supero ramosæ ramis liberis, apicem versus quinque seu sex articulos sphæricos vel sphæroideos, lumine 2,5-3 y lato præbentes atque iodo cærulescentes et mox vinoso rubentes. Thecæ 90 & longæ, 22-26 L latæ, in apice multum incrassatæ ac in basi breviter caudatæ. Sporæ octonæ, sim- NouveLLes ARCHIVES pu Muséum, 5€ série. — II, 1910, 12 90 A. HUE. Cette espèce n’a jamais été décrite par celui qui l'a nommée; Arnold, loc. citat., la caractérise seulement par quelques mots, « thalle plus ou moins verdâtre, ordinairement brillant », sans réaction par la potässe (ce qui n’est pas exact); les dimensions des spores sont d'une part 18-23 sur 9 &, d'autre part 18 sur 9-10 w. Dans ses Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXII, p. 10, 13 et 18, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXXVII, 1887, p. 90, 93 et98, ilse contente d'indiquer la présence de ce Lichen dans le Tyrol, etil en a publié l'exsiceata n. 833, dans lequel le thalle très mince, à surface à peu près unie, est parcouru par des lignes noires, formant des cases plus où moins grandes, les unes olivacées et brillantes, les autres cendrées et mates. Il faudrait examiner ce thalle dans ces différentes cases, ce qui n'offrirait aucun intérêt, puisque cet exsiccata n'est pas le premier publié. M. le Prof. Kernstock, Lichenolog. Beitr., 1, p. 3, Il, p. 28, et IT, p. 706, dans le même Recueil, t. XL, 1890, p. 319 et 344, et t. XLI, 1891, a indiqué, dans le Tyrol, cet À. silvatica d'une facon plus ou moins dubitative, donnant différentes mesures de spores et affirmant que le thalle est insensible à la potasse et à l’iode, ce qui semblerait indiquer ou une autre espèce ou au moins une variété. L'Aspicilia silvalica Arn. Lich. monac. exsicc.,n.236 et473, appar- tient bien à cette espèce avec son thalle olivacé, brillant, très mince (à peine 0,2 mill. d'épaisseur). à peine fragmenté et jaunissant à l'intérieur par la potasse ; les hyphes de la médulle sont serrés et non séparés par de la matière calcaire, comme dans le n. 753. Les spores mesurent 15-20 y sur 9-12 y, quelques-unes sont plus ellipsoïdes, 14-16 sur 11-12 w. Pour les échantillons de la Bavière, Arnold, Loc. cital., indique les spermaties un peu plus courtes, 17-18 sur 1 y; ceux que je possède sont dépourvus de spermogonies. Cet auteur affirme en différents endroits que son Aspicilia siluatica a pour synonyme le Lecanora lusca Nyÿl. où qu'il en diffère peu. Zwackh, Lich. Heidelbergs, 1883, p. 36, ne fait pas de différence entre le Z. subdepressa var. lusca (Nyl.) et l'Aspicilia gibbosa var. silvatica Arn., Lich. exsic c.n. 833. Pour résoudre la question d’une facon absolument certaine, il aurait fallu examiner les deux échantillons archétypes. Le premier n'existe pas dans l'herbier Zwackh, que possède M. le D' Bouly de Lesdain; est-il dans celui d'Arnold, je l’ignore. Le second récolté par Ripart sur des grès, dans les Vosges, trop brièvement décrit par Nylander, n’est pas dans l'herbier Ripart, qui est la propriété de M. Claudel, à Docelles (Vosges); M. l'Abbé Harmand m'a communiqué de cet herbier le spécimen hongrois dont la diagnose est ci-dessous etlequel est absolument authentique et très complet.M. le Prof. Elfving, à qui j'ai fait demander l'échantillon Ripart, a envoyé un Lecanora lusca récolté par Nylan- der lui-même sur des grès, au mail Henri-IV, dans la forêt de Fontainebleau, en 1881. Le thalle de cet exemplaire est olivacé, brillant, réfractaire à la potasse, circonscrit nettement par des hyphes noircis à leur extrémité, mais non lisse comme l'échantillon hongrois et plus épais, mesurant 0,25-0,45 mill. en épaisseur. Les rugosités sont très ténues vers la circon- férence, plus marquées dans le centre, et comme la croûte est assez souvent fendillée, elle prend l'apparence d’aréoles plus ou moins bien formées. A l’intérieur, la médulle est nue, elle renferme peu de cristaux et, comme elle est plus épaisse, les articles des hyphes sont tantôt oblongs, tantôt sphéroïdaux, et la couche inférieure d’hyphes verticaux est mieux développée. Les autres caractères sont identiques, mais les apothécies, quoique nombreuses, ne contiennent pas de spores. Les spermaties, figurées et mesurées par Nylander sur l'éti- quette, sont semblables, droites, longues de 17-24 » et larges de 0,5 w. Ce spécimen de Fon- tainebleau n'est donc qu'une variation de celui de la Hongrie, et il est très étonnant que Nylander ne l'ait pas compris dans ses Lichens des environs de Paris, dans lesquels le Lecanora lusca manque. Je crois que toutes ces recherches suffisent pour bien établir l'espèce de Nylander et la faire regarder comme une variété de celle d'Arnold. Restent maintenant les deux exsiccatas de M. l'Abbé Harmand : Lecanora lusca Harm, plices, hyalinæ, distichæ, 14-22 w longæ et 9-12 y latæ. Spermogonia frustra quæsita. LICHENES. 91 Lich. Lothar., n. 678, et Lich. gall. præcip. exsice., n. 389, tous deux récoltés à Docelles (Vosges) sur des grès, souvent inondés pour le dernier. Ces deux échantillons sont semblables et à cause de la différence de réaction et de quelques divergences anatomiques, je Les regarde comme une forme de l’Aspicilia siluatica Arn. — f. docellensis Hue; Zecanora lusca Harm., Catalog. descript. Lich. Lorraine, p. 312, in Bull. Soc. scienc. Nancy, 1897, secundum Harm. Lich. gall. præcip. exsice., n. 389. Thallus olivascens, subnitidus, tenuissimus, 0,2 mill. crassus, continuus ac passim paulum ac irregulariter fissus, vel et sæpius areolis fertilibus, 0,6-1 mill. latis, raro contiguis, plerumque dispersis ac saxi granulis separatis compositus; intus et subtus albidus. Cortex hyalinus, superne paulum obscuratus et 30-70 y crassus; in eo hyphæ fastigiatæ, 48 y crassæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæroïdeis aut parum oblongis, lumine 2-% y. lato, atque zona hyalina cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-20 y lata, stratum 40-60 y crassum interruptumque vel glomerulcs sub cortice formantia. Hyphæ medullares nudæ, 6-8 crassæ, verticales, stricte congluli- natæ, plerumque sphæroideo articulatæ et triplice D'° Guéguen reagente rubentes ; inter eas pauca fragmenta rupis silacea, sed abundans liquidum hydrate kalico optime flavens et mox ferrugineum. Apothecia singula duove aut tria in singulis areolis nala, et in eis immersa, nune rotunda, nunc oblonga, thallo tenui, integro ac parum prominente cineta atque disco 0,2-0,4 muill. lato, atro, concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, superne nigrescens, iodo cærulescens, in margine 60-120, laleraliter 20 et subtus 60-80 latum ; ejus hyphæ horizontales, breviter articulalæ, arcte coadunatæ, superne flabellatæ et sphæ- roideo articulatæ; gonidia sub eo raro vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaccæ aut atratæ ac tune hydrate kalico ferrugineæ, 80-160 y altæ, 6 crassæ, rectæ, stricte cohærentes, artieulatæ articulis 8-10 slongis, lumine 1,5 y lato et septis crassis, passim connexo ramosæ, in apice duos vel tres articulos sphæricos vel sphæroideos, lumine 2-2,5 w lato, breviterque ramosos ramis interdum unicam cellulam præbentibus atque iodo vix cærulescentes el mox rubentes. Thecæ 80-110 y longæ, 20-30 latæ, in apice incrassatæ ac in basi cauda 10-15 y longa munilæ ; Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 1-1,5 y lato, 12-22 y longæ et 9-12 y latæ, immixtis, 15-16 y longis et 8-9 & latis ac etiam sphæricis diam. 10-12 y metien- libus. Spermogonia in thallo inelusa; spermatia 18-24 11 longa et 0,7-0,8 mill. lata; sterigmala 25-30 & longa, lumine 2 y lato, et in basi ramosa. Cephalodia sive in thallo apothecium cingente, sive in ipso apothecio, inter paraphyses stratum 30-40 y latum et verticale formantia; in eis gonidia viridia, protococcoidea, 6-10 w lata. Quand même on arriverait à démontrer que cet échantillon des Vosges est semblable à l'archétype de Ripart, mes diagnoses conserveraient leur valeur, et les noms seuls seraient à changer. À la f. docellensis on mettrait var. lusca, el celle-ci prendrait une autre dénomi- nation. — var.lusca Hue; Lecanora lusca Nyl. Observ.lichenolog.Pyren. orient.,in Flora 1873, p.69, in notula, et p. 34 opuseuli seorsim impressie Bull. Soc. Linn. Normand., 2° sér.,t. VIT, Lich. Pyren. orient., 1891, p. 59, etiam in notula, in /{ora 1881, p. 7, atque ÆEnum. Lich. fret. Behr., 1888, p. 11, in Bull. Soc. Linn. Normand., 4 sér., t. [, secundum specimen authentieum supra saxa arenaria a el. Lojka in Hungaria lectum (inseriptione schedulæ ipsius Nylander manu data), ex herb. Ripart a el. Abb. Harmand benevole mecum communicatum. Thallus olivaceus, passim atratus, nitidus, hydrate kalico intus immutatus, crustam lenuissimam, 0,2-0,95 mill. crassam, continuam et solummodo cireum apothecia vetustiora interdum rimosam, lævem, æquatam, determinatam et in ambitu paulum denigratam præbens. Cortex superne olivaceus velatratus, 404 crassus et zona aibida 10-20 lata, cellulas collapsas 92 A. HUE. continente oblectus ; ejus hyphæ fastigiatæ (fig. 50) 4-7 4 crassæ, arcte coadunatæ, ramosæ, arti- culatæ articulis sphæricis, vel sphæroïdeis, lumine 2-4 y lato. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-1% y lala, stratum 40 y latum et paucis hÿphis verticalibus interruptum sub cortice for- manlia. Iyphæ medullares 6-8 y crassæ, verticales, sphærico et moniliformiter articulatæ, Fig. 50. — Aspicilia silvalica var. lusca (Nyl.) Hue. Coupe longitudinale du thalle comprenant les couches corticale et gonidiale. Dans la pre- mière, recouverte d’une zone de cellules affais- sées et dépourvues de protoplasma, les hyphes fastigiés sont tous ramifiés. (Gross. 420 diam.) triplice D'° Guéguen reagente rubentes, pauca saxi fragmenta admittentes et in zona infera angusta horizontales, oblongo articu- latæ, mox verticales ac saxo adhærentes. Apothecia rotunda, in thallo immersa et ab eo integro et parum eminente marginata atque disco atro, 0,3-0,4 mill. lato, plano nudoque prædita. Perithecium incoloratum et sursum atratum, iodo non cærulescens, in margine 60, lateraliter 20 et subtus 80 y cras- sum; ejus hyphæ horizontales, breviter ac in margine sphæroideo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure olivaceæ, 100-170 y altæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ ar- tieulis vel 3-4 vel 5-7 y longis, septis crassis et lumine 2 y lato, passim ramosæ ramis di- varicatis, apicem versus septem seu octo articulos sphæricos vel sphæroideos, lumine 2,5-3 1 lato, offerentes non connexo ramosæ atque iodo leviter cærulescentes, mox vinoso rubentes et post ablatum reagentis excessum sie remanentes. Thecæ 100-116 y longæ, computata eauda 15-20 y longa, 16-20 y latæ ac in apice incrassatæ; sporæ octonæ, 14-20 y longæ et 9-10 y latæ, immixtis 14 y longis et 11 y latis vel diametro 12 y metientibus. Spermogonia in thallo inclusa ; spermatia cylindriea, vel recta aut leviter flexuosa, 18-22 y longa, vel raro curvula 14-16 y longa et semper 0,7-0,8 u lata. Ad connectendos characteres morphologicos utriusque speciminis ex Hungaria et e sylva Fontisbellaqueo orti, sic diagnoseos initium se habere potest : Thallus olivaceus, nitidus, hydrate kalico non tinctus, nune lævigatus, nune rugosus et fere areolatus crustamque in peripheria determinatam denigratamque ac in superficie æqua- tamque aut fere æquatam formans. Viget igitur hæc species saxicola in Asia borea (Lawrencebay) et in Europa, in Anglia, in Gallia orientali, media et meridionali, in Helvetia, Germania et Tyrolia. Indicatur etiam in Algeria, Süzenb. Lichenxa afric., Supplem. 11, p. 27. 672. Aspicilia tephra Hue, sp. nov.; Lecanora cinerea corticola Nyl., ab ipso ad corticem Betularum emortuarum in Savolaxia Finlandiæ lecta, in herb. Mus. paris. Thallus cinereus vel passim cinerescens, hic et illic roseo tinctus, tenuissimus, opacus et rimoso areolatus; areolæ 0,4-0,6, raro 4 mill. latæ, 0,15-0,20 mill. crassæ, vel rotundæ, vel angulatæ, basi connexæ, rimis angustissimis superne separatæ, in superficie læves ac in peripheria in lacinias longas, angustissimas, plus minusve distincte radiantes mutatæ atque rosulam % cent. latam, parum inæquatam formantes ; intus et subtus albidæ. Cortex cor- puseulis atratis nubilatus et 20-40 & crassus; ejus hyphæ fastigialæ, verticales aut passim obliquæ, ramosæ (unica rarissime simplex) ramis aliquando meatum 6-8 y latum et materia calcaria repletum præbentibus, 4-6 w crassæ, nune stricte coalitæ, nune materia calcaria separalæ, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 3-4 y lato, nunc horizontales, LICHENES. 93 ramosæ et stricte congregatæ in strato 100-120 longo atque medullaribus hyphis similes ac zona 10-30 y lata et cellulas protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcidea, 10-20 y lata, stratum 20-30 y crassum sub cortice formantia atque eorum glo- meruli in corticem passim ascendentia; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medul- lares materia grisea tectæ, hydrate kalico ferrugineæ, 4 4 crassæ, vulgo horizontales, hinc inde obliquæ, :amosæ, longe articulatæ, vel stricte coalitæ, vel materia calcaria separatæ, in basiomnino horizontales, stricte aggregatæ, stratum 40 y crassum formantes atque inter arboris corticis cellulas unum alterumve stratum insuper efficientes; aliquando basin versus et inter cellulas corticis sphæroïideo articulatæ, 6 4 crassæ ettriplice D‘ Guéguen reagente rubentes. Apothecia rotunda, unica vel plura in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo tenui integro et paulum prominente cincta atque disco 0,3-0,6 mill. lato, plano seu paulum con- cavo nudoque prædita. Perithecium incoloratum, iodo læviter cærulescens, in margine 60, lateraliter 12 et subtus 20 y crassum; ejus hyphæ inferne horizontales, breviter aut longe articulatæ, passim meatus materia calcaria repletos relinquentes, lateraliter stricte coadu- natæ atque in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum atratæ, 120 & altæ, 6 w crassæ, rectæ et flexuosæ, arcte cohærentes, arti- culatæ articulis 5-8 y longis, septis tenuibus et lumine 2 w lato, in dimidio supero nunc longe, nune breviter articulatæ articulis passim connexis ac in quarto superiore articulos sphæroideos, lumine 2-3 W lato, præbentes atque iodo cæruleæ, mox rubentes ac, sublato reagentis excessu, denuo cærulescentes. Thecæ 78-84 uw longæ, computata cauda 20-24 y longa, 20-26 L latæ et apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundæ aut uno paulum attenuatæ, exosporio 1 y crasso, 13-20 & longæ et 9-11 y latæ, immixtis 17-18 & longis et 9-11 u latis atque sphæricis diam. 14 y metientibus. Spermogonia non visa. Cephalodia in thallo inclusa, 100 & longa et 80 y lata, gonidia viridia, 12-16 y lata, triplice D Guéguen reagente ferruginea et granula continentia. 673. Aspicilia Arnoldi Hue, sp. nov.; À. cinerea f. alba Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirot, XXIV, p. 15,in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXXIX, 1889, p. 263, atque Lich. exsicc., n. 1228. Thallus in hoc n. 1298, a, 1, in herb. meo, lutescenti vel obscure flaventi, interdum palles- centi cinerescens, tenuis, opacus et rimoso areolatus ; areolæ 0,4-1 mill. latæ, 0,2-0,3 mill. crassæ, variiformes, sæpe oblongæ, rimis angustissimis separatæ, in superficie lævigatæ aut tenuissime albo signatæ crustamque continuam et æquatam ac lineis nigris Fungillo suppe- ditatis percursam formantes; intus et subtus albidæ. Cortex corpuseulis nigratis nubilatus et 40-50 L crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4-6 w crassæ, ramosæ, arcte coalitæ, articulatæ articulis sphæroideis, raro sphæricis, lumine 2,5-3 y lato, ac strato hyalino cellulas collapsas continente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-28 L. lata, membrana incrassata, stra- tum 40-60 & crassum et frequenter hyphis interruptum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares cum gonidiis materia grisea vel atrata nubilatæ, hydrate kalico flaventes et mox ferruginascentes, 5-6 & crassæ, sphæroïdeo articu- latæ et triplice D'* Guéguen rubentes, verticales, arcte coadunatæ, paucos cristallos admit- tentes, in strato sub gonidiis angusto, sub perithecio lato dispositæ atque in zona infera 60-80 y lata horizontales aut verticales ac oblongo articulatæ. Apothecia rotunda, sæpe solitaria, hinc inde duo, rarius quatuor in singulis areolis nata, in eis immersa, thallo primum normali, dein paulum eminente, tenui ac semper integro cincta atque disco 0,2-0,6 mill. lato, nigro, plano aut parum concavo nudoque ornata. Perithecium incoloratum, superne nigrum, inferne iodo cærulescens, in margine 70-120, lateraliter 20-30 ac subtus 40 y latum ; ejus hyphæ sub paraphysibus sphæroideo articulatæ et triplice reagente rubentes, lateraliter oblongo ac in margine denuo sphæroideo articulatæ ; sub eo gonidia nulla. Paraphyses hya- 94 A. HUE. linæ, sursum atrato olivaceæ, 90-120 y allæ, inferne #4 et superne 6-7 crassæ, rectæ, stricte conglutinalæ, arliculatæ articulis 5-6 y longis, lumine 2 y lato, basin versus 8 u longis, lumine 1,5 metiente, ac in apice paucis sphæricis seu sphæroïdeis, lumine 3 y lato, septis crassis, in triente superiore furcatæ, atque iodo cærulescentes, dein rubentes et, ablato reagentis excessu, decoloratæ aut sordide cærulescentes. Thecæ 94-100 u longæ, computata cauda 14-20 y longa, 20-26 Y latæ el apice incrassatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, utroque apice rotundatæ, exosporio 4,5-2 y lato, valde variabiles, nune 16-24 u longæ et 10-12 y latæ, nune 13-14 et 20 y longæ et 9-10 y latæ, vel sphæricæ diam. 10-13 w metientes, atque in eadem theca 22-30 y longæ et 14 y latæ ac 2% y longæ et 12 y latæ. Apud Arn., loc. cilat., 2 y longæ et 12-14 » latæ. Spermogonia non visa; spermatia, ibid. , recta 45-16 y longa et 1 & lata. Cet échantillon, n. 1228, a, 1, est placé sur le petit carton à ma gauche (le numéro secon- daire est de la main d’Arnold). Comme on le voit par la description, il n’a que la réaction de caractère commun avec l'A. cinerea Koerb. et il n’a aucun rapport avec la var. alba (Schær). Je n'ai pas examiné le n° 2, qui est en assez mauvais état et certainement très différent. 674. Aspicilia inornata Arn., ZLichenolog. Ausfl. Tirol, XXI, p. 36, in Verhandl. coolog.-botan. Gesellsch. Wien, &. XXX, 1880, p. 128, loc. cital., XXIL, p. 8, in cod. diar. t. XXXVI, 1886, p. 68, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p. 277; A. (aquatica Fr. var.) inornata Arn., loc. citat., X NII, p. 18, in eod. diar., t. XXVIIL, 1877, p. 550; À. subdepressa var. inornala Arn. Lich. exæsice., p. 12 et 32,in Bericht. bayer. bot. Gesellsch., t. II, 1893 ; Lecanora subdepressa Nyl., in /lora 1881, p. 185. Thallus in Arn. Lich. exsice., n. 669, sordide albidus aut pallido cinerescens, passim rufescenti variegatus, tenuis, opacus ac rimoso areolatus ; areolæ 0,4-1 mill. latæ, 0,2 mill. crassæ, planæ, læves, rimis angustissimis separalæ crustamque late expansam ac æquatam formantes ; intus et subtus albidæ atque nec hydrate kalico, nec iodo tinetæ. Cortex albidus, superne in zona angusla fuscescens, interdum cristallis calciei oxalatis interruptus et 20-30 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 y crassæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 3-4 y lato, atque zona albida, 15-40 y crassa et fere amorpha obtectæ. Gonidia pallido viridia, an cystococcoidea? 8-16 y lata et glomerulos hine inde sub cortice formantia. Hyphæ medullares vix visibiles et satis longe articulatæ ; inter ea erystalli et rupis fragmenta magna etnumerosissima. Apothecia rotunda, solitaria vel duo triave in quavis areolata nata etin eis inmmersa, thallo paulum eminente integre ac tenuiter cincta, perithecio nigrescente non raro visibili, atque disco 0,3-0,5 mill. lato, atro, concavo et nudo ornata. Perithecium incoloratum, superne nigrescens, iodo non tinctum, in margine 120, lateraliter et subtus 80 y latum aut ibi deficiens ; sub eo gonidia nulla. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ aut atratæ, zona amorpha 10 y lata obtectæ, 140-150 y altæ, 6-8 y crassæ, rectæ, arete cohærentes, articulatæ articulis 6-12 y longis, lumine, 4,5 wlato et septis parum erasssis, ramosæ ramis satis longis el passim connexis, apicem versus sex seu octo articulos sphæroideos aut paulum oblongos, lumine 2-3 y lato, ramosque breves præbentes atque iodo cærulescentes ac mox vinoso ruben- tes ct, amoto reagentis excessu, sie remanentes. Thecæ 80-110 y longæ et 36-30 y latæ, in apice incrassatæ ac in basi vix eaudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, in utroque apice rotundatæ seu in uno paulum attenuatæ, exosporio 1,5 w lato, 20-24 y longæ et 10-14 y latæ, immixtis 26 y longis et 13-18 uw latis: teste Arn., loc. citat., XNIT, p. 18, paulo majores, 28-30 & longæ et 15 y lalæ, XXII, p. 8, 27-30 w longæ et 12-15 y latæ. Spermogonia non observata ; spermatia in posteriore loco, recla, 8-9 y longa et 1 u lata. Cet échantillon à été récolté par Arnold sur des roches micacées près d’'Inspruck, dans le Tyrol, en 1876. C'est certainement une des espèces de ce genre dont le thalle est le plus LICHENES. 95 rempli des fragments de la roche; il en résulte que les hyphes sont très gênés dans leur déve- loppement et que parfois sous le cortex, au lieu de gonidies, se trouve un amas de cristaux dans une assez grande longueur. Quant aux hyphes médullaires, on ne les voit apparaître que cà et là. 615. Aspicilia Fauriana [lue; sp. nov. In Asia : in Corea saxicolam legil R. P. Faurie in Hpyeng-Yang, n. 4508, junio 1901. Thallus virenti cinereus, cæsius, satis crassus, opacus et rimoso areolatus; areolæ 0,5-2 mill. latæ, 0,5-0,7 mill. crassæ, parvulæ, fere quadrangulares et planæ, majores, varii- formes ac sæpius convexæ, rimis anguslis separatæ latcraliter non corticatæ, lævigatæ, in peripheria vage radiantes erustamque determinatam et paulum inæquatam efficientes ; intus albidæ, passim aurantiacæ ac sublus albidæ. Cortex corpusculis atratis nubilatus, superne anguste brunneus et 20-30 y crassus ; 1llius hyphæ fastigialæ, ramosæ, 4-6 LL crassæ, arcte coalitæ aut interdum unicum eristallum admittentes, sphæroideo ac passim oblongo articu- latæ, lumine 3-4 1 lato, atque zona albida 10-20 crassa, cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-22 w lata, membrana incrassata, stra- tum 50-60 y crassum et frequenter paucis hyphis interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares materia atra velatæ, hydrate kalico passim rubentes, hine inde columnam angustam et strictam præbentes, raro sphærico articulatæ et tune triplice D'S Guéguen reagente rubentes ac inter cas numerosissimi cristalli conspicui. Apothecïa rotunda, vulgo solitaria, aliquando duo in qualibet areola nata, in eis immersa, thallo non elewato integre cireumdata atque disco 0,3-0,5 mill. lato, atro, concavo ac sæpe pruinoso prædita. Perithe- cium incoloratum, iodo toltum cærulescens, in margine 40-60, lateraliter 40 ac subtus 40-60 y latum ; ejus hyphæ horizontales, oblongo articulatæ, ramosæ ramis meatus materia calcaria repletos præbentibus atque in margine flabellatæ et sphæroideo articulatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, superne atralo olivaceæ, cuticula 10 & lata tectæ, 140-160 y altæ, 4 y crassæ, rectæ flexuosæque, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-8 w longis, septis crassis ef lumine 1,5 y lato, frequenter et longe ramosæ ramis interdum con- nexis, in zona supera 10-15 y lala, sphærico aut sphæroideo, rarius paulum oblongo articu- latæ, lumine 2-2,5 y lato, atque iodo cæruleæ, mox rubentes ac, amoto reagentis excessu, denuo cæruleæ. Thecæ 90, 110 et 120 y longæ, 24-22 y latæ, in apice incrassatæ ace in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ in utroque apice rotundatæ vel in uno leviter attenuatæ, granulosæ et triplice reagente rubentes, 19-24 longæ et 12-14 à latæ, immixtis sphæroideis 14-16 y longis et 12 y latis. Spermogonia in areolis inelusa, otiolo nigro notata, 200 y profunda et 140 y lata ; spermatia cylindrica, recta, apicibus truncatis, 10-12 y longa et 0,5-0,6 y lala ; sterigmata 20 y longa, tenuia et post basin ramosa. Comme dans l'espèce précédente, À. inornatla Arn., la médulle est remplie de nombreux cristaux, lesquels cependant ne pénètrent jamais dans la couche gonidiale. Les coupes du thalle placées entre deux verres dans de l’eau glycérinée répandent autour d'elles, au bout de quelques heures, un liquide orangé. 676. Aspicilia inæquata Hue, spec. nov. In Asia : in Japonia, saxicolam legit R. P. Faurie, in ins. Nippon, in Owani, n. 1226, aprili 1899. Thalius pallido cinerescens, satis erassus, subnitidus et rimoso areolatus; areolæ 0,5-2 mill. latæ, 0,3-0,6 mill. crassæ, rimis angustis separatæ ac lateraliter non corticatæ, pri- mum planæ et dein valde convexæ, in superficie læves crustamque inæquatam efficientes ; intus et subtus albidæ. Cortex corpusculis albidis velatus, hydrate kalico flavens et 10-40 y latus ; illius hyphæ fastigiatæ, 5-8 w crassæ, verticales et obliquæ, ramosæ, haud infrequen- ter meatus materia calcaria repletos præbentes, articulatæ articulis sphæricis seu sphæroiïdeis 96 A. HUE. aut interdum oblongis et 6-8 } longis, lumine 2-4 y lato, atque zona albida 10-30 L. Crassa et cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 8-14 u lata, membrana paulum crassa, et stratum 40-70 y crassum sæpe hypbis interruptum sub cortice formantia atque hine inde deficientia. Hyphæ medullares materia atrata obtectæ, hydrate kalico flaventes et mox ferrugineæ, iodo non tinctæ, verticales, aut ex toto sphæroi- deo articulatæ et triplice D" Guéguen reagente rubentes, aut materia calcaria vel numerosis cristallis separatæ, oblongo et inferne tantum sphæroideo articulatæ. Apothecia raro soli- taria, sæpius plura in quavis areola nata, primum immersa, dein paulum emergentia, rotunda, thallo tenui, integro et paulum eminente cincta atque disco primum punctiformi ac dein 0,4-0,5 mill. lato, atro, concavo et nudo ornata. Perithecium levissime rufidulum, hydrate kalico flavens, iodo totum cæruleum, in margine 60-150 & et subtus 100 latum ; ejus hyphæ horizontales, sub paraphysibus meatus materia calcaria repletos præbentes, inferius sphæ- roideo articulatæ et triplice reagente rubentes; in margine sicut in cortice thallino articu- latæ, sed angustiores; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum atratæ et hydrate kalico rufescentes, 120-130 y altæ, 5-6 & crassæ, rectæ et flexuosæ, parum cohærentes, articu- latæ articulis 4-6 L longis, septis crassis et lumine 2 y lato, longe ramosæ ramis divaricatis connexisque, superne in zona 10 y crassa articulos sphæricos aut sphæroideos, raro oblongos præbentes atque iodo cærulescentes, dein rubentes ac, ablato reagentis excessu, sordide cæruleæ. Thecæ 80-100 y altæ, 20-22 w latæ, in apice multum inerassatæ et in basi plus minusve longe caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, triplice reagente passim rubentes, exosporio 2 & crasso, 14-20 y longæ et 8-12 y latæ, immixtis, 18-20 y longis et 9-10 y latis et 10-13 y longis ac 9-10 y latis. Spermogonia non visa. Cet échantillon est très petit et dépourvu de spermogonies ; je l'ai néanmoins décrit, parce que, d’une part, son aspect extérieur le sépare facilement des autres espèces et que, d'autre part, il! présente plusieurs réactions très particulières. 677. Aspicilia squamulata Hue, sp. nov.; À. cinerea var. cæsiocinerea Bouly de Lesdain, Votes lichénolog., NV, in Bull. Soc. botan. France, t. LUI, 1906, p. 515, secun- dum specimen archetypum a el. Mare ad petram siliceam in Nant « Sentier d'Algues » (Aveyron), n. 138 bis, 13 mariti 1904 lectum, in herb. B. de Lesd. et ab eo benevole mecum communicatum ; Mare, Catalog. Lich. massif Aigoual, in Acad. Géogr. botan.,t. XVIN, 1908, p. 403. Thallus cinerescens, intense cæsius, satis crassus et laciniato squamulosus ; squamulæ 1-3 mill. latæ, vel minores et tune areoliformes, 0,5-0,6 mill. crassæ, contiguæ, in superficie granulosæ, in ambitu irregulariter et parum profunde lobulatæ, in peripheria laciniatæ laci- niis 1-2 mill. latis, parum longis, ramosis et in apice sæpe dilatatis atque plus minusve bene radiantibus ac tandem crustam paulum inæquatam determinatamque efficientes ; intus albidæ et sublus saltem in ambitu denigratæ. Cortex superior sursum ater, totus materia calcaria nubilatus ac 40-90 & crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 uw crassæ, ramosæ, articu- latæ articulis sphærieis, lumine 2,5-3 y lato, atque strato albido, 10-15 & crasso et cellulas protoplasmate orbatas continente tectæ. Gonidia viridi flava, cystococcoidea, 6,25-18,75 w lata, membrana incrassata, nunc glomerulose disposita, nune stratum 70-100 y crassum sub cortice formantia ; interdum in spatio 200-300 y» lato deficientia; inter ea byphæ sphærico articulatæ. Medulla materia atrata cooperta, hydrate kalico primum flavens et dein rubens raphidesque producens ; illius hyphæ verticales, sub gonidiis sphærico, dein oblongo articu- latæ, 4-6 crassæ, tune adeo cristallis onustæ ut vix sint visibiles atque nec triplice D'S Guéguen reagente nec iodo tinctæ; in peripheria laciniæ similiter constitutæ et subtus ambitum versus corticatæ. Apothecia rotunda in squamulis solitaria, sed interdum plura contigua et solo perithecio separata, omnino immersa, thallo discum æquante et integro LICHENES. 97 cineta atque disco 0,3-1 mill. lato, atro nudoque instructa. Perithecium incoloratum, superne atratum, iodo cæruleum in margine 40-60, lateraliter 15 et inferne 40-80 4 cras- sum ; in eo hyphæ horizontales, ramosæ, stricte coadunatæ ac sursum sphærico articulatæ ; sub eo gonidiorum glomeruli vigentes. Paraphyses hyalinæ, sursum atratæ, cuticula hyalina 10-12 w crassa coopertæ, 100-140 y altæ, 8 y crassæ, rectæ aut obliquæ, arcte conglutinatæ, articulatæ articulis 4-6 y longis, septis crassis et lumine 2-2,5 y lato, passim connexo ramosæ, in triente superiore vel in parte supera minore articulos sphæricos et moniliformiter dispositos, lumine 3-4 y lato, præbentes atque iodo rubentes. Sporæ non visæ; teste el. Bouly de Lesdain, loc. citat., vel 11-15 & longæ et 8-12 w latæ, vel globosæ ac 12 y diam. metientes. Spermogonia in thallo inclusa ; spermatia recta, 4-5 y longa et 1 p crassa; sterigmata 15-25 u longa, in basi 2,5 y lata, ramosa ac non articulata. Cette espèce est très remarquable par la couleur de son thalle, etles petites écailles qui le composent la distinguent de tous les autres Aspicilia décrits dans ce Mémoire. 678. Aspicilia rivularia Hue; Zecanora rivularia Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin. XXVIII, in ÆZora 1877, p. 222, in eod. diario, 1881, p. 455, ac apud Hue Addend. nov. Lichenogr.europ., p. 108, in ev. Botan., t. V, 1886-1887, secundum speci- men authentieum a cl. Brin ad lapides argillaceo schistosos in quodam rivulo (Ille-et-Vilaine), in Gallia occidentali lectum et a el. Bouly de Lesdain mecum benevole communicatum. Thallus pallide ochraceus, tenuissimus, subnitidus, crustam continuam, irregulariter rimosam, æquatam determinatamque efficiens. Cortex ochraceus et 30-40 & crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, ramosæ, 4-5 4 crassæ, stricte coalitæ, atque articulatæ articulis sphæri- cis, lumine 3-4 y lato. Gonidia viridia, protococcoidea, 8-16 y. lata, interdum oblonga, mem- brana tenui, stratum 60 & crassum sub cortice formantia. Hyphæ medullares corpusculis griseis nubilatæ, nec hydrate kalico, nec 1odo reagentes, 5-6 y crassæ, sphærico articulatæ et triplice D'° Guéguen reagente non tinctæ. Apothecia rotunda vel paulum oblonga, dis- persa, raro duo contigua, in thallo immersa, ab eo integro, crassiuseulo et levissime elevato circumdata atque disco 0,2-0,3 mill. lato, atrato, concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo cæruleum, in margine 50-70, lateraliter 20 ac inferne 40 & crassum; illius hyphæ intricatæ, arcte coadunatæ, ramosæ et sphæroideo articulatæ ac in margine tenues et similiter articulatæ ; sub eo gonidia vigentia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure fuscæ ac granulosæ, 150-160 y altæ, 3-4 w crassæ, rectæ, parum cohærentes, articulatæ arti- culis 3-4 y longis, septis tenuibus et lumine 2 y lato, apicem versus sphæroïdeis, lumine 2-3 Lu lato, in ipso apice unica vel duobus cellulis ramosæ atque iodo cærulescentes. Thecæ 70-110 y longæ, 12 y crassæ, in basi caudatæ et in apice haud incrassatæ ; sporæ octonæ, bhyalinæ, simplices, monostichæ, utroque apice attenuatæ, guttam oleosam medianam tri- plice reagente rubentem continentes, 10-14 4 longæ et 7-10 & latæ; apud Nyl., loc. citat., 12-17 y longæ ac 8-10 y latæ. Spermogonia non visa; spermatia, apud. Nyl., loc. citat., p. 223, bacillaria, 3,5 longa et 0,5 y lata. 2, — PARAPHYSES SUMMÆ SIMUL SPHÆRICO ET OBLONGO ARTICULATÆ. a. — Cortex lateralis præsens. 679. Aspicilia adunans Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXIII, p. 31, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, 1. XXX VII, 1887, p.111; Lecanora adunans Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin., X VITE, in Ælora 1874, p. 309, apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ. p. 206, atque Zahlbr. Beitr. Flechtenfl. Niederüsterr., in Verhandt. £0olog.-botan. Gesellsch. Wien, t. LIT, 1902, p. 266; Aspicilia cinerea var. glacialis Arn. NouvELLES ARCHIVES pu Muséum, 5° série. — II, 1910. 13 98 A. HUE. Lichenolog. Ausfl. Tirol, XII, p. , in ead. eclog., À. XXIV, 1874, p. 235; À. glacialis Arn., loc. citat., XXI, p. 36, in ead. eclog., &. XXX, 1880, p. 128, ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol,K. IV, 1902, Zlecht. Tirol, p. 283; À. adunans f. glacialis Arn., primo loc. citat. Thallus albidus, in herbario frequenter pallido ochraceo tinctus, opacus et rimoso areo- latus : areolæ 0,5-1,5 mill. latæ, 0,5-2 mill. crassæ, rimis nunce angustis, nunce paulum latis separatæ, variiformes, planæ, læves aut parum rugulosæ crustamque æquatam formantes; intus et subtus albidæ. Cortex superior 20-40, raro 50 y latus, albidus aut leviter ochraceus ac hydrato kalico immutatus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 5-6 y crassæ, ramosæ, articulalæ arti- eulis oblongis, 5-6 longis vel brevioribus, rarissime sphæricis, septis sat tenuibus et lumine 1,5-2 y lato, atque strato 10-20, raro 50 y crasso, cellulas collapsas præbente obtectæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 8-16 y lala, membrana crassa, stratumque 60-120 latum et non densum sub cortice efficientia ; inter ea hyphæ oblongo articulalæ. Medulla materia atrata nubilata, passim et præsertim inferne hydrate kalico flavens et mox sanguineo rubens raphidesque producens, ex hyphis verticalibus, 6 & crassis, lumine 2 y lalo, sat longe arti- culatis, passim et præcipue sub hymenio iodo cærulescentibus saxique fragmenta admitten- tibus composita. Cortices lateralis et interdum inferior, 20 y. crassi el superiori similes. Apo- thecia rotunda, plerumque in areolissolitaria, in thallo immersa et abeo integre circumdala, perithecio occulto, superficiem thalli fere semper æquantia atque disco 0,5-1 mill. lato, nigro, plano et nudo prædita. Perithecium incoloratum et superne denigratum, iodo cæru- leum, 40-80 y latum, ex hyphis inferne verticalibus, lateraliter ascendentibus ac in margine flabellatis et ibi breviter articulatis constans ; gonidia sub eo nulla. Paraphyses hyalinæ et sursum denigratæ, 120 y altæ, 3-4 u crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 6-10 y longis, septis parum crassis et lumine 2 y lato, duobus vel tribus in apice 4-5 y longis, raro sphæroïdeis, lumine 2,5 y lato, frequenter connexo ramosæ, sursum raro ramosæ ac iodo persistenter cærulescentes. Thecæ 70-75 uw longæ, 20-22 y latæ, superne incrassatæ el inferne caudatæ; sporæ octonæ, interdum senæ, hyalinæ, simplices, utroque apice rotun- datæ, in Zw., n. 938, 14-20 u longæ et 8-10 y latæ, immixtis 14-16 y. longis et 10 y latis, et apud Arn., n. 622 b., 12-16 y longæ et 8-10 y latæ; apud Nyl. et Arn., loc. cilat., 12-16 w longæ et 7-9 y latæ, 15-17 y longæ et 8 u latæ. Spermogonia extus ostiolo nigro indicata, intus incoloria ac hypharum strato 10-15 4 crasso eireumseripta ; spermatia cylindrica, recta, in exsiccato Zw., n. 938, et Lojka, n. 45, 5-7 y longa et 1 y lala; sterigmata 25-35 w longa, 3 p crassa, lumine 2 & lato, paulo post basin ramosa et articulalta; apud Nyl. Arn. et Zahlbr., loc. citat., 6-8, 8-9 ac 7-9 y longa et semper 1 y lata. Cette diagnose a été composée à l’aide de trois exsiceatas : 1. Lojka Lich. regn. Hungar. exsicc., n. 4, récolté en Transylvanie, région où le Lecanora adunans Nyl. fut pour la première fois observé ;2. Zwackh Lich. exsicc., n. 938, rapportéde la Hongrie par Lojka, et portant également le nom de Z. adunans Nyl.; 3. Aspicilia cinerea var. glacialis Arn., n. 622 à, provenant du Tyrol méridional. Ces deux noms spécifiques adunans et glacialis sont tous deux de 1874; la date de la publication de Nylander est du 41 juillet, tandis qu'Arnold a lu le sien dans la séance de la Société botanique de Vienne le 4 mai; mais la date de la publication de ce Bulletin n’est pas indiquée, et c’est elle seule qui compte pour la priorité. C’est pourquoi j'ai eru devoir la donner, avec M. le D’ Zahlbruckner, au nom de Nylander. Le D’ Arnold regarde comme étant le type du Zecanora adunans Nyl. l'exsiceata Nyl. et Norrl. Zerb. Lich. Fenn., n. 247, et comme synonymes de son Aspicilia adunans Î. gla- cialis les exsiccatas Lojka, n. 45 et Zw., n. 938, cités plus haut. C’est une erreur, car ces deux exsiccatas représentent la diagnose de Nylander de 1874, ayant tous deux été récoltés par Lojka, tandis que l'exsiccata Norrl., n. 247, a été recueilli seulement en 1877, par Silén, LICHENES. 99 en Laponie, et publié en 1882; ce sont les échantillons de Silén que Nylander a décrits dans le Flora de 1880. De plus cet exsiccala, à mon avis, constitue une espèce distincte du primitif Lecanora adunans Nyl. Species ad saxa granitica vel dura vigens in Transsylvania, Hungaria, Tyrolia, Austria inferiore, Carinthia (Arn. Lich. exsice., n. 622 c) et in Silesia (Flot. Lich. Flor. Siles., p. 53, Zeora cinerea À. alpina, et exsicc., n. 283, teste Arn.). 680, Aspicilia lapponica Hue ; Zecanora adunans Nyl. in Ælora 1880, p. 393, ac Nyl. et Norrl. Æerb. Lich. Fenn., n. 241. Fhallus cinerescens, leviter cæsius, opacus et rimoso verrucosus ; verrucæ 0,5-1 mill. lalæ, 0,4-0,5 mill. crassæ, rimis plerumque angustis separatæ, convexæ, in superficie rugulosæ crustamque æquatam efficientes : intus et subtus albidæ. Cortex superior sicut in À. adu- nante Arn. formatus, sed articuli hypharum paulo breviores atque passim in carum apice sphærici. Apothecia rotunda, in singulis areolis singula enata, in eis immersa et dein emersa ac tum perithecio solo, paulum prominulo circumdata atque disco 0,6-1 mill. lato, plano, lævi vel in apotheciis confluentibus usque 3 mill. lato, corrugato nudoque instructa. Perithecium in margine nigrum et 120-180 y. latum. Paraphyses superne nigræ, 100 L altæ, articulatæ articulis 6-8 & longis, lumine 1,5 y lato, in apice 3-4 y longis, lumine 2-3 y lato, vel sphæricis, in penultimo articulo passim et inferius ubique connexo ramosæ ac iodo cæruleæ. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, rectæ velleviter curvulæ, distichæ, 12-20 y longæ, immixtis 14, 16, 19 longitudine ac 5 et 6, 8 et 9, 8 w crassitudine metientibus ; apud Nyl., loc. citat., 12-19 y longæ et 6-8 latæ ; apud Arn. loc. citat., XUI, p. 5, 15-17 y longæ et 1 w latæ. Spermogoniä non visa, sed apud Nyl., loc. citat., Spermatia bacillaria (vel utroque apice subinerassatula) 4-6 y longa et 1 y lata. Cæteræ notæ sicut in specie præcedente, À. adunante (Nyl.) Arn. et ab ea thallo alio, aliter colorato, apotheciis demum à thallo liberatis, sporis angustioribus et spermatiis utro- que apice obsolete incrassatis differens ; quæ notæ ad novam speciem stabiliendam sufficere videntur. Species etiam graniticola et Lapponiæ usque nunc propria. b. — Cortex lateralis deficiens. 681. Aspicilia Flagei Hue, sp. nov. ; À. silvatica Flag., Catalog. Lich. Algér., 1896, p. 51,et Lich. algeriens. exsicce., n. 124, supra saxa arenaria tempore hiemali inundata prope fauces « Fdoulès », in Algeria, ab ipso lecta, in herb. meo. Thallus olivaceus, passim aut obscuratus aut flavo olivascens, tenuissimus (crass. 0,1- 0,2 mill.) opacus, omnino continuus et uniformis crustlamque æquatam, lineis nigris infre- quenter percursam alque in peripheria irregulariter determinatam et paulum depressam for- mans. Cortex superne brunneus, 20-30 y latus ac æque ac medulla, hydrate kalico non tinctus; ejus hyphaæ fastigialæ, 4-7 crassæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæroideis aut paulum oblongis, lumine 2-5 y lato, atque zona albida 6-10 y crassa ac cellulas proto- plasmate orbatas conlinente oblectus. Gonidia viridia, cystococcidea, 10-14 y lata, stratum 40 y crassum et parum densum sub corlice formantia. Hyphæ medullares materia atrata nubilatæ, nunc horizontales, stricte coadunatæ et articulatæ articulis longis triplice Dris Guéguen reagente rubentibus, nune inter hane zonam gonidiaque verticales et numerosa saxi fragmenta admittentes. Apothecia rotunda, in thallo immersa et ab eo integro, interdum leviler eminente el tenuiter sphærico fisso cireumdata atque disco primum punetiformi et deinde 0,2-0,3 mill. lalo, atralo, concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, sursum atralum, iodo non tinelum, in margine 50-100, lateraliter et subtus 100 A. HUE. 20 & latum ; ejus hyphæ oblongo et in apice tantum sphæroïdeo articulatæ. Paraphyses hyalinæ, sursum obseure olivaceæ, 140-160 4 altæ, 4 6 y crassæ, arcte cohærentes, articu- latæ articulis 12-16 y longis, lumine 1,50-1,75 y lalo et septis tenuibus, sal frequenter et sat longe ramosæ ramis passim connexis, superne brevius articulatæ articulis sphæricis aut oblongis, lumine 2 y lato et breviter ramosæ ramis liberis atque iodo leviter cærulescentes, dein vinoso rubentes ac, ablato reagentis excessu, sordide cærulescentes. Thecæ 86-100 u Jlongæ, 18-22 & latæ, in apice non incrassatæ ac in basi attenuatæ ; earum contentum plerumque non separatum, attamen vidi sporam 30 y longam, 14 y latam, bene evolutam, triplice reagente rubentem alque alteri incipienti affixam. Spermogonia in thallo inclusa ; spermatia cylindrica, raro recta, sæpius lunata, 8-10 y longa et vix 1 y lata ; sterigmata 12-15 y longa, simplicia, lumine 2-3 4 lato. Cephalodia in thallo, in sammo perithecio atque in hymenio sparsa ; eorum gonidia 10-15 y lata, pallido viridia, triplice reagente rubra et granulosa evadentia et absque ulla cum hyÿphis visibili relatione viventia, sicut in Harm., n. 389. In (hallo vel in summo perithecio pauca tantum agglomerata ; in hymenio stratum 80 4. latum et tam ac paraphyses altum vel sub hymenio, in apothecio laterali 120 y. longum et 30 y latum efformantia. — var. polyophthalma Hue, var. nov.; 4./usca Flagey, juxta specimen, n. 418, ab ipso in Algeria, anno 1890, « sur de gros blocs de grès inondés dans les bois de chênes au col de Fdoulès » lectum et a D'e Bouly de Lesdain mecum benevole communicatum. Thallus olivaceus, nitidus, hydrate kalico ac iodo intus immutatus, crustam tenuem, 0,2 mill. crassam, in partibus juvenilibus omnino continuam, in vetustioribus irregulariter rimosam, levigatam, æquatam, lineis atratis aut incoloratis infrequenter percursam atque atrato limitatam præbens. Cortex hyalinus, superne anguste brunneus et 20-25 y crassus; illius hyphæ fastigiatæ, 4-6 y erassæ, arcte coadunatæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæricis sphæ- roideisve, rarius oblongis, lumine 2-2,5 u lato, atque zona hyalina 10-12 y. crassa et cellulas pro toplasmate orbatas continente teetæ. Gonidia viridia, cystococcoidea, 6-15 y lata, stratum 20-50 y crassum et hyphis verticalibus interruptum sub cortice formantia. Hyphæ medullares materia atrata et hydrate kalico non depulsa tectæ, verticales et pleræque sphærico articulatæ ac triplice D'e Guéguen reagente rubentes ; inter eas pauci et parvi cristalli. Apothecia rotunda, in thallo immersa ac ab eo integro et demum satis elevato cincta atque disco 0,3- 0,6 mill. lato, atro, concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum et sursum atratum, iodo non tinctum, in margine 70-75, lateraliter 20 et subtus 40 w crassum ; ejus hyphæ sphæroideo articulatæ, triplice reagente rubentes et in margine flabellatæ ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum olivaceæ, cuticula hyalina 10 4 crassa tectæ, 150-160 y. altæ, 5-6 w crassæ, rectæ ac flexuosæ, arcte cobærentes, articulatæ articulis 8-10 w longis, dissepimentis tenuibus et lumine 1-5 Y lato, frequenter connexo ramosæ, in apice articulos 4-6 y longos, raro sphæroideos, lumine 2? y lato offerentes atque iodo rubentes. Thecæ 120-140 y longæ, 32-34 w latæ, in apice incrassatæ et in basi caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, sim- plices, distichæ aut subdistichæ, exosporio 2 4 crasso, in utroque apice rotundatæ aut in uno attenuatæ, vel 19-95 L longæ et 16-18 y latæ, vel 22 w longæ et 10-12 uw latæ, immix- lis etiam 20 » longis et 18 u latis. Spermogonia in thallo inelusa ; spermatia cylindrica recta, 10-12 & longa et 1 & lata ; sterigmata 20-95 y longa, 2,5 & crassa ac post basin pluries ramosa. Cephalodia in thallo vel sub hymenio immersa, e gonidüis viridibus, protococcoideis constans ; in uno 50 y lato, et 150 y alto, gonidia columnam summum corti- cem attingentem efficientia. Cette espèce est très voisine de l’A.silvatica var. lusca (Ny1.) par l'aspect de son thalle; mais elle s'en sépare nettement par ses paraphyses, ses spores et ses spermaties. Le thalle de l'espèce typique est formé de différents morceaux juxtaposés et d'épaisseur un peu diffé- rente, landis que dans la variété il est plus égal et réellement sillonné de lignes noirâtres. LICHENES. 101 Dans celle-ci, les spermaties sont un peu différentes, mais elle présente dans son ensemble le même type de structure. Les apothécies saillantes donnent à son thalle l'apparence d'être muni d'une multitude de petits yeux (d'où le nom polyophthalma), tandis que Nylander, j'ignore pourquoi, a regardé son Lichen comme étant aveugle (/uscus). 682. Aspicilia proluta Hue, Zecanora cæsiocinerea f. proluta Nyl. Lich. Pyren. orient. observ. nov., 1891, p. 8, secundum specimen authenticum ab eo ipso supra saxa plana, ab aqua lavata, in Amélie-les-Bains, 12 martii 1884 lectum, in herb. meo. Thallus rufescenti cinerescens, tenuissimus, opacus, in ambitu vage fimbriatus, magis cinerescens et in Centro rimoso areolatus ; areolæ 0,5-0,8 mill. latæ, 0,1-0,3 mill. crassæ, variiformes, applanatæ, rimis anguslissimis separatæ crustamque late expansam atque æquatam efficientes ; intus albidus aut fuscescens et subtus sic tinctus. Cortex superne anguste atratus et 20-40 y latus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 6-8 » crassæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæroïdeis, raro paulum oblongis, lumine 2-3 y lato, et zona albida aut sordida, 10 y lata, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia, viridia, cystococcoidea, 10-16 y crassa, stratum 40-80 y latum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo vel oblongo articulatæ. Hyphæ medullares nudæ seu materia atrala nubilatæ acidumque hydrate kalico flavum et in aqüa præparationis diffusum in superficie continentes, 6 y crassæ, verti- cales, vel longe vel sphæroïdeo articulatæ articulis in posteriore casu triplici D'S Guéguen rubentes, nunce nulla, nune numerosissima rupis fragmenta admittentes, his deficientibus, iodo cæruleæ ac in zona infera horizontales et stricte coadunatæ. Apothecia solitaria seu tria in areolis planis nata ac in eis omnino immersa, margine thallino aut non, aut vix prominente, semper integro cincta atque disco primum punctiformi et dein 0,2 mill. lato, concavo nigro ac nudo prædita. Perithecium incoloratum et sursum denigratum, ex toto iodo cærulescens, in margine 40-50, in latere et inferne 20-30 w crassum, ex hyphis sub apotheciis a medulla vix distinetis et in margine sphæroïdeo articulatis constitutum ; sub eo nulla gonidia. Para- physes hyalinæ, sursum denigratæ, 200 y altæ, 6 y crassæ, arete coalitæ, articulatæ articulis 6-8 y. longis, lumine 1,5 & lalo et septis tenuibus, ac in apice vel sphæroiïdeis vel 46 y lon- gis, lumine 2 y lato, frequentissime et etiam in apice ramosæ ramis plus minusve longis, divaricatis passimque connexis atque iodo vix cærulescentes et dein rubentes. Sporæ senæ vel octonæ, hyalinæ, simplices, subdistichæ, in apicibus rotundatæ, 20-30 w longæ et 14-18 latæ, immixtis magis oblongis, 24-28 y longis et 15 & latis, et magis ellipsoideis, 20-22 y longis et 16-18 ÿ latis. Cette espèce est très différente de l'A. cæsiocinerea (Ny1.), Arn., supra, n. 611, et n'a de commun avec lui que la grandeur des spores. 683. Aspicilia pyrenaica Hue, sp. nov.; Lecanora cinerea Nyl., thallo albicante, in Pyrenæis, Barèges, la Blue, altit. 5 000 ped., legit ipse, in Mus. paris. Thallus cæsio albicans, crassus, opacus, hydrate kalico immutatus et rimoso areolatus ; areolæ 0,6-1 mill. latæ, 0,5-0,8 mill. crassæ, nune rotundæ, nune paulum angulatæ, appla- natæ, rimis angustis separalæ, in superficie vel læves, vel tenuiter rugulosæ ac crustam æqua- tam efficientes ; intus et sublus albidæ. Cortex albidus et sursum in zona angusta fusces- cens atque 40-60 y crassus ; ejus hyphæ fastigiatæ, ramosæ, apice capitatæ, 4-10 4 crassæ, aut arcte coadunatæ aut passim parvos mealus cristallis repletos præbentes, articulatæ articulis sphæroideis, lumine 3-6 y lato, atque zona albida materiam cretaceam cellu- lasque protoplasmate orbatas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10-24 y lata, stratum 40-100 y erassum sub cortice formantia ac sæpe singula singulis hyphis cireumdata ; inter ea hyphæ sphæroideo articulatæ. Hyphæ medullares materia calcaria oblectæ, 6 y crassæ, verticales, ramosæ ramis anastomosantibus, inter ramos materiam cal- 102 A. HUE. “ariam et cristallos admittentes atque basin versus hinc inde sphæroideo articulatæ, tune 8 y crassæ et triplice D'° Guéguen reagente rubentes. Apothecia rotunda, sæpe in areolis solitaria, in eis immersa, thallo salis crasso, parum eminente integroque cirumscripta atque disco 0,4-1 mill. lato, atrato, plano et nudo instructa. Perithecium incoloratum, iodo leviter cærulescens, in margine 60, lateraliter 20 et subtus 60 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, breviter articulatæ, parvulos cristallos admittentes ac in margine flabellatæ sphæroideoque articulatæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses hyalinæ, sursum obscure olivaceæ, 160 y altæ, 4-5 et in apice 6-7 y crassæ, rectæ, stricte aggregatæ, articulatæ articulis 5-10 y longis, lumine 2 y lato, longe ramosæ ramis passim anastomosantibus, apicem versus quinque aut sex cellulas 5-6, longas, raro sphæricas, lumine 3 y lalo, unica cellula ramosæ atque iodo leviter cærulescentes, mox vinoso rubentes atque, amoto reagentis excessu, sic remanentes. Thecæ 112-114 y longæ 14-20 latæ, in apice non incrassatæ et in basi longe caudatæ. Sporæ et spermogonia deficientia. Quoique cet échantillon n’ait ni spores ni spermaties, je n'ai pas hésité à en faire une espèce nouvelle, parce que son aspect extérieur et sa structure interne le séparent nettement des espèces voisines. 684. Aspicilia niphetoda Hue; sp. nov. In Africa occidentali, ad saxa calcaria in peninsula capitis Albi legit cl. Chudeau, 17 martii 1908, in herb. Mus. paris. Thallus subglaucescenti niveus, madefactus glaucescens, tenuiter pulverulentus, opaeus, reagentibus solitis immutatus atque rimoso areolatus ; areolæ 1-2,5 mill latæ, passim minores, 1-2 mill. crassæ, variiformes, nune sphæroideæ, nunc oblongæ, non raro paulum angulatæ, rimis angustis separatæ et in ipsis rimis zona anguslissima cretacea, pallido ochroleuca cireumdatæ, raro planæ, sæpius plus minusve convexæ, lævigatæ, plagas latas ac probabiliter latissimas omninoque æquatas efformantes ac in peripheria nunc abrupte desinentes, nune vage radiantes et in ambitu paulum depressæ et anguste cærulescenti fimbriatæ ; intus et subtus albæ. Cortex 20, raro 40 y. crassus, nudus et strato 50-80 } lato, cretaceo ac par- vulos cristallos continente tectus; ejus hyphæ fastigiatæ, indistinctæ, ramosæ, articulatæ arti- culis aut sphæroideisaut oblongis, lumine 2-3 y lato. Gonidia intense viridia, eystococcoidea, 8-18 y lata, membrana parum crassa, stratum 40-50 w crassum vel continuum et non densum, vel hyphis verticalibus interruptum sub cortice efficientia ; inter ea hyphæ sphæroideo oblongove articulata. Medulla materia calearia omnino tecta et numerosissimos et parvulos, aliquando magnos calearios cristallos continens; ejus hyphæ 4 u crassæ, lumine 2 lato, plerumque verticales, aliquando horizontales, articulatæ articulis 7-10 y longis, raro et passim tantum inflatis cellulis 6-7 y. latis ac triplice reagente D'° Guéguen non aut rarissime rubentibus, ramosæ ramis divaricatis et laxissimæ atque inferne saxo adhærentes. Apothe- cia primum puncliformia, in eunctis areolis præsentia et plura in quavis nata immersaque, dein paulum emersa sed rara, rotunda, thallo crassiuseulo, integro et vix prominulo cincta atque disco 0,2-0,5 y mill. lato, atro, plano ac cæsio pruinoso instructa. Peritheeium incoloratum, nudum, iodo cæruleum, in margine 20-30, lateraliter 20 et in basi 30-40 y crassum; in eo hyphæ angustæ, horizontales, stricte coadunatæ, oblongo articulatæ ace in margine breviter articulatæ ac vix flabellatæ; sub eo nulla gonidia. Paraphyses byalinæ, sursum olivaceæ vel obscure virides et zona eretacca 20-25 y. crassa tectæ, 160-170 y altæ, 4-5 LL crassæ, rectæ, arcte congregatæ, articulatæ articulis 6-10 y longis, septis parum crassis el lumine 1-1,5 y lato, frequenter connexo ramosæ, in apice duos aut tres articulos sphæroïdeos aut oblongos offerentes atque iodo cæruleæ, aliquando rubentes, sed Lune post ablatum reagentis excessum denuo cæruleæ. Thecæ 120 u longæ, 26 y latæ, in apice incras- satæ ac in basi caudatæ ; sporæ quaternæ, raro trinæ, hyalinæ, simplices, monostichæ, sæpe paulum angulatæ vel ellipsoideæ et 22-24 uw longæ ac 16-18 w latæ, vel sphæricæ et LICHENES. 103 22-96 y diametro metientes et triplice reagente non tinctæ. Spermogonia non visa. Species aspectu nivea (inde nomen) et pulcherrima, numero et forma sporarum ad A. gibbosam Koerb., supra fig. 44, et ad À. calcariam f. concretam Koerb. accedens, sed cæteris notis ab eis omnino diversa. Quoad thalli colorem À. platycarpæ Stein. et A. subcal- cariæ (Müll. Arg.), infran. 742 et 759, proxima videtur, sed sporis ab illis quarum structuram ignoro, prorsus recedit. Sub respectu thalli colore et simul structuræ cum À. circum- munita (Nyl.) quamdam similitudinem exhibet hæc À. niphetoda, quamvis ejus hyphæ sint angustiores ; alia sunt apothecia, paraphyses ac sporæ in utraque specie. 685. Aspicilia poriniformis Hue ; Lecanora poriniformis Nyl. Adhuc novil. quæd. Lich. Europ. variar. trib., in Flora 1865, p. 353, Cromb. Lich. britann., 1870, p. 56, et Monogr. Lich. found Brit., p. 416, Leight. Lich.-Flor. Gr. Brit., ed. 1*, 1871, p. 190, ac-ed..3, p. 203. Exsiccatum in herb. meo : Lecanora poriniformis Nyl., Johns. North Engl. Lich.-Herb., 1897, n. 274. Thallus cinerescens vel sordide albidus, opacus, parum crassus, 0,4-0,6 mill. metiens, crustam passim rimosam et etiam vage areolatam, in superficie planam, rugosam parumque inæquatam atque intus subtusque albidam præbens. Cortex corpusculis atratis nubilatus ac 12-40 w crassus; illius hyphæ fastigiatæ, circiter, # u crassæ, ramosæ, nune con- tiguæ, nunc materia calcaria vel etiam cristallis separatæ, articulatæ articulis sphæroideis aut sæpius breviter oblongis, lumine 1,75-2 w lato, atque zona albida, 15-20 crassa ac cellulas protoplasmate orbatas continentetectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 8-14 w lata, membrana tenui, stratum 40-60 & crassum et hyphis RE SLR vez. à verticalibus frequenter interruptum sub cortice formantia ; RE sue ns à ; l (NyL.) Hue. inter ea hyphæ sphæroïideo articulatæ. Medulla nechydrate kalico, nec iodo reagens, materia calcaria repleta etinsuper Coupe transversale du thalle ; QAR x 4 avec ses trois couches, montrant cristallos vel parvos vel magnos (diam. 80-100 metientes) cà et là quelques petits groupes ac interdum glomeruloso aggregatos glomerulis diam. de cristaux d’oxalate de chaux 300 y latis (fig. 51) admittens atque inferne triplice et un très grand dans le milieu Dis Guéguen reagente violacea; in ea hyphæ verticales, 4 de la médulle. (Gross., 90 diam.) crassæ, lumine 1 y lato, ramosæ et oblongo articulatæ. Apothecia in thallo primum omnino immersa, demum valde emergentia ettune verrucifor- mia seu urceolata, rotunda, solitaria autplura aggregata, thallo in margine albicante, integro et non prominente cireumdata atque disco 0,6-1 mill. lato, primum roseo ac dein albo, plano aut leviter concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo non tinctum, in margine 140-200 ac inferne 100-160 & latum; ejus hyphæ horizontales, breviter aut sphæroideo articulatæ et in margine flabellatæ ac hyphis medullaribus similes; sub eo gonidiorum glomeruli. Hymenium totum juvenile roseum et vetustius albidum ; para- physes hyalinæ, sursum granulosæ, 140-200 % altæ, rectæ et flexuosæ, articulatæ articulis 4-6 y longis, septis sat crassis et lumine 2 y lato, passim connexo ramosæ, in apice ramos breves, oblongos vel aliquando sphæroideos et intricatos emittentes atque iodo simul cum thecis cærulescentes. Theca massam sporalem informem continens 180 y longa et 70 y lata ; sporæ senæ vel octonæ, hyalinæ, guttam mediam triplice reagente rubentem præbentes, exosporio 1,5 y lato, 50-65 y longæ et 27-30 y latæ, immixtis 46 w longis et 30 uw latis ; apud Nyl., loc. citat., 70-80 & longæ et 34-50 y latæ. Spermogonia in thallo inclusa et ostiolo albido notata ; spermatia cylindrica, recta, 5-6 x longa ae 0,7-0,8 mill. lata: sterigmata 10-15 y longa, simplicia et non articulata. 104 A. HUE. Les apothécies de cette espèce propre à l'Angleterre ont une certaine ressemblance avec celles des Pertusaires, mais seulement quand elles ont atteint leur complet développement, car elles naissent non dans des verrues, mais dans le thalle à surface plane. Les hyphes dans la marge ou dans le sommet du périthèce sont ici entièrement semblables à ceux de la médulle, tandis qu'ordinairement ils sont articulés comme ceux du cortex du thalle; enfin les thèques bleuissent par l'iode, ce qui n’a été observé qu’une seule fois dans ce genre, dans le n. 607. 3. — PARAPHYSES SUMMÆ OBLONGO ARTICULATÆ. 686. Aspicilia Bockii Hue, Lecanora Bockii Rodig in schedula, teste El. Fries, loc. infra citat., Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 269, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXNV, p. 9 (ubi quinam fuerunt Bock et Rodig notatur), in Verhandl. =60l0g.-botan. Gesellsch. Wien, t. XLIIT, 1893, p. 367, ac Tuck., Synops. North Amer. Lich., 1, p. 200 ; Parmelia? Bockii EL. Fr. System. orb. vegetab. (1825), p. 285, et Lichenogr. europ. reform., p. 150; Mosigia gibbosa Koerb. System. Lich. German. (1855), p. 378, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXII, p. 13, in ead. eglog., t. XXXVII, p. 9%; Lecanora gibbosa v. Dalla Torre und v. Sarnth., For. gefürst. Grafsch. Tirol, t. IV, 1902, Ælecht. Tirol, p. 210. Exsiccata in herb. Mus. paris. et in meo : Mosigia Bockii Koerb., Arn. Lich. exsice., n. 932, ad saxa porphyrica supra Paneveggio, in Tyrolia meridionali, et n. 1583, ad saxa micacea in Arlberg, in Tyrolia, ab ipso Arnold lecta. Thallus pallido fuscescens, tenuis, opacus et verrucosus; verrucæ steriles 0,2-0,7 mill. latæ, variiformes, nunc globosæ, nunc applanatæ ef paulum convexæ, aut oblongæ, supra hypothallum nigrum aut dispersæ, aut plures aggregatæ, hinc inde decorticatæ et tenuiter albo seu flavidulo sorediatæ, fertiles vero, majores, globosæ ac prioribus immixtæ; intus albidæ et subtus nigræ. Cortex, æque ac pars medullæ supera, corpuseulis griseis nubi- latus et 12-20 crassus; ejus hyphæ fastigiatæ, 3-5, raro 6 1 crassæ, ramosæ, arcte coa- dunatæ, sphærico articulatæ, lumine 1,5-3, raro 4 L lato, ac strato 6-8 y crasso, cellulas collapsas continente tectæ. Gonidia viridia, protococcoidea, 6-12 y lata, membrana parum crassa, et stratum crassum et non densum sub cortice formantia. Medullæ triens vel dodrans superior albidus ac hypochlorite calcico pallido rubens et pars inferior intense nigra ; ejus hyphæ sphærico vel sphæroideo articulatæ, inferne fere plectenchyma formantes, triplice reagente non tinctæ ac paucos aut nullos cristallos admittentes. Insuper areolæ zona atra, plus minus crassa et articulos sphæricos offerente lateraliter munitæ. Apothecia rotunda vel paulum oblonga, in verrucis 4-6 mill. latis nata, plerumque in eis solitaria et immersa, thallo discum æquante, integro aut rarius verticaliter striato cineta atque disco nigro, 2-4 mill. lalo, primum papilloso ac demum gyroso plicato nudoque instructa. Perithecium in margine atratum aut fere incoloratum, 60 et lateraliter 20 x crassum, inferne intense nigrum, sub paraphysibus atro rufum et valde crassam ; ejus hyphæ verticales cellulas sphæricas præbentes et in apice flabellatæ sphæricoque articulatæ. Paraphyses hyalinæ aut sæpius atro rufæ et superne in strato crasso irregulariter elevato nigræ, 100- 140 y alfæ, 3-4 1 crassæ, frequentissime connexo ramosæ, ramis apicem versus magis intricatis, articulatæ articulis 8-12 y longis, septis parum crassis et lumine 1 & lato, in ramis intricatis articulos 4-5 y longos, lumine 2 y lalo, superius seu in ipso apice stratum nigrum 30-40 y crassum, e cellulis nigris et majoribus, ad rugas afformandas, constitutum præbentes atque iodo levier cærulescentes ac dein rubentes. Insuper, in eodem apothecio duo vel tria hymenia aggregata et hyphis nigris verticalibus, sphærico etiam articulatis ae superne horizontaliler protrusis separata. Thecæ 75-80 y longæ, 20-26 w crassæ ; in apice valde incrassalæ ac in basi vix caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, triplice reagente rubentes, exosporio 1,5 4 crasso, 16-20 y longæ et 9-12 y latæ. Spermogonia non visa. LICHENES. 105 Malgré l'assertion de Nylander, in Æ{ora 1879, p. 204, in notula, je regarde comme absolument distinct de l'Aspicilia Bockii (Rodig)le Lecanora sophodopsis Nyl. Addend.nov. Lichenogr. europ., in Ælora 1876, p. 233, ou Aspicilia sophodopsis Arn., Lichenolog. Ausft. Tirol, XVII, p. 18, in eglog. supra cit., t. XXNII, 1877, p. 550, dans lequel les caractères de l’apothécie, tant extérieurs qu'intérieurs, sont tout à fait différents. Ceux du premier ont été parfaitement décrits par El. Fries et Th. Fries, loc. cilat. Quant au changement de nom de Bockii en gibbosa, il est inadmissible, car Les caractères donnés par Acharius (Lichenogr. univ., p. 317, et Synops. Lich., p. 150) à son Pyrenula gibbosa ne se rapportent que très imparfaitement au Lecanora Bockii Rodig. Par con- séquent, celui-ci ayant été, dès son origine, parfaitement défini, le nom donné par Rodig doit être conservé. Species saxicola, mere europæa, vigens certe in Scandinavia et in Tyrolia ; indicatur in Helvetia a cl. Stizenb. (Lich. helvet., p.123) et ad eam refertur Verrucaria Grimselana (Mass.) Hepp., Flecht. Ewrop., n. 225 (specimen in herb. meo macrius ut examini detur). Apud Lamy (Catalog. Lich., Mont-Dore, p. 84, et Exposit. syst. Lich. Caut., p. 57), Tuck. (Synops. North Americ. Lich., 1, p. 200), et Cromb. (Monogr. Lich. Brit., p. 464) cum Lecanora sophodopsi Nyl. commiscetur atque apud Jatta (Syllog. Lich. italic., p. 203) cum L. acceptanda Nyl., ad quam pertinet Anzi Lich. rarior. Langob., n. 248. 687. Aspicilia contracta Hue; Zecanora Bockii f. contracta Th. Fr. Lichenogr. scand. p. 270, secundum specimen authenticum ad saxa aprica in Norvegia a cl. Blomberg, anno 1877, lectum. Thallus obscure fuscescens, tenuis, opacus, intus hypochlorite calcico leviter rubens ac prius adhibito hydrate kalico, sicut A. Bockii, intensius tinctus atque rimoso areolatus ; areolæ 0,2-0,5 mill. latæ, 0,2 mill. crassæ, polygoniæ, rimis angustissimis separatæ, in superficie planæ ac læves, supra hypothallum nigrum impositæ crustamque æquatam continuam et determinatam efficientes ; intus albidæ ; subtus ac lateraliter nigræ. Notæ ana- tomicæ thalli his modo expositis similes, paucis tamen paulum recedentibus : cortex in zona superiore angusta brunneus ; ejus hyphæ 3-4 w tantum crassæ, in apice capitatæ atque rarissime una, saltem pro maxima parte simplex ; stratum nigrum areolas lateraliter et inferne circumdans, minus crassum; hyphæ medullares sphærico articulatæ triplice reagente rubentes. Apothecia vulgo solitaria, in areolis semper immersa, thalli cortice integro cincta et disco primum punctiformi atque demum 0,2-0,3 mill. lato, nigro, ruguloso nudoque instructa. Perithecium nigrum, iodo non tinctum, in margine 60-100, lateraliter 30 et inferne 80 & crassum; illius hypharum cellulæ sphæricæ, magnæ in parte inferiore et angustæ in margine. Paraphyses hyalinæ, sursum nigræ, 120 y altæ, 4-5 u crassæ, arcte cohæ- rentes, articulatæ articulis 5-6 L longis, sepimentis sat crassis ac lumine 1,5 y lato, apicem versus articulos breviores aut fere sphæroideos præbentes, in ipso apice cellulas adhuc majores et stratum 40-50 & crassum et nigrum formantes, frequenter connexo ramosæ atque iodo rubentes. Sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, amplitudine ludentes, nunc 9-16 w longæ et 5-9 y latæ, nunc 10-16 y longæ et 8-11 y latæ. Spermogonia non visa. À proxima À. Bockii differt colore thalli obscuriore, areolissemper applanatis contiguisque, nunquam sorediatis, minoribus, hymenio intus non rufo tincto, paraphysibus paulo crassio- ribus atque sporis paulo minoribus. Ejus aspectus, seposita disci rugositate, cum ea nullam exprimit affinitatem. B. — GonibiA CHROOLEPOIDEA. 688. Aspicilia flavida Arn., Lichenolog. Fragm., NV, p.9, in Flora 1869, p.261, Liche- nolog. Ausflug. Tirol, X1, p. 4, in Verhandl. zoolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXII, 1873, p.492, Lich. fränkisch.Jura,1890, p.30, n° 640, in Denkschr. kql. bayer.bot. Gesell- NouveLLes ArcHives pu Muséum, 5° série. — II, 4910. 14 106 A. HUE. sch., NI, Lichenenfl. München, 1891, p. 63, in Bericht bayer. bot. (resellsch., IT, ac apud v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, 1. IV, 1902, Ælecht. Tirol. p. 287; Lecanora flavida Hepp, Flecht. Europ., 1860, n. 630, Th. Fries Lichenogr. scand., p. 286, Leight., Lich.-Flor. gr. Brit. ed. 3°, p. 195, Stizenb. Lich. helvet., p. 127, Jatta Syllog. Lich. italic., p. 220, et Cromb., Wonogr. Lich. Brit., p.478 ; Aspicilia argillacea Anzi Manip. Lich. rarior. vel nov. Langob. et Etrur., p. 16, in Comment. Sor. criltog. Ital., 1862, secundum Zich.rarior. Langob., n. 278, in herb. Mus. paris., et Nyl. in Ælora 1881, p. 455; À. micrantha Koerb. Parerg.lichenolog. (1865), p. 102. Thallus melleus vel pallide flavescens aut cinerescenti argillaceus, opacus, tenuissimus (crass. 0, 1,5-0,2 mill.), hydrate kalico iodoque non mutatus, continuus ac simul tenuiter irregulariterque rimosus crustamque orbicularem 2-3 cent. latam et determinatam efficiens. Cortex melleus et 15-20 w crassus ; in eo hyphæ fastigiatæ, 4 L crassæ, verticales aut interdum fere horizontales, ramosæ, articulatæ articulis sphæricis autsphæroideis atque pernumerosis- simis cristallis immixtæ. Gonidia viridi flava, chroolepoidea, 8-12 w crassa, membrana parum crassa, stratum 80 & crassum sub cortice formantia ; inter ea hyphæ sphæroideo arti- culatæ et nulli cristalli. Hyphæ medullares raræ ac inter cristallos raro conspicuæ. Apothecia rotunda, numerosissima, paulum dispersa, raro duo aut tria contigua, in crusta immersa et ab ea integra, albida et sat notabiliter elevata circumscripta atque disco 0,2-0, 3 mul. lato, atro, concavo nudoque prædita. Perithecium incoloratum, iodo cærulescens, in margine 40 et subtus 20 y crassum ; ejus hyphæ horizontales, breviter articulatæ, arcte coalitæ, sed in margine, coram cristallis aliquando deficientes. Paraphyses hyalinæ et in dimidio aut in triente supero cærulescentes ac triplice D" Guéguen reagente violaceæ, granulis superne ornatæ, 90-110 & altæ, 8-12 & crassæ, rectæ, parum arcte cohærentes, articulatæ articulis 4-6 y. longis, septis sat crassis, apicem versus paucis brevioribus et crassioribus, atque iodo cæruleæ. Thecæ 42-56 y longæ, 16 y latæ, in apice parum incrassatæ et in basi breviter cau- datæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, granulosæ granulis triplice reagente ruben- tibus, 14-16 uw longæ et 8-10 uw latæ, exosporio 1 & crassso, immixta una 13 & longa et 9 u lata; apud Hepp, in schedula, 11-13 y. longæ; apud Anzi, loc. citat., 16-22 y longæ et 10-16 w latæ, ac tandem apud Arn., primo loc. citat., 15-22 y longæ et 9-12 y latæ. Spermo- gonia ignota. Species saxicola, vere minuta, vigens in regionibus arcticis, in capite Sabina, Th. Fr. Engl. polar. Exped., 1815-1876, in Linn. Soc. Journ., Botan., t. XVII, p. 359; in America boreali, in Terra-Nova, Arn. Neufoundl., p.12, et in Europa (in Anglia, Scandinavia, Germania, Helvetia, Tyrolia et Italia). 689. Aspicilia homalomorpha Hue ; ZLecanora homalomorpha Nyl. Addend. nov. Lichenogr.-europ., contin. XL, in Ælora 1883, p. 101, apud Lamy de la Chap., Exposit. system. Lich. Cauterets et Lourdes, 1884, p. 59, in Bull. Soc. botan. France, t. XXX, 1883, secaundum exemplar archetypum in herb. Lamy (nune Soc. bot. France) et ab eo supra saxa calcaria (marmor) in « vallée"de Combasque, près du lac Bleu » lectum. Thallus pallido cinerescens, tenuis, opacus, reagentibus solitis immutatus crustamque 0,14 mill. crassam, continuam, æquatam, lenuissime rugulosam ac determinatam efficiens. Cortex inter particulas marmoris vigens 30 y crassus ; ejus byphæ fastigiatæ, 5-6 w crassæ, verticales, ramosæ et articulatæ articulis sphæricis, lumine 3 uw lato. Gonidia flavo viridia, chroolepoidea, 8-10 w lata, membrana parum crassa, plura aggregata stratumque aut an- gustum aut 60 y crassum sub cortice formantia. Hyphæ medullares parum evolutæ, 4-5 w crassæ, sphærico vel sphæroideo articulatæ, triplice D' Guéguen non tinctæ ac in basi, in zona angusta, verticales ac saxo sic adhærentes. Apothecia sphærica, dispersa, nunquam contigua, in thallo primum immersa, dein paulum emersa ac tum solo perithecio cincta at que disco 0,3-0,5 mill. lato, nigro, plano et nudo ornata. Perithecium pallido rufescens, iodo LICHENES. 107 cæruleum, in margine 50-60, lateraliter 20 et subtus 60 y crassum ; ejus hyphæ horizontales sphærico vel sphæroido articulatæ, hinc inde fragmentum marmoreum admittentes et in margine flabellatæ similiterque articulatæ ; sub eo nulla gonidia Paraphyses cæruleo tinctæ, hydrate kalico violascentes ac iodo cæruleæ, sursum atratæ atque cuticula hyalina 10-30 y crassa tectæ, 110-150 y altæ, 6 w crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-10 y longis, septis sat crassis et lumine 1,5 y lato, apicem versus brevioribus, 4-6 y longis, lumine 2 y lato. Thecæ 60 & longæ, 18 y latæ, in apice non incrassatæ et in basi breviter caudatæ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, distichæ, exosporio 4 w lato, tenuiter granu- losæ granulis triplice reagente rubentibus, apud Nyl., /oc. citat., 18-21 plongæet 11-12 y latæ; has inveni et alias vidi 14-16 y longas ac 11-10 y latas. Spermogonia non observata ; apud NyL., loc. citat., eylindriea, recta, 4 u longa et 0,5 u crassa. Non alibi lecta fuit hæc species ; in meis Addend. nov. Lichenogr. europ. prætermissa fuit. 690. Aspicilia vulcanica Hue; sp. nov. In Asia; in Corea supra saxa vulcanica legit R. P. Faurie, in Shinteki, altitud. 400 m., n. 543 et 555, 4 octobris 1906. Thallus cinerescens, tenuissimus, opacus, reagentibus solitis immutatus ac rimoso areo- latus ; areolæ steriles 0,3-0,4, fertiles vero 0,4-0,5 mill. latæ, 0,12-0,16 mill. crassæ, quadran- gulares vel angulatæ, planæ, læves, rimis angustis separatæ crustamque continuam etæquatam petræque foramina æqualiter vestientem efficiens ; intus albidæ aut paulum spurcatæ. Cortex hyalinus, superne atratus, normaliter 10-20 y crassus zonaque albida 8-10 x crassa cellu- lasque collapsas ac protoplasmate omnino orbatas continente tectus; interdum 60-100 & crassus et tune zona albida dimidium crassitudinis occupans ; ejus hyphæ fastigiatæ, 3-4 à crassæ, ramosæ, stricte cohærentes, articulatæ articulis sphæricis, lumine 1,5-2,5 & lato. Gonidia viridia, chroolepoidea, 10-18 & lata, passim oblonga, membrana parum crassa, stratum 30-50 y latum sub cortice formantia ac non raro in medullam descendentia. Hyphæ medullares nudæ, parum evolutæ, in basi nigro spurcatæ ac cristallos rupisque fragmenta admittentes, verticales, interdum oblongo, sæpius sphærico articulatæ et tum fere plecten- chymaticæ tripliceque D Guéguen reagente non tinctæ. Apothecia rotunda vel oblonga, singula vel duo in singulis areolis nata (tune perithecio 100-110 x lato separata), in eis immersa, thallo paulum albicante, integro, tenui ac non elevato cincta atque disco 0,3-0,4 mill. lato, carneo, concavo nudoque ornata. Perithecium incoloratum, sursum zona albida tectum, iodo non tinctum, in margine 70-110, lateraliter 30 ac subtus 30-40 & crassum ; illius hyphæ horizontales, breviter aut sphæroiïideo articulatæ, arcte coadunatæ ac in margine verticales, tenues et semper sphæroideo articulatæ ; sub eo gonidia nulla. Paraphyses totæ hyalinæ, 100-140 L altæ, 4 u crassæ ; rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 5-7 U latis, in apice duobus tribusve sphæroideis, septis parum crassis ae lumine 1,5-2 y lato, atque iodo cæruleæ. Thecæ sporas in unica serie continentes, 80-90 & longæ, et 14-12 latæ, in duplice serie, 90 w longæ et 20 w latæ, in apice paulum incrassatæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ, simplices, exosporio 1-1,5 x lato, granulosæ granulis triplice reagente rubentes, magnitudine variantes, aut 17-20 & longæ et 7-10 u latæ, aut 10-16 y longæ ac 7-9 y latæ. Spermogonia non visa. 691. Aspicilia nitellina Hue; sp. nov. In Asia : in Japonia saxicolam legit R. P. Faurie in ins. Goto, n. 3688, maio 4901. Thallus rufescens, opacus, tenuissimus, reagentibus solitis non tinctus ac rimoso areo- latus ; areolæ 0,3-0,5 & latæ, 0,16 y crassæ, polygoniæ, planæ, læves, rimis angustis sepa- ratæ, lateraliter non corticatæ crustamque æquatam, raro interruptam et indeterminatam præbentes; intus ex toto obscure rufescentes. Cortex 20-30 y crassus; illius hyphæ fastigiatæ, 3-4 y crassæ, parvulis cristallis tectæ et majoribus interdum separatæ, ramosæ atque sphæ- 108 A. HUE. rico articulatæ, lumine 1,5-2 y lalo. Gonidia flavoviridia, chroolepoidea, 10-22 y crassa, membrana paulum incrassata, stratum 60-80 : latum sub cortice formantia aut interdum fere totam thalli crassitudinem occupantia. Hÿphæ medullares parum evolutæ, sphæroideo articulatæ, triplice D' Guéguem non tinctæ, fragmenta rupis admittentes et ab eis circumdatæ. Apothecia rotunda, sæpius oblonga, unica vel duo triave in singulis areolis nata ac in eis semper immersa, thallo integro et non elevato circumdata atque disco 0,2-0,4 mill. lato, thallo concolore, paulum concavo nudoque instructa. Perithecium incoloratum, iodo totum cæruleum, in margine 50-80, lateraliter 20 et inferne 30-40 y crassum ; ejus hyphæ horizon- tales, sphæroideo aut breviter articulatæ, lateraliter tenues, verticales ac in margine flabel!- latæ etsphæroïideo articulatæ; sub eo nulla gonidia, sed paucæ hyphæ medullares ac fragmenta lapidis non rara. Paraphyses totæ hyalinæ, in apice parvulos cristallos ferentes, 140-180 y altæ, 4 4 crassæ, rectæ, arcte cohærentes, articulatæ articulis 8-10, sursum 45 y longis, dissepimentis tenuibus, lumine 2 y lato, passim ramosæ, superne intricatæ atque iodo cæruleæ. Thecæ sporas subdistichas continentes, 80 y longæ et 20 y latæ, distichas autem, 70 y longæ et 56 y longæ, in apice vix incrassatæ ac in basi breviter caudatæ ; sporæ octonæ, hyalinæ. simplices, primum monostichæ et demum distichæ, triplice reagente rubentes, exosporio 1,5-2 y crasso, forma variantes, 14-20 y longæ et 10-12 y latæ, immixtis 16-24 y longis et 10-18 y latis, 18 y longis et 10-12 & latis aut etiam sphæricis, diametro 124 metientibus, Spermogonia deficientia. Thalli steriles usque modo observati. 692. Aspicilia mastrucata Th. Fr. Lich. arctoi, 1860, p. 134; Lichen mastrucatus Wablenb. Æ{or. lappon., 1812, p. 413. _ —f. pseudoradiata Arn., Lichenolog. Ausfl., Tirol, XX, p. 4, in Verhandl. soolog.- botan. Gesellsch. Wien, t. XXIX, 1879, p. 354, et loc. citat., XXI, p. 36, in ead. eglog., t. XXX, 1880, p. 128, atque v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælor. gefürst. Grafsch. Tirol, &. IV, 1902, Flecht. Tirol, p.283; Lecanora Bockiif. pseudoradiata Avn., loc. citat., XV, p. 11,inead. eglog., t. XXVII, 1878, p. 257 ; Lecanora mastrucala Î. pseudoradiata Nyl. in litt. ad Arn., 19 decembris 1878, secundum Arn. Lich. exsice., n. 622, ad saxa micacea in Tyrolia ab ipso, anno 1876, lectum; Aspicilia cinerea Î. papillata Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XXIIX, p. 13, in ead. eglog., t. XXXVII, 1887, p. 93, secundum Arn. Lich. exsice.,n. 1043, ad saxa melaphyrea in Tyrolia meridionali, anno 1884, lectum, in herb. Nylander ; v. Dalla Torre und v. Sarnth., loc. citat., p. 282. Thallus vel cinereus, vel atrato cinereus aut adhuc obseure violaceus, tenuis, opacus, granulato radiatus et plagas orbiculares 7-30 mill. latas formans. In peripheria radiüi 5-7 mill. longi vel aut breviores, hemisphærici, torulosi, crassitudine 0,2-0,26 mill. metientes, contigui seu parum discreti et in ambitu magis atrati, plani, multum divisi atque in apice breviter albescentes. In centro granuli 0,3-0,6 mill. lati, et 0,4-0,6 crassi, hemisphærici, contigui, læves ac passim in apice vulnerati; intus albidi atque hydrate kalico præsertim in cortice flaventes et mox leviter ferrugineo rubentes. Cortex in radiis albiaus et 20-40 y latus ; ejus hyphæ fastigiatæ, 4-6 4 crassæ, arcte coalitæ, ramosæ, articulatæ articulis sphæricis aut sphæ- roideis, lumine 2,5-4 u lato,atque zona albida cellulas collapsas continente obtectus. In granulis cortex superne atratus præcedenti similis sed ejus hyphæ passim simplices. Gonidia viridia, cystococcoidea, 10-16 y lata stratumque 40-60 y crassum et non densum sub cortice formantia atque inradiis passim deficientia. In his hyphæ medullares horizontales, stricte coalitæ, pariete tenui, oblongo et rarius sphæroideo articulatæ. In granulis hyphæ 4-8 crassæ, verticales, parum ramosæ, arliculatæ articulis sphæroïdeis et triplice D' Guéguen rubentes et inferne in ona 60-80 & lata horizontales et saxo adhærentes Cortex lateralis 20 w crassus et superiori LICHENES. 109 similis. Numerus 662 sterilis ; in n. 1043, adsunt duo sola apothecia 0,5-0,6 mill. lata omnino nigra ; apud Arn., posteriore loc. cilat., sporæ 18 & longæ et 9-12 y latæ. Arnold dit que le thalle du premier des exsiccatas est insensible à l’action de la potasse, mais en réalité ces deux échantillons sont en tous points semblables et ont la même réaction. M. le D: Elfving, professeur de botanique à l'Université d'Helsingfors, a eu la bonté de me communiquer l’exsiccata d'Arnold, n. 1043, appartenant à l'herbier de Nylander. 693. Aspicilia grisea Arn., Lichenenfl. München, p. 62, in Bericht bayerich. bot. Gesellsch., 1891, secundum Arn. Lich. monacens. exsice., n. 36, specimen supra globosa saxa (cailloux roulés) prope Deining (Bavière) 2 augusti 1889 ab ipso lectum. Thallus vel griseus vel cæsiocinerescens, opaeus et rimoso areolatus ; areolæ 0,4-1 mill. latæ, 0,45-0,55 mill. crassæ, rimis angustis separatæ, variiformes, applanatæ, rugulosæ ac passim rubro sorediosæ, intus albidæ, atque crustam late expansam et hine inde interrup- tam formantes. Cortex albidus et in zona angustissima fuscescens, passim cristallis interrup- tus et 20-40 y latus ; illius hyphæ 5-7 L crassæ, fastigiatæ, arcte cohærentes, ramosæ, raris- sime unica simplex, articulatæ articulis plerumque sphæroideis, interdum oblongis et 6-8 Jongis, lumine 2-4 y lato, ac strato 10-20 lato, albido cellulasque collapsas continente obtectæ. Gonidia pallido viridia, cystococcoidea, 10-16 y lata, stratum 40-70 y crassum sæpe hyphis et aliquando cristallis interruptum sub cortice præbentia ; inter ea hyphæ aut sphæ- roideo aut oblongo articulatæ. Medulla nuda hydrate kalico flavens et mox rubens ex hyphis verticalibus simulque obliquis, 5-6 & crassis, vel oblongo vel sphærico articulatis ac in pos- teriore casu triplice D" Guéguen rubentibus composita ; inter ea numerosi oxalatis calcici cristalli conspicui. Sterilis tantum observata. SPECIES A: ME NON EXAMINATÆ. 694. Aspicilia acceptanda Hue ; Lecanora acceptanda Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., contin. XXXI, in Ælora 1879, p. 204, Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XX, p. 4, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXIX, 1879, p. 554, et ibid., XXX, p.18, in ead. eglog., t. XLVIX, 1897, Stizenb. Zich. helvet., p.123, Hulting Zich. nonnull. Scan- din.,in Botan. Notis., 1891, p. 83, et v. Dalla Torre and v. Sarnth., Ælecht. Tirol, p. 270 ; Mosigia acceptanda Arn. Lich. exsice., pp. 14 et 30, in Bericht bayer. botan. Gesellsch., t. III, 1893. — Ad saxa granitica vel gneissacea madida, teste Nylander, loc. citat., in Helvetia et in Tyrolia. Thallus pallidus vel pallido cinerescens, tenuis, rimoso diffractus, plerumque papillis mas- toideis conspersus ; apothecia badiorufescentia, adnata, integre cincta ; sporæ octonæ, 23-27 longæ et 11 y latæ : spermatia 4,5 (errore 1,5) & longa ac 0,5 & crassa. In Anzi, Lich. rarior. Langob., n. 248, ad rupes graniticas in alpe Savogno, in Italia, thallus obscure flavens et spermatia 4-6 y longa et 0,5-0,6 y lata; in Arn. Lich. exsicc., n. 791, ad saxa gneissiaca, in Brenner, in Tyrolia, thallus flavens ; in utroque, hyphæ corticis 4-6 x crassæ et sphærico articulatæ ; medulla pallido flava et ejus hyphæ oblongo articulatæ; in Zw. Lich. exsicc., n. 1174, ad rupes micaceas, in Arlbergea, in Tyrolia (legit Arnold), thallus flavens, medulla russa, hyphæ cortieis similiter articulatæ et paulo crassiores, dum hyphæ medullares oblongo articulatæ. Tria hæc specimina sterilia ; ex his discriminibus sequitur examen anatomicum exemplaris originalis ad stabiliendam speciei illius diagnosim necessario requiri. 695. A. arenaria Eitner, Vachtrag Flechtenft. Schlesiens, in Jahresb. schless. Gesellsch. vaterl. Cultur., &. LXXIIT, p. 1901, p. 11. — Saxicola in Silesia. 696. À. cacuminum Kernst. Lich. Brixen, in Zeitschr. Ferdinand., 1893, p. 303; 110 A. HUE. Lecanora (sect. Aspicilia) cacuminum Müll. Arg., Fünf neue Flecht., in Flora 1868, p. 369. — Saxicola in summo monte « Dent du Midi », in Helvetia. Proxima Aspiciliæ calcariæ, a qua differt tenuitate et quadam cærulescentia thalli ac hypothallo cæruleo nigricanti; sporæ distichæ, 15-19 y longæ et subglobosæ. 697. Aspicilia cæcula Anzi Symb. Lich. rarior. vel nov. Ital. superior., 1864, p. 8; Lecanora cæcula Ach. Synops. Lich. (1814) p.164 ; L.calcariaf. cæcula Nyl., Lich. env. Paris, 1894, p. 66. Affirmante cel. Th. Fr. (Zichenogr. scand., p. 275) ab A. Hoffmanni non differt, dum cel. Stizenb. (Lich. helvet., p. 126) signum dubitativum emittit. Monen- tibus el. Anzi, loc. cilat. ac v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælecht. Tirol, p. 276, hujus spe- ciei sunt synonyma : Pachyospora occellata Mass. Ricerch. Auton. Lich. crost. (1852), p. 44 (exclus. synonym. ad Æhinodinam ocellatam pertinentibus ; conf. v. Dalla Torre und v. Sarnth., loc. citat.) et Pachyospora ? bunodea Mass. Symm. Lich. nov. vel minus cognit. (1855), p. 26. Ad hæc delucidenda anatomicum examen speciminis Acharii absolute necessarium. 698. A. centromela Hue; Lecanora centromela Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., in Ælora 1883, p. 108, et apud Lamy, Zxposit. syst. Lich. Cauterets et Lourdes, p. 58. — Ad saxa quartzosa in valle Combasque (Hautes-Pyrénées). Accedens ad Aspiciliam cæsiocineream; sub apotheciis stratulum nigricans; sporæ 18-21 y longæ et 9-11 y latæ ; spermatia recta, 7-11 y longa et 0,5 wcrassa. 699. A. cheresina Hue; Lecanora (sect. Aspicilia) cheresina Müll. Arg. Lich. Égypte, in Æev. mycolog., 1880, p. 14. — Calcicola et silicicola in desertis Ægypti. Thallus albus aut cærulescenti vel subflaventi albus, radiatim rimosus et subeffiguratus, crassus ; sporæ octonæ, 8-13 u longæ et 7-8 u latæ. Affinis Aspiciliæ calcariæ. 7100. A. cinerescens Hue ; Pachyospora cinerescens Mass. Æicerch. Auton. Lich. crost. (1852) p. 45. — Saxicola in Italia et in Germania. Thallus cinerescens, areolato verrucosus; apothecia minuta, emergentia ; sporæ senæ vel octonæ, 36 & longæ et 12 latæ. Apud Jatta (Syllog. Lich. italic., p. 217) Lecanora gibbosa c. ocellata evadit. 701. A. clancularia Hue,; Lecanora clancularia Nyl. Addend.nov. Lichenogr. europ., in #lora 1875, p. 8. — Silicicola in Gallia occidentali. Thallus flavido albidus, areolatus ; apothecia thelotremoidea, eorum discus thallum non superans ; sporæ octonæ, 21-28 u longæ et 10-15 y latæ. Forsan estirpe ZL. cinereæ. 102. A. conglomerans Kernst. Zichenogr. Beitr., VII, in Verhandl. s0oolog.-bot. Gesellsch. Wien, t. XLVI, 1896, p. 280; Lecanora conglomerans Ny1., loc. citat., in Flora 1873, p. 292. — Graniticola in Finlandia. Thallus albido cinereus, corrugatus, tuberculosus, crass. 2-6 mill. ; apothecia nigra ; sporæ octonæ, 28-40 4 longæ et 16-23 u latæ; spermatia recta 7-10 w longa et 1 w crassa. Affinis L. cæsiocinereæ. 703. À. connectens Hue; Zecanora (sect. Aspicilia) connectens Stein. Lichen., apud Fritsch, Beitr. Flora Constantinop., t. 1, 1899, Kryptog., p. 11 et fig. 9, in Denkschr. mathem.-naturwiss. Classe kaiserlich. Akad. Wissensch., t. LX VIII, p. 229, — Grani- ticola in Asia. Thallus cinereus, hydrate kalico sanguineo rubens, parum crassus; apothecia nigra, non emergentia, wyrosa; sporæ octonæ, 27-32 w longæ et 16-18 uw latæ; spermatia recta, 10-16 y longa et 1 & lata. Inter ZL. cineream et L. intermutantem stans. 104. A. coracodes Hue; Lecanora coracodes Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., in Flora 1870, p. 33, et apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 109. — Graniticola in Finlandia. Thallus obseure cinereus, granulato areolatus, tenuis; apothecia nigra, thallo subcerenato LICHENES. 111 cincta; sporæ octonæ, 9-12 y longæ et 5-6 latæ. Illius facies Lecideæ tenebrosæ ; prope Lecanoram cinereorufescentem locanda, sed hyphæ medullares iodo non tinetæ Apud Th. Fr. (Lichenogr. scand., p. 279) L. complanalæ syÿnonymon habetur. 7105. Aspicilia coronata Boul. de Lesd., Votes lichénolog., V, in Bull. Soc. botan. France, t. LILI, 1906, p. 515 ; Pachyospora coronata Mass., Memor. Lichenograf. (1853), p. 131. — Calcicola in Italia. Thallus subvirescente cinereus, farinosus; apothecia nigra, minuta, thallo granuloso cincta ; sporæ binæ vel quaternæ, 12-18 v longæ et 12 y latæ. 706. À. corrugatula Krempelh. Zichenflor. Bayerns, p. 285, in Denkschrift. bayer. botan. Gesellsch., 1861 ; Lecidea corrugatula Arn., Lichenolog. Ausfl. Tirol, XX, p. 7,in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XXIX, 1879, p. 357, et Lich. exsice.,n. 803: Lecanora corrugatula Nyl. in Ælora 1880, p. 393. — Saxicola in Predazzo, in Tyrolia. Facie Lecideæ æthaleæ, sed est species affinis Zecanoræ cinereorufescenti, scripsit Nylander; sporæoctonæ, 10-11 ulongæ et 7-8 w latæ (in Arn., loc. citat., 12-15 u longæ et 8-9 y latæ); spermatia recta, 4-5 longa et 0,5-0,6 y crassa. Affirmante Arn., loc. citat., XXII, p. 14, in ead eglog., t. XXXVII, 1887, p. 94, est Lecidea badioatra, seu Lecanora badioatra Hepp, in Stizenb. Lich. helvet., p. 198, v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælecht. Tirol, p. 423. -— Saxicola in Helvetia. 707. A. critica Hue; Zecanora critica Nyl. Graph. et Lecan. quidam europ. nov., in Flora 1864, p. 490 ; L. cinereorufescens * L. critica Nyl. Lich. Lapp. orient., p.138, ac apud Hue Zich. exot., n. 1490. — Graniticola in Lapponia orientali et in Asia borea. Thallus albido cinerescens, granulato areolatus, tenuis ; hypothallus niger; apothecia sordide testacea, margine thallino elevato cincta ; sporæ octonæ, 8-15 w longæ ac 7-10 à latæ ; spermatia recta 5 u longa et 1 w crassa. Hanc Th. Fr. (Zichenogr. scand., p. 285, Observ. 2) solummodo formam ZLecanoræ cinereo rufescentis formam æstimat; cæterum Nylander seripsit : abilla « vix separanda ». 108. À. cupreoglauca Boul. de Lesd. Votes lichénolog., XI, in Bull. Soc. bot. France, t. LVII, 1910, p. 32. — Schisticola in Prémian (Hérault). Thallus cupreoglaucus hydrate kalico rubens, areolatus, margine cinereo ; hypothallus niger; apothecia non emergentia, margine flexuoso cincta; sporæ octonæ, 23-30 y longæ et 12-15 crassæ. 709. À. curvabilis Hue ; Lecanora curvabilis Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., in Ælora 1876, p. 577. — Saxicola in Finlandia. _ Omnino similis Z. subdepressæ, sed spermatia leviter curvula 8-11 & longa et 1 u lata ; sporæ 17-23 y longæ ac 11-12 y latæ. 710. À. decipiens Elenkin in Journ. Botan. edit. sect. Botan. Soc. imper. Natur. Saint-Pétersbourg, t. X, 1907, p. 3, et Lich. Flor. Rossiæ med., pars IT, 1907, p. 225, tab. X, fig. a-c. — Saxicola in Rossia. Thallus cinereo albus, hydrate kalico intense rubens; apothecia cæsiopruinosa ; sporæ octonæ, 20-26 y longæ et 10-12 y latæ. 711. A. diamartiza Hue; Lecanora (subgenus Aspicilia) diamartisa Wain. Étude Classif. nat. et Morphol. Lich. Brésil, t. I, 1890, p. 97, et Lich. brasiliens. exsicc. n. 1436, in herb. Mus. Paris. — Saxicola in Brasilia. Similis À. obtectæ (Wain.), infra n. 737, sed medulla iodo non tincta. Sporæ octonæ, 11-15 u longæ et 7-8 y latæ. Cetéchantillon, ainsi que celui du n. 724, est trop petit pour qu'il puisse être étudié. 712. À. distincta Brizelm., Veues aus den Lich.exsice. aus Sud-Bayern,in Beih. botan. Centralbl., t. XXXIT, 1907, p. 334. — Saxicola in Bavaria. 112 A. HUE. 713. Aspicilia. Duseni [ue; Zecanora (sect. Aspicilia) Duseni Zahlbr. W. Flecht., in Annal. mycolog., t. VI, 1908, p. 132. — Saxicola in Chile. Thallus niger, tenuissime areolatus, ecorticatus; apotheeia rufescenti alutacea, thallo prominente cineta ; hypothecium demum ochraceo fuscescens ; sporæ senæ veloctonæ, demum fumoso fuscescentes, 24-27 w longæ et 10-12 y latæ. 714. A. faginea Eitner, Vachtr. Fechtenfl. Schles., I, p. 10, in Jahresb. schless. Gesellsch. vaterl. Cultur., t. LXXVIIT, 1895. 715. À. faxinensis Hue; Lecidea faxinensis Müll. Arg., Lich. Beitr., n. 1422, in Flora 1888, et Lich. Sebastianopolit., in Nuov. Giorn. bot. ital., t. XXI, p. 363; Leca- nora (Aspicilia) faxinensis Zabhlbr. ZLich., apüd Schiffner Ærgebn.\botan. Exped. kaiserl. Akad. Wissench. Sudbrasil, 1904, t. IT, p. 68, in Denkschr. mathem.-naturiw. Klasse kaïserl. Akad. Wissensch., t. LXXXIII, 1909, p. 154. — Saxicola in Brasilia. Thallus albus, areolatus ; hypothallus nigerrimus ; apothecia nigra, non emergentia ; sporæ octonæ, 1-septatæ, 11-13 y longæ et 4,5-5 y latæ. 716. A. flavescens Anzi Symb. Lich. rarior. vel nov. Ital. superior., p. 9, in Com- ment. Soc. crittog. Ital., t. IT, 1864; Lecanora Ansiana Jatta Syllog. Lich. italic., p. 220. — Calcicola in Toscana. Thallus percinus, maculiformis; apothecia nigra, minuta, facie verrucarioidea, excipulo carbonaco. 717. A. fumosula Hue; Zecanora (Aspicilia) fumosula Müll. Arg., Lich. collect. par MM. Privat et Bader ete. in Bull. Soc. Murith. Valais, fase. X, 1880, p. 51. — Saxicola in Helvetia. Thallus atrobrunneus, areolatus ; hypothallus niger ; apothecia atrofusca, solitaria, non emergentia ; sporæ octonæ, 10 y longæ et 4,5 u latæ. Juxta L. cupreogriseam inserenda. 718. A. glaucopsina Hue ; Lecanora glaucopsina Nyl. apud Hasse, Lich. south. Cali- forn., ed. 2, 1898, p. 12, et Zahlbr., Diagnos. neuer und ungenüg. beschrieb. kaliforn. Flecht., in Botan. Centralbl., t. XIII, 1902, p. 166. — Ad saxa argillacea et granitica in California. Thallus glauco vel ærugineo cinereus, squamulosus ; apothecia parva, nigra, thallo flexuoso cincta ; sporæ octonæ, 21-26 & longæ et 10-17 y latæ; spermatia subrecta 21-26 y longa ac 1 w lata. 719. A. gottweigensis Hue; Zecanora (Aspicilia) gottweigensis Zahlbr., Xryptog. exsice. edit. Mus. Palat. Vindobon., in Annal. naturhist. Hofmus. Wien, t. XX, 1906, p- 36. 120. A. griseopallida Hue; ZLecanora griseopallida Waïn. Lich. vicin. Viburg. observ., p. 9, in Meddel. Soc. Faun.et Flor. fenn., Helsingf., t. II, 1878. — Ad lapides vallium in Finlandia. Thallus testaceo griseus, areolatus, crassus ; apothecia nigricantia, margine paulum ele- vato cincta ; sporæ octonæ?, 27-35 longæ et 19-20 x latæ; spermatia 12-13 y longa et L p. lata. 721. A. gyalectella Mass. Lich. capens. (1861), p. 30 et tab. II, fig. 1-11, in HWemor. Instil. venet. sc., lett. ed art.,t. X, et Stizenb. Lichenæa afric., p. 126. — Ad saxa vulca- nica in ins, Ascensionis. Thallus albescens, farinosus, hydrate kalico rubricosus, areolato granulosus; apothecia gyalectiformia, immersa ; discus fusculus, hydrate kalico ruber ; sporæ octonæ, 12-16 y longæ et 3,6-3,9 Lu latæ. 122. À. gyrodes Hue; Zecanora gyrodes Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ. in Ælora 1875, p. 443. — Supra lapidem riparium in Finlandia. Affinis L. subdepressæ. LICHENES. 113 7193. Aspicilia Hartliana Stein., Ælecht. Halacsy, in Denkschr. mathem.-naturw. Classe. kaiser. Akad. Wissensch. Wien, t. LXI, 1894, p. 264, et Prodr. Flechtenfl. griech Festl., p. 42, in Sfisungsber. kaiser. Akad.Wissensch. Wien, Mathem.-naturw. Classe, t. GNIT, 1898, p. 144. — Calcicola. Thallus albicans, rosulas parvas formans ; sporæ 13-20 y longæ et 10-14 x latæ ; sperma- tia subrecta arcuatave, 18-28 y longa ac 1-1,5 w crassa. 724. À. hypospilota Hue; Lecanora (subgen. Aspicilia) Aypospilota Wain., Étude Classif. nat. et Morphol. Lich. Brésil, I, 1890, p. 97, ac Lich. brasiliens. exsice., n. 4271 ; Lecidea subspilota Müll. Arg., Lich. Beitr., n. 201, in Ælora 1880. — Saxicola in Brasilia. Thallus albidus vel cæsioalbidus, hydrate kalico flavens, aerolatus ; hypothallus cæruleo nigricans; apothecia parva, non emergentia; hypothecium rufescens ; epithecium cæru- lescens ; sporæ octonæ, 8-11 y longæ et 6 x latæ. Je crois que le nom de Müller d’Argov., quoique mal formé, doit être conservé et qu'il faut dire À. subspilota. 725. A. incolorella Hue; Zecanora incolorella Nyÿl. Lich. Japon. (1890), p. 48, et apud Hue Lich. exot., n. 1482. — Saxicola in Japonia. Thallus albidus continuus ; apothecia pallido cornea, non emergentia ; sporæ octonæ 11-14w longæ et 6 & latæ. À Z. lacustri specie forsan non differt. 7126. A. leprosescens Sandstede, Zugens Flechtenfl., in Verhandl. Botan. Ver. Prov. Brandenb.Jahrg., t. XLV, 1903, p. 130. -— Saxicola in ins. Rugen. 727. À. lesleyana Darbish., Lich. collect. during the 2" norweg. polar Exped., 1909, p. 12 et tab. II, fig. 2, in Report second norweg. arctic. Exped. in the « Fram », 1898- 1902, n. 21. — Saxicola in King Oscar land. Crusta albo cinerescens, tenuis, areolata, margine quasi effigurata ; hypothallus niger vel pallidus; apothecia atra, pruinosa, demum emersa ; sporæ octonæ, 15 uw longæ et 7 latæ. A.calcariæ sat similis. 728. À. leucophyma Hue; LZecanora leucophyma Leight., Lich.-Flor. gr. Brit., ed. 1, 1871, p. 200, ed. 3, 1879, p. 188, ac Cromb. Monogr. Lich. Brit., p. 465. — Saxicola in Scotia. Thallus cinerescenti roseus, squamulosus, isidioso tuberculatus ; apothecia nigrofusca ; sporæ octonæ, 23-27 u longæ et 11 y latæ. 7129. A. Lielliei Boul. de Lesd., Votes lichénolog., NV, in Bull. Soc. bot. France, t. LIIT, 1906, p. 515. — Saxicola in Scotia. Thallus albus, areolatus, intus flavidus ; apothecia atra, rotunda vel lirelliformia, minuta, immersa ; sporæ quaternæ vel senæ, 13-15 & longæ et 5-6 1 crassæ. Aspectus À. calcariæ. 730. A. littoralis Hue; Pertusaria littoralis Waïin. Adjum. Lichenogr. Lappon. fenn. et Fenn. bor., I, p. 177, in Meddel. Soc. Faun. et Flor. fenn., t. V, 1881 ; Leca- nora littoralis Wain. loc. citat., IX, p.209, in ead. eglog., t. X, 1883. — Ad saxa granitica littoralia in Karelia boreali. Thallus cinereus, areolato verrucosus, papillis cylindricis dense obsitus, intus hydrate kalico flavescens ; hypothallus cæruleo nigricans. Sterilis et sat similis Z. accepltandæ Nyl. ac forsan ejus variatio. 131. À. macrosperma Hue ; Lecanora (sect. Aspicilia) macrosperma Müll. Arg. Lich. Wilson., p. 8, in Bull. Herb. Boissier, t. I, 1893, p. 40. — Corticola in Australia. Thallus albidus, continuus isidio tenuissimo tectus ; apothecia fusconigra, margine isidiato cincta ; hymenium rufescens ; sporæ octonæ, 38-50 y longæ ac 18-24 y latæ. 732. À. microlepis Koerb. Parerg. lichenolog. (1865), p.102. — Saxicola in Germania. Thallus cinerescenti fuscidulus, glebulis subareolatim conflatus ; hypothallus niger; apo- thecia minutissima, helvola, prominula ; sporæ octonæ, submediocres, ovoideo ellipsoideæ. NouveLLEes ARCHIVES pu Muséum, de série, — II, 1910. 45 114 A. HUE. 733. Aspicilia microspora Ilue; ZLecanora (sect. Aspicilia) microspora Zahlbr., Vorarbeit. Flechtenft. Dalmat., I, p.17, in Œsterreich. botan. Zeitschrift, 1903; Aspi- cilia calcaria var. microspora Arn., Flecht. Krain und Küstenl. gesamm. von Glowacki. in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. t. Wien, XX, 1870, p. 450. — Calcicola. Thallus candidus cretaceus, 3-3,5 mill. crassus, in peripheria radiatim plicatus, hydrate kalico sanguineo rubens, medulla iodo fugaciter violascens; apothecia nigra, mediocra, rotunda ; sporæ octonæ, 14-18 k longæ et 10-13 y latæ; spermatia recta, 7-8 y longa et 1 y lata. 734. A. Mulleri Hue; ZLecanora (sect. Aspicila) Mulleri Stein., Beitr. Lichenen/l. Griechenltands und Egyptens, p. 19, tab. I, fig. 5 et tab. III (oben), in Si{sungsber. kai- serl. Akad. Wissensch. Wien, mathem.-naturw. Classe, t. CIT, 1893, p. 170. — Saxicola in Ægyplo. Thallus cæsio vel argillaceo albus, areolatus; apothecia nigra, albopruinosa, non emer- gentia ; sporæ octonæ, 13-18 y longæ et 7-10 y latæ ; spermatia 4,4-6,5 y longa et 1,8- 2,2 u lata. Prope Aspiciliam cheresinam locanda. 735. À. mikrapensis Darbish., Lich. collect. during the 2" norweg. polar Exped., 1909, p. 12, et tab. I, fig. 3, in Aeport second norweg. arctic. Exped. in the « Fram », 1898-1902 n. 21. — Saxicola in king Oscar land. Crusta atbo cinerescens, tenuis, continua, centro rimoso areolata, margine quasi effigu- rata; hypothallus niger aut nullus; apothecia demum emersa, pruinosa; sporæ octonæ, 16-20 y longæ et 7-8 y latæ. Affinis À. calcariæ. 136. À. nubila Hue ; Lecanora nubila Stizenb. Lichenæa afric., 1890, p. 127. — Super saxa dolomitica in Transvaalia. Thallus obscure cæsiocinereus, pulverulentus, intus hydrate kalico flavens ; apothecia nigra, angulosa, vix emergentia ; epithecium rufum ; sporæ 10-11 y longæ et 5-6 L crassæ. 737. À. obtecta Hue ; Zecanoraobtecta Waïn. Ælorula Tavast. orient. (1878), p. 107, in Meddel. Soc. Faun. et Flor.,t. II, Helsingf., et Adjum. Lichenogr. Lapp. fenn. atque Fenniæ bor. p. 170, in ead. eglog., t. VI, 1881. — In lateribus apricis rupium in Fennia, Karelia et Lapponia. Thallus ochraceus, tenuis, continuus; medulla iodo cærulea ; apothecia rufa, minuta, demum emersa ; sporæ octonæ, 12-17 u longæ et 6-10 w latæ. 138. A. ochraceella Hue; Lecanora ochraceella Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ.,in Ælora 1868, p. 162. — Calcicola in Oelandia. Thallus pallido ochraceus, tenuis, areolatus ; apothecia nigricantia, concaviuscula ; sporæ octonæ, 12-15 y longæ et 9-12 u latæ. E stirpe L. cinereæ. 739. À. ochrolemma Hue; Pertusariaochrolemma Waïn. Adjum. Lichenogr. Lappon. fenn. et Fenn. bor., I. p. 180; Lecanora ochrolemma Wain., Loc. citat., II, p. 209. — Ad saxa dioritica littoralia inundata in Karelia borea. Thallus ochraceo pallidus, continuus, parum crassus, sorediis albidis minutis dense obsitus. Affinis Z. lacustri. 740. A. pelobotrya Th. Fr. Lich. arctoi, p. 135 ; Urceolaria pelobotryon Wahlenb. in Ach. Method. Lich., Supplem. (1803), p. 31, Lichenogr. univ., p. 333 et Synops. Lich., p- 138; Lichen polybotrius Wahlenb. Ælor. lappon. (1812) p. 413 ; Lecanora polybotria Sommerf. Supplem. Flor. lappon. (1826), p. 99, Nyl. Lich. Scand., p. 155, et Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 278. Ad hanc ducit Th. Fr., loc. citat., p. 279. Aspiciliam panæolam Koerb. Parerg. lichenogr., p. 97. — Rara in rupibus irrigatis alpinis Norvegiæ et Sueciæ. 7141. A. perradiata Hue; ZLecanora perradiata Nyl. Lich. nov. fret. Behring., in Flora 1884, p. 213, Enum. Lich. fret. Behring.. p. 29, in Bull. Soc. Linn. Normand. 4e série, t. I, atque apud Hue Zich. exot., n. 1469, in Nouv. Arch. Mus., 3° série, t. III, 1891. — Super saxa trachytica. LICHENES. 115 Thallus obscure cinereus, hydrate kalico obscure rufescens, granulato areolatus; in peri- pheria late radiatus; apothecia nigra, thallo integro cincta; sporæ octonæ, 16-18 & longæ et 10-11 y latæ ; spermatia 16-22 4 longa et 0,5 y crassa. 742. Aspicilia platycarpa Hue; Lecanora (sect. Aspicilia) platycarpa Stein., Beitr. Flechtenfl. Sahara, p. 8, in Stisungsber. kais. Akad. Wissensch. Wien, mathem.- naturiw. Classe, t. CIV, 1895, p. 290 (exclus. var.), et Prodrom. Flechtenfl. griech. Festland., p. 41, in ead. eglog., t. CVNII, 1898, p. 143. — Calcicola in Sahara et in Græcia. Thallus albus, areolatus ; apothecia nigra, leviter cæsiopruinosa, rotunda, non emergentia; sporæ octonæ, 10,5-16 y longæ et 8-11 uw latæ; spermatia oblonga, 4-8,5 y longa et 1-2 u crassa. 743. À. plumbeola Hue ; Lecanora (sect. Aspicilia) plumbeola Müll. Arg., Lich. collect. par MAI. Privat et Bader (conf. supra n. 713). — Saxicola in Helvetia. Thallus cæsio plumbeus, areolatus ; hypothallus niger; apothecia fuscoatra, orbicularia, haud emergentia ; sporæ octonæ, 18-20 & longæ et 9-10 w latæ. Prope ZL. Myrini locanda est. 7144. À. polycromoides ; Zecanora (Aspicilia) polychromoides Stein. Lich. persic. coll. a Consule Th. Strauss, in Annal. mycolog., &. VIII, 1910, p. 230. — Saxicola in Persia. Thallus pallido lurido cinerescens, parvas insulas formans, in ambitu radiatus et in centro verrucosus ; hypothallus niger; apothecia sicut in À. polychromate Anzi, sed minera ; sporæ octonæ, 15-20 y longæ et 9-11 u latæ. Affinis 11li À. polychromati et præsertim thallo minore radiatoque differens. 145. À. præcrenata Hue ; Lecanora præcrenata Nyl., apud Hasse, Ver spec. Lich. south. California., in Bull. Torrey bot. Club, t. XXV, 1898, p. 632. — Graniticola in California. Thallus cinerescens, squamulosus, furfuraceus ; apothecia nigra, rotunda, margine crenato cincta ; sporæ quaternæ vel senæ, globulosæ, 20 & diam. metientes. E stirpe L. cinereæ. 746. À. proserpens Hue ; Lecanora proserpens Ny1. Enum Lich. fret. Behring., 1888, p. 86, in Bull. Soc. Linn. Normand., 4e sér., 1. 1, et apud Hue Lich. exot., n. 1486. — Silicicola in Alaska. Thallus cinerescens, filamentoso radians, hypothallus obscuratus ; apothecia nigricantia, parum emergentia ; sporæ octonæ, 13-15 y longæ et 7-94 latæ. E stirpe L. cincereæ. 741. À. rhætica Hue; ZLecidea rhætica Mepp in Arn. Lich. exsice., n. 117, Th. Fr. Lich. arctoi, p. 209 et Nyl in Flora 1866, p. 371, in notula ; Lecanora rhætica Nyl. apud Hue Lich. exot., n. 1488. 748. A.rhagadiella Hue; Lecanora rhagadiellaNyl. Addend.nov. Lichenogr.europ., in Ælora 1869, p. 409. — Graniticola in Lapponia. Thallus albus, rimosus, intus iodo violaceo tinctus, nigricanti limitatus ; apothecia nigra, innata, angulosa, urceolariiformia ; sporæ octonæ, 17-21 u longæ et 9-14 u latæ ; spermatia recta, utroque velaltero apice fusiformia, 8-10 y longa et 1 y crassa. À cel. Th. Fr. (Lichenogr. scand., p. 273) ad Lecideas refertur. 749. À. rhizophora Hue ; Lecanora rhisophora Müll. Argov., Lich. Égypte, p. 45, in Rev mycolog. 1880 ; Urceolaria rhisophora Delile, Flore d'Égypte, 1843, p. 155, pl. 59, fig. 3, et Ælor. ægypt. Illustr.. p. 32; n. 979. — Ad lapides silaceos in Ægypto. Thallus pallido testaceus, areolatus, in ambitu pallidior et subfimbriatus ; apothecia fusca, innata ; sporæ quaternæ, subglobosæ, 25-30 4 metientes. 750. À. rhodopiza Hue ; Lecanora rhodopisa Nyl. Lich. Japon. (1890), p. 47,et apud Hue Lich. exot., n. 1486. — Saxicola in Japonia. 116 A. HUE. Thallus cinereus, tenuis, rimosus ; apothecia albido carnea, innata ; sporæ octonæ, 10-11 longæ et 5 y latæ. E vicinitate L. lacustris. . 751. Aspicilia rosulata Koerb., Ælecht. in Die sweit. Deutsch. Nordpolf. 1869-1870, t. Il, 4874, p. 79. Affirmante Th. Fries (Lich. collect. Engl. polar Exped., 1875-1876, in Linn. Soc. Journ., Botan., t. XVII, p.359) est Lecanora gibbosa 8. squamata Th. Fr. 752. A. rubiginosa ue ; ZLecanora rubiginosa Stein., Ælecht. Armen. und Kaukas. p. 8, in Œsterr. botan. Zeitschrift, 1899 ; Pyrenodesmia rubiginosa Krempelh. in Flora 1857, p. 370 ; Arn. Lich. exsicce., n. 110, pr. p. —- Saxicola in Caucaso. Thallus albo argillaceus, tenuis, rimosus, hydrate kalico sanguineo rubens; hypothallus niger; apothecia nigrescentia, rotunda, immersa; sporæ senæ vel octonæ, 16-31 x longæ et 10-16 y latæ ; spermatia 2-3,5 longa et 0,6 y lata. In vicinitate L. alpinæ locanda. 753. À. rufa Krempelh. apud Metzler Ælecht. Radstadter Tauern, p. 3, in Verhandl. soolog.-botan. Gesellsch. Wien, t. XIIT, 1863. — Saxicola. Thallus rufo fuscescens, areolatus ; apothecia rosea, dein nigricantia, subimmersa ; sporæ octonæ, 10-12 & longæ et 6 y latæ. 754. A. simulans Kernstock, ZLichenolog. Beitr., NII, in Verhandl. sool.-botan. Gesellsch. Wien, t. XLVI, 1896, p. 283, et v. Dalla Torre und v. Sarnth., Ælecht. Tirol, p. 283. — Saxicola in Tyrolia. Thallus cinereo albidus, farinosus, crassus, areolatus, ambitu fere squamosus ; apothecia obseure rufa ; sporæ 11-14 w longæ et 7-9 u latæ; spermatia recta 5 y longa ac 1x crassa. A. cinereorufescenti simillima, differt medulla iodo non tincta. 755. À. sophodopsis Arn., ZLichenolog. Ausfl. Tirol, XNII, p. 18; Lecanora sopho- dopsis Nyl. Addend. nov. Liehenogr. europ., in Flora 1876, p. 233. — Super saxa mica- ceo schistosa, in Rosskogel, in Tyrolia. Thallus olivaceo fuscus, minute granulosus granulis vel subglobosis vel planis, intus hypochlorite calcico, adhibito primum hydrate kalico, rubens ; hypothallus niger ; apothecia nigricantia, angulata vel linearia, integre cincta ; sporæ octonæ, 17-25 u longæ et 11-15 y latæ : spermatia recta, 4,5 y longa et 0,5 & lata. {Conf. supra n. 686). 156. À. stictica Koerb. Parerg. lichenolog. (1865), p. 103. — Graniticola in Germania. Thallus sordide albus, crassiusculus, rimulosus ; apothecia nigrescentia, thallum æquantia; sporæ octonæ, vix parvulæ, elongato ellipsoideæ vel subincurvæ. 757. A. Stockerti Hue; Lecanora Stockerti Zablbr., Neue Flecht., IN, in Annal. mycolog., t. VI, 1908, p. 132. — Saxicola in Chile. Thallus niger tartarens, late effusus, ecorticatus; apothecia minuta, demum paulum elevata; discus primum rufescenti alutaceus et nitidulus, dein niger et opacus; sporæ senæ vel octonæ, 24-27 u longæ et 10-12 y latæ. Affinis À. olivaceæ. 758. À. stygioplaca Hue; Lecanora stygioplaca Ny1. Lich. noë. fret. Behring., in Flora 1885, p. 443, Enum. Lich. fret. Behring., p. Al, ac apud Hue Lich. exot., n. 1476. — Saxicola in Lawrencebay. Thallus niger, tenuis, nitidiusculus, subgranulato areolatus, intus hydrate kalico flavescens, ambitu subradiatus; apothecia nigra, concaviuscula; sporæ octonæ, 16-20 y longæ et 10-15 x latæ ; spermatia recta, 14-22 y longa et 0,5 y crassa. E stirpe L. cinereæ. 159. A. subcalcaria Ilue; Lecanora (sect Aspicilia) subcalcaria Müll. Arg., Lich. Égypte, p. 14, in Rev. mycolog., 1880. — Calcicola in Ægypto. Thallus albus, areolatus, crassiusculus; apothecia subcærulescenti nigra, orbicularia, minuta, non emergentia, thallo crenato cincta; sporæ octonæ, 8-13 y longæ et 4-6 ulatæ. Affinis À. calcariæf. concretæ. LICHENES. 117 760. Aspicilia subcærulea Hue ; Zecanora (sect. Aspicilia) subcærulea Müll. Arg., loc. citat., p. 13; Urceolaria subcærulea Delile, Flore d'Égypte, p. 454, pl. LIX, fig. 4, et Flor. ægypt. Illustr., p. 32, n. 977. — Ad saxa silacea in Ægypto. Sporæ octonæ 12-15 u longæ et 7-8 u latæ. Affinis L. cheresinæ, supra n. 699. 161. A. subdissentiens Hue ; LZecanora subdissentiens Nyl. Lich. nov. fret. Behring, 1884, p. 212, Enum. Lich. fret. Behring., p. 30, et apud Hue Zich. exot.,n. 1480. — Super saxa micaceo schistosa. Thallus albidus, gibbose granulatus ; intus hydrate kalico leviter flavus ; hypothallus niger ; apothecia fusca, innata, thallo turgido cincta ; sporæ octonæ, 22-30 y longæ et 11-16 y latæ. Cephalodia sæpius conspicua. Affinis Z. pelobotryæ, supra n. 740. 762. À. subnivea Ilue ; Zecanora (sect. Aspicilia) subnivea Müll. Arg. Lich. spec. et var. nov., in Ælora 1872, p. 467. — Saxicola in Helvetia. Thallus niveus, tenuis, areolatus, margine subarachnoideo effusus; hypothallus ater ; apothecia obscure fusca, angulata, non emergentia ; sporæ octonæ, 15 y longæ et 8-11 y latæ. Juxta L. cinereorufescentem locanda. 763. A. subradians Hue ; Lecanora subradians Nyl. Lich. Lappon. orient., p.136, Enum. Lich. fret. Behring., pp. 11 et 49, ac apud Hue Zich. cxot. n. 1467. — Ad saxa granitica prope mare Glaciale. Sit varietas L. cinereæ, thallo obscuriore, hydrate kalico minus intense tincto ; sporæ octonæ, 16-23 & longæ et 9-13 y latæ. 764. À. subradiascens Hue ; Lecanora subradiascensNyl. Lich. nov. fret. Behring., in Ælora 1885, p. 444, Enum. Lich. fret. Behring., p. 11, ac apud Hue Lich. exot., n. 1468. Thallusobseure cinerescens, granulatus, in peripheria subradiosus ; sporæ octonæ, 17-95 y longæ et 8-14 latæ. Subsimilis ZL. subradianti Nyl., supra n. 763, differens præsertim è thallo hydrate kalico non tincto et spermatiis longioribus subarcuatisque, 16-25 y longis ac 0,5-0,6 x crassis. 765. A. subseducta Hue,; Lecanora subseducta Nyl., locis cital., p. 440, p. 57, et n. 1498. — Saxicola in Bebring ins. Subsimilis L. cineraceæ Nyl. (Acarosporæ rufidulocinereæ Hue, supra, t. I, 1909, p. 144%) similiter hypochlorite caleico rubens, sed simul iodo cæruleus ; sporæ 18-22 4 longæ et 10-11 y latæ. Species non rite cognita forsanque ad stirpem Z. cinereæ referenda. 766. À. superiuscula ; Lecanora superiuscula Nyl. Addend. nov. Lichenogr. europ., in Ælora 1875, p. 355. — Supra saxa micaceo schistosa in Scotia. Similis À. complanalæ Koerb., supra n. 657, differens præcipue sporis majoribus 10-14 y longis et 7-8 y latis. Spermatia arcuata 18-25 y longa et 0,6 y crassa. 767. À. Szechenyi Hue ; Lecanora (Aspicilia) Ssechenyi Waiïin. Lich. Caucas. et penins. Taurica, in Terméssetrajsi Füsetek, 1899, p. 293. — In rupe granitica ad Mamisson. Thallus cinereus aut albidus, areolatus areolis demum toruloso elevatis, apice globosis et albo pruinosis ; sterilis. Affinis L. acceptandæ et L. Bockii. __ 768. À. viridescens Hue ; Pachyospora viridescens Mass. Zticerch. auton. Lich. crost. (1852), p. 45; Lecanora (sectio Aspicilia) vèridescens Müll. Arg. Lich. Wilson. p. 7, n Bull. Herb. Boissier, 1, 1893, p. 39. — Supra saxa trachytica in Italia, basaltica in Australia. Thallus cinereo ochraceus, sordide subviridescens, areolatus ; apothecia atra, difformia, minuta, immersa ; sporæ quaternæ aut senæ, 36 y longæ ac 12 y latæ. 169. À. vitrea Anzi Veosymb. Lich. rarior. vel nov. Ital. superior., p. 7, in Atti Soc. italian. sc. nat.,t. IX, 1866, Milano. — Graniticola in Valtellina, in Italia. 118 A. HUE. Thallus glauco olivaceus, tenuis, contiguus, nitens, protothallo cærulescente variegatus ; apothecia nigra, protuberantia ; hymenium luteum ; sporæ octonæ, 16-19 y longæ et 8-11 u latæ. L'absence d'indication des réactions montre qu'elles n'existent pas ou qu'elles n'ont pas été observées dans les espèces énumérées ci-dessus. La responsabilité des affinités signalées incombe aux auteurs de ces espèces ; pour qu'elles soient définitivement admises, il faudrait une étude anatomique. Species e genere Aspicilia exclusæ. 770. Lecanora esculenta et L. fruticulosa Eversm., Nyl. apud Hue Zich. exot., n. 1494-1495, quarum structura est symmetrica (Zabhlbr. Ascolich. apud Engl. und Prantl, Natürl. Pflansenfamil., p. 200, fig. 105, F et G); inde ad genus Polycaulionam Hue probabiliter pertinent. 771. Lecanora cinereovirens Eschw., Nyl. apud Hue Zich. exot., n. 1497, et L. lepro- thelia Nyl. apud Hue Addend. Lichenog. europ. p. 105, nune ZL. geminipara Th. Fr. Lichenogr. scand., p. 236, in hoc genere Lecanora remanere debent. Dubium est an ita sit de Z. thelotremoide Nyl. Lich. Nov.-Zeland., p. 64, et apud Hue Zich. exot., n. 1504. L. oculata Ach. Synops. Lich., p. 148, Nyl. Lich. Scand., p. 156, et L. glaucomela Tuck., Synops. North Amer. Lich., 1, p. 198, ad genus Pertusariam pertinent. 712. Inter Lecideas annumerandæ sunt : 1. Lecanora Dicksonit Nyl. Lich. Scand., p. 155, et apud Hue Zich. exot., n. 1487 (Lecidea Dicksoniti Ach. Lichenogr.univ. p. 165, et Aspicilia melanophæa Koerb. Syst. Lich. German., p. 159). — 2. Aspicilia tenebrosa Koerb. Parerg. lichenolog., p. 99 (Lecidea tenebrosa Flot. et Lecanora coracina Hepp, Flecht. Europ., n. 383). 773. Ad genus Pinaciscam Mass., Neagenea Lich. (1854), p. 5, in quo perithecium exter- num apothecii solis medullaribus hyphis formatum, attinent : 1. Pinacisca similis Mass., loc citat.(Aspicilia dolomicola Anzi Catalog. Lich: prov. Sondr., p.61, et Lecanora carneopallens Nyl., apud Hue Addend. nov. Lichenogr. europ., p. 109). 2. P. amphorella Hue; Lecanora amphorella Nyl. Lich. collect. in Mexicoa Fr. Müller, in Zlora 1858, p. 380, et apud Hue Lich. exot., n. 1496. 3. P. quadruplans Hue; Lecanora quadruplans Nyl. Enum. Lich. fret. Behr., p. 69, ac apud Hue Zich.exot., n. 1501. 774. In genere ZonaspiTh. Fr. Lichenogr. scand., p. 273, in quo hyphæ intricatæ, gonidia chroolepoidea, permagna ac in tota thalli amplitudine dispersa, ordinandæ sunt: L. Ionaspis chrysophana Th. Fr., loc. citat. ; Aspicilia chrysophana Koerb. Syst. Lich. German.,p. 159. 2. I. cyanocarpa Th. Fr., loc. citat.; Aspicilia cyanocarpa Anz. Manip. Lich. rar. vel nov. Langob., p. 16. 3. I. delibuta Nyl., in Stizenb. Lich. helvet., p. 130 (Lecidea delibuta Ach. Synops. Lich pa) 4. I. epulotica Th. Fr., loc. cilat.; Gyalecta epulotica Acb. Lichenogr. univ., p. 151; Aspicilia epulotica Anzi Catalog. Lich. prov. Sondr., p. 62. ». I. hæmatina Th. Fr., loc. citat. ; Aspicilia hæmatina Koerb. Parerg.lichenolog., p. 100. 6. I. heteromorpha Th. Fr., loc. citat.: Aspicilia cinereorufescens 8. heteromorpha Krempelh. Zichenenflora Bayerns, p.175. LICHENES. 119 7. Ionaspis ochromicra Hue ; Zecanora ochromicra Nyl. Enum. Lich. fret. Behr., p. 69. 8. I. odora Th. Fr., oc. citat.; Gyalecta odora Ach., in Schær. Lich. helvet. Spicileg., sect. 2., 1826, p. 80; Aspicilia odora Mass., Ricerch. Auton. Lich. crost., p. 38. 9. I. phæocarpa Zahlbr. apud Lindau, Zich. Madagask., p. 2, tab. I. fig. 1-5, apud Voeltzkow Reise in Ostafrica, 1903-1905, t. III, 1908. 10. I. rhodopis Th. Fr.,/oc. citat. : Aspicilia rhodopis Th. Fr. Lich. arct., p. 136; Lecanora rhodopis Nyl. Enum. Lich. fret. Behr., p. 31, et apud Hue Lich. exot.,n. 1483; L. Achari 6. rhodopis Sommerf. Supplem. Flor. lappon., p. 89. 11. I. schismatopis [lue ; Zecanora schismatopis Nyl., loc. citat., et n. 1484. 12. I. suaveolens Th. Fr., loc. citat. : Urceolaria suaveolens Ach., apud Schær. Lich. helvet. Spicileg., sect. 2, p. 70; Aspicilia suaveolens Mass., Ricerch. Auton. Lich. CTOSC.. p.09: Je n’ai examiné que quelques-unes de ces espèces, et al pourrait se faire que certaines d’entre elles rentrent dans le genre Aspicilia. pe Per ns 115. Genus //ymenelia Krempelh. in Æ/ora 1852, p. 24, Koerb. Syst. Lich. German., p. 327, ac Mass., Geneac. Lich. p. 12, pluribus gaudet speciebus, v. g. 1. Prevostii Krem- pelh., /7. hiascente Mass., H. cærulea Mass, etc., quarum nullam elaboravi. Quelques adjonctions ayant été opérées pendant l'impression de ce Mémoire, le total des espèces d'Aspicilia énumérées ci-dessus se trouve porté à 181, et le nombre de celles qui ont été décrites est de 105. © Sequitur eaumeratio exsiccatorum supra descriptorum : Arnold Lichenes exsiccati, n. supra n. OMR DICITIAICE RACE AA DT ee 2e ee emnelmois dieu e aus ele de ae cesse 0e 602 268 ©, À, Gore. & cnaio on = Annemasse 5000 000 -cooocoone 589 DANIEL PA AID INA Er eee ie san Dossie es denses nec cu scan ce. 603 AD, À DAROS AM 54356 008100 00 00 AO OC Cor OUDO UE 609 SD BASTIA CUS DIS NEED RE M re lan eco dues con os tige cnrs oc m eole 624 455, À. sanguinea Var. ochrarea = À. cinereorufescens var. diamarta Th. Fr............. 60% 496, Lecanora complanata = Aspicilia complanata Hue.................................. 657 DD ECINEREOLULES COR SAN Mb essaie se ss tu rousse re seules e ses ee CCC 604 DOD PA MIA CUS ITIS VAL AT ENANAN ALIAS 22 «eee ces etes ciel ceie se se eee ee ce ce 624 COR D PAEN CINE EDVAL TOI CIAUS A MAAUNANS- 2... eee CCE. 679 CPBRre tb A icCinereonutescens ns Pre. 2e. she swceececesseee den cree 604 662, À. mastrucata var. pseudoradiata Arn. (errore supra, n° 622)....................... 692 668 Æ"aquatica var Supentegens — A" supertegens AT... "ee... 670 COPA UD IEprES AL Non ENOnna la ANNE ce -cre 674 123, AVIS1LVatICA AT. 7"... ae asie nanas ini lues see ET CAE 671 154, A" cervinocuprea —A°olivacea f. cervinocuprea Hue...-.... "ne 606 HP EMOS oiuNacceplande— A acceptanda /AUe 0-0. creer ee 694 A GARE NES bte 00 0 0 do co DO OO A DUC Oo douobouo tatoo 671 SSA A rICiNereontiescens Va diamant Dh Er... eee ee 604 ODA MONO) TES ABLOMPE seen en anale ses cie eee cales ee Ce Ce Ce 659 2, Mise Bodo = IEEE CRE CC ES bob one 00000 686 OBS PAT CET ACOA PAR ee A TO Ed SA do a dodo CUS 602 ARC ES IOCITEREAN IN YLe) = eme nec een re ecenecle eee Ce Ce Ce 0e 611 099 4polychromasubsp. candida —"A. rosacea Hue.,. "M RR .. 645 1043, À. cinerea var. papillata — À mastrucata f. pseudoradiata Arn...................... 692 ND. an EL OÙ, À imotoucs Ho ee Re ET TO ao ca on o 000 00000 659 4113, À. cæsiocinereu — À. bricconensis Hue................. eee een nee lens else 652 120 A. HUE. 41444, À. cupreoatra — A. olivacea Bagl. et Car... 204 606 1166 Arcinerea Koerb-(enrore supramAMMC)PEEEPEEEEPFERPRCEEE EC EEE PEER 615 41167, À: lævata var. albicans An... RE ee, 669 1168, À. sabdepressa Arn. (errorelSuprain 4166) EP PEER EEE EC C0 614 1469, 4 cæsiocinerea — À. rolleans ue 632 192814, A-cierea.f, alba — A ANNOIINAUE RS ER 673 1228 b, » ») » — NN, tyroliana Homponobac nano mCedciasoodsococodcronr rie oeembero 667 19570, A.'intetmutans Arn2.. 07e EURE CL CCE TT TP RP PEER CREER 630 1583 Mosigia Boukit Koerb:— AIBOCRITAME PERRET 686 41648; ‘A. lævata var: albicans APNP ERRONÉE TEEN EE CT EP 669 4728, À. verruculosa: Krémpelhe PRE EE RE PE 665 PAPA CL RE UT CA CRE ITR M SC cétoseccocenocoocecce cautcccocooccounec 605 Arnold Lichenes monacenses exsiccati : n. 36, À. grisea (693); n. 152, A. Hoffmanni (621); n. 236 et 473, A. silvatica (671) et n. 436, A. ceracea (602). Aliorum lichenologarum exsiccata quorum specificum nomen mutatum fuit, hæc sunt : Anzi Lich. Langob., n. 69 = À. oreinoma (622); n. 324—A. premadiana (620); n. 565 = À. Massalongi (n. 595). — Zwackh Lich. exsice., n. 834 — A. bricconensis (652). — Flagey Lich. alg. exsice., n. 123 — À. amnotropha (597) et n. 124 — A. Flageyi (681). — Harmand Lich. Lothar.; n. 688 —A. Hirmandiana (646). (A suivre.) NOUVELLES ARCHIVES DU MUSEUM D'HISTOIRE NATURELLE PUBLIÉES PAR MM. LES PROFESSEURS-ADMINISTRATEURS DE CET ÉTABLISSEMENT CINQUIÈME SÉRIE TOME SECOND SECOND FASCICULE LES ARTICULATIONS FLORALES, par Henri Lecomre INTRODUCTION A L'ÉTUDE DES MYCORHISES DES ARBRES FRUITIERS, par L. Mac Feuilles 16 à 35. on CA SE PARIS MASSON ET C", ÉDITEURS LIBRAIÏIRES DE L'ACADÉMIE DE MÉDECINE 120, Boulevard Saint-Germain, en face de l'École de Médecine 1910 4 LES ARTICULATIONS FLORALES PAR HENRI LECOMTE CHAPITRE PREMIER INTRODUCTION, HISTORIQUE ET NOTIONS PRÉLIMINAIRES INTRODUCTION ET HISTORIQUE Le présent travail a pour objet de montrer que les axes florifères sont très communément pourvus d’une zone transversale de moindre résis- tance, qui à reçu le nom d’articulation, et au niveau de laquelle se détachent un très grand nombre de fleurs, de la même façon que tombent les feuilles et par un mécanisme identique. Cette articulation, signalée incidemment et pour quelques plantes seulement, par un petit nombre de botanistes, n'avait jamais fait l'objet, avant ces dernières années, d’un travail d'ensemble. On peut avancer que l'unique page consacrée par A. de Saint-Hilaire (1) à l'articulation des pédicelles floraux et les brèves considérations énoncées en quelques lignes par Adr. de Jussieu sur les pédicelles des Malpighiacées (2) consti- tuaient, jusqu’à ces dernières années, presque toute la littérature consacrée par les botanistes français à cette question, qui a cependant son importance et qui paraît avoir été complètement négligée. Ce n’est pas que les arti- culations soient restées complètement inaperçues chez les plantes qui présentent ce caractère bien marqué. Gaudichaud, dont on connait le (1) À. DE Sanr-Hiraie, Leçons de botanique, p. 253. (2) Aor. DE Jussrgu, Monographie des Malpighiacées, Paris, 1843. NouvELLEs Archives pu Muséum, 5e série. — II, 1910. - 16 122 HENRI LECOMTE. talent d'observation, n’a pas manqué de signaler dans ses diagnoses les articulations qu’il avait observées ; Weddell avait été frappé par leur présence si fréquente chez les Urticacées ; H. Baïllon les notait avec soin dans toutes les plantes qu’il étudiait et cet auteur a même consacré quelques lignes à l'articulation des pédicelles dans son Dictionnaire de botanique. L. Beille (1) a eu l’occasion d'étudier l'articulation d’un certain nombre d’'Euphorbiacées et a même le mérite d’avoir fourni plusieurs figures intéressantes de forme extérieure et de structure. Enfin disons encore que ce caractère a été utilisé par des auteurs de Flores pour certaines plantes, telles que les Aumex, par exemple. Mais là se bornaient les connaissances des botanistes concernant les articulations florales, qui n'étaient même jamais signalées dans les ouvrages généraux de botanique, aussi bien à l'étranger qu’en France. On avait bien, il est vrai, poursuivi des recherches spéciales sur la structure des pédicelles floraux et fructifères (2) ; mais, fait inex- plicable, les auteurs de ces travaux avaient complètement négligé l’exis- tence de l'articulation, qui était cependant de nature à éclairer la plupart des résultats obtenus. Nous avions déjà poursuivi nos observations depuis longtemps et examiné un très grand nombre de plantes, quand nous avons enfin découvert, sur cette importante question, un travail antérieur qui nous avait complètement échappé au moment de sa publication. En 190%, le D'Jos. Velenovsky (3) publiait en effet, dans Pof. Central- blatt, un court mémoire intitulé Die gegliederten Blüthen et cette année mème, en1910,le même auteur a reproduitses conclusions dansun ouvrage général (4) de botanique. Disons immédiatement que les observations de (1) L. Bercce, Recherches sur le développement floral des Disciflores, Bordeaux, 1902, fig. 12, 14, 38 et 44. (2) TrauTWEIN, Anatomie einjahricher Zweige und Blüthenslandaxen. Inaug. Diss., Halle, 1885. — Nanke, Vergleich. Anatom. Unters. über den Bau von Blüthen und vegetativen Axen dicotyler Holzpflanzen. Inaug. Diss., Kônigsberg, 1886. — O0. Ken, Beiträge zur Anatomie der Inflorescenzaxen. [naug. Diss., Berlin, 1886. — Larone, Recherches sur l'anatomie des axes flo- raux, Toulouse, 1888. — Dexerr, Die anatomische Metamorphose der Blüthenstandaxen (Bot. Hefte, 1887). — J. Prrarn, Recherches sur l'anatomie comparée des pédicelles floraux et fruc- tifères, Bordeaux, 1899. (3) Bot. Centralbl., 1904, 2 pl. (x) J. VLenovsxv, Vergleichende Morphologie der Pflanzen, ll e Teil., Prague 1910, p. 1006. LES ARTICULATIONS FLORALES. 123 J. Velenovsky ont été faites sur un assez grand nombre de plantes appar- tenant aux familles suivantes : Liliacées, Orchidacées, Iridacées, Polygo- nacées, Rhamnacées, Euphorbiacées, Sapindacées, Rosacées, Linacées, Vitacées, Célastracées, Staphyléacées, Oxalidacées, Tiliacées, Borragi- nacées, Malpighiacées, Malvacées, Urticacées, Solanacées, Araliacées, Légumineuses, Cucurbitacées et Ribésiacées. L'auteur, partant de ce qui existe chez certaines Liliacéeset en particulier chezles Zritelera, où l'ovaire est porté par un long gynophore entouré par la base rétrécie et tubuleuse du périanthe, séparé du pédicelle par une articulation, passe ensuite au Phalangrum Liliago L., où gynophore et partie rétrécie du périanthe se trouvent soudés en une sorte d’axe unique, et il en conclut que, dans ce dernier cas, toute la partie sus-articulaire, qui paraît à un premier examen être une simple continuation du pédicelle, n’est en somme qu’une partie de la fleur, constituée par un périanthe tubuleux soudé à un gynophore plus ou moins allongé, et c'est à cette partie de la fleur qu'il a cru devoir donner le nom de pericladium. Nous verrons plus loin que la structure de la partie sus-articulaire, même des Liliacées, qui paraissent avoir servi de point de départ à Vele- noysky, ne correspond pas (du moins chez les exemples étudiés) à cette conception particulière d’un gynophore entouré par un périanthe tubuleux etadhérent (d’où le nom de pericladium) et que cette conception, soumise au contrôle nécessaire de l’examen de la structure, ne peut être acceptée, pas plus que le nom de pericladium, qui en est la conséquence. Mais il faut reconnaître que Velenovsky à été le premier à attirer l'attention des botanistes sur l'articulation des pédicelles floraux et sur l'importance que peut présenter cette articulation. [la montré, par exemple, que, chez les Liliacées à pédicelle articulé, la fleur se détache nettement à ce niveau ettout d’une pièce, tandis que, dans les mêmes conditions, les fleurs non articulées des Lis, Tulipes et Fritillaires tombent pièce par pièce. Velenovsky constate que la présence d’une articulation, chez les Mono- cotylédones du moins, est un caractère de certains genres déterminés, et il en conelut, par exemple, que les genres Paris et Trillium, à fleurs non articulées, ne doivent pas être réunis aux Smilacées, à fleurs articulées. Nous signalerons plus loin les considérations spéciales qui décident 124 HENRI LECOMTE. l'auteur à refuser l'existence d’un pericladium aux Masdevallia (Orchi- dacées), car l'ovaire y commence à l'articulation même, et il ne peut donc exister de gynophore entouré par un périanthe tubuleux. Enfin, de diverses considérations et surtout de la présence de l'arti- culation au-dessous du calicule des Malvacées, Velenovsky conclut que, à l'encontre de l'opinion professée par divers botanistes et conformément à l'opinion de Clos, cet organe extérieur de la fleur doit être considéré comme formé par les stipules des pièces calicinales et non par des bractées. Nous nous en tiendrons, pour le moment, à ces quelques considérations sur le travail de Velenovsky, nous réservant d'y revenir plus loin à pro- pos des diverses familles étudiées par ce botaniste. Mais il nous a paru indispensable de signaler tout d’adord l'unique travail entrepris jusqu’à ce Jour sur cette question. Si nos propres recherches ont tout d’adord été entreprises avec la con- viction que les pédicelles floraux n'avaient jamais été étudiés au point de vue spécial de leur articulation, nous n’hésitons pas à reconnaitre la priorité du D°J. Velenovsky, et nous demandons seulement à joindre nos propres observations aux siennes et nos conclusions à celles qu'il a cru devoir formuler. Le D° J. Velenovsky nous pardonnera de ne pas tou- Jours adopter ses interprétations, et 1l nous saura gré, nous en sommes persuadé, d'apporter de nombreux faits nouveaux et d'élargir la question qu'il a si heureusement posée. Nous n’avons aucunement la prétention d’avoir épuisé le sujet ; nous n'avons eu qu'un but : montrer la fréquence des articulations, signaler leur importance à divers points de vue et provoquer de nouvelles recherches. LES PÉDICELLES FLORAUX. Ce travail ayant principalement pour objet l'étude d’une particularité présentée par les axes florifères, il est naturel d'examiner tout d’abord la terminologie adoptée pour ces axes; car les botanistes n’emploient malheureusement pas toujours les mêmes mots pour désigner les mêmes choses. Les termes de pédoncule et pédicelle sont si universellement LES ARTICULATIONS FLORALES-. 125 employés qu’il peut paraître tout à fait inutile d’en préciser le sens. Et, cependant, le fait que les botanistes les plus récents emploient indifféremment un mot pour l’autre, alors que Linné et ses successeurs immédiats se servaient des deux mots dans des acceptions différentes, montre qu’une certaine imprécision s’est peu à peu glissée dans la termino- logie botanique, du moins en ce qui concerne ce point particulier, et 1] n'est peut-être pas inutile de suivre pas à pas le développement de cette confusion. Dans sa Philosophie botanique, Linné fournit les définitions sui- vantes : « Pedunculus. Truncus partialis, elevans fructificationem nec folia (1). Pedicellus est pedunculus partialis. » Il faut reconnaître que ces définitions sont peut-être insuffisantes, du moins en ce qui concerne le pédicelle. Il serait bon d’ajouter, en effet : portant une seule fleur. Pour C.-F. Brisseau-Mirbel, les distinctions sont les mêmes que pour Linné : « Pédoncule, Pedunculus. Support des fleurs, qui naît de la tige ou de ses ramifications. » — « Dernière division d’un pédoncule composé : support immédiat de la fleur ou pédicelle, pedicellus (2) ». Lindley(3) s'exprime de la facon suivante : «The term peduncle, although it may be understood to apply to all the parts of the inflorescence that bear the flowers, is only mode use of practically, to denote the immediate support of a single solitary flower, and is therefore confined to that part of the inflorescence which first proceeds from the stem. If it is divided, its principal divisions are called branches ; and its ultimate ramifications, which bear the flovers, are named pedicels. » Dans ses « Leçons de botanique, comprenant principalement la morphologie végétale », À. de Saint-Hilaire (4) réserve d'une façon géné- rale le nom de pédoncule à tout rameau terminé par une fleur ; mais, lorsque cet axe est ramifié, tout rameau de dernier ordre se terminant par une seule fleur sera spécialement un pédicelle. (1) Carozr Linær, Philosophia botanica, Tornachi, 1824, p. 80. (2) C.-F. Brisseau-Mirser, Eléments de physiol. végét. et de botan., Paris, 1815, p. 747 et 74 (3) (4) QE J. Liocey, An introduction {o Botany, London, 1835, p. 129. A. DE SAINT-HILAIRE, p. 253. 126 HENRI LECOMTE,. En admettant cette interprétation, le terme de pédicelle pourrait s’ap- pliquer dans le cas des inflorescences ramifiées et non pas quand les fleurs sont isolées. Mais, comme À. Saint-Hilaire a observé des pédoncules articulés et qu'il voit dans cette articulation la possibilité d’une ramification, il a pensé « que toute la partie supérieure à l'articulation devait être considérée comme appartenant à un autre degré de végétation que la partie inférieure ». Et c’est incontestablement à cette manière de voir que paraît s'être rangé À. de Jussieu. En effet, ce dernier, dans son importante Monographie des Malpi- gMmacées, s'exprime comme il suit (1) : « Commencons par déterminer la situation de cette fleur dans l'inflorescence. Elle est portée sur un support plus ou moins allongé, et presque toujours articulé au-dessous de son milieu. Dans une description, je nomme pédicelle la partie supérieure à l’articula- tion, qui est toujours nue; pédoncule florifère, la partie inférieure, qui est toujours accom- pagnée d'une bractée à son origine et munie en outre de deux bractéoles, le plus souvent opposées immédiatement au-dessous de l'articulation, d’autres fois plus bas, rarement alternes… «Il est évident, d'après cette relation des bractéoles et des folioles calicinales, que le pédi- celle continue le pédoncule. Si je ne les ai pas confondus sous le même nom, c’est que la partie inférieure indique, par ses deux bractéoles, qu'elle pourrait porter d’autres fleurs que les terminales, et, en effet, dans un petit nombre de cas(Lophantera, pl. VE, 5. it; Verrucu- laria, pl. VII, 7, i), de l’aisselle de l’une de ces bractéoles part un axe secondaire florifère qui peut lui-même se ramifier de la même manière une seconde fois. » La terminologie adoptée par A. de Jussieu, pour ce qui concerne les Malpighiacées, est donc très nette. Elle a de plus l'avantage de montrer ce que sont les bractéoles, dans lesquelles il faut voir des bractées à aisselle stérile. Malheureusement, les choses ne se présentent pas toujours aussi sim- plementque dans cette famille et, quandla situation de l'articulation devient diffuse, chez les représentants d’autres familles, 1l devient impossible de fixer la limite entre le pédoncule florifère et le pédicelle, comme de Jussieu entendait ces organes. Pour A.-P. de Candolle, si les termes pédoncule et pédicelle sont équi- (1) A. ne Jussieu, Monographie des Malpighiacées, Paris, 1843. LES ARTICULATIONS FLORALES. 127 valents dans le cas d’une fleur solitaire, il n’en est plus de même quand il s'agit d’uneinflorescence comprenant un certain nombre de fleurs. « Pédoncule, Pédicelle (Pedunculus, Pedicellus, vulgairement Queue de La fleur). Sup- port qui soutient la fleur. Ces termes s’emploient l'un pour l’autre dans le sens général; mais, si le pédoncule se ramifie, la base ou les maïtresses branches gardent ces noms, et les divisions extrèmes portent celui de Pédicelle (Pedicellus) (4). » Le Maout et Decaisne, dans leur 7raité général de Botanique (1868), inaugurent aussi nettement que possible le régime d’impréeision qui deviendra plus tard la règle : « Le rameau qui supporte immédiatement une fleur et qui sert d’axe aux verticilles qui la composent se nomme pédoncule ou pédicelle (2)... « Le pédoncule est un rameau terminé immédiatement par une fleur... On nomme aussi pédoncule une branche plus ou moins ramifiée, différant du reste de la tige par son aspect, garnie de bractées ou nue, et dont les derniers rameaux sont des pédicelles(3). » Cependant, Germain de Saint-Pierre (4) reproduit presque exactement, deux ans plus tard, l'opinion de Lindley : « Pédicelle. Support particulier de chaque fleur; c’est un ramuscule du pédoncule qui se termine par une fleur unique. Lorsque le pédicelle ne nait point sur un pédoneule commun avec d’autres pédicelles et qu’il est inséré directement sur la tige aérienne ou sur la souche ou le rhizome d’une plante, on le désigne souvent sous le nom de pédoncule uniflore, sur- tout s’il porte des bractées dans sa longueur et que, par conséquent, il soit susceptible d'être pluriflore, de devenir ainsi un véritable pédoncule.…. « Pédoncule. Axe florifère plus ou moins rameux, émettant un plus ou moins grand nombre de fleurs ; chacune de ses divisions, terminée par une fleur, a recu le nom de pédi- celle. » Dans son 7raité de botanique, Sachs (5) écrit : « Au-dessous du réceptacle, l'axe floral est fréquemment allongé et aminci, et soit entiè- rement nu, soit pourvu d’une ou deux petites feuilles appelées bractées ; cette partie de l'axe floral s’appelle le pédoncule de la fleur. » Il est clair que le mot pédoncule est ici employé pour pédicelle et que les organes appelés bractées sont des bractéoles. Dans les Éléments de botanique de Duchartre, nous lisons : (1) A.-P. pe Canpoze, Théorié élémentaire de la botanique, Paris, 1844, p. 327. (BAPE (3) P 25. (4) G. DE Sainr-PrerRE, Dictionnaire de botanique, 1870. (5) Sacus, Édit. franc., 1871, p. 556. 128 HENRI LECOMTE. « L’axe principal qui, le plus souvent, s'étend sur toute la longueur du groupe floral, et qu'on nomme le rachis ou la rafle, porte des pédoncules souvent disposés autrement que les rameaux du reste de la plante. « Les pédoncules peuvent se subdiviser plusieurs fois de suite, même sur des tiges ou des branches peu ou pas ramifiées en dehors des limites de l’inflorescence. « La dernière ramification de chaque pédoncule, c'est-à-dire celle que termine une fleur, est alors un pédicelle (1). » D'autre part (p. 570), le même auteur dit : « Chacun de ces axes, terminés par une fleur, est un pédoncule. » Il faut en conclure que, pour Duchartre, le terme de pédicelle ne peut être employé que dans les cas où il s’agit non d’une fleur isolée, mais d’une inflorescence portant un certain nombre de fleurs. Pour Van Tieghem (2) : Le rameau de la pousse florale, le pédicelle, et son sommet allongé en cône, arrondi en sphère, aplati en assiette ou creusé en coupe, est le réceptacle de la fleur. Sur ses flancs, le pédicelle porte souvent des feuilles incomplètement différenciées ou rudimentaires : ce sont des bractées. » Si on réserve le nom de bractée à la feuille modifiée, à l’aisselle de laquelle naît le pédicelle, il est clair que les feuilles « incomplètement différenciées » dont parle Van Tieghem ne sont autre chose que des bractéoles. Au même moment, dans son Dictionnaire de Botanique, M. Baillon (3) donnait deux définitions très sommaires montrant que, pour lui encore, le nom de pédicelle ne doit être appliqué que dans le seul cas d’une inflores- cence ramifiée : « Pédoncule. La queue de la fleur. » « Pédicelle (Pedicel- lus). Division du pédoncule. Les fleurs qui en sont pourvues sont pédi- cellées. » E. Belzung (4) ne définit ni le pédicelle ni le pédoncule et ne parle du premier qu’à propos de sa structure. Avec G. Bonnier et Leclerc du Sablon (5), le mot pédicelle a complè- tement disparu de la terminologie, et seul le terme pédoncule est employé : Ducuarrre, Éléments de botanique, 3e éd., Paris, 1885, p. 580. Van Tiecuex, Traité de botanique, 2e é6d., Paris, 1891, p. 3#1. H. Barccow, Dictionnaire de botanique, Paris, 1891. E. BeuzuxG, Anat. et phys. végét., Paris, 1900, p. 793. G. Boxer et Lecerc pu Sagcon, Cours de botanique, 1901. (1) (2) (3) (4) (5) LES ARTICULATIONS FLORALES. 129 « Dans la Véronique officinale ou l'Épine-Vinette, un rameau qui se termine par une fleur diffère beaucoup des rameaux ordinaires; il est plus mince et complètement dépourvu de feuilles; c’est ce qu’on appelle un pédoncule.…..; « Dans tous les cas, le pédoncule est done l’entre-nœud plus ou moins allongé qui se trouve immédiatement au-dessous de la fleur. » On ne sera donc pas étonné de trouver dans un travail spécial le reflet très marqué de ces imprécisions. « Dans le plus grand nombre des cas, elle est supportée (la fleur) par un rameau plus ou moins développé, de longueur parfois fort minime, désigné sous le nom de pédoncule ou de pédicelle floral, » dit J. Pitard (1) dans son travail. Enfin, dans ses Aecherches anatomiques sur la classification des Araliacées, R. Viguier dit par exemple (p. 26) : « La fleur est, dans beaucoup d’espèces, continue avec le pédoncule. » On retrouve donc dans cette terminologie l’imprécision signalée plus haut. De la révision rapide que nous venons de faire, il résulte que, si les anciens botanistes ont réservé, à peu près sans exception, le nom de pédicelle à la dernière ramification, ne portant qu'une seule fleur, d’un pédoncule plus ou moins divisé, et si A. de Jussieu a quelque peu compli- qué cette notion si simple, en admettant que des bractéoles opposées, sur un axe floral, sont l’indice d’une ramification possible, et en appelant pédicelle et pédoncule deux parties successives d’un axe en apparence unique, il faut reconnaître que ce botaniste professait la même opinion que ses devanciers et qu'il en a fait seulement une application spéciale à un cas particulier, après avoir observé que, chez certaines Malpighiacées, les axes floraux prennent naissance à l’aisselle des deux bractéoles opposées, qui sont généralement stériles chez les autres représentants de la famille. | Ce qui a surtout déterminé A. de Jussieu à adopter une terminologie particulière pour les Malpighiacées, c’est qu'il existe non seulement des bractéoles opposées chez la plupart des plantes de cette famille, mais encore, à une certaine distance au-dessus de ces bractéoles, un étrangle- ment annulaire ou articulation, et qu’à partir de cette articulation, l’axe (1) J. Prrarn, Recherches sur l’anatomie comparée des pédicelles floraux et fructifères, Bor- deaux, 1899, p. 3. NouveLLes ARCHIVES DU Muséum, d® SÉRIE. — II, 1910. 17 130 HENRI LECOMTE. floral se dilate et s’élargit insensiblement pour se continuer par le calice. ILest donc tout naturel de voir tout d'abord sous quelle forme et avec quels caractères se présentent les articulations des axes florifères, pour fixer ensuite la terminologie à employer dans les différents cas. Nous ajoutons d’ailleurs, avant d’aller plus loin, que cette étude des articula- tions n’a pas seulement pour objet de fixer un point spécial de termino- logie botanique, mais que les articulations des fleurs ayant une importance morphologique, taxinomique et biologique incontestable, il est tout naturel de leur accorder l'attention que leur fréquence et leur rôle jus- tient pleinement. CARACTÈRES GÉNÉRAUX DES ARTICULATIONS, Comme on le verra plus loin par l'examen que nous ferons d’un certain nombre de familles, ce n’est pas seulement chez les Malpighiacées que les axes florifères sont articulés. Ce caractère se retrouve chez les repré- sentants d’un très grand nombre de familles ; tout le monde l’a constaté chez l’Asperge ; les Flores signalent et utilisent l'articulation des axes florifères des diverses espèces de genre fumex ; 11 n'a échappé à per- sonne que certaines fleurs se détachent très facilement avant d’avoir donné des fruits, en particulier chez la Pomme de terre, et cependant c’est en vain que, dans les ouvrages modernes, jusqu’à la publication du travail de Velenovsky {1), on chercherait la moindre indication sur ce caractère si Spécial des axes florifères. Il faut remonter jusqu'au Dictionnaire de botanique de Baillon pour en voir signaler l'existence en quelques lignes dans un ouvrage général, mais sans aucune explication etsans commentaire. Il'est cependant certain que l'articulation n'avait pas échappé à Adr. de Jussieu dans son étude des Malpighiacées. Mais c’est surtout à Auguste de Saint-Hilaire (2) que nous devons les renseignements généraux les plus complets sur l'articulation : « D’autres plantes ont un pédoneule artieulé (Ped. articulatus, exemple : Asparagus offi- cinalis, fig. 172) qui se sépare de la tige à l'époque de la maturité du fruit. Chez d’autres, la (PDO ACL (2) A. pe Sawr-Hicure, Leçons de botanique contenant principalement la morphologie végé- tale, Paris, 1841, p. 253. LES ARTICULATIONS FLORALES. 151 désarticulation devance même la chute de la corolle ; c'est ce qui a lieu principalement pour les pédoncules des fleurs mâles devenues inutiles après la fécondation, et, quand cela arrive également pour les fleurs femelles ou hermaphrodites, il est bien évident qu'il ne saurait y avoir de reproduction; nous voyons la terre jonchée de fleurs encore fraiches du Marronnier d'Inde (Æsculus Hippocastanum), dont le pédoneule s'est promptement désarticulé, et à peine si, surune grappe de Marronnier chargée de nombreuses corolles, un ou deux pédoneules persistent pour porter des fruits... « Un pédoncule peut être articulé soit un peu au-dessus de sa base, soit au milieu de sa longueur, soit, enfin, au-dessus de son milieu. Comme il n’est pas rare de voir une articu- lation à l'endroit où le pédoncule vient à se ramifier, on a pensé que, quand le pédoncule était articulé entre sa base et son sommet, il y avait indication d'une production nouvelle, et que toute la partie supérieure à l'articulation devait être considérée comme appartenant à un autre degré de végétation que la partie inférieure. Dans ce cas, il faudrait supposer que des bractées devaient naître à l'articulation, qu’elles ont avorté, qu'avec elles a avorté le sommet du pédoncule et qu'un pédoncule latéral a pris la place du pédoncule mère. Ne serait-il pas bien plus naturel de considérer un pédoncule articulé comme présentant, ainsi que tous les autres pédoncules, un seul degré de végétation, et de croire que l'articulation indique un nouvel entre-nœud à la base duquel des nœuds vitaux, opposés ou verticillés, n'auront point, faute d'énergie, émis d'organes appendiculaires? Un rameau d'OEillet (exemple : Dianthus attenualus, fig. 173) présente une suite d’entre-nœuds articulés; si nous supposons que les feuilles avortent, nous aurons un axe semblable aux pédoncules qui nous occupent. » Il nous à paru intéressant de reproduire ce passage d’Aug. Saint- Hilaire, car nous n’avons trouvé nulle part d'indication plus nette sur l’existence et la nature des articulations, On remarquera d’ailleurs que c’est la manière de voir d'A. Saint-Hilaire (1841), qui a sans doute entrainé la conviction d’Adr. de Jussieu (1843). Des travaux assez nombreux ont été poursuivis sur le mécanisme de la chute des feuilles; nous ne connaissons aucune étude relative à la désarticulation des fleurs, qui ne présente cependant pas un moindre intérêt. Seul, Velenovsky a traité brièvement cette question dans son mémoire signalé plus haut. Et cependant d'excellents observateurs ont noté l'articulation chez un certain nombre de plantes. Il nous faut signaler à ce point de vue le botaniste Gaudichaud, qui a eu surtout le mérite de la mettre en évidence chez les Urticacées. Mais, pour la plupart, ce caractère a été complè- tement laissé de côté, à tel point que nous pourrions signaler de nom- breuses planches, dans lesquelles le dessinateur, représentant conscien- cieusement l’objet placé sous ses yeux, a figuré une articulation dont l’auteur a omis de noter la présence dans ses diagnoses, plutôt par 132 HENRI LECOMTE. méconnaissance de toute valeur taxinomique que par défaut d'observation. En parcourant les diagnoses d’un très grand nombre de genres, nous avons pu nous convaincre que certains auteurs, comme Gaudichaud, Weddell et H. Baillon, n’ont pas manqué de signaler de nombreuses articulations, alors que d’autres botanistes, dont l'attention n’était pas attirée sur ce point spécial, n’ont même pas noté celles qui sont tout à fait apparentes. Il en résulte que, dans l’ensemble des Phanérogames, ces articulations ne sont guère signalées dans les diagnoses que par les auteurs indiqués plus haut. D'une façon générale, une articulation se . présente sous la forme d’un étranglement annulaire de l'organe en un pointparticulier. Tantôt l’étranglement est la seule mani- A B € D : Se NE ; < de : me ... festation visible de l'articulation, tantôt les Lig. 1. — Figures théoriques des di- vers modes d'articulation. deux lèvres sont renflées en bourrelet; enfin À, avec double bourrelet et inci- j] arrive qu'une seule lèvre soit ainsi trans- sion, B, avec bourrelet simple et , 3 ; incision: C, avec bourrelet sans in- formée. Quand l'articulation se manifeste +R change mentpnequents par la formation d’un bourrelet annulaire, lamètre avec ou sans incision. comme chez Abulilon Avicennæ, l’étran- glement peut se trouver à peine marqué à l'équateur de ce bour- relet ; mais, avec un peu d’attention, il n’est pas difficile de le mettre en évidence. Enfin il arrive très fréquemment qu'une différence de diamètre, visible à un examen même superficiel de l’organe, distingue nettement les deux régions, la partie la plus large étant presque toujours celle qui tient à la fleur, contrairement à la règle générale de décroissement progressif du diamètre, dans la tige et ses ramifications, de la partie inférieure à la partie supérieure. Habituellement l’articulation s’exagère et devient beaucoup plus visible au moment de la formation du fruit. C’est ainsi que, chez un grand nombre de Malvacées, l’incision et le bourrelet annulaire deviennent beaucoup plus marqués sur le pédicelle fructifère. En outre, la diffé- rence de diamètre entre les deux parties s’accentue aussi (Asparagus). Mais, comme nous allons le voir plus loin, il faudrait se garder de voir dans l'articulation des axes floraux un caractère spécial à ces organes. LES ARTICULATIONS FLORALES. _ 133 Une articulation n’est qu’une région de multiplication cellulaire où les membranes, étant jeunes, sont, pour cette raison, très minces et partant très peu résistantes, de telle façon qu’en ce point l’organe présente une faculté remarquable de rupture. Et ce caractère peut se rencontrer non seulement sur les axes floraux, mais encore à la base des entre-nœuds de la tige, à la naissance des pétioles chez les feuilles simples, à la base des pétiolules chez certaines feuilles composées, à la base des sépales et des pétales, sur le filet des étamines et même sur la paroi du fruit (pyxides). L’articulation n’est en somme, comme on le verra plus loin, qu'un incident lié intimement aux phénomènes de croissance. Il n’est donc pas inutile, avant d’aller plus loin, d'examiner un certain nombre d’articulations des divers organes d’une plante. Articulation de la tige. — La tige est manifestement pourvue, chez un assez grand nombre de plantes, d’un étranglement annulaire indiquant la place où se trouve localisée la multiplication cellulaire, et, en particulier, chez les rameaux Jeunes de la plupart des Simaroubacées, qui portent un étranglement assez net au-dessus de chaque nœud. Chez la Vigne-Vierge de nos pays, les pousses de l’année, encore rouges pendant la saison d'hiver, sont bien nettement articulées et se détachent très facilement. Une incision annulaire profonde se voit au-dessus de chaque nœud et, par conséquent, au bas de chaque entre-nœud. Le même caractère est non moins accentué chez un grand nombre de Graminées et en particulier chez les Bambous. C'est ce qu'il est facile de constater chez Phyllostachys aurea et Arundinaria milis, par exemple. À chaque nœud, les faisceaux se dirigent vers l’intérieur et s’anasto- mosent, avant de fournir des ramifications pour la gaine foliaire prenant naissance à ce niveau. C’est au-dessus de cette région que se trouve la zone de multiplication cellulaire, dont la place est indiquée par un étran- glement annulaire situé entre deux bourrelets : l’inférieur porte la gaine et le supérieur fournit les racines adventives, lesquelles seront nécessairement obligées de percer la gaine pour sortir au dehors. Chez les Chloranthus, et, en particulier, chez C. brachystachys BI. de l’Extrême-Orient, les tiges et les rameaux sont très manifestement arti- 131 HENRI LECOMTE. culés au-dessus des nœuds. Sur le sec, on découvre facilement deux bourrelets successifs séparés par un étranglement annulaire, et c'est au Fig. 2. — Fragment de tige de Chloranthus bra- chystachys, avec articu- lation un peu au-dessus des nœuds. niveau de cet étranglement que se produit très faci- lement la désarticulation des rameaux. Parfois l’un des deux bourrelets se distingue à peine ; mais l'articulation n’en existe pas moins, et la tige se coupe très facilement à une faible distance au-dessus de chaque nœud. D'après A. de Saint-Hilaire (1): « Les tiges où l'on observe des feuilles opposées sont celles qui sont le plus souvent articulées, parce que, d’un côté comme de lautre, il y a faiblesse dans leur organisation ; mais avec le temps, les articulations prennent de la consistance, et telle tige qui a été articulée dans sa jeunesse cesse de l'être au bout d’un certain temps. » Depuis longtemps, Duval-Jouve (2) avait observé que, chez les Æquisetum, la zone de multiplication cellulaire et d’accroisement se trouve dans la partie inférieure des mérithalles, ce qui explique la facile désarticulation des tiges en ce point, et les figures que contient son mémoire (3) viennent à l’appui de ses observations, en montrant qu’à chaque nœud correspond une zone de cellules plus petites présentant les caractères ordinaires et connus d’une zone de multiplication. Si on veut bien se rappeler que, chez les £quisetum, les faisceaux se rendant à une gaine foliaire s’individualisent en somme un entre-nœud plus bas que l’origine apparente de chaque gaine, il en résulte que les zones d’accroissement correspondent toujours à la partie inférieure des gaines, de même que chez les feuilles cette zone de multiplication se (1) À. ne Sanr-Hiraire, Leçons de botanique, p. 119. (2) Duvar-Jouve, Histoire naturelle des Equisetum de France, Paris, 1864, p. 61. (3) Loc. cit., pl. I, fig. 7, et pl. VIL, fig. 11 et 21. LES ARTICULATIONS FLORALES. 135 trouve, à la fin, localisée à la naissance du pétiole ou un peu plus haut. De ce qui précède, il résulte done que les articulations peuvent exister chez les tiges, mais que précisément, chez les Equisetum du moins, les articulations correspondent à l’origine des traces foliaires dans la tige. Racines. — Cet organe, dont la zone d’accroissement se trouve loca- lisée près de la pointe, est-il susceptible de posséder, comme la tige, des articulations ? Bien que Mirbel parle des racines articulées de la Gratiole, il ressort de l'examen de la figure (pl. XVI, fig. 12) qu'il s’agit non d’une racine, mais d’une tige souterraine, c’est-à-dire d’un rhizome. En ce qui concerne les racines aériennes de Maxillaria acicularis Herbert, qui présentent des étranglements annulaires successifs assez prononcés, l’aspect extérieur tout à fait spécial de ces organes paraît dû, tout simplement, à l'inégal développement de l'écorce et du cylindre central et non à la présence des zones successives d'accroissement. Il ne faut donc pas voir dans ces | étranglements quelque chose d’analogue aux articulations que nous avons eu l’occasion de si- gnaler plus haut chez la tige. Toute zone d’articulation étant une zone de multiplication cellu- laire et, chezla racine, les cellules ne se divisant et ne s’accroissant en volume que près du sommet, il est tout naturel de ne rencon- trer aucune articulation chez cet organe. Feuilles et folioles. He Fig. 3. — Feuilles de Ellipanthus cinereus (A) et de : Ononis rotundifolia (B). incontestable que les feuilles, chez un assez grand nombre de plantes, présentent une articulation, soit à la base même du pétiole, soit à la base des pétiolules,soiten même temps à la naissance du pétiole et des pétiolules. Nous aurons l’occasion d’en signaler incidemment de nombréux exemples dans l'étude que nous entreprendrons plus loin des diverses familles de Phanérogames, mais 136 HENRI LECOMTE. presque uniquement chez les Dicotylédones ; car l'articulation de la feuille nous est moins connue dans la classe des Monocotylédones, où elle est cependant incontestable chez quelques plantes, comme les Zambusa, dont nous avons eu l’occasion de parler plus haut à propos de la L’articulation de la base du pétiole est fréquente chez un grand nombre de plantes de la famille des Légumineuses et en particulier chez Robinia Pseudo-acacia, les Gleditscha et les Ononis mitissima, 0. spinosa, 0. fru- ticosa, O0. Antiquorum, O. hircina, O. rotundifolia, ete. Elle se rencontre aussi chez diverses Éricacées, en particulier chez les genres Leiophyllum Pers., £lliotha Muehlb. et Epacris Cav., et chez des Euphorbiacées comme les £xcæcaria, les Pittosporées comme Bursaria speciosa, chez Azalea pro- cumbens, etc. On peut même l’observer à la base des aiguilles de cer- taines Conifères (£picea). Elle se montre aussi, plus nettement peut-être, à l’origine des folioles chez les Simaroubacées et en particulier chez Picrasma javanica BI., chez certaines Aurantiacées et chez un asssez grand nombre de genres de cette famille. Les Connaracées, qui constituent une famille voisine de celle des Légumineuses, présentent aussi une articulation, à la base de la foliole unique, chez les représentants du genre £{lipanthus. De ce que nous venons de dire, ilrésulte que la présence d’une articulation chez la feuille paraît un fait très fréquent. Et d’ailleurs, on peut dire que, si l'articulation n’est pas toujours visible extérieurement sous la forme d’un étranglement annulaire, sa présence, attestée physiologiquement par une rupture, ne peut être contestée chez toutes les plantes à feuilles caduques ; car la formation d’une zone transversale de cellules nouvelles, préparant la chute de la feuille, ne peut être considérée autrement que comme le réveil plus ou moins tardif de la zone d’accroissement, qui se localise en définitive à la naissance du pétiole, chez la plupart des feuilles (1). Et c’est évidemment parce que les fleurs sont des parties de la plante constituées par des organes de nature foliaire que nous rencontrerons (1) Mais il faut remarquer l'absence apparente d'une articulation chez les stipules par suite de l'absence de partie ressemblant à un pétiolule. Cependant la caducité fréquente de ces appen- dices montre que physiologiquement il existe quelque chose d’analogue à une articulation. LES ARTICULATIONS FLORALES. 137 souvent une articulation à l’origine commune de ces organes dans Île pédicelle floral. ARTICULATIONS DES ORGANES FLORAUX SÉPARÉS. Calice. — 1 est incontestable que, chez un certain nombre de plantes, le calice se détache très nettement à sa base, dès l'épanouissement de la fleur et que, par conséquent, il possède, dans cette région, une zone d’arti- culation très nette. Il nous suffira de citer le Papaver, pour en fournir un exemple suffisant, que tout le monde connaît. On dit alors que le calice est caduc. Chez d’autres plantes, telles que les Renoncules etles Crucifères, le calice se détache en même temps que la corolle, ou, du moins, après la fécondation : on le dit {ombant ou passager. Dans le premier cas, la zone d’accroissement est distincte pour les pétales et les sépales ; dans Île deuxième, elle se confond. Chez les plantes à calice accrescent, au con- traire, il n’existe probablement pas de zone distincte d’accroissement. Le Mirabilis Jalapa possède un calice qui se coupe à la naissance de l’entonnoir et laisse une partie autour du fruit, formant à ce dernier une induvie. Deux genrestrès voisins, les £ranthisetles Helleborus, ont, les premiers, le calice caduc et, les seconds, le calice persistant. Verra-t-on là une diffé- rence fondamentale ? Je ne le crois pas, car on trouve la même différence entre des Chênes dont les uns possèdent des feuilles caduques etles autres des feuilles persistantes, etcependant il ne viendrait à l’idée de personne de nier la parenté étroite de ces plantes, pas plus que de contester la présence d’une zone d’articulation à la base du pétiole chez les Chênes à feuilles persistantes. Etd’ailleurs on sait que, chez Quercus hispanicaL. et Q. pedun- culata Ehrh., par exemple, il existe à la fois des feuilles marcescentes et des feuilles caduques, entre lesquelles il n'existe que des différences quantitatives (1). Il est probable qu'il existe uniquement des différences de cet ordre chez les £ranthis d’une part etles Æelleborus d'autre part. Il nous paraît que, chezles véritables Thalamiflores, dont l’axe se continue jusqu’au centre de la fleur pour servir de support aux carpelles, chacune (1) Tison, Recherches sur la chute des feuilles, elc., p. 259. NouveLLes Arcaives pu Muséum, 5e série. — II, 1910, 18 138 HENRI LECOMTE. des parties de lafleurdoitêtre articulée vers sa base, et que les pédicelles floraux ne le sont pas. Bien entendu, cette règle ne peut s'appliquer que si on réduit véritablement les Thalamiflores aux plantes dont la fleur pré- sente le caractère indiqué ci-dessus. C’est ainsi qu’on cherchera en vain une véritable articulation sur le pédicelle floral des Ranunculus, Magnolia, Papaver, etc., mais que, par contre, on notera chez ces plantes la désar- ticulation plus où moins prononcée de chaque pièce florale en particulier. Faisons remarquer, d’ailleurs, que, si les pièces du calice sont de même grandeur et surtout si elles sont plus ou moins soudées, leurs incisions articulaires respectives peuvent, par leur réunion, former quelque chose d’analogue à une incision annulaire simulant une véritable articulation (Zygogynum). La présence d’une sorte d’articulation à la naissance du calice, chez un grand nombre de plantes, ne reconnaît pas d'autre cause et ne constitue pas une articulation comparable à celle que possèdent les pédicelles floraux. Corolle. — Rarement la corolle persiste autour du fruit (Lobelia wrens, Campanula, Erica, Trifolium badium, etc.) ; le plus souvent elle se détache de bonne heure, tantôt après quelques heures (Linum, Cistus, Helianthemum, etc.), parfois au moment même où la fleur vient de s'ouvrir (Vifis vinifera, Thalictrum). De même que la base de certains calices peut persister et la zone de désarticulation se former au-dessus de leur lieu d'origine, on peut voir des corolles dont une partie subsiste autour de l’ovaire (Orobanche, Rhinanthus). On peut dire, en somme, que, en dehors de quelques cas exceptionnels, la corolle est articulée et qu'elle se détache nettement à son origine. L’étranglement est souvent fort visible. Étamines. — Les exemples d’articulation chez les étamines ne sont pas rares, et tous les botanistes en connaissent au moins plusieurs cas. Le Maout et Decaisne représentent des filets articulés chez le genre Brunonia (p. 147) et, dans ses ec. sel. hort. Then., vol. IIT, pl. 100, de Wildeman a figuré des étamines à filet articulé chez Piper unquicu- latus R. et P. D'autre part, on sait que l'articulation est assez nette chez les genres Salvia, Scutellaria, Melastoma, etque Baillon la signale chez les Alchemilla et les Caryophyllacées. LES ARTICULATIONS FLORALES. 139 Mais nulle part elle n’est plus visible et d’ailleurs plus connue que chez nos Euphorbiacées indigènes. Dans l'excellente monographie consacrée à cette famille par H. Baillon (1), le lecteur trouvera l'indication de cette particularité du filet des étamines chez £uphorbia Lathyris, E. lophogona et chez E. neru- folia. Chez la première espèce, on peut même, sur les figures de Baillon, saisir l'apparition de l’étranglement annulaire qui n'existait pas au début. L'auteur n’accorde d’ailleurs qu’une minime importance à ce carac- tère : « L’articulation n’est, en somme, qu'une modification des tissus ; c’est un changement dans la direction des éléments anatomiques ; mais leur nature ne varie pas. » Nous ne partageons pas la manière de voir de H. Baiïllon à ce point de vue. Nous avons pu constater, en effet, que les fleurs d’un grand nombre d'Euphorbiacées possèdent des pédicelles articulés, principa- lement chez lesfleurs G', lorsque les fleurs sont unisexuées. Nousen avons signalé des exemples chez divers genres et surtout chez les Æevea, Jatropha, Micrandra, ete. (2). Nous avons fait pressentir que des transitions peuvent être utilement cherchées entre ces Euphorbiacées à véritables fleurs et les Euphorbiacées de nos pays. Une pseudo-fleur (cyathium) appartenant à une Euphorbe de nos pays pourrait être rapprochée d’une inflorescence condensée, compre- nant une fleur © réduite au pistil et un certain nombre de fleurs G' groupées autour, réduites elles-mêmes à une étamine sans périanthe. Mais, dans le filet, il n’est pas difficile de reconnaître deux parties séparées par une articulation, l’une correspondant au pédicelle floral, du moins à la portion sous-articulaire, et l’autre au filet même de l’étamine. Dans cette comparaison, conforme aux idées émises antérieurement par Céla- kowsky, Caracas et J. Müller, on trouve ainsi l'explication probable de la présence d’une articulation chez les filets staminaux des Euphorbes. Pistil. — Pour cet organe, trois cas principaux sont à consi- dérer au point de vue spécial qui nous occupe : 1° Ovaire nettement infère. C’est le cas pour les Orchidées, par (io die, rex (2) H. Lecoure, Sur le dimorphisme desfleurs chez les Hevea (Bull. Soc. bot. Fr., 1910, p. 134). 140 HENRI LECOMTE. exemple. L'articulation peut se rencontrer à la base même de l'ovaire, comme nous l'avons observé très nettementpour £pidendrum floribundum cultivé dans les serres du Muséum. Chez les Œnothéracées, au contraire, Œnothera biennis par exemple, elle se trouve non pas au-dessous de l'ovaire, mais nettement au-dessus, de telle façon qu’à un moment donné la fleur se détache au sommet même de cet organe. 2° Ovaire supère. Chez beaucoup de plantes, il existe une articulation à l’origine même de chaque cerpelle, et c’est le cas en particulier pour les Thalamiflores. Elle peut d’ailleurs, chez d’autres fleurs à ovaire supère, être placée à une certaine hauteur et permettre amsi Pétablissement d’une zone transversale de déhiscence dans le fruit (pyxide des Jusquiames). 3° Ovaire semi-infère. C’est le cas de beaucoup le plus intéressant. Il peut arriver que la zone de multiplication, située à la base de la corolle, intéresse à la fois toute la fleur à ce niveau ; il s'établit ainsi, dans l'ovaire, et plus tard dans le fruit, une zone transversale de croissance ou, en d’autres termes, une articulation transversale, qui transforme plus ou moins le fruit en pyxide. Chez les diverses espèces du genre Lecytlus, la partie supérieure se détache complètement, et le fruit est'une véritable pyxide. Au contraire, chez le lierre (Æedera Helix), it existe une cica- trice annulaire ; mais la séparation des deux parties ne se produit pas. En résumé, comme on le voit, le pistil peut présenter une articulation transversale bien marquée. Pédicelles floraux. — Mais, dans l'immense majorité descas, c'est sur le pédicelle floral qu’il est possible d’observer le plus manifestement cet étranglement annulaire, quiconstitue, à proprement parler, une articulation et, si nous avons tout d’abord signalé son existence chez d’autres organes avant de passer au pédicelle floral, c’est qu’il nous a paru nécessaire de montrer qu'il ne s’agit pas, en l’espèce, d’un caractère spécial aux organes floraux, mais que l’articulation n’est, au contraire, que la consé- quence d’une localisation de la zone d’accroissement ou plutôt de multi- plication cellulaire de tout organe végétatif ou reproducteur et qu’à ce titre elle peut se rencontrer sur les diverses parties de la plante. Toutes les fois que le pédicelle floral est ainsi articulé, il est remarquable de constater que les pièces florales ne tombent pas sépa- LES ARTICULATIONS FLORALES. 141 rément, mais que la fleur tout entière se détache d’un coup au niveau de l'articulation. C’est ce qu’il est facile de constater chez la Pomme de terre, chez les ÆHibiscus, etc. Dans l'étude successive des différentes familles, nous examinerons plus loin la présence ou l'absence des articulations chez les genres étudiés, et nous indiquerons, s’il ÿ a lieu, leurs caractères spéciaux. Mais, avant d'aller plus loin, il n’est pas inutile de montrer en quoi con- siste une articulation, quels sont ses caractères extérieurs et sa structure spéciale, quelles sont les différences qu’on peut constater au-dessus et au-dessous et enfin quelle est la signification qu'il convient de lui accorder. FORME ET STRUCTURE. Forme. — L’articulation d’un pédicelle floral peut se présenter sous des formes assez diverses : 1° Chez les Wasdevallia (Orchidacées), elle affecte la forme d’un sillon annulaire à la naissance même de l’ovaire, avec l'indication très nette des pièces foliacées qui, après avoirfourniles parois de l’ovaire, donneront les parties du périanthe. Dans ce cas particulier, on voit nettement que larti- culation de la fleur n’est que la synthèse des articulations séparées des pièces foliaires constituant la fleur (Voir fig. 25, D, p. 215). 2° Dans un grand nombre de cas, il se produit un simple étranglement annulaire, sans aucune individualisation des pièces du périanthe au-dessus de l’articulation. C’est ce qui arrive le plus souvent chez les plantes dont les fleurs possèdent un ovaire supère (Malvacées, Polygonacées, Liliacées, Simaroubacées, Sapindacées, etc.). 3 Ilarrive presque toujours que, chezle pédicelle fructifère, un bourrelet se forme de part et d’autre de l'articulation, au-dessous par accrois- sement du bois et au-dessus par développement normal de l'écorce. Il se produit, en somme, quelque chose de comparable à ce qui s'établit quand on à pratiqué une décortication annulaire étroite sur un rameau. L’articulation apportant un obstacle à la circulation, la sève ascen- dante est arrêtée au-dessous et provoque le développement du bois ; d'autre part, la sève descendante est arrêtée au-dessus de l’articulation et 142 HENRI LECOMTE. détermine un accroissement local du liber et de l’écorce. C’est ce qui arrive, par exemple, chez Abutilon Avicennæ, dont la figure A, planche Il, représente le bourrelet articulaire. Dans ce cas, le fruit se détache difficilement au niveau de l'articulation; car le développement en diamètre, dont cette région a été momenta- nément le siège, lui donne une certaine résistance. 4° Enfin, dans certains cas, l'articulation ne se manifeste extérieu- rement ni par un bourrelet ni par une incision annulaire. Mais, dans ce cas, on note souvent un changement brusque de coloration ou de pilosité. Ou bien, comme le pédiceile présente en ce point une zone de moindre résistance, 1l se produit une flexion sous l'influence de l'augmentation de poids produite par la formation du fruit, et si, dans la zone de nutation, on vient à pratiquer une section longitudinale, on observe très facilement la couche de cellules en voie de multiplication qui caractérise toutes les articulations (A//hæa rosea, Salvia verti- cillata, ete.). Nous allons examiner en détail l'articulation de quelques pédicelles floraux appartenant à di- verses familles, au point de vue de la structure des parties situées au-dessus et au-dessous. MaLvacées. Fig. 4. — Hibiscus Rosa- sinensis L., avec son pé- Hibiscus Rosa-sinensis L. — Chez cette Malva- dicelle articulé. : cée, dont il est particulièrement facile de se pro- curer de nombreuses fleurs, le pédicelle peut attemmdre une assez grande longueur (jusque 12 centimètres et plus), et l’articulation, marquée par un bourrelet avec légère incision annulaire, se trouve à environ 7 à 8 millimètres au-dessous de la naissance apparente de la fleur (fig. 4). La région sus-articulaire est donc relativement réduite (1). (1) Pratiquer la coupe transversale à un peu plus de 1 millimètre de part et d'autre de l'arti- culation, car le changement de structure ne peut se faire brusquement et sans transition. LES ARTICULATIONS FLORALES. Région sous-articulaire. 1o Diamètre total : 2200 y (1); 20 Épaisseur totale de l'écorce et du liber réunis, jusqu'au cambium : 440 u; 3° Dimension moyenne des plus grandes cellules de l'écorce : 49 Peu de collenchyme, mais région de cellules assez petites sous l’épiderme ; 50 Fibres extra-libériennes très nettes, à 101s 143 Région sus-articulaire. 19 Diamètre total : 3000 y; 20 Épaisseur totale de l'écorce et du liber réunis, jusqu’au cambium : 700 p; 39 Dimension moyenne des plus grandes cellules de l'écorce : 90 y; 4° Collenchyme très net, composé de cinq à six assises de cellules sous l’épiderme; 50 Fibres manquant ou à peine marquées membrane nettement épaissie, disposées en paquets à la face externe du liber; 6° Bois formant, en section transversale, un cercle continu; (Voir pl. I, fig. A, B, C, D, E); 6° Bois formant des faisceaux séparés dessinant un polygone sur la section trans- versale de l’axe florifère; 71° Diamètre du bois et de la imoelle 10 Diamètre du bois et de la moelle réunis : 1300 y; réunis : 1600 y; 8° Diamètre des plus grands vaisseaux du 80 Diamètre des plus grands vaisseaux du bois : 25 pu. bois : 22 p. Au-dessus de la région articulaire, le diamètre total de l'organe se montre donc plus grand ; l'écorce et le liber réunis forment une épaisseur plus notable ; lesfibres extralibériennes disparaissent ou s’atténuent très notablement ; l'anneau de bois, primitivement continu, se fragmente ; les vaisseaux du bois deviennent manifestement plus petits. Il est impossible de méconnaître un ensemble aussi important de différences, se manifestant à une faible distance de part et d'autre de l'articulation. Une section longitudinale, pratiquée dans cette région critique du pédi- celle, montre que, au niveau même de l'articulation, le parenchyme cortical de même que le parenchyme médullaire est formé par des cellules plates, notablement plus petites que les cellules situées au-dessus et au- dessous. La région vasculaire, à ce même niveau, s’incurve légèrement vers l’axe du pédicelle, et de plus il n’est pas difficile de constater que le nombre des vaisseaux décroît et peut même devenir nul en ce point. En tout cas, ces vaisseaux sont, à ce niveau, courts, irréguliers et inter- rompus (fig. E, pl. I). Le parenchyme articulaire se montre formé de cellules plates ne (1) Mesures pour un exemple donné; pour d'autres, les résultats sont à peu près les mêmes; mais les nombres absolus sont naturellement différents. 144 HENRI LECOMTE. mesurant pas plus de 25 de hauteur, alors que dans les parties voisines elles sont étirées suivant l’axe de l’organe et mesurent 100-125 & de hauteur, c’est-à-dire qu’elles sont quatre ou cinq fois plus élevées. De plus, le parenchyme de larticulation est si abondamment pourvu de macles que l'examen de la coupe, même à l’œil nu, laisse déjà voir la zone de l'articulation. Ces macles sont notablement moins abondantes de part et d'autre, mais surtout dans la région sous-articulaire (1). Fig. 5. — Figures théoriques de la coupe du pédicelle (Hibiscus Rosa-sinensis.) À, au-dessous de l'articulation ; B, au-dessus. Par tous ses caractères, l’articulation se montre une région de crois- sance active ou latente par multiplication cellulaire. Cest la zone de croissance en longueur du pédicelle floral et, comme celte zone est formée de cellules jeunes, à membrane très mince, on conçoit facilement que l'organe puisse, ence point, se couper plusfacilement que partout ailleurs. Et c’est en effet ce qui arrive. On sait d’ailleurs que la feuille possède une zone d’articulation abso- lument comparable à celle que nous venons de décrire pour l'axe florifère. D’après Tison (2), la base du pétiole de la feuille adulte chez Aristolo- (4) Tisox (Recherches sur la chute des feuilles, Caen, 1900, p. 163) dit que « les cellules cris- tallifères sont nombreuses dans le coussinet de l’Amorpha fruticosa ». (2) Tison, loc. cit., p. 141. LES ARTICULATIONS FLORALES. 145 cha Sipho présente normalement une zone de cellules plus petites que celles des régions voisines, avec des méats intercellulaires nuls ou du moins très réduits. Soevccce 1) | DEC RROOUTES oi OO2OS00(E) | 20 Q TO EN ---_scl. CDR ms "sc. EX 22 Se EPSON ne re Fig. 6. — Iibiscus Rosa-sinensis. À, partie de la section transversale au-dessous de l'articulation ; B, au-dessus. « Il ne se trouve de lignifié à ce niveau que les vaisseaux du bois primaire et secondaire; ces derniers sont allongés et possèdent une très petite lumière ; le liber est composé uniquement de tubes criblés, de cellules compagnes et de parenchyme libérien. Quant au liber scléreux ; 19 NouveLLes ARCHIVES pu Muséum, 5e série. — II, 14910. 146 HENRI LECOMTE. (ls, fig. 1) qui, plus haut et plus bas, est en partie composé de fibres et de cellules allongées, il s'éteint assez brusquement un peu au-dessus de la base du pétiole, pour reparaître un peu au-dessous dans le coussinet. «Le pétiole présente donc, dans sa partie inférieure, la plus grande réduction possible du tissu de soutien, offrant ainsi, en ce point, une région de moindre résistance. Cette disparition, très favorable aux mouvements de la feuille, se trouve l'être en même temps pour une rupture. « La réduction du système libéro-ligneux à la base du pétiole, contrai- rement à ce que croyait M. Wiessner(1), etcommel’affirme M. Môlisch (2), existe pendant toute la période végétative de la feuille ; elle ne s’ac- complit done pas après coup, quelque temps avant sa chute et comme préparation à cette dernière, ainsi que le pensait le premier de ces auteurs. Les faisceaux ont simplement éprouvé en cette région, du reste comme tous les autres tissus du pétiole, une moindre croissance que partout ailleurs et une moindre lignification. » Plus loin (p. 154), le même auteur dit formellement « que l’absence de fibres ligneuses etde liber scléreux s’est montrée larègle générale, à la base des pétioles, dans tous les nombreux cas étudiés. Il n'existe éga- lement, à ce niveau, jamais defibres libériennes dans le liber secondaire, et il en estpresque toujours de même dans le liber primaire. Dans tous les cas, sans excephon, les seuls éléments lignifiés que l’on rencontre au niveau des couches réparatrices des feuilles sont les vaisseaux ». Comme on le voit, il y a une analogie frappante entre la zone articu- laire des feuilles et celle des axes florifères. Et, dans les deux cas, c'est à ce niveau que peut se détacher brusquement l'organe. Autres Malvacées (Noir pl. Il). — Chez Hibiscus Trionum L., les diffé- rences sont de même nature, sans être cependant aussi accentuées au point de vue du diamètre. Le parenchyme vert situé sous l’épiderme, dans la région sous-articulaire, est remplacé par du collenchyme au-dessus de l'articulation. Chez Abutilon Avicennæ Gærtn., les faisceaux libéro-ligneuxse séparent J. Wisssxer, Untersuch. über die herbstliche Entlaubung der Holtzgewächse, p. 105. Môrscu (Dr Hans), Uñtersuchungen über Laüberabfall, p. 178. ( ) (2) LES ARTICULATIONS FLORALES. 147 x nettement et se placent aux sommets d’une étoile à cinq branches au- dessus de l'articulation ; quant aux fibres, elles existent au-dessus comme au-dessous de l'articulation ; mais elles se montrent très nettement inter- rompues au niveau de cette dernière. Enfin,chez Abutilonramosum,le bois etle liber seséparentcomplètement, au-dessus de l’articulation, en arcs à concavité interne, dont les zones de courbure ne se rejoignent pas. Il se produit donc ici, dès l'articulation, une individualisation marquée des faisceaux se rendant aux pièces de la fleur. SOLANACÉES. Le Lycopersicum esculentum a sa partie sous-articulaire qui se dis- tingue de la région située au-dessous : 1° par l’accroissement du dia- mètre total de l'organe ; 2° par la réduction notable de l'épaisseur de l'anneau de bois ; 3° par l’accroissement considérable de la moelle. Il y aurait lieu, dans tous les cas où les articulationsexistent, de faire la comparaison de la structure entre les deux parties. Pour notre part, les nombreux exemples que nous avons pu avoir sous les yeux nous ont montré que, s’il existe des différences manifestes dans la plupart des cas, il faut reconnaître cependant que la structure au-dessus de l’articulation ne paraît justifier en aucune manière, chez les Dicotylédones, le terme de « pericladium » proposé par Velenovsky pour la partie sus-articulaire de l’axe florifère. Tout au plus pourrait-on admettre ce terme quandil s’agit de pédicelles sus-articulaires à plus d’un cercle de faisceaux, comme le fait se rencontre chez certaines Dicotylédonesdialypétales thalamiflores, dont le calice gamosépale forme un revêtement à l’axe sus-articulaire sur une faible longueur, comme chez Zygogynum Vieillardi M. Bn., par exemple, de la Nouvelle-Calédonie. MONOCOTYLÉDONES. Yucca Whipplei. Sillon circulaire très marqué vers le quart supérieur du pédicelle floral. A partir de ce point, l'organe prend un diamètre de plus en plus grand et constitue une partie de la fleur elle-même. . 148 HENRI LECOMTE. Au-dessous de l’articulation se voit, en section transversale, une zone externe parenchymateuse, sans faisceaux libéro-ligneux. Au contraire, Re q CRT? D Rs Lo: = EDEODDRUE C5 ‘#2 = EE ne À en Ga bai ep en ÉTELON = ce D : ; 5 o Æ e” Fe WPSEE re 17 Ge Q — : | [ a) So = ESS] ti ‘= m1 Fig. 7. — Asphodelus tenuifolius. À, portion de section transversale du pédicelle au-dessous de l'articulation; B, au-dessus de l'articulation; C, section longitudinale passant par un faisceau libéroligneux, pour montrer la structure de la zone articulaire ; D, épiderme et cellules sous-épidermiques de la région sus- articulaire; E, de la région sous-articulaire. au-dessus, cette zone a disparu à peu près complètement et les faisceaux y ont pénétré d’abord au nombre de six; puisces six faisceaux primitifs, destinés au périanthe, se divisent à leur tour en faisceaux plus petits. Fait remarquable, l’épiderme, au-dessus de l'articulation, est formé de LES ARTICULATIONS FLORALES. 149 cellules notablement plus grandes qu’en dessous et à membrane plus épaisse, surtout l’externe, qui a jusque trois ou quatre fois l'épaisseur de la membrane correspondante au-dessous de l'articulation. Asphodelus tenuifolius. Sillon circulaire très net vers le milieu de la longueur du pédicelle ou un peu plus haut (Voir pl. IV). Région sous-articulaire. Diamètre total : 280 1. Écorce comprenant trois assises de cellules à membrane mince sous l'épiderme. Épiderme à membrane externe relati- vement mince. Faisceaux libéro-ligneux disposés sur un cercle. Diamètre de la moelle entre deux faisceaux diamétralement opposés : 66 . Vaisseaux du bois à lumière assez grande. Région sus-articulaire. Diamètre total : 390 1. Trois assises de cellules légèrement collen- chymateuses sous l'épiderme. Épiderme à membrane externe deux fois plus épaisse qu’en dessous. Faisceaux libéro-ligneux disposés sur un cercle. Diamètre de la moelle entre deux faisceaux diamétralement opposés : 100 . Lumière très petite. Comme on le voit par cet exemple, l'écorce et l’épiderme diffèrent de part et d'autre de l'articulation et, de plus, la moelle est notablement plus développée dans la partie supérieure, ce qui est un fait à peu près général. ? O Les cellules de la zone articulaire sont courtes, aplaties ; les vaisseaux du bois sont irréguliers et interrompus. 5 Dans tous les cas où le fruit se forme normalement chez des fleurs à pédicelle articulé, il arrive, d’une façon générale, que les différences s’accentuent entre les deuxparties du pédicelle : différences de diamètre, de coloration et surtout de structure. C’est ce que nous avons déjà con- staté pour les Malvacées et pour les Asparaqus. Asphodelus fistulosus. Les pédicelles floraux de cette plante présentent une articulation très nette. Partie sus-articulaire. Diamètre total : 1000 y. Épiderme à cellules plus hautes d'un tiers environ. Moelle beaucoup plus large. Collenchyme sous l’épiderme. Partie sous-articulaire. Diamètre total : 770 w. Épiderme à cellules saillantes. Moelle à cellules assez grandes. Membrane des cellules toutes assez minces. 150 HENRI LECOMTE. Chez le pédicelle fructifère, toutes ces différences s’accentuent nette- ment, touten restantde même nature ; lesmembranes cellulaires deviennent plus épaisses. Phalangium Liliago. * Cette plante est remarquable par ce fait que les cellules de la zone arti- culaire, au lieu de conserver une membrane mince, acquièrent au con- traire, au moment de la maturation des fruits, une membrane épaisse, de telle façon que cette zone constitue une partie certainement plus résistante que les parties voisines. Enfin le selérenchyme, dans lequel sont plon- gés les faisceaux, est à éléments plus étroits au-dessus de l'articulation qu’au-dessous. Asparaqus. Nous avons fait l'étude des axes florifères de plusieurs espèces de ce genre et nous avons invariablement constaté que le diamètre de l'organe est plus grand au-dessus de l'articulation qu'en dessous, que l'écorce est plus épaisse, qu'il existe sous l’épiderme cinq à six assises de cellules à membrane mince au lieu d’une à deux, que les faisceaux disposés 1c1 en un cercle tendent à se mieux séparer par dislocation du sclérenchyme environnant, que la moelle est relativement plus développée. Les différentes espèces ne possèdent pas toutes le même nombre de faisceaux libéro-ligneux. On en rencontre habituellement six dans le pédicelle de A. verhcillatus, six ou sept chez À. sarmentosus et quatre seulement dans les pédicelles floraux de À. femu/folius. Les différences de structure et de diamètre s’accentuent pendant la fructification. Aussi n’est-il pas rare, au moment de la maturité des fruits, de rencontrer des pédicelles dont la partie sus-articulaire possède un diamètre près de deux fois plus grand que celui de la partie sous-articu- laire. C'est ce que nous avons trouvé, par exemple, chez Asparagus cap- sicus au mois d'octobre. Chez cette dernière plante, nous avons constaté la formation, dans l’axe fructifère et au niveau de l'articulation, d’une sorte de ménisque biconvexe que représente fort bien la photogra- LES ARTICULATIONS FLORALES. 51 phie 19, planche IV. Dans ce ménisque, les cellules sont à membrane épaissie et comme gélifiée. Semele androgyna. Au-dessous de l'articulation, les faisceaux libéro-ligneux se trouvent plongés dans un manchon sclérenchymateux, qui s'arrête au niveau de l'étranglement et ne reparaît pas au-dessus. PP Tr _ IE Asa maris ROCLI TRE dadà STE Les ne AUD AE AT fa [Ten AU ta 4) (nt ee PL Ie) Sa" 3 x 7 CLET LINE RE S (l L ï l L Li ! ! CS 1 LL 7z TER, (CELL [@] Deer te un ni 0 SIA AIRE ARMRAAATEL TES, LL Cr 2 CELL ELIT re dé [LL LTETT Tr Fig. 8. À, section transversale du pédicelle floral de Asparagus verticilatus au-dessous de l’articulation ; B, au-dessus ; A’, B', fragments des mèmes coupes, à un grossissement plus fort. C, section lon- gitudinale semi-théorique du pédicelle fructifère de Phalangium Liliago, pour montrer l'épaissis- sement des membranes cellulaires au niveau de l'articulation. La division des faisceaux libéro-ligneux pour les diverses parties de la fleur commence à l'articulation. Ces faisceaux, qui formaient d’abord un seul cercle, se disposent ensuite en six groupes rayonnants formés 152 HENRI LECOMTE. chacun de deux faisceaux, puis en six internes disposés en deux cercles, qui représentent assez nettement la portion vasculaire du gynophore; ce dernier s’individualise d’ailleurs assez vite au centre du manchon for- mant le périanthe (fig. 9). L'écorce est complètement formée, au-dessous de l'articulation, de cel- lules à membrane cellulosique, tandis qu’au-dessus la partie externe de l'écorce se teinte nettement en vert par la coloration double au carmin et vert d'iode. Longueur de la partie sus-articulaire. — 11 n’est pas difficile de voir, Fig. 9. — Semele androgyna. Sections transversales schématiques du pédicelle floral de Semele androgyna : À, au-dessous de l'articulation ; B, au-dessus. d’après ce que nous avons déjà dit, que la partie de l’axe florifère supé- rieure à l’articulation doit être considérée comme faisant partie intégrante de la fleur, dont elle forme simplement le prolongement inférieur; à ce titre, si on jugeait à propos de créer un mot nouveau, elle mériterait le nom de préfleur. Comme nous le verrons par les nombreux exemples cités plus loin, cette partie diffère souvent de l’axe sus-articulaire : 1’par la coloration (Mal- vacées); 2° par la pilosité (Æibiscus Trionum, ete.); 3° par la forme externe, les pièces de la fleur formant des côtes longitudinales (Styracées, Po/ygo- num, ete.); # par le diamètre, qui est habituellement plus grand (Aspara- qus, Malvacées etc.); 5° par la structure, qui devient très différente, LES ARTICULATIONS FLORALES-. 153 comme on l’on vu plus haut par plusieurs exemples choisis au milieu d’un grand nombre. A ces différents caractères, il nous paraît inutile d’en ajouter un autre, qui ne manque pas d'importance. Si on vient, en effet, à examiner une inflorescence de Coccoloba floridana Meissn. (fig. 10, E), on constate que la grappe est formée d’un grand nombre de fleurs qui paraissent posséder respectivement des pédicelles allant en décroissant de la base de l'inflorescence vers le sommet. Si on examine ces prétendus pédicelles, on constate facilement que chacun d’eux est articulé très nettement sur sa longueur ; or les parties sus-articu- laires se montrent à peu près toutes de même longueur, alors que les portions sous-articulaires vont en décroissant de la base au sommet. En sorte que les portions sus-articulaires des pédicelles se montrent aussi semblables entre elles que le sont les fleurs elles-mêmes, alors que la partie sous-articulaire est bien loin d’avoir partout la même longueur. Bien entendu, il ne faut pas rechercher une égalité absolue entre les di- verses parties sus-articulaires de fleurs différentes, pas plus qu’on n’observe d'égalité absolue entre les diverses fleurs d’une même inflorescence. Lamême observation peut être faite pour d’autres inflorescences, en particulier pour Phalanqium Liliago, Triteleia Bridges et pour les diverses fleurs successives de Walope trifida et Hibiscus Rosa-sinensis. Les mesures que nous avons pu effectuer chez Æibiscus Rosa-sinensis L., pour une même branche florifère, nous ont montré que, chez des fleurs épanouies, la longueur de la partie sous-articulaire des diverses fleurs de la branche a pu varier, dans un cas, de 42 à 57 divisions, alors que la partie sus-articulaire oscillait entre 10,25.et 10,50. Dans une inflorescence de Phalangium Liliago, nous avons trouvé de bas en haut, pour les diverses fleurs, les longueurs indiquées par le tableau : NUMÉROS DES FLEURS........ 4151617|18|191104112131415116117 Longueur (sus-articulaire- ...|[90/86190188180192,92188184194197197|97192|90|88|90 du pédicelle (1) (sous-articulaire...|44/40/36/36/38/30/32127128/28/27195 25/95 1959419 (4) En divisions du micromètre oculaire. NouveLLes ARCHIVES pu Muséum, d° série. — II, 4940, | 20 154 HENRI LECOMTE. On voit, par cet exemple, que les variations de la région sous-articu- laire sont proportionnellement beaucoup plus grandes que celles de la partie sus-articulaire, puisque ces dernières n’oscillent, pour les 17 pre- mières fleurs, que de 80 à 97, alors que les premières passent de 20 à 44. De ce minimum de variabilité de l’axe sus-articulaire vis-à-vis de la variabilité relativement beaucoup plus marquée de l’axe sous-articulaire, on est en droit de conclure que ces deux parties procèdent, la première de la fleur, qui est de dimensions à peu près constantes pour une même espèce, tandis que la seconde procède plutôt des axes végétatifs, dont la faculté d’allongement est plus variable. Cette preuve vient s'ajouter aux précédentes, pour leur donner plus de force etpour nous montrer encore queles deux parties d’un axe florifère ne peuvent être considérées comme formant un organe unique. BOURRELETS ET INCISIONS ANNULAIRES. Les considérations suivantes ont pour but d'expliquer hypothétique- ment la formation des bourrelets et incisions annulaires constituant des articulations. Il paraît en effet possible de classer les phénomènes de croissance en plusieurs périodes successives : l° Tout d’abord les cellules se divisent ; 2° Puis les cellules nouvellement formées subissent un accroissement et augmentent de volume ; 3° Enfin la nouvelle forme et le nouveau volume se fixent par épaissis- sement et solidification des membranes cellulaires, ce qui arrête ou ralentit l'extension des cellules en volume. Bien entendu, ces diverses phases ne peuvent être aussi rigoureusement séparées que nous venons de le faire et elles empiètent nécessairement l’une sur l’autre. Il n’en reste pas moins probable, — tout effet devant être relié à une cause et les diverses régions étant d'autre part soumises aux mêmes condi- tions extérieures dans le même moment, — que les conditions internes sont nécessairement différentes pour ces trois régions, en même temps que les ellets extérieurs se manifestent inégalement. LES ARTICULATIONS FLORALES. 155 C'est ainsi que, pendant la première phase et pendant la troisième, les changements subis par chaque cellule en particulier ne peuvent avoir aucun effet sur les dimensions extérieures de la région con- sidérée, tandis que, pendant la deuxième phase, cet accroissement doit être une conséquence nécessaire du changement de volume subi par chaque cellule en particulier. La première phase est, par con- séquent, une croissance en nombre des cellules, la deuxième une crois- sance en volume et la troisième une croissance en épaisseur et solidité des membranes. Il en résulte que toute région où se produit activement la division cel- lulaire (première phase d’aceroissement) doit être de dimensions exté- rieures plus faibles que la région voisine, où se produit l'augmentation en volume de chaque cellule en particulier (deuxième phase); c’est pour- quoi le sommet végétatif de la tige ou de la racine présente une forme conique, la partie la plus étroite correspondant à la région où se fait acti- vement la multiplication cellulaire. Cette région passe insensiblement à la suivante, qui correspond à la deuxième phase. Il est de première évidence que, si les cellules en voie de division étaient le siège d’une grande turgescence, comme on le dit à tort, leur membrane très mince n’opposerait qu'une très faible résistance à lacerois- sement en volume, et le tissu qu’elles constituent prendrait un volume de plus en plus grand. C’est seulement au bout d’un certain temps, au con- traire, que cette turgescence paraît s'établir et non pas à la période de multiplication cellulaire. Il en résulte que, si une zone en voie de multi- plication se trouve interposée, sur un pédicelle floral par exemple, entre deux zones procédant d'elle, mais arrivées à la deuxième phase, ces deux dernières vont s’accoître en diamètre, alors que la première ne prendra pas un accroissement identique etil en résultera nécessairement une sorte de rétrécissement annulaire entre deux bourrelets entourant l'organe considéré (Voir fig. 1). Et c’est précisément ce qui arrive pour les pédicelles articulés. Il suffit de considérer la figure A (pl. IT), représentant le pédicelle floral de Abutilon Avicennæ, pour voir qu’une incision annulaire se trouve interposée entre deux bourrelets. Au delà et en deçà de ces 156 HENRI LECOMTE. bourrelets, l'organe présente un diamètre plus petit, celui d’ailleurs qu'il possédait avant lareprise d'activité de la zone de multiplication. Le phénomène normalrésultant de l'existence, en un point donné, d’une zone de multiplication cellulaire, ne se manifeste extérieurement, dans le cas général, que par un étranglement ; de partet d'autre, les tissus arrivés à la deuxième phase s’accroissent de façon à assurer, pour chaque cellule, un équilibre entre les forces intérieures et les forces extérieures; puis elles se fixent à cette grandeur (troisième phase) par épaississement des membranes cellulaires. Mais si, à un moment donné, les conditions se modifient de part et d'autre de la zone d’accroissement, il peut se former des bourrelets saillants, et c'est habituellement ce qui se produit au moment de la fructification. Rien de plus normal, par conséquent, que la présence d’étranglements constituant les articulations. Peut-on expliquer aussi simplement les bourrelets sans étranglement ? Ce cas, présenté souvent par les nœuds des Graminées, n’est pas très diffi- cile à interpréter. Supposons en effet une zone de multiplication cellulaire encontinuitéavecunerégionfixée(troisième phase)etnerejetantdes cellules que d’un seul côté. Cette zone va conserver le diamètre de la région voi- sine; maisles cellules qui en procèdent et qui arrivent à la deuxième phase passent par une période d’accroissement, et le tissu qu’elles constituent forme un bourrelet. S'il existait un bourrelet semblable au-dessous de la zone de multiplication, il en résulterait un étranglement interposé; mais, comme ce deuxième bourrelet n'existe pas, il ne se manifeste aucun étran- slement. A un moment donné, chez les plantes à fruits secs du moins, la quantité d’eau qui arrive par les vaisseaux du pédicelle cesse d’être aussi grande que celle qui est transpirée ou évaporée par le fruit; ce fait provoque, sans aucun doute, soit par la pénétration de thylles dans les vaisseaux, soit par l’interposition de vaisseaux courts et fermés entre les fragments des vaisseaux primitifs, la dessiccation du fruit et du pédicelle sus- articulaire. La zone de multiplication cellulaire, étant formée de cellules à membranes très minces, perd plus facilement et plus rapidement son eau que les régions voisines, se contracte davantage, et l’étranglementse LES ARTICULATIONS FLORALES. 157 manifeste ou s’accentue (1). Les mouvements du fruit, provoqués par le vent, produisent peu à peu des tiraillements et des déchirures dans les membranes de cette zone spéciale, et bientôt le pédicelle sus-articulaire ne tient plus au pédicelle sous-articulaire que par des cordons vasculaires. Un mouvement plus accentué que les autres ne tarde pas à provoquer la chute des fruits au niveau de l’étranglement primitif. Ce mécanisme est en tous points comparable à celui qui amène la chute des feuilles de nos arbres, et, sans aucun doute, une étude attentive des tissus fera découvrir, dans les pédicelles, des modes divers de désarticula- tion exactement analogues à ceux qui ont été décrits chez les feuilles (2). Dans les chapitres suivants, nous allons signaler un grand nombre d'exemples d’articulations florales chez diverses familles de Dicotylédones et de Monocotylédones. (1) Mais l’étranglement, comme on l’a vu précédemment, peut se manifester en dehors de tout phénomène de dessiccation. C’est d’ailleurs ce que l’on constate facilement sur certains pédi- celles floraux jeunes portant déjà une incision annulaire. (2) Tisow, Loc. cit. CHAPITRE Il DICOTYLÉDONES APÉTALES. Comme nous allons le voir, on trouve les pédicelles floraux très manifestement articulées chez toute üne catégorie de plantes Dicotylédones apétales. Nous ne nous occuperons que pour mémoire des Apétales achlamydées ou à fleurs nues; car, s’il est vrai que l'articulation des fleurs n’est que la synthèse des articulations des pièces florales, il est clair que les fleurs nues présentent peu de chances d’articulation. De fait, les inflorescences entières des Salicacées, des Bétulacées, des Pipéracées, etc., peuvent tomber d'un bloc; mais les fleurs nues, dont la réunion constitue ces inflorescences, ne tombent pas séparément. PREMIER GROUPE : Apélales à ovaire libre et à embryon droit ou à peine arque. Nous examinerons tout d’abord les quatre familles des Polygonacées, Ulmacées, Moracées et Urticacées dont les représentants possèdent des feuilles stipulées. Nous placerons ensuite les Myristicacées, Protéacées, Éléagnacées et Thyméléacées, qui manquent de stipules, mais dont les pièces du périanthe, habituellement soudées dans leur partie inférieure, peuvent posséder une zone commune d’articulation simulant une articulation du pédicelle floral. Polygonacées. — Cette famille est bien certainement celle où la présence d’une arti- culation est la plus générale et la mieux caractérisée. Si la présence de l'articulation est si manifeste qu’elle n’a pas manqué d’être signalée dans un certain nombre de genres par les Botanistes descripteurs et qu'elle est même couramment employée pour la reconnaissance des diverses espèces du genre Zumex, il faut reconnaître qu'elle n’a jamais fait l’objet du moindre travail d'ensemble et que le pédicelle des Polygo- nacées a même été laissé de côté par les auteurs qui ont spécialement étudié cet organe. H. Baïllon (1) signale l’articulation dans la description des genres suivants : Zumex L., Emezx Neck., Polygonum T., Polygonella Michx., Atraphazxis L., Calligonum L., Camp- deria Benth., Kænigia L., et Oxytheca Nutt. D'autre part, Dammer (2) représente un certain nombre de Polygonacées avec des renfle- ments qui ne sont autre chose que les articulations. Cette articulation est même dessinée dans Oxytheca luteola Parry (fig. 5, 6, 7) avec une séparation nette entre la fleur et l'axe qui la supporte (3). Il faut d’ailleurs reconnaître que, dans cette famille, d’autres organes que les pédicelles peuvent présenter une articulation. Ce n’est pas autrement qu'il faut considérer les étran- glements des rameaux aplatis de Muehlenbeckia platyclada Meissn. et ceux qui sont bien reconnaissables au-dessus de l’origine des feuilles chez certains Coccoloba. (4) Loc. cit., vol. XI, p. 387-399. (2) In Engl. et Prantl. Pflanzenfamilien, IL, 1a. (3) Signalons aussi l'articulation représentée pour Eriospermum Jamesii v. flavescens, in DE Waipemax, Icon. sel. Hort. then., vol. II, pl. LXIT. LES ARTICULATIONS FLORALES. 159 En ce qui concerne le pédicelle floral, il n’est pas possible, chez la plupart des Polygo- nacées, de méconnaiître la séparation très nette indiquée par l'articulation; car, au-dessus, l'organe cesse d'être cylindrique et passe insensiblement à la fleur. En réalité, on peut dire que, chez les Polygonacées, l'articulation marque toujours le commencement de lafleur, tout en conservant souvent, sur une certaine longueur, l'aspect d’un pédicelle et en s'élargissant CT N Fig. 10. À, Polygonum Bistorta; B, P. Rayi; C, P. dumetorum ; D, P. baldschuanicum ; E, inflorescence de Coccoloba floridana (on voit nettement que les pédicelles sous-articulaires sont très variables de longueur, alors que les pédicelles sus-articulaires se montrent presque invariables pour des fleurs au même état de développement); F, fleur de Ulmus americana; G, fl. de Rumeæ Acetosella; H, f1. de À. sanguineus ; [, de Cannabis sativa © ; K, K', de Urtica urens. insensiblement pour devenir peu à peu la fleur. Celle-ci se détache habituellement d’une facon fort nette à l'articulation, et souvent, chez le Polygonum jasminoides par exemple, l'aspect se montre très différent de part et d'autre. Le nombre des plantes examinées étant relativement considérable, pour cette famille seulement, nous résumerons ci-après, aussi brièvement que possible, les données que nous avons pu recueillir. PocyGonum T. — P. cymosum Roxbg. Sillon circulaire très net et changement de colo- ration à 4 millimètre sous la fleur. — P. jasminoides (de l'École de Botanique) : Articulation 160 HENRI LECOMTE. au bas du cône renversé formé par la fleur. L'aspect change nettement en ce point. — P. Bis- torta L. Sorte de plateau à l’origine du cône renversé formé par la fleur). — ?. aviculare L., P. hydropiger L. Articulation à l'origine de la fleur. Cette articulation est parfaitement marquée sur des dessins originaux de H. Baillon. — P. cuspidatum Sieb. et Zucc. Fleur très allongée atténuée en un long cône vers le bas, où elle devient nettement articulée. — P. orien- tale Hort. A la naissance de la fleur. — P. baldschuanicum Regel, P. virginianum L. possèdent aussi une articulation bien marquée éloignée de la fleur proprement dite (4). PozyconezLa Michx. de l'Amérique du Nord. — P. articulata Meissn. Au quart inférieur du pédicelle. — P. ericoides Eng. et Gr. Au tiers inférieur. — P. parvifolia Michx. Milieu du pédicelle. — P. gracilis (Nutt.) Meissn. Près de la fleur. Oxvconuu Burch. (Ceratogonum Meissn.). — O0. Dregeanum Meissn., de l'Angola. Arti- culation près de la fleur. — ©. cordofanum Benth. et Hook. Articulation près de la fleur. AnTiGoNoN Endl. Les plantes appartenant à ce genre possèdent habituellement des pédicelles très nets, assez allongés. L’articulation a été observée vers le milieu ou le tiers inférieur du pédicelle chez À. cordatum Mart. et Galeotti, du Brésil; À. sp., de San-Salvador (avec des fleurs assez grandes), A. leptopus Hook. et Arn., du Mexique et A. flavescens Wats., du même pays. BrunnicHiA Banks. Fleurs à pédicelle articulé chez B. cirrhosa Banks (Amérique du Nord) et chez B. africana Welw. (Angola). Poporrerus H. B. K. — Chez P. mexicanus H. B. K., les fleurs sont longuement atténuées vers le bas et la région sous-articulaire est très courte. MUEHLENBECKIA Meissn. — Articulation généralement assez voisine de la fleur chez M. adpressa Meissn., A. Cunninghamii F. v. Müller, 47. tamnifolia Meissn. et A7. sagilti- folia Meissn. CoccoLosa L. — Les plantes appartenant à ce genre possèdent des fleurs disposées générale- ment en grappe simple et allongée ou même en épi, quand les pédicelles deviennent très courts. Nous avons examiné C. floridana Meissn., C. Blanchetiana Wedd., C. ochreolata Wedd., C. floribunda (Benth.) Lind. Chez ces diverses espèces, l'articulation est assez rap- prochée de la fleur. Mais, ce qu'il y a surtout de remarquable, c'est que, de la partie supé- rieure à la base de l’épi, les parties sus-articulaires, c'est-à-dire tenant à la fleur, sont à peu près constantes, alors que la région sous-articulaire s’allonge peu à peu, de telle sorte que chez C. floridana Meissn., par exemple, ces pédicelles sous-axillaires, qui mesurent seulement Om 5 de longueur vers le sommet de l’épi, atteignent 20,5 et plus vers la base. Il faut en conclure que la région d’accroissement (articulation) fournit à ce moment de nouvelles cellules vers le bas, qui s'ajoutent aux autres pour allonger peu à peu cette région sous- articulaire. L’articulation a encore été observée chez les espèces suivantes et sous la fleur: Coccoloba crescentiæfolia Cham., sous la fleur; pédicelles très courts. C. douradensis Glaz.; C. latifolia Lamk.; C. Trianæi Lind. ; C. Glasiovii Lind. ; C. cylindrostachya Lind.; C. stricta Bt.; C. declinata Mart.; C. fastigiata Meissn. ; C. salicifolia Wedd. ;C.laxiflora Lind., pédicelles sous-articulaires très variables; C. pepericarpa Mart.; C. Warmingii Meissn.; C. cereifera Schw.; C. Ruisiana Lind. LeprocoxuM Benth. — Chez Z. domingense Benth., les fleurs sont presque sessiles et, s'il (1) En ce qui concerne ce genre Polygonum, M. Courchet, collaborateur de la Flore générale d'Indo-Chine, autilisé l'articulation pour l'établissement de la clef des espèces et en particulier pour la séparation de P. plebeium Meiss., à pédicelle articulé au sommet, de P. Roxburghii Meissn., à pédicelle articulé vers le milieu. Le même auteur a signalé, dans ses diagnoses, une articulation pour plusieurs autres plantes de cette famille. LES ARTICULATIONS FLORALES. 161 existe une articulation, elle n'apparait que difficilement, de même que chez Chorisanthe stellulata Benth., C. glabrescens Benth., Hollisteria lanata S. Wats., Nemacaulis Nut- tallii Benth., Lastarriæa chilensis J.R., Pterostegia drymarioides F.et M. et TriplarisL. Chez quelques-unes de ces plantes, une pilosité assez prononcée vient encore rendre plus difficile l'examen des pédicelles et une étude attentive s'impose, surtout chez des plantes fraiches ; nous sommes persuadé qu'on trouvera facilement l'articulation. Chez Harfordia macroptera Greene et Parr., de Californie, bien que les pédicelles soient très courts, l'articulation se voit très facilement. Elle est plus difficile à découvrir chez Kænigia islandica L. et À, monandra Decne. Symmeria paniculata Benth. a ses pédi- celles articulés vers le tiers inférieur. Chez Auprechtia C.-A. Mey., l'articulation se trouve à l'origine même de la fleur pour 2. polystachya Gr. ©, au milieu du pédicelle chez R. corylifolia Gr. et vers le tiers inférieur chez 2. Jamesoniana Meissn. et 2. salicifolia C.-A. Mey. Calligonum comosum Lhérit., C. Bungei Boiss., C. Pallasia Lhérit., articulation vers le tiers inférieur du pédicelle. De mème chez Pferopyrum Aucheri J. et Sp., P. Oliveri J. et Sp., P. Noëanum Boiss., qui ont les pédicelles longs et grêles. Les Atraphaæxis L. ont toujours leurs pédicelles articulés soit un peu au-dessus, soit un peu au-dessous du milieu chez A. Aucheri J. et Sp. A. spinosa L., A. Carelini Sp., À. com- pacta Ledeb., A. variabilis J. et Sp. et enfin A. Billiarderi J. et Sp. Oxytheca luteola Perry à son articulation à la naissance même de la fleur, avec un bourrelet très net. Chez les Rumicées, comprenant Rumex L., Emex Neck., Rheum L. et Oxyria Hill, nous avonsexaminé un grand nombre d'espèces, surtout dansle genre Zumezx etnousavons toujours rencontré une articulation, soit tout près de la fleur, comme chez Rumex Acetosella L., soit dans la partie moyenne, mais au-dessus du milieu (Æumex scutatus L.), soit dans la partie inférieure du pédicelle comme chez Oxyria digyna Hill et O. alpina Campd. (Herb. par.), Rumezx venosus Pursh, 2. thyrsoides Desf., À. Acetosa L., A. vesicarius L., R. sangui- neus L., R. brasiliensis Link., 2. obtusifolius L., R.callosissimus Meissn., À. pratensis M. et K.,R. Klotzschianus Meissn., À. bucephalophorus L., R. dentatus Campd., À. gari- pensis Meissn., À. ucranicus Fisch., 2. Brownii Campd., ete. ; Rheum macropterum, Rheum undulatum (ligne blanche transversale au tiers inférieur du pédicelle). En résumé, on peut dire que l'articulation des pédicelles est un caractère général chez les Polygonacées et que, si elle n’a pas été signalée chez quelques genres, c'est uniquement en raison de certaines circonstances exceptionnelles, qui ont empêché de l’apercevoir facilement, comme la brièveté ou la pilosité prononcée des pédicelles. Ulmacées. — Chez les représentants de la famille des Ulmacées, les fleurs sont herma- phrodites ou unisexuées. Pour ce qui concerne le genre U{mus, qui nous occupera tout d’abord, nous avons observé une articulation bien marquée chez la fleur G' de Ulmus americana du Jardin des Plantes de Paris. D'autre part, si on examine les figures données par Engler et Prantl (Pflansenfamilien, II, 4, p. 59, fig. 43 B), on voit que la figure représentant une fleur mâle de {/. campestris se termine en s’arrondissant à la partie inférieure, et que le dessinateur à voulu indiquer là une articulation dont le texte ne fait d’ailleurs pas mention. Mais en outre, chez les Ulmus, les fleurs femelles sont elles-mêmes articulées et il en résulte que le fruit est porté par un pédicelle articulé. Ce fruit peut donc, à un moment donné, se détacher très facilement et être emporté par le vent, comme le comporte sa forme de samare. Nous avons observé ce fait chez U. campestris L., U. Davidiana Planch., NouveLLes ARCHIVES DU MusÉuM, d° série. — II, 1910. 21 162 HENRI LECOMTE. U. pumila L., U. virgata Roxbg., U. japonica Sieb., U. fuloa Michx., U. montana Sm. et U. macrocarpa Hance. Le pédicelle sous-articulaire ne présente une certaine longueur que chez U. virgala Roxbg. En ce qui concerne les Ce/tis, il parait en être absolument de même, et nous avons constaté une articulation sous le fruit chez Celfis aculeata Sw., C. biflora Ruiz, C. triflora Ruiz. et C. brasiliensis Gardn. Chez C. dichotoma, elle se montre tres nettement sous la fleur. Il en est de même chez C. australis, où elle est particulièrement bien marquée, et cependant les figures données par les auteurs n’en font jamais mention. Chez C. sinensis Pers., on voit que les fleurs femelles, bien que possédant une articulation à leur pédicelle, comme les fleurs mâles, se détachent plus difficilement; de plus, on constate que, si le pédt- celle des fleurs mâles est particulièrement grêle avec un faisceau ténu qu'on distingue par transparence, celui des fleurs femelles est notablement plus développé. Enfin nous citerons encore C. caucasica Willd., C. Tournefortii Lamk., C. Bungeana BI., C. japonica PI., C. occidentalis L. Nous avons retrouvé le même caractère chez Æoloptelea integrifolia PI, Ulmus integri- folia Roxbg., du Brésil (articulation sous les vestiges de la fleur), Phyllostylon rhamnoides Taub., du Paraguay, ?lanera aquatica Gmel., de la Floride, ÆZemiptelea Davidii Planch., de Chine, et Zelkowa Keaki Max., du Japon, Aphananthe aspera Planch., Gironniera ner- vosa Planch., etc. (1). On peut donc dire que l'articulation du pédicelle constitue un caractère général chez les Ulmacées. En raison de la forme habituelle des fruits, destinés à être disséminés par le vent, l'articulation se rencontre non seulement sur les pédicelles des fleurs mâles, mais encore sur ceux des fleurs hermaphrodites et, par conséquent, sur les pédicelles fructifères. Moracées. — Dans la tribu des Cannabinées, nous avons spécialement étudié les deux plantes les plus communes, Cannabis sativa L. et Humulus Lupulus L. Dans ces deux plantes, qui sont toutes deux dioïques et chez lesquelles le transport du pollen doit se faire nécessairement des pieds mâles aux pieds femelles, nous avons observé que les fleurs mâles sont toujours articulées à l'origine même de la fleur (fig. 10, I), qu'elles se détachent très facilement en ce point et que le pédicelle reste seul avec une sorte de renfle- ment à l'extrémité. Cette disposition est, on n’en peut douter, très avantageuse pour la disper- sion du pollen. Au contraire, nous n'avons pas observé d’articulation chez les fleurs femelles. La disposition si remarquable qui existe chez les Euphorbiacées et chez les Urticees à fleurs unisexuées se retrouve donc ici avec la même netteté. Chez les autres représentants de la famille des Moracées, formant les tribus des Morées, Broussonétiées, Dorsteniées, Brosimées, Olmédiées, Euartocarpées, Ficées, les fleurs sont très petites et complètement ou presque complètement sessiles, et nous n'en avons pas examiné l'insertion. Cependant il est permis d'affirmer que l'existence d'une articulation est possible chez les fleurs mâles d'un grand nombre de ces plantes, en particulier de l’Aréo- carpus integrifolia et des Ficus. Cette question délicate est à examiner attentivement sur des matériaux frais. Urticacées. — L'articulation des fleurs chez les Urticacées est parfaitement indiquée (pl. 74, 86, 87 et 98) dans l’A//as du voyage autour du monde sur la corvette « La Bonite ». Cet atlas reproduit les dessins du célèbre naturaliste Gaudichaud, dont l'attention avait été vivement sollicitée par l'organisation des Urticacées et quin’avait pas manqué, avec la saga- (1) H. Barcox (FI. de Madag., pl. 292, B) représente une articulation chez Trema Grevei. LES ARTICULATIONS FLORALES. 163 cité dont il fit toujours preuve, d'observer l'articulation du pédicelle floral. Elle est indiquée dans les espèces suivantes : Sorocea quillemineana Gaud., origine de la fleur; Proguetia elliptica Gaud., origine de la fleur; Droguetia thouarsiana Gaud., origine de la fleur; Æousselia lappulacea Gaud., origine de la fleur. L'étude des Urticacées ayant été reprise par Weddell (1), cet auteur, dans les généralités de son travail, n'omet pas de signaler l'articulation. Après avoir dit que les inflorescences à fleurs tout à fait sessiles sont rares dans les Urticées, il ajoute : « Le point le plus important à noter au sujet du pédicelle me semble être son mode d'union au pédoncule. Tantôt il semble s’articuler avec celui-ci, tantôt il paraît continu avec lui. C'est ainsi que l’on voit presque toujours les pédicelles des fleurs mâles pourvus de cette articulation, ce qui explique pourquoi ces fleurs tombent si prompte- ment lorsqu'elles ont rempli les fonctions que la nature leur a dévolues. L’articulation des pédicelles des fleurs femelles est au contraire très rare ; l'exemple le plus remarquable que je puisse en citer est fourni par les espèces du genre Æleurya; dans ces plantes, chaque pédicelle de fleur femelle présente même deux articulations, de sorte qu'il semble s'y trouver deux pédicelles soudés bout à bout. » Une mention est faite dans le texte, relativement à la présence de cette articulation, pour les genres Urtica L. (« pedicellis marium articulatis »), leurya Gaud. (« pedicellis florum marium nec non femineorum articulatis »), et cette dernière mention est reproduite pour les genres Laportea Gaud., Urera Gaud., Girardinia Gaud., Pilea Lindl. et Achudemia BI. Les pédicelles étant habituellement assez courts et les fleurs presque sessiles, il en résulte que l'articulation se trouve au voisinage même de la fleur ; mais chez Sceptrocnide macro- stachya Maxim... où les pédicelles atteignent une certaine longueur, l'articulation se trouve reportée au voisinage de la base même du pédicelle. Ce qu'il convient de retenir, à propos des Urticacées, et ce qui se vérifie aussi pour quelques autres familles ou tribus, comme les Euphorbiacées, les Cannabinées, c'est la présence habituelle d’une articulation chez les fleurs mâles, permettant à ces dernières de se détacher facilement et d'être emportées par le vent, ce quiest particulièrement avantageux pour des plantes à fleurs dioïques. Les autres espèces chez lesquelles nous avons observé une articulation à la naissance même de la fleur sont Urlica sinensis Hochst., U. morifolia Poir., U. ferox Poir., U. membranacea Poir., Hesperocnide tenella Torr., Nanocnide japonica BL, Obetia ficifolia Gaud., Fleurya æsluans Gaud., #. cordata Gaud., Laportea canadensis Gaud. Deux observations sont à noter : 4° toutes les Urticées pourvues de poils urticants possèdent des fleurs (mäles au moins) articulées ; 2° la plupart des Urticées signalées par Weddell comme articulées sont précisément des espèces décrites par Gaudichaud, l'attention de ce dernier botaniste paraissant avoir été spécialement appelée sur ce point. Myristicacées. — Chez Æors/fieldia tonkinensis H. Lec. var. mulliracemosa H. Lec., nous avons pu observer une articulation apparente, vers le quart inférieur du pédicelle floral. Chez beaucoup d’autres représentants de la famille, l'articulation, si elle existe, se trouve masquée par le fait que les pédicelles sont souvent couverts de poils. Nous sommes persuadé qu'une étude attentive la ferait reconnaitre chez la plupart des Myristicacées. _ D'ailleurs, dans son importante #Wonographie des Myristicacées, O. Warburg représente quelque chose d'analogue à une articulation dans les figures consacrées à diverses espèces des genres : Dialyanthera (1 esp.), Osteophlœum (1 esp.), Myristica (4 esp.), Gymna- cranthera (3 esp.), Horsfieldia (5 esp.) et Xnema (8 esp.). (4) H.-A. Weopezr, Monographie de la famille des Urticées, p. 22, Paris, 4856. 164 HENRI LECOMTE. Protéacées. — Il est incontestable que, chez beaucoup de représentants de cette famille, il existe un étranglement à la naissance même du périanthe (Ex. Grevillea vestita Meissn.., in De Wildeman, /cones select. hort. thenensis, vol. I, pl. XXXI). Que cet étrangle- ment puisse être considéré comme une articulation, cela ne paraît pas douteux; mais cepen- dant des sections longitudinales, pratiquées dans cette région, pour voir s'il existe ou non une zone de multiplication cellulaire, pourraient seules trancher la question. Éléagnacées. — Il ne semble pas exister d'articulation chez les Éléagnacées, et c'est ce qui parait aussi résulter de l'étude anatomique entreprise par Servettaz (1). Mais les pédicelles étant habituellement couverts de poils en écusson ou rayonnés, qui empêchent toute observation directe, il conviendrait de procéder par coupes longitudinales. Ainsi, chez Elæagnus longipes Gray, le calice paraît se détacher nettement au-dessus de l'ovaire, et il serait probablement possible de trouver là une articulation. Thyméléacées. — Sur 35 genres attribués à cette famille par H. Baïllon, ce botaniste signale des articulations chez les genres S{ephanodaphne H. Bn. et Peddiea Mary. Il en représente une sous la fleur chez Gnidia Bojeriana et Dais glaucescens (F1. de Madag., pl. 312 et 316). Olacacées, Opiliacées. — Nous avons examiné, pour le genre Olax seulement O. multiflora À. Rich., de Manille; O. obtusa BI., O. scandens Roxbg., de l'Inde ; O0. Stuhl- mannii Engl., de Lourenco-Marquès; O0. Wightiana Wall., de l'Inde; O. imbricata Roxbg. var. cambodiana Pierre, et, chez toutes ces espèces, il existe une articulation à la base même du pédicelle. Chez O. scandens Roxbg., par exemple, les pédicelles sont glabres, alors que le pédoncule sur lequel ils sont insérés est couvert de poils courts. De plus, il existe au niveau de l'articulation un changement de couleur très net. Le même caractère a été retrouvé chez Liriosma grandiflora Engl., du Brésil, et chez Ctenolophon grandifolius Oliv. et C. parvifolius Oliv., de Bornéo. Chez Harmandia Kunstleri King, de la Péninsule malaise, nous avons trouvé cette articu- lation un peu plus haut (8 millimètres) que le point d'attache du pédicelle. Chez £rythropalum scandens B1., elle est située au-dessus du milieu de la longueur du pédicelle, de même que chez Scorodocarpus borneensis Becc., de Perak ; mais, chez cette dernière plante, où un changement de coloration marque la présence de l'articulation, elle ne devient cependant bien reconnaissable qu’au moment de la maturation des fruits. DEUXIÈME GROUPE : Apétales à ovaire libre el à embryon courbé. Ce groupe ne comprend que des plantes à feuilles dépourvues de stipules. Chénopodiacées et Amarantacées. — Les descriptions de Baillon (2) signalent une articulation chez les genres Bosia L., Achatocarpus Tri., Tournonia Miq. et Ullucus des Chénopodiacées. Les fleurs étant le plus souvent sessiles, l'étude de cette famille mérite une attention spéciale, et, dans une revue générale des diverses plantes phanérogames, il n'est pas pos- sible d'examiner cette question, que nous nous permettons de recommander tout spécia- lement à l'attention des Botanistes, de même d'ailleurs que pour la famille voisine des Amarantacees . (1) Serverraz, Monographie des Éléagnacées, Dresde, 1909, p. 328. (2) Loc. uit., vol: IX,p°1470=1"4". LES ARTICULATIONS FLORALES. 165 Népenthacées. — L'articulation n'existe pas. Nyctaginacées. — L'examen des fleurs de Oxrybaphus (Mirabilis L.) nyctagineus nous a montré que les fruits se détachent nettement à leur base et qu'en ce point se trouve probablement une articulation. Mais nous n'avons pas eu l’occasion d'en constater directe- ment la présence. Le pédicelle est manifestement articulé, à la naissance même de la fleur, chez Boerhaavia plumbaginea Ca. de l'Afrique du Sud. Dans son Histoire des Plantes, H. Baillon (vol. IV) note une articulation chez les genres Mirabilis L., Nyctaginia Chois., Okenia Schied. et Pentacrophys À. Gray. En tout cas, chez Mirabilis Jalapa L., le calice possède une zone transversale d’articu- lation plus haut que sa base et se coupe très nettement à ce niveau pour former, par sa portion inférieure, une induvie entourant le fruit. Phytolaccacées. — Sur 18 genres que H. Baïllon (1) place dans cette famille, il note seulement une articulation chez les Barbenia Dup.-Th. Nous n'avons pas eu l'occasion d’en observer d’autres, en particulier chez le Phytolacca decandra, qui en paraît dépourvu. Basellacées. -— Mais, chez Boussingaultia baselloïdes H. B. et K., communément cultivé à titre de plante ornementale, les pédicelles sont nettement articulés à leur base, où on observe un étranglement annulaire. TROISIÈME GROUPE : Apétales à ovaire inftre. Aristolochiacées.— Aristolochia Clematitis L. possède quelque chose d'analogue à une articulation, sous forme d’un étranglement prononcé entre l'ovaire et l’utricule. La fleur se dessèche à partir de ce point et se détache là nettement. Juglandacées. — Chez Juglans regia et J. racemosa, la fleur © est nettement étranglée vers son point d'insertion et il y aurait lieu de voir s’il existe ou non en cette région une véritable articulation. On sait aussi que les chatons mâles tombent tout d’une pièce à un moment donné, et cette chute correspond vraisemblablement à l'existence d’une zone articulaire à la base même du chaton. D'ailleurs, on remarquera que les Juglan- dacées, si leurs feuilles sont dépourvues de stipules, appartiennent au groupe des plantes à feuilles composées, et nous verrons qu'à ce caractère correspond souvent la présence d'une articulation florale. Les Corylacées et Castanéacées, qui sont des plantes à feuilles stipulées, ont généralement leurs inflorescences mâles pourvues à la base d'une zone d’articulation. En résumé, pour ce qui concerne les Apétales, on peut voir que le pédicelle se montre nettement articulé chez les Urticacées, Moracées, Cellidacées, Ulmacées, Polygonacées, qui sont des plantes à feuilles stipulées, et que les chatons mâles paraissent articulés à la base chez les Corylacées et Castanéacées, qui sont aussi à feuilles stipulées. Au contraire, l'articulation fait défaut chez les Phytolaccacées, Népenthacées, Amarantacées, Chénopodiacées, Éléagnacées, Thyméléacées, etc., qui manquent de stipules. Les quelques articulations signalées chez des plantes à feuilles non stipulées pourraient peut-être correspondre soit à la forme composée des feuilles, soit à l'existence réelle de sti- pules non visibles extérieurement. (4) Loc. cit., vol. IV. CHAPITRE II DICOTYLÉDONES DIALYPÉTALES PREMIER GROUPE : Étamines nombreuses libres et placentation axile. La plupart des plantes appartenant à ce groupe manquent de stipules. On en signale seulement chez quelques Renonculacées et Magnoliactes; elles paraissent exister chez les Humiriacées. Si les Lardizabalacées ont des feuilles dépourvues de stipules, il faut se rap- peler que ces feuilles sont habituellement composées palmées. Celles des Berbéridacées sont souvent composées. Renonculacées. — Les plantes appartenant à cette famille possèdent toutes des pièces florales tombant séparément. Chez aucune espèce, à notre connaissance du moins, la fleur ne se détache tout d’une pièce. Les Renonculacées peuvent donc être considérées, semble-t-il, comme des plantes entièrement dépourvues d'articulations. M. P. Marié (1), qui a publié une étude des divers organes des plantes de la famille des Renonculacées, a eu l’oecasion d'examiner des sections transversales de pédicelles floraux et, bien qu'il n'indique pas la hauteur à laquelle ont été pratiquées les sections transversales, rien dans ses résultats ne paraît rappeler l'existence d'organes analogues à des pédicelles sus-arliculaires. J. Pitard (2), qui a aussi étudié un très grand nombre de pédicelles floraux des plantes appar- tenant à cette famille, les groupe en trois types d’après la structure; mais des indications de cet auteur, pas plus que de celles de Marie, il ne résulte que l'existence d’une articulation puisse être présumée. D'ailleurs les Renonculacées sont des Thalamiflores nettement carac- térisées et, dans ces plantes, chaque partie de la fleur présente une origine distincte sur l'axe ; il n'existe pas d’origine commune de ces pièces, et partant il ne peut exister d’articulation. Magnoliacées. — Du Zygogynum Vieillardii H. Bn. de Nouvelle-Calédonie, l’auteur de l'espèce dit : Pedunculo crasso basi articulato (3). C'est l'unique plante de cette famille signalée comme possédant une articulation, dont la présence n'est d’ailleurs pas contestable et se montre à la base même du pédicelle sous la forme d’une incision annu- laire. Mais il ne faut pas omettre de remarquer que cette Magnoliacée présente des carac- tères fort aberrants, avec ses carpelles soudés en un ovaire commun et surtout avec son calice, qui, au lieu d'être formé de sépales distinets et insérés sur une spirale, les possède soudés en une cupule qui entoure la base de la fleur. C'est sans doute à cette dernière circonstance qu'il faut attribuer la présence d'une articulation sous forme de cicatrice annulaire, car les sépales soudés possèdent une base commune, naissent au même niveau et possèdent une (1) P. Maé, Recherches sur les Renonculacées (Ann. sc. nut., 6° série, t. XX, 1887). (2) J. Prrarp, Loc. cit. (3) H. Barzcow, Sur un genre de Magnoliacées à ovaire syncarpé multiloculaire (Adansonia, VII, p.296). LES ARTICULATIONS FLORALES. 167 zone d’articulation superficielle. La section transversale de la région sus-articulaire montre d’ailleurs qu'il existe des faisceaux corticaux appartenant à propre- ment parler aux pièces du calice et un cylindre central, qui est celui de l'axe formant le thalamus (1). Nymphéacées. — Les représentants étudiés de cette famille sont Vuphar affine Harz (du lac de Châtel-Saint-Denis, Suisse); N. intermedium Ledeb., du Brésil; #, japonicum DC. ; N. luteum Sm. ; V. Kalmianum Ail., N. orbiculatum Small, de la Floride; et chez toutes ces espèces du genre Nuphar nous avons observé une articulation, parfois sous la forme d'un sillon très net à l'origine même des sépales, c’est-à-dire à l'endroit même où commence la dilatation formée par la fleur. Chez la dernière espèce, la fleur parait coiffer le sommet convexe du pédicelle, et la surface articulaire : ARS re ; H. Bn., avec son présente donc une forme bombée, à convexité tournée vers le haut. articulation (d’après Mais, sans aucun doute, cette apparence d’articulation n’est produite H. Baillon). que par l'établissement, à une hauteur uniforme, des articulations partielles des différentes parties de la fleur et non par une interruption du pédicelle floral : il ne s’agit donc pas d'une véritable articulation. Fig. 11. — Fleur de Zy- gogynum Vieilliardii Cabombacées. — Des observations que nous avons pu faire chez divers Cabomba (C. aquatiqua Aubl., C. caroliniana Gray) et Brosenia (B. purpurea Caspary et B. Schreberi Gmel.), il résulte qu'une articulation peut exister à l'origine apparente de la fleur sur le pédicelle; mais elle ne pourra être nettement décelée que par l'étude de la structure et la découverte d’une zone de croissance. Il ne s’agit, d’ailleurs, comme nous l'avons déjà vu pour la famille des Nymphéacées, que de l'articulation commune des pièces externes de la fleur, mais non pas d’une véritable articulation du pédicelle. Lardizabalacées. — Articulations sous le calice chez Stauntonia filamentosa Grifr. (fleur G'), réprésentée dans Hooker (/cones, pl. 2845). Même observation que pour les familles précédentes. Berbéridacées. — Les représentants de cette famille n’offrent pas d'arliculation bien nette; cependant chez Podophyllum Emodi WNall., P. pleianthum Hance et P. versipelle Hance, le pédicelle parait articulé au point où il se continue par la fleur proprement dite. Il en est de même chez P. Delavayi Franch. (Observation comme précédemment). Humiriacées. — Articulation constatée chez Vantanea quyanensis Aubl. et chez Humiria contracta Moric. (à une faible distance au-dessous de la fleur). Bien que cette petite famille soit habituellement considérée comme formée de plantes sans stipules, il faut reconnaitre que cette opinion n’est pas partagée par tous les botanistes. Engler, par exemple, attribue des stipules aux Humiriacées. Il ne s’agit d’ailleurs probable- ment que d'une articulation apparente comme celle des Nymphéacées ou des Berbéridacées, par étranglement à la base des pièces du calice (2). (1) Prrarp, Loc. cit., p. 25-28. (2) [n'est pas inutile de répéter que très souvent l'articulation, si elle se montre à l’origine même du calice, n’est qu'apparente ; elle n’intéresse que la surface du pédicelle, car elle marque la nais- sance commune des pièces du calice et non pas de toutes les pièces de la fleur. C’est ce qui existe chez les Thalamiflores, comme Zygoygynum Vieillardii M. Bn., de la famille des Magnoliacées. 168 HENRI LECOMTE. Chez les Anonacées, Lauracées et Ménispermacées, appartenant au même groupe, nous n'avons jamais eu l’occasion d'observer la moindre articulation du pédicelle floral et il faut remarquer, d'ailleurs, que ces familles appartiennent nettement au groupe des Thalamiflores et que leurs représentants manquent complètement de stipules à leurs feuilles. DEUXIÈME GROUPE : £tamines nombreuses généralement soudées en faisceaux. Ce groupe, assez hétérogène, comprend un certain nombre de familles dont les représen- tants possèdent incontestablement des stipules : Malvacées, Sterculiacées, Tiliacées, Ochnacées, Diptérocarpacées et Chlænacées. D’autres, comme les Dilléniacées et Guttifères, n en portent que chez un certain nombre de genres. Enfin un certain nombre de familles en paraissent complètement dépourvues, comme les Aptandracées, Hypéricacées, Maregravia- cées. Encore existe-t-il dans ces dernières familles quelques plantes à feuilles opposées, penniséquées ou stipulées, par exemple chez les Guttifères (Quiina). Chez les Maregra- viacées, les feuilles, nettement articulées à la base, se montrent analogues à des feuilles composées unifoliolées; enfin, chez les Hypéricacées, où elles sont opposées et parfois même verticillées, il est probable que la base élargie des pétioles correspond à des stipules. Malvacées. — Seul de la famille, le genre Æoheria A. Cunn. est indiqué par sa diagnose comme présentant une articulation du pédicelle (ad medium). Or, sur les 40 genres que comprend la famille des Malvacées, il y a incontestablement un grand nombre de plantes pourvues d'articulations. Il arrive même parfois que le dessinateur, dans son désir légitime de représenter exactement les formes qu'il examine, figure une articulation ayant échappé au descripteur ou du moins négligée par ce dernier. C’est le cas du Scaphopetalum Thonneri de Willd. et Th. Dur. (1), dont la diagnose est muette à ce point de vue, mais qui est représenté avec une articulation très nette au-dessous de la fleur. Beaucoup d’autres Malvacées possèdent des pédicelles parfaitement articulés. Tantôt c'est un véritable bourrelet avec une cicatrice annulaire. Dans ce dernier cas, on peut dire que les lèvres de l’incision se sont développées et forment deux bourrelets annulaires conti- gus. C'est ce qu'on peut observer chez Abutilon Avicennæ Gærtn. (fig. À, pl. Il). Parfois, au contraire, l'articulation n’est pas visible extérieurement, et cependant elle existe réellement. C'est ainsi que chez la Rose trémière (Al{{hæa rosea L.) on ne découvre d'abord, le plus souvent, ni incision annulaire ni bourrelet. Mais, à un certain moment, on remarque une flexion marquée du pédicelle vers le milieu de sa longueur. Or une section longitudinale de l'organe montre qu'au niveau de cette flexion les cellules du parenchyme sont beaucoup plus petites que dans les régions voisines et que les cristaux intracellulaires s'y montrent bien plus nombreux. Il existe donc, sur la longueur du pédicelle, une zone persistante de multiplication cellulaire, et cette zone n’estautre que ce que nous appelons une articulation. Et, précisément, au moment de la maturation du fruit, cette articulation devient nettement visible. L'aspect extérieur de l'organe est parfois différent de part et d'autre de l'articulation. Ainsi, chez /ibiscus Trionum L., la région sous-articulaire est d’un vert foncé et couverte de poils épars, tandis qu'au-dessus de l’articulation le pédicelle est d’un vert beaucoup plus päle ou même jaunâtre, avec des poils beaucoup plus serrés. Il en est de même, avec une différence encore mieux marquée entre les deux parties, chez Malope trifida Cav. Aumoment de la maturation du fruit, il arrive même que le pédicelle sous-articulaire reste cylindrique et (4) PL Th. Cong., pl. XIX, p. 26 LES ARTICULATIONS FLORALES. 169 d’un beau vert, alors que la partie sus-articulaire, adhérente au fruit, se flétrit et se ride. On voit par là que les deux régions sont physiologiquement distinctes, du moins dans une cer- taine mesure et que l'articulation marque leur point de jonction. Structure du pédicelle. — Les auteurs qui ont étudié le pédicelle des Malvacées ont 7 REZ, | NX = 1] WWE à E IT XS | KES 7 (| É Fig. 12. À, Hibiscus syriacus (la feuille elle-même est articulée); B, Hibiscus Trionum; C, Brownlowia; D, Althæa rosea; E, Hibiscus Rosa-sinensis. complètement omis de s'occuper de l'articulation et de considérer séparément les deux régions situées de partet d’autre de cette portion remarquable. Laborie (1) a étudié Abutilon indicum L. et Hibiscus Trionum L. Il fait remarquer que les pédicelles, comparés aux rameaux, ont une écorce plus développée, des cellules plus grandes et que le bois, beaucoup plus réduit, présente des vaisseaux plus petits. Enfin la moelle est notablement moins abondante. (4) Loc. cit., p. 133. Nouvezes ArcHives pu Muséum, 9° série. — II, 1910. 5 29 170 HENRI LECOMTE. Pitard (1) s'est spécialement occupé des différences qui se manifestent pendant la fructi- fication. Comme le précédent auteur, il a toujours étudié la structure du pédicelle vers le milieu de sa longueur, sans tenir compte de la présence d’une articulation. Il a vu que par- fois, «mais peu fréquemment », les faisceaux du bois sont séparés. Or il est de toute évidence que la structure doit être étudiée séparément au-dessous et au-dessus de l'articulation. C’est ce que montrent nettement les exemples étudiés plus haut (p. 142-147). Hibiscus Rosa-sinensis L. — Cette Malvacée a été étudiée page 142 el nous avons vu que la structure se montre notablement différente au-dessus et au-dessous de l'articulation. La partie sus-articulaire paraît appartenir déjà en propre à la fleur, alors que la partie sous- articulaire est un axe florifère dont la structure se rapproche beaucoup de celle des rameaux. Hibiscus Trionum L. — Cette plante nous fournit à peu près les mêmes caractères que la précédente, avec une différence moindre dans le bois, cependant, de part et d'autre de l'articulation. Nous avons eu l’occasion de dire plus haut que Bentham et Hooker d'une part, Baïllon de l’autre, ne signalent que le genre Æoheria comme possédant des pédicelles articulés. Mais, en réalité, nous avons eu l’occasion d'observer l'articulation chez beaucoup d’autres genres. Dans la Ælore forestière de la Cochinchine, Pierre en signale une chez Bombax anceps Pierre, à l’origine même de la fleur, et la planche 175 en contient l'indication. De même, dans la planche 179, les figures montrentune articulation à l'origine de la fleur de Pterospermum diversifolium BI. Chez le genre Æibiscus, nous l'avons observée dans les espèces suivantes : Æibiscus Rosa- sinensis L. (bourrelet avec incision annulaire à 7 ou 8 millimètres sous la fleur); Z. Trio- num L. (articulation à 12-13 millimètres sous la fleur; dansun des spécimens étudiés, le pédicelle sus-articulaire était complètement desséché sous le fruit, alors que la partie sous-articulaire avait conservé sa partie verte et portait des poils beaucoup plus dispersés) ; 4. Manihot L. (au tiers de lahauteur ; changement de couleur et de pilosité); Æ. syriacus L. (un certain nombre de variétés sont cultivées dans la partie ornementale du Jardin des Plantes de Paris. Toutes présentent une articulation à l’origine même du pédicelle. La partie sous-articulaire est donc nulle dans cette espèce. Les fleurs se détachent parfois en très grand nombre au niveau de cette articulation et jonchent le sol), Z. Parkeri Baker. (articulation à environ 2 à 3 millimètres sous la fleur) ; Æ. angulosus Steud. var. grandiflorus Thw. (indiquée dans FT. of Ceylon, pl. XVII, avec une articulation à la base du pédicelle). Chez les Æibiscus, l'articulation se trouve donc située tantôt à la base, tantôt près du sommet des pédicelles, parfois même vers le milieu. Les Abutfilon, que nous avons eu l'occasion d'examiner, portent une articulation qui est toujours située au voisinage de la fleur, c’est-à-dire vers la partie supérieure du pédicelle. Abutilon Darwinii Hook. f. (à 3 millimètres sous la fleur); A. Avicennæ Gærtn. (4 à 4mm,5 sous la fleur); À. striatum Dicks. (près de la fleur); À. Regnelli Miq. (près de la fleur). Nous avons constaté la présence d’une articulation chez divers Pavonia : P. arabica H. ex Steud., P. Blanchetiana Miq., P. calcitrapa, P. cancellata Cav., P. coccinea Cav., P. Columella Cav., P. conferta À. St.-H., P. cymbalaria AÀ.St.-H., P. diuretica A. St-H., P. Dregei Garcke, P. glandulosa Presl, P. glechomifolia Garcke, P. odorata Willd., à des (4) Loc. cit., p. 94. LES ARTICULATIONS FLORALES-. 171 distances variables sous la fleur ; Anoda hastata, Malvasylvestris,etc. Chez plusieurs espèces, la fleur se détache très nettement au niveau de l'articulation (P..odorata, etce.); parfois on peut constater une différence très marquée de coloration et de pilosité de part et d'autre (P. glechomifolia Garcke par exemple). | Notre collaborateur M. Gagnepain a observé une articulation chez les Malvacées suivantes de l’Indo-Chine : Sida corylifolia Wall., S. acuta Burm., S. javensis Cavan., Abutilon graveolens W. et À., A. asiaticum G. Don, À. indicum G. Don, Wissadula zeylanica Medik., Hibiscus surattentis L., H. furcatus Roxbg, H.vitifolius L., H. præclarus Gagnep., H. mutabilis L., H. fragrans Roxbg, A. schisopetalus Hook. f. Dans la même famille, nous citerons encore Pachira alba, P. aquatica Aubl., P. bracteo- lata, Hampea integerrima Schlecht., Scleronema Spruceana Benth., Eriodendrumanfrac- tuosum DC., Æ. Bailloniana K. Sch., E. leianthemum Mart., Malva sylvestris L., Plagianthus betulinus Roxbg, Lagunaria Petersonii G. Don, Bombax globosum Aubl., Napæa lævis L., Anoda hastata Cav. (changement de couleur et de pilosité), A. parviflora Cav. (id.), Kitaibelia vitifolia Willd. (à la base du pédicelle), Halva moschata L. (change- ment de diamètre, de pilosité et de coloration à quelques millimètres sous la fleur, etc.). Chez d’autres représentants de la famille, la présence d’une articulation est moins nette, probablement parce qu’elle se trouve située à la base même du pédicelle, à l'endroit où ce dernier se fixe sur la tige. Dans ce cas, c’est seulement par des coupes longitudinales inté- ressant à la fois la tige et le pédicelle qu'on pourrait mettre en évidence la présence d’une articulation. Il en est de même naturellement dans les cas assez fréquents de fleurs sessiles ou presque sessiles. Euphorbiacées. — Les £uphorbia présentent, dans leurs fleurs, une partie nettement articulée bien connue, c’est le filet staminal. Dans son importante Étude générale de la famille des Euphorbiacées, Baillon a représenté l'articulation des étamines chez £Zuphorbia lophogona, chez E. neriifolia et E. Lathyris (1). Dans Hooker’s Icones, on peut voir aussi l’articulation des filets staminaux de Euphorbia Abbottii Baker (pl. 2347) et £. burmanica Hook. f. (pl. 1548). Mais, en outre, chez beaucoup d’Euphorbiacées, le pédicelle lui-même se montre articulé. Les articulations des filets staminaux, et même celles des pédicelles, ont été étudiées dans leur développement et leur structure par Beïlle pour les genres Ricinus, Cluytia et Euphorbia. Le travail de ce botaniste contient plusieurs remarques intéressantes au point de vue qui nous occupe (2). Les représentants du genre £Zuphorbia que nous avons examinés ne nous ont rien montré de bien net à ce point de vue; mais l'articulation est très bien marquée chez les Euphorbiacées suivantes : Ricnus. — Le À. communis L. et le À. inermis Mill. possèdent une articulation sur tout bien nette chez les fleurs mâles. Chez le À. communis, elle existe chez les deux sortes de fleurs ; mais chez les fleurs femelles, elle se trouve située très près de l'insertion des pièces flo- rales et tend àse confondre avec l’origine de ces dernières ; chez les fleurs mâles, l’étranglement très profond sépare deux bourrelets et se trouve situé à une certaine distance de la fleur, de telle sorte qu'on peut facilement faire l'étude de la structure du pédicelle au-dessous et au- dessus. Baïllon représente — sans que le texte en fasse mention — une articulation du pédi- celle chez les fleurs màles de Anthostema senegalense À. Juss., Tetraplandra Leandri (pl. V) (4) Bacon (loc. cit., p. 73) dit : « Le pédicelle est souvent articulé à une hauteur variable, surtout dans les fleurs mâles, qui sont caduques; mais nous savons qu'il y a d’autres organes qui partagent avec lui cette propriété. » Le même botaniste a représenté une articulation dans sa Flore de Madagascar chez Echinus oppositifolius (pl. 174), Acalypha Humblotiana (pl. 190), 4. codo- nocalyx (pl. 192), Dalechampia sinuata (pl. 192). (2) Loc. cit., fig. 12, 14, 38 et 46, page 146. 172 HENRI LECOMTE. et Codiæum variegatum (pl. XVI). La figure 19 (pl. INT) représente aussi très nettement l'ar- ticulation d'une fleur mâle de Dalechampia. CRoTon. — Chez C. ciliato-glandulosus, si remarquable par ses bractées ciliées-glandu- leuses formant une sorte de pinceau, le pédicelle floral, qui ne mesure pas moins de 17",5 > Ne Fig. 43. À, portion d'inflorescence de Hevea Spruceana avec une fleur femelle terminale non articulée et des fleurs mâles latérales articulées ; B, étamine articulée de Tetraplandra Leandri (d'après H. Baïllon); C, étamine articulée d'Euphorbia (d'après H. Baillon); D, fleur mâle articulée de Manihot Glaziovü; E, E, fleurs femelles de Baccaurea cauliflora d'Indo-Chine; F, bouton articulé de Dalechampia (d'après H. Baillon); G, G', fleur femelle et fleur mâle de Ricinus communis, L., avec l'indication, pour chacune, de l'articulation. à 2 millimètres, se montre assez profondément articulé à son origine, c'est-à-dire à l'aisselle de la bractée. Manor. — Le M. Glasiovii, arbre producteur de caoutchouc, aujourd'hui répandu dans tous les pays tropicaux, où on a tenté sa culture avec des succès divers, a les pédicelles de ses fleurs mâles pourvus, un peu au-dessous de la fleur, près du calice, d'un bourrelet saillant annulaire qui n’est autre chose qu'une véritable articulation. Hevea. — Les différentes espèces du genre Æevea ont une articulation tantôt à la basé du pédicelle, tantôt sur sa longueur ; ainsi, chez A. lutea Spr. et Æ. confusa Hemsl., l’arti- culation se présente vers le milieu de la longueur du pédicelle sous la forme d'un bourrelet LES ARTICULATIONS FLORALES. 173 annulaire couvert de poils plus serrés que sur le reste de l'organe. Æ. pauciflora Muell. Are. a son articulation vers le tiers, le quart ou même le cinquième supérieur du pédicelle. Chez d'autres, comme 77. sessilis Hemsl., 4. Benthamiana Muell. Arg., /1. quianensis Aubl., les fleurs sont presque sessiles, et l'articulation se trouve vers la base du pédicelle. Nous avons remarqué que chez 7. pauciflora Müll. Arg., Æ. lutea Spr., 4. Spruceana, H. confusa Hemsl., les fleurs femelles, généralement plus grandes que les autres, sont situées à l'extrémité de l'axe principal ou des axes secondaires et tertiaires de l'inflorescence, tandis que les fleurs mâles, plus petites, sont latérales (1). Or ces dernières présentent une articu- lation bien visible, marquée le plus souvent par un bourrelet annulaire avec changement de couleur et de pilosité, alors que cette articulation semble faire complètement défaut chez les fleurs femelles. Il y à là une différence remarquable qui ne paraît pas avoir attiré jusqu'ici l'attention des botanistes et qu'il n'était peut-être pas inutile de signaler en passant. Nousavons constalé un faitidentique chez J/atropha olivacea Müll. Arg. et chez. CurcasL. Chez la première espèce, on peut constater que certaines fleurs présentent deux articulations, l’une à la base du pédicelle et l’autre à l'origine même de la fleur. Chez Æevea Spruceana Bentbh., l'articulation est marquée non seulement par l'existence d'un léger bourrelet annulaire ; mais on peut constater facilement que les poils très serrés sous le calice, jusqu'à l'articulation, sont beaucoup moins abondants au-dessous. Si on veut bien se reporter à l'organisation florale des Euphorbes de nos pays, où, dans un involucre commun, une fleur femelle réduite habituellement à un ovaire pédonculé se trouve entourée de plusieurs groupes d'étamines à filet articulé, il est clair qu’on est en droit de comparer cette inflorescence à celle d'un Æevea dont l'axe principal serait tellement raccourci qu'il aurait presque disparu. Autour d’une fleur femelle, représentée seulement par l'ovaire, se trouveraient des cymes de fleurs mâles, réduites elles-mêmes à une étamine, et ce que nous prenons pour un seul organe, c'est-à-dire pour une étamine à filet articulé, devient au con- traire un axe terminé par une fleur et portant une articulation analogue à celle des fleurs mâles d'//evea ; mais ici le périanthe a disparu et, de plus, habituellement, chaque fleur ne comprend qu'une étamine, comme l'a établi R. Brown. A. Saint-Hilaire dit cependant avoir trouvé, dans quelques Euphorbiacées, plusieurs étamines au-dessus de l'articulation. Cette manière de voir, mieux que toute autre, explique à notre avis l'organisation d'une inflorescence (vulgairement fleur) d'Euphorbe et elle présente en outre l'avantage de rendre compte de l'existence de l'articulation des étamines. Nous avons en outre examiné un certain nombre d’autres genres tels que Baccaurea, Iyeronyma, Æxtoxicon, Hymenocardia, Richeria, ete. Nous avons généralement observé, du moins chez les fleurs mâles, une articulation qui est souvent à la base même du pédicelle, de telle sorte que les fleurs peuvent être considérées comme sessiles (2). Considérant l'axe d'une véritable inflorescence comme un pédicelle, Laborie (3) trouve -chez Euphorbia Lathyris une structure très voisine de celle des rameaux végétatifs. II ne peut en être autrement, car l'organe étudié n’est aucunement un pédicelle. Tiliacées. — Sur trente-huit genres que H. Baillon fait rentrer dans cette famille, cet auteur ne signale aucune articulation. Or nous avons eu l’occasion d’en constater la présence (1) « Inflorescences axillaires ou terminales, consistant en un axe simple ou ramifié, chargé -de petites bractées à l’aisselle desquelles sont les fleurs mâles, solitaires ou en petites cymes 2-3-flores. Les fleurs femelles terminent les axes principaux ou secondaires de l'inflorescence » (Baïllon, loc. cit., p. 325). (2) Dans FL. of Ceylon, on peut voir l'indication d'une articulation chez un Trigonostemon (pl. 83) et chez un Dimorphocalyx (pl. 84). (3) LaronE, loc. cit., p. 131. 174 HENRI LECOMTE. bien marquée à la base du pédicelle floral chez Brownlowia elata Roxbg, Berria Ammonilla, Tilia pubescens, Prockia Crucis L. et chez divers Grewia (1). D'autre part, elle nous a paru remonter au voisinage de la fleur chez divers Ælæocarpus et principalement chez les Corchorus acutangulus, C. olitorius et C. capsularis, où elle se montre surtout très visible sur le pédicelle fructifère, qui porte, au-dessous de l'articulation, un véritable bourrelet annulaire bien développé. Laborie (p. 435) montre que, chez Sparmannia africana L. et Tilia sylvestris Desf., le pédicelle possède une écorce très épaisse, une moelle réduite et, dans le bois, des vaisseaux plus rares et plus étroits. Or, chez le genre Sparmannia, il existe une articulation bien visible chez Sparmannia palmata E. Meyer (milieu du pédicelle) (2), S. abyssinica Hochst. (2 à 3 millimètres sous la fleur), S. africana L. (à 10 millimètres sous la fleur, pédicelle de 35 à 60 millimètres), S. subpalmata (2 millimètres sous la fleur). Elle existe aussi incontestablement chez Honckenya ficifolia Willd., chez divers Heliocarpus (H. americanus L., H. occidentalis Rose, A. velutinus Rose), Erinocarpus Knimoni Hassk. (bourrelet très visible vers le tiers inférieur sur le pédicelle fructifère); Triumfetta abbreviata À. Rich., T. abutiloides Mart., 7. acuminata H. B. K., T. althæifolia Lamk., etc. Il serait donc utile de savoir si, dans les exemples cités par Pitard, la structure a été étudiée au-dessus ou au contraire au-dessous de l'articulation. Sterculiacées. — Il ne semble pas que l'attention des botanistes se soit jamais arrêtée sur l'articulation des pédicelles chez les Sterculiacées. Cependant, comme nous avons déjà eu l’occasion de le faire remarquer, dans Plantæ Thonnerianæ con- golenses, De Wildeman et Durand fournissent une planche (3) repré- sentant une articulation particulièrement nette un peu au-dessous de la fleur chez Scaphopetalum Thonneri De Wild. et Th. Dur., alors que le texte n'en fait aucune mention (4). Elle est indiquée dans les figures de H. Baillon (5) pour Sferculia erythrosiphon. Nous avons retrouvé cette articulation à quelque distance sous la fleur (environ 4 millimètre) chez Sferculia mexicana, où la fleur se Fig. 44 — Fleur détache facilement en ce point; chez Reevesia Wallichii Br. et Benn. de Sterculia mexi- (articulation vers le milieu de la longueur d'un pédicelle de 5 milli- cana. mètres), Aleinhovia Hospita L. (au tiers inférieur du pédicelle) et chez Melhania decanthera DC.; chez cette dernière plante, on voit nette- ment que la fleur commence réellement à l'articulation ; et enfin chez Theobroma Cacao L. (pédicelles articulés vers le tiers inférieur). L’articulation des pédicelles floraux chez les Sterculiacées n’a pas échappé à M. Schumann ; car, dans sa monographie des Sterculiacées africaines (6), on trouve cette articulation bien indiquée par les figures pour les plantes suivantes : Buettneria fruticosa K. Sch. (pl. V); 2. africana Mast. (pl. V); Scaphopetalum Blackii Mast. (pl. VD; S. stipulosum K. Sch. (pl. VI); S. Zenkeri K. Sch. (pl. VII, fig. g); S. monophysca K. Sch. (pl. VIF, fig. c et k); Leptonychia multiflora K. Sch. (pl. VII, fig. c); Cola pachycarpa K. Sch. (pl. XII, E). Mais l’auteur ne parait pas avoir signalé ) De même chez Pentadiplandra Brazzeana H. Bn., rapporté par Baillon à cette famille. ) Représentée par DE Wicnemax, Icon. sel. hort. then., vol. LV, pl. 141. AUD OSTARE EX MP26: ) Flore de Madagascar, pl. 67 et 68. ) Scaumaxx, Monogr. afr. Pfl. Fam. und-Gatt. Sterculiacæ africanæ, Leipzig, 1900. LES ARTICULATIONS FLORALES. 175 cette particularité dans ses diagnoses, du moins pour celles que nous avons eu l'occasion de consulter. Une articulation a élé représentée par De Wildeman vers le milieu du pédicelle pour Dombeya palmata Cav. (1). Elle nous a paru évidente chez Dombeya damarana K. Sch. de l'Afrique du Sud. Bennett (2) la représente aussi pour Pterocymbium javanicum, où elle consiste en un bourrelet très net au-dessous d’une cicatrice annulaire. Elle existe encore chez Durio sibethinus L., vers le tiers inférieur ou plus près de la base (3). Enfin, au cours de l'élaboration de la Ælore générale de l'Indo-Chine, notre collaborateur M. Gagnepain a trouvé une articulation chez /Æelicteres viscida Blume, Æ. hirsuta Lour., Pterospermum lanceæfolium Roxbg., Pentapetes phœænicea L. Comme on le voit, cette famille parait présenter une articulation chez un grand nombre de ses représentants. Dilléniacées. — Les Candollea Labill. et Adrastæa DC. possèdent des feuilles simples, alternes et articulées à la base, sans stipules; leurs pédicelles floraux ne nous ont rien présenté de comparable à une articulation ; mais il faut reconnaïtre que, chez le genre Pachynema R. Br., ayant des feuilles (rifides, le pédicelle se montre déjà récurvé, ce qui parait être l'indice d’une zone d’accroissement et, par conséquent, de faible résistance, au point de flexion. Nous avons encore examiné sans résultat des représentants des genres Hibbertia Andr., Schumacheria NVahl, Tetracera L., Acrotrema Jack, Dillenia L. et Actinidia Lindi. Ochnacées. — Les représentants de la famille des Ochnacées sont bien connus pour les articulations de leurs pédicelles floraux. Baïllon, dans son /Æistoire des plantes (vol. IV) signale une arti- culation chez les genres Ouratea Aubl., Ælvasia DC, Ochna Schreb. et Luxemburgia AÀ.-S. H., chez ce dernier genre (non con- servé dans cette famille), au-dessus de la base et, chez les autres, vers la base même. I1 la représente chez Ochna andravinensis (Flore de Madagascar, pl. 148). Van Tieghem (4), qui a consacré à cette famille plusieurs impor- tants mémoires, s'exprime comme il suit : « Le pédicelle est toujours articulé, ordinairement plus ou moins baut au-dessus de la base, avec une bractée caduque à l'articula- tion, parfois à la base même. Il se détache plus tard à cet endroit,en fig. 145. — Fleur de laissant en place sa région inférieure. » Laborie n’a pas eu l'occasion d'étudier des plantes de cette famille, mais Pitard (5) a examiné surtout les pédicelles de Gomphia nitida. Cet auteur, ayant généralement pratiqué ses coupes sur le milieu de la longueur des pédicelles et l'articulation se trouvant toujours assez près de la base chez les Ochnacées, il en résulte que la structure décrite par Pitard ne peut être que celle de la région sus-articulaire. Mais il est assez remarquable de ne rencontrer, dans le mémoire de ce dernier auteur, aucune mention de l'articulation chez des plantes où elle est si manifeste. « Les faisceaux sont séparés et Ouratea Thorelit. 176 HENRI LECOMTE. délimitent une moelle de dimensions irrégulières ; le liber est très développé et le bois est réduit à quelques vaisseaux étroits, entourés de parenchyme ligneux cellulosique. » L'étude que nous avons faite nous-même de la structure du pédicelle, au-dessous et au-dessus de l'articulation, chez un Ochna Wallichii Planch., nous a montré qu'à l'encontre de ce que nous avons habituellement trouvé les dimensions transversales de l'organe sont plus petites au-dessus qu'au-dessous; mais la moelle a les membranes de ses cellules beaucoup plus épaissies sous l'articulation qu'au-dessus ; le bois est continu, tandis qu'au- dessus il est sinueux en section transversale, comme s'il tendait à se fragmenter en faisceaux séparés, et enfin les vaisseaux de la partie inférieure peuvent atteindre un diamètre une fois et demie plus grand que ceux de la partie supérieure. En résumé, si l’anneau de bois se fragmente au-dessus de l'articulation et se. prépare à donner les divers faisceaux des parties de la fleur, rien ne permet de voir dans cette partie l'équivalent de ce que Velenovsky appelle un péricladium. Tantôt l'articulation se trouve tout près de la base du pédicelle, eton peut dire que la fleur est presque sessile, comme chez Ochna Macowanii et Ochna Sacleuxii. Tantôt au contraire, comme chez Ochna pedunculata et certains Ochna Wallichii, la partie sous-articulaire peut atteindre près de 1 centimètre. Chez les Brackenridgea que nous avons pu étudier, elle se trouve toujours à la base du pédicelle [Z. rubescens V. T., B. palustris NV. T., B. Kingii N.T., B. corymbosa N. T. — Gomphia (Ouratea) Hookeri Planch.]. Chez Ouratea affinis (Hook. f.) Engl., du Congo, elle est au contraire située à une certaine distance de la base. L'examen de nombreuses Ochnacées nous a montré que l'articulation est un fait général et que parfois, comme chez la plante désignée par M. Van Tieghem sous le nom de Discla- dium Harmandii, elle se manifeste par un étranglement circulaire très profond. Diptérocarpacées. — Un sillon articulaire se montre au voisinage mème de l'origine de la fleur chez Dryobalanops aromatica Gærtn. et à environ 1 millimètre au-dessous chez Lophira alata Banks, de l’Afrique tropicale, qui possède des pédicelles allongés terminés par de belles fleurs. Doona congestiflora Thw. est représenté avec une arti- culation très marquée sous le fruit dans #7. of Ceylon (PIX) Chilænacées.— Articulation à la base du pédicelle chez Leptolæna multiflora Dup.-Th., de Madagascar, qui possède d'autre part des feuilles stipulées. Aptandracées. — La plante nommée Ungokea Klai- neana Pierre possède des pédicelles très grèles et assez longs, Fig. 16. — Portion d'inflores- nettement articulés à leur base. Les fleurs sont disposées en cence de Hypericum Andro- faisceaux et leurs pédicelles paraissent articulés à la base sæmum (les pédicelles flo- dela même facon chez Aptandra Gore Hua. raux sont en pointillé). Hypéricacées. — Les plantes de cette famille se rat- tachent par bien des points aux Guttifères; mais la disposition des fleurs en cymes dicho- tomes est, dans bien des cas, parfaitement caractérisée. Si on examine l’une d'elles, Æypericum Androsæmum L. par exemple, on voit que la fleur centrale présente un bourrelet articulaire immédiatement au-dessus de deux ramifi- cations latérales ; celles-ci, plus longues que le pédicelle portant la fleur centrale, sont » LES ARTICULATIONS FLORALES. 177 constituées en réalité chacune par une partie inférieure, portant à son sommet deux bractées plus petites placées respectivement à 90° des deux bractées inférieures de la cyme et au-dessus de chacune de ces paires de petites bractées latérales par un pédicelle pourvu à sa base, comme la fleur centrale, d’un bourrelet articulaire. Il résulte de cette disposition que les deux fleurs latérales de la cyme se trouvent habituellement plus élevées que la fleur cen- trale ou terminale. Il en est de même chez 4. elatum L. Guttifères. — Les Calophyllum cuneifolium Thw. et C. dryobalanoides Pierre pos- sèdent une inflorescence qui présente la forme apparente d’une grappe simple, avec une fleur terminale. Il s’agit en réalité d’une série de petites cymes latérales réduites chacune à une fleur et d'une fleur terminale; c’est l’'analogue d’un fragment d’inflorescence d'Æevea dont les cymes latérales seraient uniflores au lieu d’être triflores. Les fleurs latérales portent toutes une articulation à la base du pédicelle, en sorte que la partie sous-articulaire disparaît à peu près complètement. Au contraire, la fleur terminale ne paraît pas articulée, bien qu’en apparence semblable aux autres. Il en est de même chez Mammea americana. Ternstroœmiacées. — Les pédicelles sont articulés à la base chez Microsemma salici- folia Labill., où les feuilles sont elles-mêmes articulées; chez Ruyschia pilophora Triana, Marila racemosa et chez divers Marcgravia. Au contraire, chez un Caryocar, l’étran- glement nous à paru reporté à l’origine même du calice. TROISIÈME GROUPE : Placentation axile; androcée habituellement diplostémone. Nous avons examiné des plantes appartenant à la plupart des importantes familles que comprend ce groupe. Des stipules n'existent chez la généralité des genres que pour les Brunelliacées, Erythroxylacées, Élatinacées, Malpighiacées, Rhizophoracées et Zygophyl- lacées; elles caractérisent certains genres seulement chez les Burséracées, Caryophyllacées Géraniacées, Hippocastanéacées et Linacées. Les autres en manquent complètement; mais, dans nul autre groupe, on ne trouve un aussi grand nombre de plantes à feuilles composées. Il en résulte que, si dans la plupart des familles les stipules font défaut, les feuilles se montrent cependant composées, et nous verrons que ces deux caractères peuvent être considérés comme équivalents, dans leurs conséquences, au point de vue spécial qui nous occupe ici. Malpighiacées. — Dans sa Monographie des Malpighiacées, Adr. de Jussieu dit de la fleur: «Elle est portée sur un support plus ou moins allongé et presque toujours articulé au-dessous de son milieu. Dans mes descriptions, je nomme pédicelle la partie supérieure à l'articulation, qui est toujours nue ; pédoncule florifère, la partie inférieure, qui est toujours accompagnée d’une bractée à son origine et munie en outre de deux bractéoles, le plus souvent opposées au-dessous de l'articulation, d’autres fois plus bas, plus rarement alternes. «Le pédicelle est ordinairement un peu plus épais que le pédoncule, surtout à sa partie supérieure, où, après s'être dilaté graduellement de bas en haut, il s’élargit encore en se continuant avec le calice (1). » Adr. de Jussieu a représenté l'articulation chez les plantes suivantes : Burdachia prismatocarpa Mart., articulation bien plus haut que les bractéoles (pl. LV) ; Verrucularia glaucophylla Mart., articulation un peu au-dessus de deux bractéoles opposées (pl. VII) ; Triaspis hypericoides Burchell (pl. XVI); Triopterys ovata Ca., (4) "Loc…cit., p. 33. NouveLLes Archives pu Muséum, 5° série. — II, 1910. 23 178 HENRI LECOMTE. articulation notablement au-dessus de deux bractéoles (pl. XVIII). Enfin, d'après le même auteur, les Turnériées auraient leur articulation vers le milieu du pédicelle. Dans la plupart des autres genres représentés, l'articulation paraît exister directement au-dessus de deux bractéoles et, dans ce cas, elle est naturellement beaucoup moins appa- rante ; mais elle n’en existe pas moins. Le fait que, dans certaines Malpighiacées, l'articulation est située notablement plus haut que les bractéoles et, d'autre part, l'absence de toute articulation au voisinage des bractéoles inférieures montrent que l'articulation n’est pas liée à la présence d'une bractéole au même titre, par exemple, que le nœud d’une tige à l'insertion d’une feuille. Nous avons pu observer l'articulation chez un grand nombre de Malpighiacées et en parti- culier chez les suivantes : Byrsonima spicata À. Jussieu (vers la base du pédicelle); Mal- pighia coccigera L. (au milieu du pédicelle, juste au-dessus de deux bractéoles opposées) ; Hiptage triacantha Pierre; Banisteria argentea Spreng. (articulation très nette sous la forme d’une incision circulaire bien marquée, vers le tiers inférieur du pédicelle, au niveau d'une bractéole); Tristellaria Australasiæ Rich. (tiers inférieur); Aspidopteryx nutans Hook. f. (vers le milieu de la longueur du pédicelle); A. Harmandiana Pierre (milieu) ; A. concava À. Juss. (vers le milieu), À. hirsuta Wall. (vers le milieu); À. albomarginata Hance (vers le milieu); À. cordata À. Juss. (vers le milieu ; les fruits se détachent très facilement en ce point). Les genres signalés par H. Baïllon comme pourvus d'articulations sont les suivants : Echinopterys À. Juss., Heladena À. Juss., Galphimia Cav., Thryallis Mart., Spachea À. Juss., Verrucularia À. Juss., Diacidia Griseb., Peixotoa A. Juss., Ryssopterys BI., Brachypterys À. Juss., Aeteropterys H. B. K., Lophopterys À. Juss., Tricomaria Hook. et Arn., Ptilochæta Turcz., Hiræa Jacq., Tetrapterys Cav., Triopterys L., Triaspis Burch., Flabellaria Cav., Hiptage Gærtn. Dans l'étude qu'il a faite de la famille des Malpighiacées, pour la Ælore générale de l’'Indo- Chine, notre collaborateur M. Paul Dop a précisément utilisé le c ractère tirée de la place occupée par l'articulation pour établir une clef des diverses espèces du genre Ziptage Gærtn. L’articulation du pédicelle floral possède en somme, chez les représentants de cette famille, le caractère commun de se trouver au voisinage de deux bractéoles opposées. Portulacacées.— H.Baillon (1) note une articulation pour les espèces du genre Lewisia Pursh (supra medium). Pitard (2), qui a étudié quelques espèces des genres Z'alinum, Calandrinia et Claytonia, a constaté que, chez les pédicelles de ces plantes, les faisceaux sont peu développés et dis- tincts. ; Pour notre part, nous n'avons pas eu l’occasion d'observer directement une articulation chez les représentants de cette famille que nous avons pu examiner. Brunelliacées. — Cette petite famille, voisine des Simaroubacées, comprend des plantes à feuilles stipulées. Nous avons observé une articulation à la base du pédicelle floral chez Brunellia acutangula Hook. et B. Funckiana Tul. Rhizophoracées. — Des stipules n'ont pas été rencontrées chez toutes les plantes de cette famille. En tout cas, chez le genre Rhisophora L., qui a des stipules interpétiolaires, il existe une articulation à la base du pédicelle floral. JO pre (1 (2) Loc. cit., p. 83. LES ARTICULATIONS FLORALES. 179 Zyzophyllacées. — Nous avons observé une articulation à la naissance même de la fleur chez Witraria Schoberi L. (fleurs presque sessiles) et chez Fagonia cretica L.; enfin à la base du pédicelle floral chez Zygophyllum xanthophyllum Bge., sous forme de bour- relet annulaire. Burséracées. — Dans cette famille, nous n'avons observé d’articulation bien nette, sur la longueur du pédicelle, que chez Bursera Simarouba Sarg.; Garuga pinnata; Commi- phora spondioides Engl. (cicatrice annulaire sans bractéole près de la base du pédicelle); Bursera biflora Rose (au milieu de la longueur du pédicelle). Chez ces plantes, les fleurs se détachent très facilement au niveau de l'articulation, et, chez Garuga pinnata Roxbg. que nous avons examiné, le pédicelle s’accroit notablement au-dessus de l'articulation. Nous sommes persuadé que beaucoup de Burséracées ont leurs pédicelles articulés, mais que, chez la plupart, cette articulation se trouve masquée, parce qu’elle se trouve à la base même des pédicelles ou que ces pédicelles sont très courts. Il semble que l'articulation, du moins quand elle existe vers le milieu du pédicelle et non à sa base, se trouve presque toujours au-dessus de deux bractéoles opposées, comme c'est le cas pour les Malpighiacées. Caryophyllacées. — Le genre Sclerocephalus Boiss. posséderait des pédicelles arti- culés. Nous n'avons pas eu l’occasion de constater ce fait, noté en passant par Baillon dans son Aistoire des plantes (vol. IX, p. 123). Aurantiacées. — D’après Laborie (4), pour Citrus Aurantium L., les relations sont les suivantes entre un rameau et le pédicelle floral (ramenés au même diamètre) : Rameau. Pédicelle. ÉCORCOT E RERR IARS DAR Se r 19 12 PÉTICNCIORE LANDES RS Re ce ee 18 15 BOIS PRE PR RE EN Re 41 35 Moelle (petit diamètre pour le rameau)............ 22 8 100 100 On remarque tout de suite que, dans le pédicelle, l'écorce est très développée, alors que la moelle se montre très réduite. Mais, en outre, la moelle des rameaux est triangulaire, alors que celle des pédicelles est étoilée; dans le bois des pédicelles, les vaisseaux sont peu nombreux et de petit calibre. Enfin, comme l’a déjà montré Trautwein (2), dans l'écorce du pédicelle se montrent un certain nombre de faisceaux concentriques à péricycle fibreux qui n'existent pas dans l'écorce des rameaux. Dans cette conformation tout à fait spéciale du pédicelle floral, il est impossible de ne pas voir l'indication d’un organe autre qu'un axe végétatif ordinaire. Et, de fait, si on vient à considérer une fleur de Citrus Aurantium L., on constate sans peine qu'il existe, au point d’attache du pédicelle sur un rameau, c’est-à-dire près de la naissance du pédicelle, une incision circulaire parfaitement marquée, qui n’est autre chose qu'une articulation. Et nous ajouterons que ce n’est pas le seul exemple d’articulation connu dans la famille, puisque les feuilles, quand elles sont simples, ont toujours la foliole unique articulée avec le rachis (fig. 17, À, p. 180). Dans la Flore du Baset du Moyen-Congo de E. De Wildeman (3), sont d’ailleurs repré- (1) LaBoniE, loc. cit., p. 124. (2) Loc. cit., p. 38. (3) Vol. I, pl. XL et XLI. 180 HENRI LECOMTE. sentées deux Aurantiacées, Limonia Lacourtiana De Wild. et Z. Demeusei De Wild., avec une articulation bien marquée à la base des pédicelles. Rutacées. — Les fleurs sont disposées habituellement en cymes. Chez Clausenia exca- vata Burm., il existe une articulation très nette sur la longueur des pédicelles, au-dessus de deux bractéoles. L’étranglement se montre bien mar- qué et les poils qui existent au-dessous ne se continuent pas dans la partie sus-articulaire. Les ramifications de l'inflorescence se montrent elles-mêmes articulées à leur naissance. Clau- senia indica Oliv. présente les mêmes carac- tères. L'articulation se retrouve, dans les mêmes con- ditions, et Z. {ætum Drake, Paramignya gran- diflora Wall, P. longipedunculata Merl., P. Griffithi Hook. et P. armata Oliv. Almeidea macropetala F. et M. l'a, au contraire, vers la base du pédicelle, où se remarque d’ailleurs un changement de coloration. Elle est d'autre part signalée dans les Genera pour un assez grand nombre de représentants de cette famille. Polygalacées. — Cette famille a été l'objet d’une monographie importante (1), dont l’auteur Fig. 147. ne signale en aucune facon l'articulation des pédicelles. Un examen superficiel fait voir qu’en dicelle articulé de Citrus Aurantium (Au- effet ces derniers ne portent aucun étranglement rantiacées); B, fleur de Astronium fraxini- Sur leur longueur; mais il n’est pas difficile non folium (Anacardiacées); C, de Ailantus plus de se convaincre qu'ils possèdent la colora- calycina, D., de A. olandulosa (Simarou- tion spéciale de la fleur et que, par ce caractère, bacées). ils s'en montrent la continuation directe. Les échantillons secs possèdent souvent des pédicelles et des calices colorés en bleu, comme la corolle. Il paraît évident que l'articulation doit ètre reportée à la base même des pédicelles (2). Des études spéciales sur ce sujet pourront fixer notre opinion. À, feuille articulée et jeune fruit à pé- Zanthoxylacées. — Le Pülocarpus pinnatifolius, cultivé dans nos serres, présente vers le milieu d'un pédicelle de 7 à 8 millimètres, ou quelque peu au-dessous, une bractéole accompagnée d'une articulation peu apparente, avec accroissement de l'écorce et de la moelle dans la région sus-articulaire. Il en est de même chez Zanthoxylum planispinum des serres du Muséum. Ximéniacées. — Articulation à la base même du pédicelle chez Ximenia ameri- cana L. (4) R. Cuopar, Monographia Polygalacearum, Genève, 1894. (2) Les diagnoses concernant le genre Polygala portent : « Pedicelli basi sæpe articulati. » LES ARTICULATIONS FLORALES. 181 Oxalidacées. — Articulation chez Averrhoa Bilimbi P., un peu au-dessous de la fleur, d’après les figures fournies par B. Hoola van Nooten (1). Nous avons nous-même observé une articulation près de la base des pédicelles floraux chez Oxalis Bowieana Lodd. et 0. corniculata L. Simaroubacées. — Pitard, qui a eu l'occasion d'étudier les pédicelles floraux de plu- sieurs représentants de cette famille, fournit les caractères suivants : symétrie axillaire souvent troublée, écorce maclifère, endoderme dépourvu de plissements, péricyele hétéro- gène, anneau libéro-ligneux continu, absence presque générale de canaux sécréteurs. L'auteur rappelle que M. van Tieghem a indiqué la présence de faisceaux concentriques médullaires dans le pédicelle de Simaba tlrichiloides (2); Baïillon, qui englobait les Simaroubacées dans sa grande famille des Rutacées, signale dans ses diagnoses une articulation chez les genres Balanites Del., Quassia L., Brucea Mill., Picrella H. Bn. et Cneorum. Dans les quatre premiers, l'articulation se rapprocherait de la base, tandis qu’elle serait directement sous la fleur chez les Cneorum. En réalité, l'articulation est un fait si commun et si évident chez les Simaroubacées qu'il peut paraître singulier de n'en trouver aucune mention dans les travaux entrepris sur cette famille. Et non seulement les pédicelles peuvent être articulés, mais encore les feuilles. Ainsi, chez Picrasma javanica BI., les folioles sont très nettement articulées à leur point d'attache. IL en est de même chez les £urycoma, certains Ailantus, etc. Enfin Gaudichaud (/. c., pl. 103) représente même une articulation vers le tiers inférieur des filets staminaux de //arrisonia Browniana. En ce qui concerne le pédicelle, nous l'avons trouvé articulé à la base chez Aüantus glandulosa Desf. et A. sutchuenensis Dode, tandis que cette articulation est placée vers le milieu de la longueur du pédicelle chez À. calycina. Chez les Simaba, l'articulation nous à paru ne pouvoir être localisée qu'à la base même du pédicelle. Ce que nous appelons pédicelle appartient donc en propre à la fleur. Il en est de même pour les Xlainedoxa cuprea N.T. et À. gabonensis Pierre. Harrisonia Brownii A. de J. présente le même caractère en ce qui concerne la position de l'articulation. Chez Samadura mel:ongensis Pierre, elle est placée vers le quart inférieur du pédicelle. Elle se rencontre encore avec une netteté remarquable chezles Quassia, où elle divise le pédicelle en une région sous-articulaire et une autre sus-articulaire. C'est ce que nous avons constaté très nettement chez Q. amara L. et Q. africana H. Bn. Nous avons eu l'occasion d'examiner un grand nombre de Quassia amara L. de notre herbier, provenant de diverses régions et nous avons toujours constaté : 1° que le pédicelle nait invariablement à l’aisselle d'une bractée linéaire oblongue, enroulée en dehors ; 2° qu'il est toujours très manifestement articulé sur sa longueur et que la région sous-articulaire, toujours plus grêle que l’autre, porle une ou plusieurs bractéoles lancéolées, notablement plus petites que la bractée et non enroulées comme elle vers le dehors; 3° que, s'il existe plusieurs de ces bractéoles, c'est seulement au-dessus de la plus élevée que se trouve l'articulation, les autres bractéoles ne paraissant cependant pas différentes de celle-là. De Ÿ» 2 32 DD 2» »2 ) ) } 22) 5 »>)12))D.))D DD 32: > >» D) :2D 393) D: 222») BD) 22 > » 2329) 5 ŸD DD02D BI D :)2D D NP» -p2> 20 BD D DM93DB) 2 222 D 2 MDD) D) D> D 29)222) 22) » DD 222 2 92) D 9 9) )2:DD°222> D22 » 29), D 2» 2): 2 D2 D): 232 292 D 2» 9) DD) D > 222» >»/2 3 352 29 D 0). >) ID? D/_D2 DD) 122 2 1353 29 DD 21 23 222 5» » D 9 2222): 2) D $ 53 39 D DD D 222) 5» >» DB) YMYMDDD1:2D D FPD DD D DD: 2) ) 2m: 599 2M22D))D» 2 D» D D) D) DD >») D D») >» »222:)27 2 $$$» DD 23 DD DD) D) D MP2D )222 > DE DID) D DEPREDED >») > 22) 3 IYMPII))022D) D) » ÿ ‘D 2222 D )-2) D) D PEDDPDD LEE D» PDP DL) >) S DEP) D 2222 » DD2D2> 2) D ) } S-Sæ> 22. D >> D D D) D 2 » PDP» 5» 3) 22 )) 32 222 29222 BD 2 D )2 D 3) 22 3) 33 D D): D>D2 )D) D DD 30 59 DD DUPD DD) DD D D D) D 9% 22 2) D DD >» ) >>) ) D D ) D 22 22» DD) 2) D ° 5 PDO) EDR» % 5% > 2 2 DD > HD PUR DDP2E 2. 21. SD) DDDD)D))D) DD), 2 D "D)22:D)292) DM»D)D) D») 2) » ) ») 2) » » LP: 2))D>)D DD 2» ww PIN LNRRE. Y) 2 15 D'PDDIDDRDDD 2 Bo» MP2) 1322 1» >») "D »))D> Dm) » D) >» D D) )DDDPDE D» >>)» D) 22 D ÿ») 2: D 59229) VD II D 2 932219 > D» DD y DY 1)» DB 3MDDD) D ) 122? >) 2 à ») 33) 2D MD): D) DU D 2: >) 55) 93 DD» 2 D D SR D DD D'DD)2D D )DB 9, > » D) D D DD D)22) > D) D ) D D» D 22) D DADD 2) D >) 29 2 9092» 2)DD 190) DD" Ya D) ID 503.329 D) DD D)" »> >>) 3599 DD D) 22 DD VD >) 12» >3»>DD2DDD 2 D} >» >) >» D» >) DD) D ) » >) PAP 2e >)» >> VD) » >) 2 DS 53) 02 D 319 D3%D0 20» » }» >, >» 5» »>»222> }» ) D)» » 2 >)» > * 22) D ) D») >)» ») »' } » 5» > 22)) 3 ) S»39 23 >) >» >» 5» 392) D D) 2» D») >» Po DDDD EE DD») D) > » 32 222) 2 22° >) 2 D D) D) D 33 3 2322 >) D) DD») 29 DD1 ) D D) 1) 32° DD) D) DD 9): > 221» 0» 3 39 DD) D D) D) D): D 22) °) 2 1:29 DD) D D D BD) 22Dr)2 $ 5 «1222 LP PIRE) PE De?, 320 272 D) D DD I) ID DD YPDDDD » MID» DD 22 » > DL DIDPRDIADD BP DD SN UN YV D 033 MD Ÿ _)» > )) 227: 2 0) »))2»D: DD) DD 2920) 202) 09 LIT CRT 2: 2 >) D) 322229 DI)DD D DD 2222) DD 229 227 D)» à 12; 29»»»D SR A DB, 22 322 22 D >») 22") 424 RDERPDDDDE DD) +: D }»> > D») »>D 35 3 2» D) D : » °».: M») ») ” DD) \ 22. D» > DD» 39) 2D): )D> >>) D»: 53 0 DD) D HD) D») 5 D D 22: D DD 22 22) D) > PB) 22 22) 22 »392 > D» 2. D» > D2) 292). >) 3m) ra > S» 2DD) pre 2? »> La 5 59D: 7 22 D »D D D). 52: > 22) >» 2) DD 22 ) DD), » D >)» 2 D D::)D) 5 D) >) 559 9 >. D'IDD DD UD DT » DD:2222D D D D)D SD >D3) 2222) D DD 3% >> 225% )D): D »1DHDD12D-D' 22» » 22) > 55 $. À 5 93 2B> D) 2 22» 3%. DD >) D» D > ÿ 2202 D D D92D » 39 D 22) D D» 222 0 D DD) 23 399 D D) > DD DD) 5) 59 ) 3) D 9: 9) DD) ‘) > DS >> 22 ):DD) 2 9»B DD 299 2) D 2.92 D DD 22» 222 2 D DD 235 DD )33DD) 2 D 3992 22 D) 329 1 9 D 22) D D D22 22 222 DD DD > PDO >» D D2I3MD DD DD D5)D ») 392 D» DD) »» D DD) >) D) DD) D DD) ER DD D) » D2D DID 29 5» 3 59 DDDD D D DD 22D2DD DID) > DD) )) 2 3322223229 DB 2229 2° 22° 22 723 222922 DD 333 ) IDD) » )2D»}:»3»DDD DD) »)» >» 22 » »») D» ))D D D2DDD»D) DD) 212322»; D M3) D) BND DDDDDDDDD DID) DDPLDPDP IR 22222» D D2) D 22 3) D »2 »>DDDD)D DDD3 » >)» ÿ DD) DB 2223) > 27222 D:2)2» D Da) 5» 222 DD D) 22 D DD DD DD 22 22.92 )D% D D D» 12 2209 DD) 532 D 2) 2 ) » >. D 29% 9 20% 2)D 2222 DD 22 D DD DDDPRD LD PDA DD DD) > 1Bù >2»)D» DD DD) D D») 27 9232 33 252 D D 52 ) 2 320 DD 2» 2» D) 9D 222 DD) D) D DD) D : PP DDDPDDPRD) DDR _»D) D) 2 BD /2D? 0) >) D »> )»> ) D 22020 DID DD PER DD 0 2 De 52 5 : >: D) >» >)» D» DPDDE DD 3 DD / D 2 >) D» DPRDI Dy ÿ )» DD DE 2%599 23292) DD) 12 » DD 222) D) »2D: À 22 »)2D)2) 2) »») DD) DD) 20 DDPDDPDDD DPDDIEDD D + »2D) 2322))39)) DID) DD 9 D2DI0DD)DD À 5%) ) 2P):)2222) 29). DD 5 5 DOI De DE DR» : 59) DD 13919929 DD DD 029) D D BDD DOI DD 222 À 22) d DRE DEN D)» D? 2» 2DD2,23DDD 559 » 20) 32222 DD? 5D 32:99 D DD 1BD) DD) 02DDD 2 555 3-D222ÿ DM) 2 »DE D)» D) DD ; ») — ») 2" DD ) > » D 25 DD) ) DD), SD II 22) » 1)» D 22 D) D) 9DD2DT EX DS » DD D) DDMDIDD22VDD),9)2 D» >» D) ù ) 222) DEEE DD» E ) D22MDII D DID 29 929 9 DB 2 0)2}D) 2 222) DD) PMDID)D2D))2)D D DD >) > D) 22): D 0» D»»DD)D D)» DDD)DD 2293) )° 91 32DP 2 >2D 922 DD:D 2) DDDDDD & DI 5 DD0ID D 220) 0 D 22) 3DD 522 0D22DDDND DID >>> > D) » 22 DD)» 22 : >» 33) DD DD) O0D DID ) > 2 2: D > )»2> >>> »22 | RE DD EDP 5Y ob Ba s4 ; DUB D D 0 D) LB D D D D DID DD ON De DD né 3 DD) ESS DD ))) : 5 D» 222 5 D D D») VD M2) > 5) » > 2229 D D 2 2» Do »». = LSe LJ AA JE 7 à | » D 9) 3322 2:23 D) : > | D») 5 5 239 ) HD2)2220D2) BD D? 122 Arr < >) )2 3225 ) D DD ES > » > 572 » RP U D ) » >) >2»)) DDID)))D) DD S) 323 Et D » > 52) 22D 39399 39 » EDP 22 L& 33 22, + DD DE D SDIDD ) DD) DD S n DE D à D DD DD » D3)))D D) 392) ) > D» 2» »222) D 39) 32 2:22) ) D ) D)))DD D > D) » » ) DE DÉRPD ee) D 5) ) 3 5239) » D»DD)D ) » D) 22 )» : DD 25 )32 » DD: VS 19 22-122 DR à DD ) D D») >» } :)3D)) > De >} D: D D) D D) DD) DD DE D D DD D D) ei »)» ; » >» D) > 2» )H2D)) D: DD )) D) BAND I ÉTUNLE LE D IRL à D) » ,) 1% D » D} : - D) 2 ) j ‘s > 5 5 nn BD | à 3 2 5 LS ÿ )D) D > D») M Dh DD DD: 5 SD D 2) 2 DD) DD 59 D» 2) D 23 292 2) 2DD)D))D 2» >> ) | D D 3» )»2 2223 D) DD PD2DU)I) DD 'IVEE 22220) DD 0 392 D? M) 2» 212 pre 3») SD DD 5 D 9 2: 332 di > À 22 D DDR DA LR SN DD 359 DDDDDD NP DST Se ms msn de Es mm de» nn D he ns à dune mauve Drm .. “. ; - 7 « : É + à 55 »D) 32 DD 222 22 > BD) 22 D > »: De 5555 >» et ne te rs D CE EEE GES ns eo em es \ù Ÿ à VA. J\: A DD D 95) > D» 5)» DD» 0) D > D ) SD ) 0) » DD I DPI En > D >) D > 2) DD D 12 > 92 D > MD 2 à >. 23 33 22 29 5 » —, >») :}» »252 » 203» DD ) D2 DD) » ès >» DD) D» » )» ) Z ’ 2 æ. )} 2) >} ÿ ) » — 20222 2D2»D DD 2 1D» 222 3 >) DD DID < 2 DD )) 5 >> D)» — 9 2 » 2209 DD 22 12 2322 29 ) 229 DID D> 20 25 59 oi —"} DD 22 M2ASDD 2: 3222323) > DD 22392 d 39: 222 22 22 2) > 51 En) D 22, > DD > DD 2» D 2232. D>5 >>: 2 >2 399 » »5 à à 22:22 55» 5993 1 D 22) >> > >) > > >> Se D» > À 32 Sy. 3 à 3) 53 D): 3% — < 2) D >» D»: } pr. 222 "2222 DD) > DD 2 DD 9) > 22 222 ) »; HS ES de 2.2 22 LE. DID DE. >> PRE D D D D 2e ) 23) FD D)» 22 : DA >: » ss 5 3 33 | 259 DD) D D DEDDD BDD D) DE) FRE Dre D 32 2 22° DS 30 2 D D BD FD D DD D > S DD à 2%2DPD 2) JMD » D: es SE > > 22 D 3:3P 923): > ) » PP DID D. BED 3-5 D 02299 2 9122 VD ND MED 2° PoE D" D) 22222) ; 33555 Ja 22 22 33 | »ÿ TD 5 D°32D) 225 1» MIT DS D 2202. Fe BDD FIVX V VAS VA IR NE # WE VYS — fe: 1Ye VU At SE Ve NÉ TA CASA KE » » SD Sp SRE DE »,) 3D) D 22 12 29> >) ED 2 LAB » D)» $ Ÿ MCD D» Mi >$È D. 2D D >)» >»: Le << 2 >) 2 7) » » 244. 202 DD) 9.22 à " | ” 7 Yÿ 2935 » | 2 Se . ; ÿ res »» D -) ‘}# SD 77 ») ) ) ‘si se & : À, à À NX 7 - À | S: n N° 2 ns 229 292» DD DD »: $ $ D D. ? pe 22220. 222.29 52 235 %::5559 Ps )>5 22 MD) 1DDD DD 532 SI Sing S à $ : 2202091325 2222 Di 9 3 9e DD#TDED > D Dry 52 2 » 9 D2222D 59 222 D AI Ph $: )522D 35 5 | SIDE DE >») D >» 5) DD D NO 22222 1DD> 55 DD DIT 3530 D)DD) » DS OBON DD2 32 > DD. 35 + >@ DD ) D): 5 4 ) 29: 12H) >): DD! Nate 2m 22 D») )23 2) 5 & 222) DD N DD»—DRE ESS 19093 33% 95 DDBTDIDI D DD)» DÉS ne SL A